Αναίρεση μιας οικουμενιστικής παρουσίασης της προσωπικότητας του Οσίου Μάρκου του Ευγενικού.(Σχόλια σε άρθρο του καθηγητή Γ.Λαρεντζάκη).

visit counter

Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός Μητροπολίτης Εφέσου υπερασπιστής του ορθοδόξου φρονήματος( Γρηγορίου Λαρεντζάκη).

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Α-

Ενότητα 1: Τίτλος και εισαγωγή

Περιεχόμενο: Παρουσιάζει το πρόσωπο του Αγίου Μάρκου και το ιστορικό πλαίσιο της Συνόδου Φερράρας/Φλωρεντίας.

Τήν 19ην Ἰανουαρίου μαζί μέ τόν Ἅγιο Μακάριο τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας καί τήν μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ, Μητροπολίτου Ἐφέσου ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὑπερασπιστής καί τηρητής τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος, καί ὁ ὁποῖος μετέβη στήν Σύνοδο τῆς Φερράρας/Φλωρεντίας τό 1438/39, ὅπου ἔγινε καί ὁ Θεολογικός Διάλογος πρός λύσιν τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων μεταξύ τῶν ἀδελφῶν Ἐκκλησιῶν τῆς Ἀνατολῆς καί τῆς Δύσεως.

Η Ενότητα 1 προσπαθεί να παρουσιάσει τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό ως υπερασπιστή της Ορθοδοξίας και να θέσει το ιστορικό πλαίσιο της Συνόδου της Φερράρας–Φλωρεντίας. Ωστόσο, το κείμενο δίνει μια υπερβολικά ηρωοποιητική και ασαφή εικόνα, που παραβλέπει σημαντικά ιστορικά και θεολογικά δεδομένα.

Η αναφορά στη Δυτική Εκκλησία ως «ἀδελφή ἐκκλησία» είναι παραπλανητική. Παρά τη κοινή καταγωγή και πίστη στον Χριστό, η Δύση είχε αλλοιώσει το Σύμβολο της Πίστεως με το filioque και άλλες δογματικές αποκλίσεις. Η παρουσίαση αυτή αφήνει την εντύπωση ότι η ένωση ήταν άμεσα δυνατή, ενώ στην πραγματικότητα ο Άγιος Μάρκος τόνιζε ότι καμία ένωση δεν μπορεί να στηριχθεί σε παραποίηση της πίστης και της Τριάδας.

Η περιγραφή της στάσης του Αγίου ως παθητική ή απλώς συμμετοχική είναι λανθασμένη. Ο Άγιος Μάρκος συμμετείχε ενεργητικά και αποφασιστικά, υπερασπιζόμενος την αλήθεια. Η Σύνοδος δεν ήταν μια ήρεμη «συζήτηση αγάπης», αλλά έντονα συγκρουσιακή διαδικασία, με εξαναγκασμούς, πολιτικές πιέσεις και προδοσίες από κάποιους Ορθόδοξους που υπέγραψαν την ένωση.

Το filioque δεν ήταν απλώς λεπτομέρεια ή τυπικό ζήτημα, αλλά σοβαρό δογματικό πρόβλημα για την ίδια τη φύση της Τριάδας. Η πραγματική σημασία της παρουσίας του Αγίου Μάρκου ήταν να δείξει ότι καμία ένωση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς επιστροφή στην αλήθεια της πίστης. Η παράλειψη αυτής της διάστασης στο κείμενο υποβαθμίζει την ιστορική και θεολογική αλήθεια.

Η ηρωοποίηση του Αγίου με λέξεις όπως «συνειδητά» ή «υπερασπιστής του φρονήματος» δημιουργεί μια  εικόνα, χωρίς να αποδίδει την πραγματική αντιστασιακή διάσταση της στάσης του. Η συμμετοχή του δεν ήταν ουδέτερη ή απλώς ευγενική· ήταν κρίσιμη υπεράσπιση της Ορθοδοξίας, που απαιτούσε θάρρος, γνώση και αφοσίωση στην Πατερική Παράδοση.

Τέλος, η παρουσίαση της Δυτικής Εκκλησίας ως «ἀδελφής» χωρίς διάκριση μεταξύ αγάπης και αλήθειας παραποιεί την πραγματικότητα. Η Ορθοδοξία απαιτεί καθαρή διάκριση: πνευματική σχέση ναι, αληθής θεολογική ενότητα όχι χωρίς επιστροφή στην αλήθεια. Ο Άγιος Μάρκος υπερασπίστηκε ενεργητικά την ορθόδοξη πίστη και δεν συμμετείχε απλώς σε μια φιλική συνοδική διαδικασία.

Η χρήση του όρου «ἀδελφή ἐκκλησία» για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία στον 15ο αιώνα είναι θεολογικά ανακριβής και παραπλανητική. Την εποχή της Συνόδου Φερράρας–Φλωρεντίας, η Δύση βρισκόταν σε κατάσταση σχίσματος, κυρίως λόγω του filioque και της αλλοίωσης της Πατερικής πίστεως· καμία ουσιαστική «αδελφοσύνη» δεν υπήρχε. Η εφαρμογή του όρου μετατρέπει την ιστορική και δογματική σύγκρουση σε ιδεαλιστική αφήγηση «αγάπης», υποβαθμίζοντας την αποφασιστική υπεράσπιση της αλήθειας από τον Άγιο Μάρκο. Διάλογος χωρίς αλήθεια πίστεως δεν είναι διάλογος, αλλά υποχώρηση.

 

---

Ενότητα 2: Η αποτυχία της Συνόδου και η στάση του Αγίου

Περιεχόμενο: Αναφέρεται στην αποτυχία της Συνόδου λόγω του filioque, και τονίζεται η αμετακίνητη στάση του Αγίου που δεν υπέγραψε την ένωση.

Κειμενο Γ.Λ.

Δυστυχῶς ἡ Σύνοδος αὐτή, ἡ ὁποία συνεκλήθη ἀπό κοινοῦ καί στήν ὁποία δέν ὑπῆρχαν κατήγοροι καί κατγορούμενοι, καί παρά τό ὅτι ἔγιναν σοβαρές καί ἐντατικές θεολογικές συζητήσεις, ἀπέτυχε. Δέν ἔγινε ἀποδεκτή ἀπό τήν Ἐκκλησία μας, διότι οἱ θεολογικές διαφορές, κυρίως ἡ ἀντικανονική προσθήκη στό Σύμβολο τῆς Πίστεως τοῦ filioque, δηλ. ὅτι τό Ἅγιον Πνεῦμα ἐκπορεύεται καί ἐκ τοῦ Υἱοῦ, δέν διευθετήθησαν, ἀλλά ἡ Δυτική Ἐκκλησία παρέμεινε στήν ἀντικανονική αὐτή προσθἠκη. Καί ἐνῶ οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας μας ὑπέγραψαν τήν ἑνωτική συμφωνία, ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός παρέμεινεν πιστός στήν διδασκαλία καί παράδοσή τῆς Ἐκκλησίας μας καί δέν ὑπέγραψεν, ὀρθά πράττων.

 

Το κείμενο υποβαθμίζει τον δογματικό χαρακτήρα της αποτυχίας, παρουσιάζοντας το filioque ως απλή “αντικανονική προσθήκη” αντί για ουσιώδη αλλοίωση της πίστης στην Τριάδα. Η στάση του Αγίου Μάρκου δεν ήταν απλώς «ορθά πράττων», αλλά απολύτως πιστή στην Πατερική παράδοση και στην ορθόδοξη τριαδική διδασκαλία. Το κείμενο δεν αναδεικνύει την θεολογική ανυποχώρητη στάση ως ενεργό μαρτυρία πίστεως απέναντι σε αιρέσεις.

 

.

---

Ενότητα 3: Ο θεολογικός διάλογος και η συμμετοχή του Αγίου

Περιεχόμενο: Περιγράφει τη διάθεση του Αγίου υπέρ του διαλόγου, τη συμμετοχή του στις συζητήσεις και τις δυσκολίες του ταξιδιού.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ.Λ.

Ὅμως ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός ἦταν ὑπέρ τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου καί ὑπέρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Κοινωνίας μεταξύ τῶν δύο Ἐκκλησιῶν καί ὄχι κατά, καθώς ὁρισμένοι ἀνιστόρητα καί προκατειλημένα ἰσχυρίζονται! Πῆγε στήν Σύνοδο, ἔλαβε ἐντατικά μέρος στίς θεολογικές συζητήσεις ὡς ὁ κυρίως συζητητής, καθότι πλήρως γνώστης τῆς Ἀνατολικῆς καί τῆς Δυτικῆς θεολογίας. Δέν παρέμεινε μακρυά, βάλλοντας ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θά σήκωναν τό βάρος τοῦ Διαλόγου, ἀλλά ὑπήκουσε στήν Ἐκκλησία του. Καί ἡ ταλαιπωρεία μόνον τοῦ ταξειδιοῦ μεγάλη. Ἡ άντιπροσωπεία τῆς Ἐκκλησίας μας ἀνεχώρησε τήν 27ην Νοεμβρίου 1437 ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί ἔφθασε στήν Βενετία τήν 8ην Φεβρουαρίου τοῦ 1438! Ὅμως πῆγε συνειδητά

 

ΣΧΌΛΙΑ.Το κείμενο παρουσιάζει τον διάλογο της Συνόδου της Φερράρας-Φλωρεντίας με τον Άγιο Μάρκο σαν μια  «συζήτηση αγάπης» μεταξύ αδελφών Εκκλησιών, αποσιωπώντας πλήρως την πραγματική θεολογική και πολιτική σύγκρουση που χαρακτήριζε τη Σύνοδο. Στην πραγματικότητα, οι Ορθόδοξοι Πατέρες αντιμετώπισαν εξαναγκασμό, πολιτική πίεση, ακόμα και προδοσία εκ μέρους ορισμένων αντιπροσώπων της Ανατολής που υπέγραψαν την ένωση. Η εντύπωση ότι ο Μάρκος «συμμετείχε πλήρως και εντατικά» χωρίς συγκρούσεις είναι ψευδής και παραπλανητική.

Η φράση του κειμένου ότι ο Άγιος ήταν «ὑπέρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Κοινωνίας» υπονοεί ότι η συμμετοχή του ήταν πνευματικά ουδέτερη και φιλική. Στην πραγματικότητα, κάθε κίνηση του Αγίου ήταν διαλεκτική πράξη υπεράσπισης της αλήθειας και αντίστασης στις αντικανονικές διεκδικήσεις της Δύσης.Το κείμενο συγχέει τη «συμμετοχή με καλή πρόθεση» με την ουσιαστική υπεράσπιση της αλήθειας, υποβαθμίζοντας τον θεολογικό χαρακτήρα της στάσης του Αγίου.

Επιπλέον, το κείμενο παραβλέπει εντελώς τις βαθιές θεολογικές αιτίες της διαφωνίας, και ειδικότερα την αλλοίωση του Συμβόλου της Πίστεως με το filioque. Η πραγματική σημασία της συμμετοχής του Αγίου ήταν να καταδείξει ότι καμία ενότητα δεν μπορεί να υπάρξει εάν αλλοιώνεται η Τριάδα και η Πατερική διδασκαλία. Η παρουσίαση του διαλόγου ως «ειρηνικής συνεύρεσης» είναι θεολογικά λανθασμένη και παραπλανητική, διότι αγνοεί τις αντικανονικές και δογματικές συνέπειες των αποφάσεων της Δύσης.

Παραπλανητική είναι και η διατύπωση ότι «δέν παρέμεινε μακρυά… αλλά υπήκουσε στην Εκκλησία του». Η πραγματικότητα είναι ότι ο Άγιος ενεργούσε με πλήρη συνείδηση της ορθοδοξίας και της Πατερικής παράδοσης, και όχι απλώς από υπακοή. Η συμμετοχή του ήταν ενεργή υπεράσπιση της αλήθειας, όχι ευγενική παρουσία. Η λέξη «συνειδητά», όπως χρησιμοποιείται στο κείμενο, υποβαθμίζει την ουσιαστική πάλη του Αγίου για την Τριαδική διδασκαλία και την πίστη της Εκκλησίας.

Τέλος, η αναφορά σε «μεγάλη ταλαιπωρία του ταξιδιού» λειτουργεί σαν  δικαιολογία για ηρωοποίηση, ενώ η Ορθόδοξη θεολογία ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη σταθερότητα στην αλήθεια, και όχι για τις φυσικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι θεολόγοι. Η αλήθεια της συμμετοχής του Αγίου δεν κρίνεται από την ταλαιπωρία, αλλά από την ακλόνητη υπεράσπιση των δογματικών αληθειών της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Συνολικά, η ενότητα αυτή παραμορφώνει την ιστορική και θεολογική πραγματικότητα της Συνόδου, αποσιωπά τη σύγκρουση, ελαχιστοποιεί τις δογματικές διαφορές και μετατρέπει μια έντονη διαλεκτική πράξη σε ιδεαλιστικό διάλογο αγάπης, κάτι που είναι θεολογικά απαράδεκτο και παραπλανητικό.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...