ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΔΙΑΣΤΡΕΦΕΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ «ΠΑΡΑΣΥΝΑΓΩΓΗΣ» ΜΕΜΦΟΜΕΝΟΣ ΤΗΝ “ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ”;

visit counter

ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΔΙΑΣΤΡΕΦΕΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ «ΠΑΡΑΣΥΝΑΓΩΓΗΣ» ΜΕΜΦΟΜΕΝΟΣ ΤΗΝ “ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ”;

Κληρικός τῆς Ἐκκλησίας  διαστρέφει τήν ἔννοια τῆς «Παρασυναγωγῆς» μεμφόμενος τήν “Ὁμολογία τῆς Πίστεως”;

Πρώτα πρώτα, νά ἐκφράσουμεν τήν δημόσια συγνώμη μας, στούς ἀδελφούς/ές μητέρες και πατέρες, πού τολμάμεν μέ ῥωμαλέο τρόπο, ἐντός τῆς παρούσας Σαρακοστιανῆς περιόδου να ασκήσουμεν την εκκλησιολογική και θεολογική κριτική μας, εναντίον μερικῶν λεχθέντων, γραφθέντων και πραχθέντων ἐκ τινῶν ἐκκλησιαστικῶν σεβαστῶν προσώπων. Ἡ συνείδησή μας, ὅμως, δέν θά ἡσυχάσει καθόλου, ἐάν δέν ἀσχοληθοῦμε κριτικά καί ἐνάρθρως γιά τό παρόν ζήτημα, μιάς καί ἤδη εἶναι ἀνερτημένο στήν δημοσιότητα πολύ πρό τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς, ἕνα συγκεκριμένο βίντεο [1] (27-11-2014, «Ορθοδοξία ανόθευτη με κανονικά όπλα»), στό ὁποίο, Κληρικός τῆς Ἐκκλησίας, μέμφεται τεχνηέντως καί τραγικῶς, τίς ὁμολογιακές ἐνέργειες Ἐπισκόπων, Κληρικῶν, Μοναχῶν καί τῶν λαϊκῶν, διαστρέφοντας ἐξάπαντος, τήν ἐκκλησιαστική ἔννοια τῆς «παρασυναγωγῆς», ἀφήνωντας νά ἐννοηθεῖ, ὅτι συγκεκριμένοι Ἐπίσκοποι κ.ἄ. Κληρικοί, Μοναχοί μαζί καί τῶν λαϊκῶν, ὅτι εἷναι μία παρασυναγωγή(!) διότι ἄκουσον-ἄκουσον, ὅσοι ὑπογράφουν, θεολογικᾶ καί ἐκκλησιολογικά [2] κείμενα, ἐξάπαντος ὁμολογιακᾶ π.χ. Ὁμολογία τῆς Πίστεως κατά τῆς διαβολικῆς αἱρέσεως τοῦ Οἰκουμενισμοῦ [3], ἀμαρτάνουν δήθεν[4], με τό αμάρτημα τῆς «τυρείας» ή τῆς «παρασυναγωγῆς»...! Δέν πρέπει, κατά τήν γνώμη μας, νά παραθεωρήσουμεν, τό συγκεκριμένο ἄστοχο καί ἄτοπο γεγονός καί να το αφήσουμεν μάλιστα, ἀσχολίαστο, γιά κάπια ἄλλη μελλοντική φάση, ἤ ἔστω γιά μετά τήν Ἀναστάσιμη περίοδο, μιάς καί παρασέρνει, δημοσίως «τήν σήμερον» τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα, σέ ὁλοκληρωτική καί σχιζοφρενική ἀφασία, καθῶς καί σέ πλήρη πνευματική συσκότιση καί θεολογική σύγχυση, γι΄αὐτό κρίνουμεν σκόπιμο, νά προσπαθήσουμεν μέ τήν Χάριν τοῦ Θεοῦ, νά ἀποσαφηνίσουμεν το ζήτημα, ἐπιστημονικά καί θεολογικά, μέ τίς ἐλάχιστες καί ἀμειδρές γνωσιολογικές δυνάμεις μας, ἐπί τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος. Μήν σας ἀναφέρουμεν και μία ἐπιπρόσθετη, βασική καί μή ἀμελητέα, λεπτομέρια, ὅτι ἀνάμεσα στούς «παρασυναγωγοῦντας» καί «ἀμαρτωλούς» Κληρικούς, συγκαταλέγεται, ἡ προσωπική ἀνωτέρα Ἐκκλησιαστική Ἀρχή,  τοῦ ἐν λόγῳ Κληρικοῦ, δηλ. ὁ ἐπιχώριος Ἐπίσκοπος καί Μητροπολίτης του...! Ἐάν ὄντως ἀληθεύει αὐτό τό πράγμα, αὐτό εἰδικά τό σημείο, εἶναι τό πλέον τραγικότερον καί τό πλέον συγκλονιστικότερον, ἔκ τοῦ ὅλου θέματος, σύμφωνα πάντα, διά τῶν ὅσων λέχθηκαν, δημοσίως, ἐκ τοῦ Κληρικοῦ !

Ἐξάπαντος, τό «ἐρωτηματικό» στόν τίτλο μας, ἔχει νά κάνει, μέ τήν μή ἀπόλυτη βεβαιότητα καί τήν μή ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη, στόν λογισμόν καί τήν κρίση μας, μέ ὀρθάνοιχτο, τό ἀνθρώπινο ἐνδεχόμενο, νά λαθεύουμεν κάπου, καί νά μήν κατανοήσαμεν καλῶς καί ὀρθῶς, τό ἐν λόγῳ ἐκκλησιαστικό ζήτημα, γι΄αὐτό λοιπόν, ἐμεῖς θά σας παραθέσουμεν, εἰδικά ἐπιστημονικᾶ στοιχεία, γιά νά βγάλετε καί ἐσεῖς, τα ὅποια τυχόν, συγκριτικά καί ἀσφαλή συμπεράσματα, προκύπτουν λογικά, θεολογικά, ἱεροκανονικά καί ἐκκλησιολογικά, μέ ἀπώτερο σκοπό, νά μή ἀδικήσουμεν τόν ἐν λόγῳ σεβαστό Γέροντα Κληρικό μέρες ποῦ εἶναι...

Ἀκολουθεῖ γιά ἐρευνητικούς καί εὐνόητους λόγους, ἕνα συγκεκριμένο σημείο, σημείο αναφοράς νομίζουμεν, ἐκ τῆς απομαγνητοφώνησης: «Πάνω απ΄όλα είναι η Εκκλησία, το μείζων θέμα είναι η Εκκλησία... προ πάντων να κρατάτε το πνεύμα της Εκκλησιολογίας. Προσέξτε! Το πνεύμα της Εκκλησιολογίας...(Σέ αὐτό τό σημείο, ἀρχίζει νά μέμφεται περίτεχνα, ἕνα Πατερικό κείμενο, τήν Ὁμολογία τῆς Πίστεως κατά τοῦ Οἱκουμενισμοῦ, φέροντας το ὡς παράδειγμα, μ΄ ἕνα γεγονός, πού συνέβει σ΄ἕνα Μοναστήρι τῶν Μετεώρων, ἀκούστε τό βίντεο). Η Εκκλησία δεν σε μαλώνει επειδή έκανες λάθος. Σε μαλώνει όμως γιατί λειτουργείς ως παρασυναγωγή. Κι αν ξέρετε τους Κανόνες τής Εκκλησίας μας, η λέξη «παρασυναγωγή», έχει μιά λέξη που λέγεται «τυρεία», είναι το χειρότερο πράγμα! Είναι το κομάτιασμα της Εκκλησίας. Μαζεύονται μερικοί, πέντε-δέκα, κάνουν μια δική τους απόφαση καί την περνάνε στον κόσμο φωνασκόντας! Ε, αυτό δεν γίνεται! Εμείς εδώ δεν έχουμε παρασυναγωγή. Έτσι λειτουργεί η Εκκλησία μας... Που σημαίνει, ότι ούτε η φωνή σας αφαιρείται ούτε γίνεστε παρασυναγωγή για να μαζεύεστε δέκα άνθρωποι. Ποιός σας μάζεψε; Είχε γίνει το ίδιο πράγμα πρίν δυό χρόνια, 400 ιερείς, πολύ γνωστά ονόματα και έγραψαν ένα κείμενο «κατά του 666», αυτή η ιστορία, κι έκαναν μιά διαμαρτυρία. Εσείς ποιοί είστε; Όλοι ανήκετε σε μιά Τοπική Εκκλησία, ενορίες-Μητροπόλεις. Ποίοι είστε; Ποιοί μαζευτήκατε; Πώς μαζευτήκατε απ΄όλα τα μέρη της Ελλάδας και υπογράφετε; Η Εκκλησία τέτοια συστήματα, κρατείστε τα αυτά για να μην είστε και θύματα παρασυναγωγών! Και μπορεί τα θέματα τα οποία προβάλουν να είναι ακέραια και σπουδαία. Κανείς δεν αρνείτε τα θέμετα τα σπουδαία. Αλλ΄αρνούμαι την παρασυναγωγή και εκεί..., επανέρχομαι στο θέμα της θεοπνευστίας, χάνεται η Χάρις του Αγίου Πνεύματος»!

Ἐξ ἀρχής νά πούμεν, ὅτι ἀναφέρει μέν ὁ  π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος τίς θεολογικές ἔννοιες, τῆς «ἐκκλησίας» καί τῆς «ἐκκλησιολογίας», τίς ὁποίες δε, οὐσιαστικά, τίς ἀφήνει ἀνερμήνευτες! Ὄντως, πάνω ἀπ΄ὅλα εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἀλλά ποία εἶναι, ἐν τέλῆ ἡ Ἐκκλησία; Μήπως εἶναι τά ντουβάρια; Μήπως εἶναι, οἱ Φαναριώτες Ἐπίσκοποι, ὠς προπαγανδίζουν «ἐκκλησιολογικῶς», κακόδοξα; Μήπως εἶναι, οἱ ρασοφόροι τῆς Ἐκκλησίας; Μήπως, ἡ ἔννοια «Ἐκκλησία», περιλαμβάνει, τήν σχολαστική καί ψευδόδοξη «θεωρία τῶν δῦο πνευμόνων»· δηλ. τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, μαζί μέ τήν Παπική(«Ρωμαιοκαθολική») «Ἐκκλησία», σέ ἕνα «Ἐκκλησιαστικό Σώμα», ὡς συνηθίζουν νά μας ζαλίζουν, οἱ Παπόφιλοι ἤ καί Παπόδουλοι Οἰκουμενιστές; Δέν προτιθέμεθα ὅμως, νά ἀναλύσουμεν πλέον, στόν παρόν σχολιασμό μας, το τί ἐστί «ἐκκλησία», ἴσως σ΄ἕνα ἄλλο δοκίμιο.

Ἐπίσης, ὄταν οἱ Κληρικοί καί θεολόγοι κατηχητές, πολύ εἰδικά τήν σήμερον, ποῦ ὁμιλούν, περί τῆς Έκκλησίας, ἤ καί τῆς Ἐκκλησιολογίας κ.λπ., ἔχουμεν τήν ἰσχυρᾶ γνῶμη, ἡ ὁποία πηγάζει, ἐκ τῆς Πατερικῆς Θεολογίας, ὅτι θά πρέπει, νά δύνανται, πρός τους κατηχουμένους καί πιστούς, νά ἐξεφράζουν, τήν πάσαν ὀρθόδοξο ἀκρίβεια τῆς Πίστεως, τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καί Τῆς Θεολογίας Αὐτῆς!

-Γιά ποίον λόγον, τό τονίζουμεν, το σημείο ἐτούτο;

-‘Υφίστανται μήπως, ἐμφανέστατα, τά ὅρια [5] τῆς Μίας Ἁγίας καί Καθολικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας;

-Μήπως σήμερα, ὑπάρχει, σφοδρή ἀλλοτρίωσις, τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησιολογίας καί τῆς Πίστεως αὐτῆς; Καί ἐάν ναί, ἀπό ποιούς; Καί γιατί;

-Ὅταν σήμερα λ.χ., ἐξισώνουν καί ταυτίζουν, τήν Ὀρθοδοξία μέ τήν αἱρεση, τήν Ἀλήθεια μέ τήν πλάνη, γιά ποίο «πνεύμα της Εκκλησιολογίας» μπορούν νά ὁμιλοῦν;

Ὁ γέροντας Κληρικός καί Ὁμότιμος Καθηγητής,  π. Θεόδωρος Ζήσης, γράφει καί μας ἀποδεικνύει σαφῶς, σέ μία θεολογική καί περισπούδαστη, ὀγκωτή μελέτη του, μέ ῥωμαλλέα καί ἀτράνταχτα ἐπιχειρήματα [6] ὅ,τι: “Δέν ὑπάρχει πλέον σαφής ὁροθετική γραμμή πού νά χωρίζει καί νά διακρίνει μέχρι ποῦ φθάνει ἡ Ἐκκλησία καί ἀπό ποῦ ἀρχίζει ἠ αἱρεση. Κατόρθωσε ἐπί δεκαετίες τό κακῶς ὀνομαζόμενο «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν» (Π.Σ.Ε.) νά ἀλλοιώσει τόσο πολύ τήν ἐκκλησιολογική αὐτοσυνειδησία τῶν Ὀρθοδόξων”! Ἄρα λοιπόν, τό «πνεύμα της Εκκλησιολογίας», δέν εἶναι καί τόσον καλῶς, εὐδιάκριτο καί ἀποσαφηνισμένο, ἐκ τοῦ ἐν λόγῳ Κληρικοῦ καθῶς κ.α., εἰς τούς ἀπλούς τήν Πίστη!

Μέχρι καί ο μακαριστός Καθηγητής ὁ Νίκος Ματσούκας, μας τό ἀποσαφηνίζει ἀπερίφραστα, ὅταν ἀσκεί, σοβαρή κριτική καί σύγκριση, στά περί τῆς ὀρθοδόξου καί κακοδόξου Ἐκκλησιολογίας [7]: “Τήν Ἐκκλησιολογία λοιπόν δέν εἶναι διόλου ἀπαραίτητο νά τήν ἐντοπίσουμε σέ λογικῶς διαρθρωμένα καί κλειστά συστήματα μιᾶς παράδοσης... Ἡ Έκκλησιολογία εἶναι ἀδιανόητη χωρίς τή Θεολογία, τή Χριστολογία καί τίς ὑπόλοιπες ἑνότητες τῆς δογματικῆς διδασκαλίας. Δέν μπορεῖ νά γίνει Ἐκκλησιολογία δίχως τίς παραπάνω ἐνότητες, καί ὅταν οἱ ἐνότητες αὐτές ἀναπτύσσονται παρουσιάζουν καί ἀποσαφηνίζουν τά στοιχεία τῆς Ἐκκλησιολογίας”.  Ἄρα καί πάλιν, θά πρέπει νά μάθουμεν, νά ἀποσαφηνίζουμεν, πότε ἔχουμεν, μίαν κακόδοξη καί αἱρετική Ἐκκλησιολογία, καί πότε τήν ἀκραιφνή ὀρθόδοξη, διότι ἔχουμεν, ὠς Θεανθρώπινη ἐντολή, ἐκ τοῦ Ἀποστόλου τῆς ἀληθεύουσας Ἀγάπης, τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου [8]: “Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον”.

Κάνει πραγματικά, ἀλγεινή καί ἐκπληκτική έντύπωση, ἡ παράδοξη «κατηχητική» ἐμμονή καί ἐπιμονή, τοῦ σεβαστοῦ πατρός Κ. Στρατηγοπούλου, νά προσπαθῆ μανικῶς, νά πείσει, ὅτι οἱ συγγράψαντες τίς σύγχρονες ὁμολογίες πίστεως, δροῦν  ὡς παρασυναγωγή καί οἱ ὑπογράψαντες λαϊκοί, Κληρικοί καί Μοναχοί κ.ἄ. εἶναι ἁπλῶς, τά «θύματα παρασυναγωγῶν»!

Ἒπειδή ὅμως, ἀμφισβητῶ τά μέγιστα καί ἐντόνως, τήν δημόσια ἄστοχη καί ἄτοπη μομφή καί τοποθέτηση, τοῦ συγκεκριμένου Κληρικοῦ, πάμε νά ἐξετάσουμεν προσεκτικά, μιᾶς καί μας παραπέμπει, ὁ ἴδιος, στό ἱερόν Πηδάλιον, καί νά κάνουμεν τίς ἀνάλογες συγκρίσεις, γιά νά ἐξάγουμεν μερικά ἁπλά συμπεράσματα· εἶναι ὄντως ὀρθόδοξα καί σωστά ἄραγε, ὅσα ἐξέφρασε, ὁ σεβαστός Κληρικός; Γιά νά δούμεν τί λένε οἱ Θεοφόροι Πατέρες μας...

Στόν Α΄(1^ος) Κανῶν [9] τοῦ Μεγάλου καί Ἁγίου Βασιλείου, σέ μία Κανονική Επιστολή, πρός τόν Ἐπίσκοπον Ἱκονίου Ἀμφιλόχιον, ἀναφέρει ὁ ἁγιος, ἀποσαφηνίζοντας  τά ἐξῆς: «Παρασυναγωγάς δέ, τάς συνάξεις, τάς παρά τῶν ἀνυποτάκτων Πρεσβυτέρων ἤ Ἐπισκόπων, καί παρά τῶν ἀπαιδεύτων λαῶν γινομένας· Οἷον, ἔιτις ἐν πταίσματι ἐξετασθείς, ἀπεσχέσθη τῆς λειτουργίας καί μή ὑπέκυψε τοῖς Κανόσιν, ἀλλ’ ἑαυτῷ ἐξεδίκησε τήν προεδρίαν καί τήν λειτουργίαν καί συναπῆλθον τούτῳ, τινές καταλιπόντες τήν καθολικήν Ἐκκλησίαν, Παρασυναγωγή τό τοιοῦτον... Ἔδοξε τοίνυν τοῖς ἐξ ἀρχῆς, τό μέν τῶν αἱρετικῶν, παντελῶς ἀθετῆσαι, τό δέ τῶν ἀποσχισθέντων, ὡς ἔτι ἐκ τῆς Ἐκκλησίας ὄντων, παραδέξασθαι, τούς δέ ἐν ταῖς Παρασυναγωγαίς, μετανοίᾳ ἀξιλόγῳ καί ἐπιστροφῇ βελτιωθέντας, συνάπτεσθαι πάλιν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὥστε πολλάκις καί τούς ἐν βαθμῷ συναπελθόντας τοῖς ἀνυποτάκτοις, ἐπειδάν μεταμελωθῶσιν, εἰς τήν αὐτήν παραδέχεσθαι τάξιν». Γιά νά δούμεν, ὅμως, ποία εἶναι ἡ ἐν λόγῳ έρμηνεία τοῦ πιό πάνω Κανόνα...

Έρμηνεύει, ἀπλανῶς, ὁ Ἁγιος Πατήρ καί Διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης [10]: «Καί Παρασυνάγωγοι μέν εἶναι οἱ ἀνυπότακτοι Πρεσβύτεροι καί Έπίσκοποι ἐκεῖνοι, οἵτινες μέ τό νά ἔπεσαν εἰς σφάλματα, καθηρέθησαν μέν ἀπό τήν ἱερωσύνην κανονικῶς· μή θέλοντες δέ νά ὑποταχθοῦν εἰς τούς Κανόνας αὐθεντικῶς, αὐτοί ἑαυτούς ἐξεδίκησαν καί ἐνήργουν τά τῆς Ἀρχιερωσύνης καί Ἱερωσύνης κατ΄ ἰδίαν, μαζή δέ μέ αὐτούς συνηκολούθησαν καί ἄλλοι, ἀποστατήσαντες ἀπό τήν καθολικήν Ἐκκλησίαν, ὄχι διά δόγματα πίστεως, ἀλλά διά κἄποια ζητήματα ἐκκλησιαστικά καί εὐκολοϊάτρευτα... Οἱ Παρασυνάγωγοι λοιπόν ἑνώνονται πάλιν μέ τήν Ἐκκλησία μέ μόνην ἀξιόλογον μετάνοιαν καί ἐπιστροφήν... Ἡ παρασυναγωγή εἶδος ἐστι σχίσματος, ἄνευ αἱρέσεως, ἀγκαλά καί αὐτό κακῶς διῃρημένον καί διαμένον, εἰς αἵρεσιν μεταγίνεται... Οἱ δέ Σχισματικοί σχισματοαιρετικοί εἰσί, καθ’ὅτι ὁ (ἁγιος) Αὐγουστῖνος λέγει· Τό σχίσμα κακῶς διαμένον, γίνεται αἵρεσις, ἤ καταφέρεται εἰς αἱρεσιν».

Ἕνα πρώτο, προσωπικό μας συμπέρασμα, σύμφωνα, μέ τήν Θεοφόρα τοποθέτηση καί ἀποσαφήνιση, ἐκ τῶν τριῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας (Βασιλείου, Νικοδήμου, Αὐγουστίνου) εἶναι, ὅτι οἱ ἁγιοι τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν μιλούν, γιά Παρασυναγωγές και παρασυναγωγούντας, Κληρικούς καί λαϊκούς, ἐννοούσιν εξάπαντος, σχισματικοαιρετικούς, πολύ εἰδικῶς, γιά Κανονικῶς και Συνοδικῶς, καθηρημένους Κληρικούς, οἱ ὁποίοι, παρέσυραν τόν πιστό λαό, σέ ἰδιωτική Παρασυναγωγή, ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας καί τελοῦν μάλιστα, ἄκυρα μυστήρια! Οἱ ὁποῖοι σχισματικοαιρετικοί, παρασυνάγωγοι καί πάλιν, Κλήρος καί λαός, ἐνεργοῦν ἀνυπότακτα καί σχισματικά, ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας, μέ ἱεροκανονικό καί ἄμεσο ἄποτέλεσμα καί συνέπεια, έκ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν, νά καθαιρούνται δικαίως, έκ τῆς Ἀνωτέρας Ἐκκλησιαστικῆς Άρχῆς των, τήν Ἱερά Σύνοδο!

-Ἡ ἀπορία μας τώρα, ποία μπορεί εἶναι; Δύο τινά μάλλον, μπορεί να συμβαίνουν...

-Ἡ θά ἔχει, τό ἀπόλυτο δίκιο, μέ το μέρος του, ὁ π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος, καί οἱ ἐν λόγῳ τρείς Θεοφόροι, ἁγίοι καί ἀπλανείς διδάσκαλοι καί Πατέρες, ἔπεσαν σε πλάνη(sic) καί σέ γκάφα ὁλκῆς· ἤ ὄντως πρόκειται, περί στυγνούς (προ)μελετημένης διαστροφής, εἴτε ἐν γνῶση, εἴτε ἐν «ἀγνή-ἄγνοια» (ἡ ὀποία μόνον ἀγνή δέν εἶναι!), τῆς Πατερικῆς Θεολογίας καί ἡ τραγική ἀλλοίωσις, τῶν Πατερικῶν Θεοφώτιστων ἐρμηνειῶν! Διαλέγετε καί παίρνετε...

Ὠστόσο, σέ ἕνα ἄλλο εἰδικό ἐγχειρίδιο, ἐξάπαντος ἐπιστημονικό καί ὁγκοδέστατο τόμο, τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ καί τοῦ Κανονικοῦ Δικαίου τῆς Ἐκκλησίας, γιά τόν Α΄Κανόνα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, μεταφράζουν ὡς ἐξῆς [11]: «Και παρασυναγωγές τις συγκεντρώσεις που έκαναν ανυπότακτοι πρεσβύτεροι ή επίσκοποι και αγράμματοι άνθρωποι· για παράδειγμα, αν κάποιος αποδείχτηκε ότι αμάρτησε και αποκλείστηκε από τη λειτουργία του και δεν υπάκουσε στους κανόνες, αλλά διεκδίκησε για τον εαυτό του την προεδρία και τη λειτουργία, και μαζί του έφυγαν κάποιοι εγκαταλείποντας την καθολική εκκλησία, αυτό είναι παρασυναγωγη·... Αποφασίστηκε λοιπόν απ΄αυτούς που συνήλθαν αρχικά γι΄αυτό το θέμα να απορρίψουν ολότελα το βάφτισμα των αιρετικών, ενώ το βάφτισμα αυτών που αποσχίστηκαν να το δεχτούν, επειδή ανήκουν ακόμη στην εκκλησία· αυτοί πάλι που ανήκουν στις παρασυναγωγές, αν βελτιωθούν με αξιόλογη μετάνοια και επιστροφή, να ενώνονται ξανά με την εκκλησία, ώστε πολλές φορές να γίνονται δεκτοί στην ίδια τάξη, όταν μετανοήσουν, καί αυτοί που έφυγαν μαζί με τους απειθάρχητους και που είχαν κάποιον ιερατικό βαθμό.»

Ἕνα δεύτερο, σχολιαστικό θεο-λογικό συμπέρασμα, περί τῆς μεταφράσεως αὐτή τη φορά, εἶναι: Ποιός, ἤ μάλλον ποιοί, εἴτε Ἐπίσκοποι καί Πρεσβύτεροι τῆς Ἐκκλησίας, εἴτε λαϊκοί, έκ τῶν συγγραψάντων καί ὑπογραψάντων, κείμενα ὁμολογιακά, ἀπολογητικά, ἐξάπαντος κείμενα θεολογικά καί ἐκκλησιολογικά, ἔχει καθαιρεθεί ἐάν εἶναι Κληρικός, ἤ ἔχει ἀφορισθεί, ἐάν εἶναι λαϊκός, ἱεροκανονικῶς, καί ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι; Κανένας! Ἄρα; Γιατί ἆρα γε, ὁ π. Κ. Στρατηγόπουλος, ἐξωεκκλησιάζει, ἀδίκως καί ψευδοδόξως, Ἐπισκόπους, Πρεσβυτέρους, Μοναχούς και λαϊκούς, ὡς δήθεν, παρασυνάγωγους-σχισματικοαιρετικούς;

Ὁ Γλωσσολόγος Καθηγητής, κ. Γ. Μπαμπινιώτης, ἀναφέρει γιά τήν λέξη [12]: «παρασυναγωγή= Ομάδα προσώπων ενός συνόλου (κόμματος, εταιρείας κ.λπ.) που δρούν παρασκηνιακά».

-Δρά παρασκηνιακά, ἡ Σύναξη Κληρικῶν, Μοναχῶν καί λαϊκῶν;

-Οὔτε, καί μέ τήν σύγχρονη, Νεοελληνική ἔννοια, τῆς λέξεως, δέν δύναται, νά στηθεί, σοβαρό ἐκκλησιο-λογικό κατηγορητήριο, τίμιε πάτερ!

Στό εἰδικό Κανονολογικό και Θεολογικό γλωσσάριο καί τόν σχολιασμό τῶν Ἱερῶν Κανόνων [13] καταγράφονται τά ἐξῆς: «1. Παρασυναγωγή= Η σύναξη που γίνεται από τους πρεσβυτέρους ή και τους επισκόπους, οι οποίοι δέν πειθαρχούν στην τάξη της Εκκλησίας, με τη συμμετοχή των ανυπότακτων λαϊκών. 2. Σχίσμα= Η χωρίς αιτία απομάκρυνση των απειθάρχητων κληρικών από τον επίσκοπο τους καί η συνάθροισή τους σε ξεχωριστή λατρευτική κοινότητα με εξίσου απειθάρχητους λαϊκούς. 3. Σχισματικός= Ο απειθάρχητος κληρικός ή λαϊκός, ο οποίος μετέχει σε σχίσμα».

-Ποίος πειθαρχεί τώρα καί ποιός ὄχι, στήν ὀρθόδοξη καί ἱεροκανονική τάξη τῆς Ἐκκλησίας;

-Πειθαρχεί αὐτός, ποῦ συντάσεται μέ τήν ἀλλοτριώση τῆς Πίστης, τήν ψευδοδοξία καί τήν κακοδοξία, ἤ ἀκόμη, κηρύττει, μέ ἀναίδεια, τήν αἵρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ καί τοῦ Παπισμοῦ; Ἡ μήπως, πειθαρχούν, ὅσοι «ἐπόμενοι τοῖς Ἁγίοις Πατράσιν», ἀγωνίζονται νά μιμούνται, τούς ἁγίους Πατέρες, σέ ὅλα τά ἐπίπεδα, και διαμαρτύρονται, ἐνημερώνουν, ὁμολογούν τήν πίστην τους, σύμφωνα με τά ἱερά Πρότυπα καί θεία Ἀρχέτυπα, περί τῆς Πατερικῆς καί Ὀρθοδόξου Θεολογίας;

Ἐξάπαντος, προσωπικά ἀμφισβητώ ἐμπόνως, λόγω τῆς ἐπικείμενης ἔρευνας, ὅτι δέν δύναται, ἐκ τῶν θεολογικῶν πραγμάτων καί ἐκ τῶν ἰσχυρῶν ἀποδείξεων ποῦ σᾶς παραθέσαμεν, νά ὑφίσταται ἀγνή-ἄγνοια, έκ τοῦ στόματος τινῶν Κληρικῶν καί θεολογούντων λαϊκῶν! Πολλώ δε μάλλον, ἀμφισβητῶ, τεκμηρειωμένα καί Πατερικᾶ, τήν παρερμηνευτική καί διεστραμμένη προσέγγιση, στάση καί θέση, τοῦ πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, καί ἐπιθυμῶ διακαῶς, ἀπό ἔμπειρους Κληρικούς καί θεολογούντας, ἐξάπαντος μή Οἰκουμενιστάς, καί μή Νεοβαρλααμιστάς θεολόγους, νά μού ὑποδείξουσιν, τίς τυχόν προσωπικές ἀστοχίες, ἤ καί παρανοήσεις, στά περί τοῦ συγκεκριμένου ζητήματος, γιά τά ὄποια ἀνθρώπινα ἀγνοήματά μου! Διότι, μέ μία προσεκτικότερη καί συγκριτικότερη, ἐνδελεχή ματιά, εἶναι ἡλίου καί πανσελήνου φανερόν,  τό ποιός καί τό τί, διαστρέφει/εται καί ἀλλοιώνει/εται! Καί ἐπιμένω νά ἐννοώ, θεολογικῶς, τίς συγκεκριμένες, θεολογικές καί ἐκκλησιολογικές ἔννοιες· διά ἄγνωστο λόγο καί αἰτία, ὁ ὀποίος, πιθανόν «ἄγνωστος λόγος», νά γίνεται ἀρκετά γνώριμος στήν πορεία τῆς ὁμιλίας, διότι φαίνεται, νά ξεκαθαρίζει ὁλοσχερῶς, μιάς καί ὁ συγκεκριμένος Κληρικός, τόν ὁμολογεῖ! Ὁμολογεῖ, ὅτι κατάγεται ἐκ τῆς Πόλης! Πάλιν καλά, ποῦ ὁμολογεί καί κάτι! Μήν ἔχουν παράπονο οἱ ὁμολογητές Πατέρες καί ἀδελφοί! Καί ἄρα ὠς Πολίτης, ἐκ τῆς Βασιλεύουσας Κωνσταντινουπόλεως καί κοντοχωριανός, συγκεκριμένων κακόδοξων καί αἱρετικῶν, Οἰκουμενιστῶν Ἐπισκόπων, ἐκ τοῦ σεπτοῦ ἁγίου Φαναρίου, δύναται ἆρα γε ὁ π. Κ. Σ., νά νερώνει ἐμφανῶς, τό ἀθάνατο καί ἄκαμπτο Ἁγιοπνευματικό κρασί, τῆς Φίλης Ὀρθοδοξίας;

-Ποιός τοῦ ἔδωσε, αὐτό τό δικαίωμα;

-Ποιός τοῦ ἔδωσε τό δικαίωμα, νά ὑβρίζει,  μέ τό «ἐκκλησιολογικό γάντι», ὡς Παρασυναγωγή καί ὡς Σχισματικοαιρετικούς, τούς σεπτούς ὁμολογητές καί Σεβασμιώτατους Μητροπολίτες: π.χ. Πειραιῶς, Γόρτυνος, Αιτωλοακαρνανίας, Κυθήρων, Γλυφάδας, Κονίτσης κ.α., καθώς καί πλήθος χαρισματικῶν, Φωτισμένων Γερόντων, Ἡγουμένων, Πνευματικῶν, Πρωτοπρεσβυτέρων, Ἀρχιμανδριτῶν, Ἱερομονάχων, Ἀσκητῶν, Ἡσυχαστῶν, Μοναχῶν καί ἁπλῶν λαϊκῶν;

-Εἶναι ἡ ὄχι, ἀνίερως ἀντίφασις καί ἀντινομία ὁλκῆς, νά ἀποκαλεί ὁ π. Κ.Σ. ἐμμέσως πλήν σαφῶς, ὡς Παρασυνάγωγο, θύτη, καί Σχισματικοαιρετικό, τόν οἱκείο Μητροπολίτη του, τόν Σεβ. τῆς Γλυφάδας κ. Παύλο;

-Κι ἄν ἐννοεί ὁ ἐν λόγῳ Κληρικός, ὅλα ὅσα ἰσχυρίζεται, με πάσαν σοβαρότητα καί ποιμαντική εὐθύνη, τότε, γιατί ἄραγε, δέν προχωρεί νά καταγγείλλει, δημοσίως καί ἐπίσημα, γραπτῶς, πρός στήν Ἱερά Σύνοδο, τόν Μητροπολίτη του κ.α., γιά παράβαση και καταπάτηση, τῶν Ἱερῶν Κανόνων;

-Ὁ Γέροντας καί Μητροπολίτης, Σεβ. Γλυφάδος κ. Παύλος, ἔχει ὑπόψιν του, τά συγκεκριμένα, ἀνίδεα καί ἀντιπαραδοσιακά, «κατηχητηκά» φληναφήματα, τοῦ πατρός Κωνσταντίνου;

-Εὐχόμαστε, πῶς ὁ σεβαστός γέρων Κληρικός π. Κ.Σ., ὁ ὁποίος ἔχει, ἀναμφίβολα, ἀρκετά καλές θέσεις, στά περί τῆς Βιοηθικῆς καί τῆς  Βιοθεολογίας, τῶν Μεταμοσχεύσεων κ.λπ., νά ἀρχίσει σέ κάποια φάση, νά κατηχεί σοβαρότερα, τό Λογικό ποίμνιό του, ἐξαιρέτως δε, γιά τήν Παναίρεση τοῦ συγκρητιστικοῦ Οἰκουμενισμοῦ, τῆν ὅντως παρασυναγωγή καί σχισματικοαιρετική «κουστωδία», ἡ ὁποία μεταβάλλει, τό Χριστεπώνυμο ὁρθόδοξο πλήρωμα(Κληρικούς καί λαϊκούς) σε, ὄντως σχισματικούς, ἐλέω τῆς διεστραμένης καί κακοδόξου ἐκκλησιολογίας· τούς μεταποιεί, αναντιλέκτως,  ἐν ἐξελίξει καί έν δυνάμει, ὄντως αἱρετικούς!

Ὅταν βέβαια, ἀποφασίσει νά ἀσκήσει, γραπτῶς, ἤ καί προφορικῶς, μαθήματα ὀρθόδοξης(;) «ἐκκλησιολογίας», στόν Σεβ. Γλυφάδας κ. Παύλο, τοῦ συνιστούμεν υἰικῶς, νά ἀρχίσει τά ἐν λόγῳ μαθήματα, πρώτιστα καί κατεπειγόντως, εἰς τούς κοντοχωριανούς του, Ἐπισκόπους,  εἰς τήν Πόλιν!

Τοῦ Παναγιώτη Π. Νούνη*

(*Ἀπόφοιτος Θεολογῶν τοῦ ΑΠΘ· Ἐρευνητής τῶν Θρησκειῶν, καθῶς καί τῆς Πατερικῆς Συμβολικῆς Θεολογίας τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Πρωτ. Κων/ίνου Στρατηγόπουλου, Ὁμιλία: «Ορθοδοξία ανόθευτη με κανονικά όπλα», https://www.youtube.com/watch?v=vBTpmyBhIRE&list=PLGpiVC2ERVWiFMGXYm1tcI2Jfpo08G7T1&index=31

[2] Ἡ νέα ἐκκλησιολογία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, http://www.theodromia.gr/a9455a79.el.aspx#

[3] Σύναξη Ορθοδόξων Κληρικών και Μοναχών, Απρίλιος 2009, “ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ” (Κατά τοῦ Οἰκουμενισμοῦ), «Μέχρι των αρχών του 20ου αιώνος η Εκκλησία στα­θερά και αμετάβλητα είχε απορριπτική και καταδικαστι­κή στάση έναντι όλων των αιρέσεων, όπως ακριβώς αυτό διατυπώνεται στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας που διαβάζεται την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Αναθεματίζονται οι αιρέσεις και οι αιρετικοί, η κάθε μία ξεχωριστά· για να μή μείνει δε καμμία εκτός του αναθέματος, υπάρχει στο τέλος γενικός αναθεματισμός:«" Ολοις τοις αίρετικοίς ανάθεμα». Δυστυχώς αυτή η ενιαία, σταθερή και αταλάντευτη στάση της Εκκλησίας μέχρι των άρχων του 20ού αιώνος άρ­χισε σταδιακά να εγκαταλείπεται, μετά την εγκύκλιο πού εξαπέλυσε τό Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1920 «Πρός τάς απανταχού εκκλησίας του Χριστού», η οποία για πρώτη φορά χαρακτηρίζει επισήμως τις αιρέσεις ως εκκλησίες, που δεν είναι αποξενωμένες από την Εκκλησία, αλλά είναι οικείες και συγγενείς. Συνιστούσε νά «άναζωπυρωθή καί ένισχυθή πρό παντός ή αγάπη μεταξύ τών Εκκλησιών, μή λογιζομένας άλλήλας ώς ξένας καί αλλότριας, άλλ' ώς συγ­γενείς καί οικείας έν Χριστώ καί συγκληρονόμους καί σύσσωμους της επαγγελίας τού Θεού έν Χριστώ17. Άνοιξε πλέον ο δρόμος για να υιοθετηθεί, να διαμορ­φωθεί και να αναπτυχθεί στο χώρο της Ορθοδόξου Εκκλη­σίας η προτεσταντικής κατ' αρχήν επινοήσεως, τώρα δε και παπικής αποδοχής, αίρεση του Οικουμενισμού, αυτή η παναίρεση, που υιοθετεί και νομιμοποιεί όλες τις αιρέ­σεις ως εκκλησίες και προσβάλλει το δόγμα της Μιας, Άγιας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Αναπτύχθηκε πλέον, διδάσκεται και επιβάλλεται από Πα­τριάρχες και επισκόπους νέο δόγμα περί Εκκλησίας, νέα εκκλησιολογία. Σύμφωνα με αυτό καμμία Εκκλησία δεν δικαιούται να διεκδικήσει αποκλειστικά για τον εαυτό της τον χαρακτήρα της καθολικής και αληθινής Εκκλησίας. Κάθε μία είναι ένα κομμάτι, ένα μέρος, όχι ολόκληρη η Εκκλησία. Όλες μαζί αποτελούν την Εκκλησία. Έπεσαν όλα τα όρια που έθεσαν οι Πατέρες· δεν υπάρ­χει οριοθετική γραμμή μεταξύ αιρέσεως και Εκκλησίας, μεταξύ αληθείας και πλάνης. Και οι αιρέσεις είναι εκκλη­σίες, πολλές μάλιστα, όπως η παπική, θεωρούνται τώρα ώς αδελφές εκκλησίες, στις όποιες από κοινού με εμάς ανέθε­σε ο Θεός την φροντίδα για την σωτηρία των ανθρώπων18. Υπάρχει και στις αιρέσεις η Χάρη του Παναγίου Πνεύ­ματος, γι' αυτό και το βάπτισμα τους, όπως και όλα τα άλλα μυστήρια είναι έγκυρα. Όσοι έχουν βαπτισθή, σε οποια­δήποτε αίρεση και αν ανήκουν, είναι μέλη του σώματος του Χρίστου, της Εκκλησίας. Οι άρές και τα αναθέματα των συνόδων δεν ισχύουν και πρέπει να διαγραφούν από τα λειτουργικά βιβλία. Στεγασθήκαμε μέσα στο «Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» και ουσιαστικά προδώσαμε -καί μόνο με την ένταξη μας- την εκκλησιολογική μας αυτο­συνειδησία. Αφαιρέσαμε το δόγμα περί της Μιας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, το δόγμα «είς Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα»19.» http://www.impantokratoros.gr/B742476A.el.aspx

 [4] Μερικές διευκρινήσεις περί της «Ομολογίας Πίστεως», «Το κείμενο της «Ομολογία Πίστεως κατά τον Οικουμενισμού» συντάχθηκε από άτυπη «Σύναξη Ορθοδόξων κληρικών και μοναχών», ως έκφραση της καλής ανησυχίας και αγωνίας τους για όσα συμβαίνουν στον χώρο του Οικουμενισμού, ο όποιος ορθώς χαρακτηρίσθηκε ως παναίρεση, ως η χειρότερη αίρεση όλων των εποχών. Δεν έχει πολεμικό χαρακτήρα και σχισματικές τάσεις. Όσοι την συνέταξαν και την υπογράφουν, αρχιερείς, λοιποί κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί είναι μέλη της Εκκλησίας του Χριστού, υπαγόμενοι σε κανονικές εκκλησιαστικές δικαιοδοσίες. Επιδιώκουν με νηφάλιο και θετικό θεολογικό λόγο να επισημάνουν τους κινδύνους από την επί δεκαετίες σταδιακή εξάπλωση και τωρινή εμπέδωση της συγκρητιστικής και καταστροφικής αυτής διδασκαλίας, η όποια αναιρεί το δόγμα της μοναδικής εν τω κόσμω σωτηριώδους αποκαλύψεως και οικονομίας του ενανθρωπήσαντος Υιού και Λόγου του Θεού, ως και της εν συνεχεία συνεχίσεως και πραγματώσεως του σωτηριώδους αυτού έργου από την Μία και μοναδική, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, δια του ενεργούντος εν αυτή Αγίου Πνεύματος, και όχι από τις ποικίλες αιρέσεις και πλάνες, τις όποιες διαχρονικά κατεδίκασε η Εκκλησία δια συνόδων και δια της συμφωνίας των Αγίων Πατέρων, με­ταξύ αυτών δε τον Παπισμό και τον Προτεσταντισμό... Η σύνταξη «Ομολογιών Πίστεως» είναι παραδεδομένη και καθιερωμένη πρακτική στην ζωή της Εκκλησίας. Όταν εμφανίζεται νέα αίρεση, που δημιουργεί σύγχυση εις τα της πίστεως, οι ποιμένες κάθε εποχής, επιβεβαιούντες όσα κατά την χειροτονία τους υποσχέθηκαν, προβαίνουν στην σύνταξη ομολογιών, για να περιχαρακώσουν και οριοθετήσουν την δική τους πίστη, ώστε να διακρίνεται από τη πλάνη των αιρετικών, και με τον τρόπο αυτό να προφυλάξουν τούς πιστούς από την λύμη της κακοδοξίας... Η σύνταξη νέων «Ομολογιών Πίστεως» επιβάλλεται και από τον σεβασμό στις αποφάσεις των συνόδων να τηρηθεί απολύτως αναλλοίωτο μέχρι και μιας συλλαβής το «Πιστεύω»· Η εκκλησιαστική γραμματεία είναι γεμάτη από «Εκθέσεις ή Ομολογίες Πίστεως», από τις όποιες ενδεικτικώς υπενθυμίζουμε μερικές: «Βραχεία Έκθεσις Πίστεως» του Μ. Αθανασίου· «Έκθεσις Πίστεως» του Αγίου Επιφανίου· «Ομολογία Πίστεως» του πάπα Γρηγορίου Β'· «Έκθεσις Πίστεως» του Αγίου Ιωάννου Δαμάσκηνου·  «Ομολογία Ορθοδόξου Πίστεως» του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά· «Ομολογία Πίστεως» του Αγίου Μάρκου Ευγενικού· «Ομολογία Πίστεως» του πατριάρχου Γενναδίου Β Σχολαρίου· «Ομολογία Πίστεως» Μητροφάνους Κριτοπούλου, πατριάρχου Αλεξανδρείας· «Ορθόδοξος Ομολο­γία» Πέτρου Μογίλα, μητροπολίτου Κιέβου· «Ομολογία Πίστεως» Δοσιθέου, πατριάρχου Ιεροσολύμων... Η συνοδική λειτουργία κατά την ορθή της έννοια πε­ριλαμβάνει όλα τα μέλη της Εκκλησίας, από τον πρώτο μεταξύ των επικόπων μέχρι τον τελευταίο πιστό. Η άτυπη «Σύναξη Ορθοδόξων Κληρικών και Μοναχών», μαζί με το πλήθος των υπογραφόντων λαϊκών, συμμετέχουν κατά χρέος στην διαμόρφωση της εκκλησιαστικής συνειδήσεως για την παναίρεση του Οικουμενισμού και ελπίζουν ότι το σώμα των επισκόπων θα αναλάβει τις ευθύνες του και θα προχωρήσει και στην επίσημη συνοδική καταδίκη του...» http://www.impantokratoros.gr/C692689D.el.aspx#

[5]Πρωτ. Θεοδώρου Ζήση, ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ(ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΠΙΣΜΟΣ), Θεσσαλονίκη 2004, Ἐκδόσεις: “Βρυέννιος”, σσ.446.

[6] π. Θ. Ζήση, ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 24.

[7] Νίκου Α. Ματσούκα, ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ(Ἔκθεση τῆς ὀρθόδοξης πίστης σέ ἀντιπαράθεση μέ τή δυτική χριστιανοσύνη), ΤΟΜΟΣ Β΄, Ἐκδόσεις:Π. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 2010, σελ. 354-355.

[8] ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΕΠΙΣΤΟΛΗ Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ, 4,1.

[9] Ἁγίου Βασιλείου Καισαρείας τοῦ Μεγάλου, ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ, ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ(Ε.Π.Ε.), Τόμος 1΄, ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ Α΄, 188. ΑΜΦΙΛΟΧΙῼ ΠΕΡΙ ΚΑΝΟΝΩΝ, σελ. 182-189.

[10] ΠΗΔΑΛΙΟΝ, Ἐκδόσεις: ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, 2003, σελ.586-589.

[11] Πρόδρομος Ι. Ακανθοπούλου, ΚΩΔΙΚΑΣ ΙΕΡΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ(Κείμενο-Ἐρμηνεία-Σχόλια) ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, Δ΄ΕΚΔΟΣΗ(Βελτιωμένη), ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΑΝΙΑΣ, Θεσσαλονίκη 2009, σελ. 448-453.

[12] Γ. Μπαμπινιώτη, ΜΙΚΡΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, Β΄ΕΚΔΟΣΗ, ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΘΗΝΑ 2009, σελ. 841.

[13] Π. Ι. Ακανθοπούλου, ἔνθ. ἀνωτ., σελ.601, σελ.606.