Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ (Άγιος Αββάς Ιουστίνος Τσέλιε)

visit counter

1. Το Χάσμα μεταξύ Χρόνου και Αιωνιότητας

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να χωρέσει η αέναη, αιώνια ζωή στη στενή ανθρώπινη ψυχή και στο ακόμη στενότερο ανθρώπινο σώμα. Οι περιορισμένοι κάτοικοι αυτής της γης βλέπουν με καχυποψία καθετί που βρίσκεται πέρα από αυτούς. Εγκλωβισμένοι στον χρόνο και στον χώρο, δεν ανέχονται —ίσως από αταβισμό και αδράνεια— να διεισδύει ανάμεσά τους κάτι υπερχρονικό και υπερχωρικό, κάτι αιώνιο. Το θεωρούν επίθεση, στην οποία απαντούν με πόλεμο.

Διαβρωμένος από τον σκόρο του χρόνου, ο άνθρωπος δεν αντιλαμβάνεται την παρέμβαση της αιωνιότητας σε αυτή τη ζωή και δυσκολεύεται να τη συνηθίσει. Συχνά τη θεωρεί βία και ασυγχώρητη αναίδεια. Μερικές φορές επαναστατεί σκληρά ενάντια στην αιωνιότητα, επειδή αισθάνεται πολύ μικρός και μικροσκοπικός μπροστά της. Άλλες φορές στρέφεται εναντίον της με άγριο μίσος, επειδή την αντιλαμβάνεται με όρους υπερβολικά ανθρώπινους, γήινους και εγκόσμιους.

Έχοντας υλικοποιηθεί, καθηλωμένος από τη βαρύτητα στον χρόνο και στον χώρο, και αποκομμένος ψυχικά από την αιωνιότητα, ο κάτοικος αυτού του κόσμου δεν συμπαθεί τις επίπονες εξορμήσεις στον άλλον κόσμο. Το χάσμα που ανοίγεται ανάμεσα στον χρόνο και την αιωνιότητα είναι γι' αυτόν αγεφύρωτο· του λείπει η δύναμη και η ισχύς. Περικυκλωμένος από τον θάνατο, ο άνθρωπος χλευάζει όσους λένε ότι ο άνθρωπος είναι αθάνατος και αιώνιος: «Τι τον κάνει αθάνατο; Ένα θνητό σώμα; Τι τον κάνει αιώνιο; Ένα ανίσχυρο πνεύμα;»

2. Ο Θεάνθρωπος Χριστός ως Γέφυρα Ζωής

Για να είναι αθάνατος, ο άνθρωπος πρέπει να νιώθει τον εαυτό του αθάνατο στο επίκεντρο των συναισθημάτων του. Για να είναι αιώνιος, πρέπει να γνωρίζει τον εαυτό του ως αιώνιο στο επίκεντρο της αυτοσυνειδησίας του. Χωρίς αυτό, τόσο η αθανασία όσο και η αιωνιότητα παραμένουν απλές, αυθαίρετες υποθέσεις. Αν ο άνθρωπος είχε κάποτε αυτό το αίσθημα της αθανασίας και αυτή τη γνώση της αιωνιότητας, αυτό συνέβη τόσο παλιά, που πλέον ατροφούσε κάτω από το ίζημα του θανάτου. Και αναμφίβολα έχει ατροφήσει — αυτό μαρτυρεί ολόκληρη η μυστηριώδης δομή του ανθρώπινου όντος.

Το μεγάλο μας ερώτημα και μαρτύριο είναι: πώς να αναβιώσουμε αυτό το ατροφικό συναίσθημα; Πώς να αναστήσουμε αυτή την ατροφική γνώση;

Οι άνθρωποι μόνοι τους δεν μπορούν να το κάνουν. Ούτε οι αφηρημένοι θεοί μπορούν. Μόνο ο ίδιος ο Θεός μπορεί να το κατορθώσει, Ο Οποίος ενσαρκώνεται ως αθάνατος στην ανθρώπινη αυτοσυνειδησία και ως αιώνιος στην ανθρώπινη εμπειρία. Αυτό έπραξε ο Χριστός, ενσαρκώνοντας τον Εαυτό Του στον άνθρωπο και γινόμενος Θεάνθρωπος. Μόνο σε Αυτόν ο άνθρωπος ένιωσε πραγματικά τον εαυτό του αθάνατο και τον γνώρισε ως αιώνιο.

Ο Θεάνθρωπος, με την Προσωπικότητά Του, γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ χρόνου και αιωνιότητας. Επομένως, πραγματικά αθάνατος αισθάνεται και αιώνιος γνωρίζει τον εαυτό του μόνο ο άνθρωπος που ενώνεται οργανικά με την Προσωπικότητα του Θεανθρώπου Χριστού, με το Σώμα Του, την Εκκλησία. Για την ανθρωπότητα, το Πρόσωπο του Χριστού έγινε το μοναδικό πέρασμα από τον χρόνο στην αιωνιότητα. Γι' αυτό στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Θεάνθρωπος παραμένει η μόνη οδός και ο οδηγός από την αυτοαίσθηση της θνητότητας στην αυτοαίσθηση της αθανασίας.

3. Η Αποστολή και ο Υπερεθνικός Χαρακτήρας της Εκκλησίας

Το αιώνια ζωντανό πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού ταυτίζεται με την ίδια την Εκκλησία. Η Εκκλησία είναι πάντα Πρόσωπο —Θεανθρώπινο Πρόσωπο— πνεύμα και σώμα Θεανθρώπινο. Ο ορισμός, η ζωή, ο στόχος, το πνεύμα και οι μέθοδοι της Εκκλησίας δίνονται στο θαυματουργό πρόσωπο του Χριστού.

Επομένως, η αποστολή της Εκκλησίας είναι:

• Να ενώσει όλους τους πιστούς οργανικά και προσωπικά με το πρόσωπο του Χριστού.

• Να μεταμορφώσει την αυτοσυνειδησία τους σε Χριστοσυνειδησία και τη ζωή τους σε Χριστοζωή.

• Να κάνει την προσωπικότητά τους «προσωπικότητα-Χριστό», ώστε να μη ζουν πλέον αυτοί, αλλά να ζει μέσα τους ο Χριστός (Γαλ. 2:20).

Η Εκκλησία είναι η Θεανθρώπινη αιωνιότητα ενσαρκωμένη μέσα στα όρια του χρόνου και του χώρου. Είναι σε αυτόν τον κόσμο, αλλά δεν είναι εκ του κόσμου τούτου (Ιωάν. 18:36). Είναι εδώ για να ανυψώσει τον κόσμο εκεί όπου ανήκει η ίδια. Είναι παγκόσμια, καθολική, αιώνια.

Σημείωση: Αποτελεί βλασφημία κατά του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος το να μετατρέπεται η Εκκλησία σε έναν στενά εθνικό θεσμό και να περιορίζεται σε εφήμερους, προσωρινούς πολιτικούς ή εθνικούς στόχους. Ο στόχος της είναι υπερεθνικός και πανανθρώπινος: να ενώσει τους πάντες εν Χριστώ, χωρίς διακρίσεις εθνικότητας, φυλής ή τάξης. «Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην... πάντες γαρ υμείς εις εστε εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. 3:28).

4. Το Λάθος του Εκκλησιαστικού Εθνικισμού

Στην ιστορική τους πορεία, πολλές τοπικές Εκκλησίες περιορίστηκαν στον εθνικισμό, υιοθετώντας κοσμικούς στόχους. Πολλές Εκκλησίες, και η δική μας ανάμεσά τους, υπέπεσαν σε αυτό το σφάλμα. Η Εκκλησία εκκοσμικεύτηκε για να ταιριάξει στα μέτρα του λαού, ενώ το φυσιολογικό είναι το αντίθετο: ο λαός να μεταμορφώνεται σύμφωνα με το πνεύμα της Εκκλησίας.

Γνωρίζουμε, βέβαια, ότι αυτά είναι τα ζιζάνια της εκκλησιαστικής μας ζωής, τα οποία ο Κύριος επιτρέπει να μεγαλώνουν μαζί με το σιτάρι μέχρι τον θερισμό (Ματθ. 13:29-30), και ότι προέρχονται από τον αρχέκακο εχθρό. Όμως, η γνώση αυτή είναι μάταιη αν δεν μετατραπεί σε προσευχή, ώστε να μη γινόμαστε εμείς οι ίδιοι σπορείς τέτοιων ζιζανίων.

Είναι πλέον η δωδέκατη ώρα: οι εκκλησιαστικοί μας εκπροσώποι πρέπει να πάψουν να είναι αποκλειστικά υπηρέτες του εθνικισμού και της πολιτικής σκοπιμότητας, και να γίνουν αρχιερείς και ιερείς της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.

5. Τα Πέντε Θεανθρώπινα Ασκητικά Κατορθώματα

Η Εκκλησία διαφέρει ριζικά από κάθε επίγειο οργανισμό επειδή επιτυγχάνει τον θεανθρώπινο στόχο της αποκλειστικά με θεανθρώπινα μέσα, δηλαδή μέσω των ιερών Μυστηρίων και των ασκητικών κατορθωμάτων:

Ι. Το Κατόρθωμα της Πίστης

Η ψυχή του λαού πρέπει να παραδοθεί στον Χριστό χωρίς επιφυλάξεις ή συμβιβασμούς. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η πίστη στον Χριστό είναι ένας υπερεθνικός, παγκόσμιος αγώνας και σημαίνει να υπηρετεί κανείς τον Χριστό —και μόνο τον Χριστό— σε κάθε έκφανση της ζωής του.

ΙΙ. Το Κατόρθωμα της Προσευχής και της Νηστείας

Η προσευχή και η νηστεία πρέπει να γίνουν ο ίδιος ο τρόπος ζωής του Ορθόδοξου λαού μας. Είναι τα παντοδύναμα μέσα για τον καθαρισμό της ψυχής από τις αμαρτίες και τα πάθη (Ματθ. 17:21). Η προσευχή μας δεν πρέπει να περιορίζεται στον εαυτό μας ή στο έθνος μας, αλλά να αγκαλιάζει τους πάντες: φίλους και εχθρούς, ευεργέτες και διώκτες, διότι αυτό διακρίνει τον Χριστιανό από τον ειδωλολάτρη.

ΙΙΙ. Το Κατόρθωμα της Παναγαπητικής Αγάπης

Η χριστιανική αγάπη δεν βάζει όρια. Δεν εξετάζει ποιος είναι άξιος και ποιος ανάξιος· αγαπά τους πάντες, ακόμη και τους εχθρούς ή τους εγκληματίες (χωρίς όμως να αγαπά την αμαρτία τους). Αυτή η πανανθρώπινη, παναγαπητική αγάπη διαφέρει ριζικά από την εγωιστική, τη φαρισαϊκή, την ανθρωπιστική ή την εθνικιστική αγάπη. Αποκτάται μέσω της προσευχής ως δώρο Χριστού.

IV. Το Κατόρθωμα της Πραότητας και της Ταπεινότητας

Μόνο ο πράος τιθασεύει τις άγριες καρδιές και μόνο ο ταπεινός ηρεμεί τις υπερήφανες ψυχές. Ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά πράος όταν ενοικεί μέσα του ο Κύριος Ιησούς. Χρέος του Χριστιανού είναι να ταπεινώνεται μπροστά στον πόνο του κάθε ασθενούς, στη θλίψη του κάθε στεναχωρημένου, στα βάσανα κάθε πλάσματος, γινόμενος «τοις πάσι τα πάντα» εν Χριστώ.

V. Το Κατόρθωμα της Υπομονής και της Μακροθυμίας

Το να υπομένεις το κακό χωρίς να ανταποδίδεις κακό, το να συγχωρείς τις προσβολές και τις συκοφαντίες είναι στάση χριστομίμητη. Ο κόσμος δεν ανέχεται τους χριστοφόρους ανθρώπους, όπως δεν ανέχτηκε και τον Χριστό. Για τον Ορθόδοξο, τα βάσανα είναι καθαρτήριο. Οφείλουμε όχι μόνο να υπομένουμε τις θλίψεις με χαρά, αλλά και να προσευχόμαστε με ευσπλαχνία για όσους μας τις προκαλούν.

6. Η Αντιπαράθεση με τον Σύγχρονο Υλικό Πολιτισμό

Στον άθεο υλισμό και τον εκκοσμικευμένο πολιτισμό της εποχής μας πρέπει να αντιτάξουμε χριστοφόρες προσωπικότητες. Στον δυτικό, ανθρωποκεντρικό «πολιτισμό» που οδηγεί στην αποστασία, η Εκκλησία απαντά με την επιστροφή στους Αγίους Πατέρες και τον ασκητισμό.

Το σύνθημά μας πρέπει να είναι: Επιστροφή στους Αγίους Πατέρες! Ακολουθώντας τα χριστοφόρα κατορθώματα των Αγίων μας (του Αγίου Σάββα, του Αγίου Προχόρου, του Αγίου Βασιλείου του Όστρογκ κ.ά.), αγιάζεται η ψυχή του λαού.

Η Ορθοδοξία, ως ο μοναδικός αυθεντικός φορέας της εικόνας του Θεανθρώπου, πραγματώνεται αποκλειστικά με δικά της, ορθόδοξα μέσα και όχι με μεθόδους δανεισμένες από τον Ρωμαιοκαθολικισμό ή τον Προτεσταντισμό, οι οποίοι αποτελούν εκδοχές ενός Χριστιανισμού προσαρμοσμένου στον υπερήφανο Ευρωπαίο άνθρωπο και όχι στον ταπεινό Θεάνθρωπο.

7. Συμπέρασμα: Η Ενορία ως Ασκητικό Κέντρο

Η εσωτερική αποστολή της Εκκλησίας μας διευκολύνεται από το γεγονός ότι υπάρχει ήδη ένα ζωντανό, προσευχητικό και ασκητικό κίνημα μέσα στον λαό. Ο πιστός λαός γνωρίζει βιωματικά τι σημαίνει Ορθοδοξία και αναζητά την πνευματική αναγέννηση μέσω της νηστείας και της προσευχής.

Οι επίσημοι εκπρόσωποι της Εκκλησίας οφείλουν να αγκαλιάσουν αυτό το κίνημα με ενθουσιασμό και να το καθοδηγήσουν στην ασφαλλή κοίτη της πατερικής παράδοσης, ώστε να μην παρασύρει ο λαός σε αιρέσεις.

• Οι ασκητές είναι οι μόνοι αληθινοί ιεραπόστολοι της Ορθοδοξίας.

• Οι ενορίες πρέπει να μετατραπούν σε πνευματικά, ασκητικά κέντρα, πράγμα που προϋποθέτει ιερείς και μοναχούς που ζουν οι ίδιοι ασκητικά.

• Πρέπει να ιδρυθούν Ορθόδοξες αδελφότητες σε κάθε ενορία, με σκοπό τη διακονία του πλησίον με θυσιαστική αγάπη και ταπείνωση.

Το κύριο και απαραίτητο ζητούμενο είναι να διαποτιστεί η ζωή μας από τη λειτουργική προσευχή. Και γι' αυτό, ας προσευχηθούμε θερμά στον Κύριο Θεό.

Σύντομος Θεολογικός σχολιασμός

1. Η Χριστολογική Βάση της Εκκλησιολογίας

Για τον Άγιο Ιουστίνο, η Εκκλησία δεν είναι ένα «ίδρυμα», ένα «θρησκευτικό σωματείο» ή ένας κοινωνικός οργανισμός, αλλά ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Χριστός παρατεινόμενος στους αιώνες.

• Η υπέρβαση του διλήμματος «Χρόνος - Αιωνιότητα»: Ο άνθρωπος, εγκλωβισμένος στη μεταπτωτική του κατάσταση («διαβρωμένος από τον σκόρο του χρόνου»), βλέπει την αιωνιότητα ως απειλή ή ουτοπία. Ο Χριστός, με την Ενανθρώπησή Του, δεν κατήργησε τον χρόνο, αλλά τον μπόλιασε με την αιωνιότητα.

• Χριστοκεντρική ανθρωπολογία: Ο άνθρωπος βρίσκει την αληθινή του ταυτότητα όχι αυτόνομα, αλλά όταν η αυτοσυνειδησία του μεταμορφωθεί σε Χριστοσυνειδησία. Η σωτηρία δεν είναι μια δικανική άφεση αμαρτιών, αλλά η οργανική ενσωμάτωση στο Σώμα του Χριστού, η θέωση («μέτοχοι θείας φύσεως»).

2. Η Σκληρή Κριτική στον «Εκκλησιαστικό Εθνικισμό» (Φυλετισμό)

Ένα από τα πιο επίκαιρα και δυναμικά σημεία του κειμένου είναι η ευθεία επίθεση του Αγίου εναντίον του εθνοφυλετισμού (που καταδικάστηκε ως αίρεση το 1872).

• Η αντιστροφή των όρων: Ο Άγιος επισημαίνει ένα ιστορικό τραγικό λάθος: αντί ο λαός να εκκλησιαστικοποιείται (να μεταμορφώνεται δηλαδή σύμφωνα με το Ευαγγέλιο), η Εκκλησία εθνικοποιήθηκε (υποτάχθηκε σε κρατικές, πολιτικές ή εθνικές σκοπιμότητες).

• Η Καθολικότητα της Εκκλησίας: Όταν η Εκκλησία εγκλωβίζεται στα όρια ενός έθνους, χάνει την «Καθολικότητά» της (το πιστεύω εις Μίαν, Αγίαν, Καθολικήν...). Γίνεται βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, διότι το Πνεύμα ενώνει τα διεστώτα, ενώ ο εθνικισμός διασπά τον ενιαίο Θεανθρώπινο οργανισμό σε «μικρούς εθνικούς οργανισμούς».

3. Η Ασκητική ως η Μόνη Ορθόδοξη Μεθοδολογία

Ο Άγιος Ιουστίνος ξεκαθαρίζει ότι ένας θεάνθρωπος στόχος (η σωτηρία) δεν μπορεί να επιτευχθεί με ανθρώπινα/κοσμικά μέσα (δημόσιες σχέσεις, πολιτική ισχύ, οργάνωση). Η μόνη μέθοδος της Ορθοδοξίας είναι τα θεανθρώπινα κατορθώματα (τα ασκητικά όπλα):

• Πίστη, Προσευχή, Νηστεία, Αγάπη, Πραότητα: Αυτά δεν είναι «ηθικά καθήκοντα», αλλά οντολογικές πύλες. Η προσευχή και η νηστεία είναι τα μόνα όπλα κατά των δαιμονικών δυνάμεων που αλλοτριώνουν την κοινωνία.

• Η Παναγαπητική Αγάπη: Η αγάπη της Εκκλησίας δεν είναι ένας φτηνός ανθρωπισμός (humanism) ή αλτρουισμός. Είναι «παναγαπητική» (αγκαλιάζει και τους εχθρούς), επειδή πηγάζει από τον Σταυρό του Χριστού.

4. Η Ορθόδοξη Ταυτότητα έναντι της Δυτικής Εκκοσμίκευσης

Το κείμενο περιέχει μια σαφή διάκριση μεταξύ της Ορθόδοξης Πατερικής Παράδοσης και του Δυτικού Χριστιανισμού (Ρωμαιοκαθολικισμού και Προτεσταντισμού):

• Ο Άγιος βλέπει στη Δύση τον κίνδυνο του Ανθρωποκεντρισμού — ενός Χριστιανισμού που προσαρμόστηκε στα μέτρα του «περήφανου Ευρωπαίου ανθρώπου».

• Όταν η Εκκλησία δανείζεται δυτικά, εκκοσμικευμένα μοντέλα διοίκησης ή ακτιβισμού, χάνει την αγιαστική της δύναμη. Η απάντηση στην κρίση του σύγχρονου υλιστικού πολιτισμού δεν είναι ο εκσυγχρονισμός της Εκκλησίας, αλλά η «επιστροφή στους Αγίους Πατέρες» και η ανάδειξη χριστοφόρων ασκητών.

5. Η Ποιμαντική Πρόταση: Η Ενορία ως Ασκητήριο

Το κείμενο καταλήγει σε μια άκρως πρακτική, επαναστατική ποιμαντική πρόταση:

• Ο ιερέας ως ασκητής: Η αναγέννηση της Εκκλησίας δεν θα προέλθει από γραφειοκράτες, αλλά από ιερείς-ασκητές που ζουν την προσευχή και τη νηστεία.

• Η ενορία ως πνευματικό κέντρο: Η ενορία πρέπει να πάψει να λειτουργεί ως «κέντρο έκδοσης πιστοποιητικών» και να γίνει κοινότητα θυσιαστικής αγάπης, μια «αδελφότητα» όπου η Λειτουργία διαποτίζει την καθημερινότητα.

Σύνοψη

Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την εκκοσμίκευση της Εκκλησίας. Μας υπενθυμίζει ότι η εσωτερική αποστολή της Εκκλησίας είναι να προσφέρει στον κόσμο αυτό που ο κόσμος δεν έχει: την Αιωνιότητα, την Αγιότητα και τον Θεάνθρωπο Χριστό. Κάθε άλλη υποβάθμιση της Εκκλησίας σε εθνικό ή πολιτικό εργαλείο αποτελεί αλλοίωση του Ευαγγελίου.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

visit counter

Από τον Αρχιμανδρίτη Δρ. Ιουστίνο Πόποβιτς, Πνευματικό Διευθυντή της Μονής Τσέλιε

---

ΕΝΟΤΗΤΑ Α΄ — ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

Αγιώτατε Επίσκοποι, μέλη της Ιεράς Συνόδου των Επισκόπων της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, με επικεφαλής τον Αγιώτατο Πατριάρχη Γερμανό.

Η Ευαγγελική ευθύνη βαρύνει σήμερα όλα τα παιδιά της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού, αυτού του ουράνιου και επίγειου Οίκου του Ζώντος Θεού (Α' Τιμ. 3:15), αλλά και εμάς, τα παιδιά της ίδιας Ορθόδοξης Εκκλησίας στη γη και τον λαό του Αγίου Σάββα. Γι' αυτό, η συνείδησή μου, βασανισμένη από αυτή την ευαγγελική ευθύνη, με προστάζει ενώπιον του ζώντος, πανδίκαιου Θεού να απορρίψω κάθε προσωπικό μου πρόβλημα ως «ασήμαντο», ως άχρηστο ασήμαντο, και να δω με θάρρος τα τρομερά προβλήματα που καίνε γύρω μας με ευαγγελικό τρόπο. Δογματικώς, κανονικώς, ευαγγελικώς, αυτή η ευαγγελική, αυτή η αγία ευθύνη, και η λύση σε όλα τα τρομερά προβλήματα, τελικά βρίσκεται στην αγία Ιεραρχία. Έτσι, στη χώρα μας, κυρίως βαρύνει τους Πατριάρχες και τους Επισκόπους της Εκκλησίας. Γι' αυτό, επιτρέψτε μου, τριπλά Άγιοι Πατέρες, επιτρέψτε μου ταπεινά, αλλά με το θάρρος που ενυπάρχει στους Ορθοδόξους, να σας ρωτήσω στο όνομα της αμετάβλητης Ιεράς Παραδόσεως της Ορθόδοξης Εκκλησίας, των Αποστόλων, Πατέρων, Μαρτύρων, Νεομαρτύρων, Ομολογητών της: πού πάμε και ποιο θα είναι το τέλος μας αν συνεχίσουμε έτσι; Μιλώντας από την καρδιά των γεγονότων και της πραγματικότητας, θα απαριθμήσω μόνο μερικά από τα προβλήματα ενώπιον των οποίων κάθε Ορθόδοξη, ιδιαίτερα η σερβική συνείδηση του Αγίου Σάββα, στέκεται και κοιτάζει με έκπληξη τη μεγάλη ευθύνη της εκκλησιαστικής μας Ιεραρχίας και την τρέχουσα στάση της απέναντι στα εκκλησιαστικά μας προβλήματα.

---

ΕΝΟΤΗΤΑ Β΄ — Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΠΙΣΤΗΣ

1. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ως μοναδικό Σώμα του Χριστού

Η Μία και Μοναδική Αγία Οικουμενική (καθολική = καθολική) και Αποστολική Εκκλησία του Χριστού στον ουρανό και στη γη, το μοναδικό ουράνιο και επίγειο Θεάνθρωπο Σώμα, είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού. Έτσι έχουμε αλάθητα διδαχθεί και έτσι έχουμε παραδοθεί παγκοσμίως: όλοι οι Άγιοι Απόστολοι, οι Άγιοι Πατέρες, οι Άγιοι Μάρτυρες, οι Άγιοι Ομολογητές, οι Άγιοι Νεομάρτυρες και όλες οι Άγιες Οικουμενικές και Τοπικές Σύνοδοι, και έτσι πιστεύει ολόκληρος ο Ορθόδοξος λαός σε όλο τον κόσμο. Έτσι πιστεύτηκε και έτσι μας παρέδωσε ο Άγιος Σάββας ο Σέρβος, ο Ισαπόστολος Πατέρας και αθάνατος Πατριάρχης της Εκκλησίας μας.

Θυμάμαι μόνο τον πατερικό του λόγο στη Σύνοδο της Ζίτσα, όταν ανέλυσε και παρέδωσε στους Επισκόπους, τους διαδόχους του, την Ορθόδοξη πίστη, την Ορθόδοξη Εκκλησία, την Ιερή Παράδοσή της, τις Συνόδους της, τα Δόγματα της, τους Κανόνες της, ολόκληρη την Θεανθρώπινη Οικονομία της, με τα εξής λόγια:

«Δεχόμαστε όλες τις Ιερές Συνόδους με τη χάρη του Θεού, οι οποίες έχουν συγκεντρωθεί σε κάθε χρόνο και τόπο για να διακηρύξουν την Καλή Πίστη (=Ορθοδοξία, αληθινή πίστη, ευσέβεια) και την ευαγγελική ζωή, την οποία δέχεται η Παγκόσμια - Ορθόδοξη - Εκκλησία. Την οποία απαρνήθηκαν οι Άγιοι Πατέρες εκείνοι, την απαρνούμαστε και εμείς· και την οποία καταράστηκαν, αναθεμάτισαν, την αναθεματίζουμε κι εμείς. Διότι πολλές αιρέσεις σε διάφορους χρόνους και χρόνια έχουν επινοηθεί από τον διάβολο και έχουν σπείρει στον κόσμο πολλά ζιζάνια κακής πίστης μέσω των άνομων ηγετών των αιρέσεων, οι οποίοι υπηρετούν τον διάβολο, με σκοπό την καταστροφή και τη σύγχυση της αληθινής πίστης, - την οποία καταριόμαστε και μαζί τους εκείνους που επινόησαν τις κακές εντολές, και αποστρέφουμε κάθε ασεβή αίρεση.» και αγωνιζόμαστε για κάθε Ευλάβεια (= αληθινή πίστη, ευσέβεια) που μας διδάσκουν οι ευλογημένοι δούλοι του Θεού: οι Προφήτες, οι Απόστολοι και οι Άγιοι Πατέρες, όπως είπε ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού».

Αυτή η «πνευματική διδασκαλία», δηλαδή η Ορθόδοξη πίστη, συνεχίζει ο Άγιος Σάββας, «δεν είναι παιχνίδι ούτε τρέλα των ανθρώπινων σκέψεων, αλλά η αγία πίστη που κήρυξε, πάνω στην οποία θεμελιώθηκαν όλες οι άγιες αλήθειες για τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας, για τον οποίο οι Προφήτες προφήτευσαν από το Άγιο Πνεύμα του Θεού, οι Απόστολοι δίδαξαν, οι Μάρτυρες ομολόγησαν, και όλοι οι Άγιοι διατήρησαν, και οι σεβάσμιοι Πατέρες διατήρησαν άψογα, σαν στον αδιάλυτο ακρογωνιαίο λίθο της Εκκλησίας – τον Χριστό θεμελίωσε» (Βίος Αγίου Σάββα του Δομεντιανού).

2. Η προδοσία από την Ιεραρχία

Εδώ, αυτή η αγία Ορθόδοξη πίστη, αυτή η αγία Ορθόδοξη Εκκλησία, για την οποία ο Άγιος Σάββας μιλάει τόσο αποστολικά αποφασιστικά και με αγία πατρική σοφία, έχει αρχίσει να προδίδεται σήμερα από πολλούς Ορθόδοξους Πατριάρχες, Επισκόπους και Ποιμένες, και οι διάδοχοι του Αγίου Σάββα, όχι μόνο δεν κάνουν τίποτα εναντίον της, αλλά ακόμη και συνεργάζονται, υποστηρίζουν και συμμετέχουν, δυστυχώς! είναι δύσκολο να το πούμε: την καταστροφή της Εκκλησίας του Θεού, του Στύλου και του Φρουρίου της Αλήθειας (Α' Τιμ. 3:15). Αυτής της μόνης Παντοδύναμης Αξίας του ανθρώπινου γένους σε όλους τους κόσμους.

Επομένως, οι ενθουσιασμένες Ορθόδοξες συνειδήσεις, στρεφόμενες στους Αγίους Πατέρες και τον Άγιο Σάββα, θέτουν καυτά ερωτήματα από το σύγχρονο πυρακτωμένο βαβυλωνιακό καμίνι και περιμένουν την απάντησή σας σχετικά με αυτό στην πράξη.

3. Το Οικουμενικό Συμβούλιο Εκκλησιών

Πρώτα απ' όλα, το αναπόφευκτο ερώτημα που βασανίζει κάθε ευσυνείδητο Ορθόδοξο είναι: Γιατί το Πατριαρχείο Βελιγραδίου (δεν θα πω ποτέ: η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία) υπό τον Πατριάρχη Γερμανό προσχώρησε στην αιρετική ένωση, που ονομάζεται «Οικουμενικό Συμβούλιο Εκκλησιών», η οποία αποτελείται από περίπου 233 αιρέσεις; Και επίσης: Γιατί ο Πατριάρχης της Ορθόδοξης Σερβικής Εκκλησίας δέχτηκε την προεδρία επί εκείνων των 233 αιρέσεων;

Έκπληκτη, πληγωμένη, χτυπημένη στην καρδιά, η Ορθόδοξη συνείδηση φωνάζει στον ουρανό, ακόμη και πάνω από τον ουρανό: Ω, φρίκη των φρικαλεοτήτων! Ω, ντροπή κάθε ντροπής! Ο διάδοχος των Αγίων Αποστόλων και των Αγίων Πατέρων και ο Άγιος Σάββας – ο πρόεδρος της συνόδου, στην οποία το δόγμα της ίδιας της Αγίας Τριάδας αρνείται με αμέτρητους τρόπους, έπειτα το δόγμα της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, έπειτα το δόγμα του Θεανθρώπου Κυρίου Ιησού, της Ανάστασής Του, της Υπεραγίας Θεοτόκου Του, της Θείας Ευχαριστίας, των Αγίων Εικόνων, της Ιεραρχίας, κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ.

4. Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο «οικουμενισμός»

Ιδού ένα άλλο ερώτημα από το σύγχρονο πυρακτωμένο βαβυλωνιακό καμίνι: Τι κάνατε, θεόδοτοι οικοδόμοι της Εκκλησίας του Χριστού, για να προστατεύσετε την Αγία Ορθοδοξία από την αυτοκτονική επιφανειακότητα και την ύπουλα επιπόλαιη δραστηριότητα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρα, ο οποίος, με τη νεοπαπική του συμπεριφορά σε λόγια και έργα, προσβάλλει τις ορθόδοξες συνειδήσεις για περισσότερο από μια δεκαετία, αρνείται τη μοναδική και παντοσωτήρια αλήθεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας και πίστης, αναγνωρίζει τις Ρωμαϊκές και άλλες αιρέσεις ως ίσες με την Αλήθεια, αναγνωρίζει τον Ρωμαίο Ποντίφικα-Μάξιμο με όλη την δαιμονικά αντιεκκλησιαστική του υπερηφάνεια, προετοιμάζεται απερίσκεπτα βιαστικά και επιφανειακά, ακολουθώντας το παράδειγμα του Βατικανού, κάποιο είδος λεγόμενης «Μεγάλης Πανορθόδοξης Συνόδου», όχι με το βασικό ευαγγελικό και ιερό-παραδοσιακό θέμα της σωτηρίας του ανθρώπου και του κόσμου, αλλά με ένα καθαρά σχολαστικό-προτεσταντικό θέμα· και μήπως την προετοιμάζει στον Πύργο της Βαβέλ του σύγχρονου αναρχικού και μηδενιστικού κόσμου, και χωρίς τη συμμετοχή πραγματικών Ορθόδοξων ομολογητών, φορέων της ορθόδοξης πίστης, θεολογίας, παράδοσης και εκκλησιαστικότητας; Και πολλά άλλα ανόητα πράγματα γίνονται με παπικό αλαζονικό τρόπο στο όνομα της Παγκόσμιας Ορθοδοξίας, η οποία σήμερα δεν μπορεί να πάρει ελεύθερα τη σωστή της στάση.

Και οι πιο υπεύθυνοι εκκλησιαστικοί μας παράγοντες, οι Άγιοι Σάββα, φύλακες της Ορθοδοξίας, έχουν κοιτάξει τριγύρω, ακούσει και δει ποιες αντιδράσεις σε όλα τα ψυχοφθόρα παιχνίδια του με την πίστη και την Εκκλησία έχουν οι Ορθόδοξοι σε όλο τον κόσμο: Επίσκοποι, αληθινοί Ορθόδοξοι θεολόγοι, μοναχοί, ο Ορθόδοξος λαός και ιδιαίτερα οι αυτοθυσιαστικοί ασκητές του Αγίου Όρους;

5. Η απόφαση του Πατριαρχείου Μόσχας (1969)

Αλλά αυτό δεν είναι όλο. Η αδιαφορία της Ιεραρχίας του Αγίου Σάββα μας πηγαίνει ακόμη παραπέρα, αν και η αποκαλυπτική σιωπή χτυπά την αγία Ορθόδοξη πίστη και από την άλλη πλευρά. Τι έκανε η Ιεραρχία μας μετά την εβραϊκή απόφαση του Πατριαρχείου Μόσχας για επικοινωνία με τους Ρωμαιοκαθολικούς, που ελήφθη στις 16/29 Δεκεμβρίου 1969, αντίθετα με όλα τα Ιερά Δόγματα και τους Κανόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας; Με την πρωτοφανή αυτή απόφαση στην ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της δογματικής της Παράδοσης να κοινωνεί στα Άγια Μυστήρια με δημόσιους αιρετικούς, ολόκληρο το Θεάνθρωπο σώμα της Ορθοδοξίας τραυματίστηκε βαθιά, όλοι οι Πατέρες και οι Σύνοδοι χλευάστηκαν, τα Δόγματα και οι Κανόνες της Εκκλησίας καταπατήθηκαν, η Παράδοση απορρίφθηκε, η Αλήθεια περιφρονήθηκε, η Εκκλησία του Χριστού - η Αγνή Νύμφη - ρίχτηκε στον δηλητηριώδη βάλτο των αιρετικών.

Και τι έχουμε κάνει και αναλάβει εμείς, ως Εκκλησία, σε απάντηση σε όλα αυτά; Τίποτα. Δεν ισχύουν και για εμάς τα λόγια του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου: «Με τη σιωπή προδίδει κανείς τον Θεό» και την Εκκλησία του Θεού (Migne patrologia graeca τ. 35, sol. 1112).

6. Η συνεργασία με αιρετικούς

Αν ποτέ, σε αυτή την μοιραία περίπτωση, οι Επίσκοποι μας, διορισμένοι από τον Θεό και κυρίως κλημένοι να φυλάνε την πίστη, ήταν υποχρεωμένοι να υιοθετούν πάντα την πατερική ομολογιακή στάση της υπεράσπισης της Ορθοδοξίας από εκείνους που την εμπορεύονται και ασκούν πολιτική υπό το σύνθημα της ψευδώς αποκαλούμενης «αγάπης» - γιατί υπάρχει και ψευδώς αποκαλούμενη αγάπη, όπως υπάρχει και «ψευδώς αποκαλούμενη γνώση» - γνώση, λογική: Α' Τιμ. 6, 20. Δυστυχώς, δεν ενήργησαν με αυτόν τον τρόπο. Αντίθετα, οι ίδιοι συμμετέχουν, άλλοι με λόγια, άλλοι με έργα και εκκλησιαστικές πράξεις, και άλλοι με παθητική στάση, στη βεβήλωση της Αλήθειας και στην πώληση των ιεροτήτων της Εκκλησίας του Θεού σε αιρετικούς.

Δεν επιβεβαίωσαν, μετά την απόφαση του ίδιου Πατριαρχείου Μόσχας για την αναγνώριση του μυστηρίου του γάμου που τελείται από Ρωμαιοκαθολικό ιερέα, και αυτοί τον ίδιο χορό με τα Άγια Μυστήρια και τη χάρη με την απόφασή τους στη συνεδρίαση της Συνόδου των Επισκόπων πριν από ένα χρόνο; Δεν προσεύχονταν κι αυτοί, σε αντίθεση με τους ρητούς Κανόνες των Αγίων Αποστόλων και Αγίων Πατέρων - Αποστολικούς Κανόνες 45 και 64, Λαοδικείους Κανόνες 32, 33, 34 και 37, μαζί με αιρετικούς αξιωματούχους και λάμβαναν τις «ευλογίες» τους στις εκκλησίες του Βελιγραδίου όταν έρχονταν σε αυτές για «αδελφικές επισκέψεις», ή στα παρεκκλήσια τους όταν πήγαιναν σε αυτές; Δεν κήρυξαν και κηρύττουν μερικοί από τους θεολόγους και καθηγητές μας, ίσως από άγνοια, όχι τη Θεανθρώπινη, συνοδική, πραγματικά οικουενική Ορθοδοξία, αλλά τον «οικουμενισμό» του Προτεσταντικού συγκρητισμού και εκλεκτικισμού, στον οποίο δεν υπάρχει ίχνος της πίστης των Πατέρων, αλλά μάλλον τον άγονο ευρωπαϊκό ουμανισμό και τον αβοήθητο ευρωπαϊκό ανθρωποκεντρισμό;

7. Η κληρονομιά των Αγίων Πατέρων

Αυτή η σύντομη απαρίθμηση μόνο μερικών από τα ουσιώδη προβλήματα της Εκκλησίας του Χριστού θα μπορούσε να είναι πολύ πιο εκτενής, χάρη στην ευθύνη, ή μάλλον στην ανευθυνότητα, ορισμένων από τους πιο υπεύθυνους εκκλησιαστικούς μας ανθρώπους. Αλλά ακόμη και όσα έχουν ειπωθεί μέχρι τώρα είναι αρκετά για να δείξουν ότι δεν βρίσκονται στην οδό των Αγίων Πατέρων, δεν σέβονται τις Ιερές Συνόδους, αλλά καταπατούν τα Ιερά Δόγματα και τους Ιερούς Κανόνες, ακολουθώντας ψευδή πνεύματα αντίθετα στο Πνεύμα του Θεού, το Πνεύμα του Χριστού, το οποίο καθοδηγεί την Ορθόδοξη Εκκλησία και την κατευθύνει σε κάθε αλήθεια (Ιωάννης 16:13).

«Ω, πόσο με λυπεί», επιτρέψτε μου να πω μαζί με τον Μέγα Βασίλειο, «ότι οι Κανόνες των Αγίων Πατέρων εγκαταλείπονται και η ακρίβεια της Εκκλησίας καταστρέφεται· και φοβάμαι ότι αυτή η αδιαφορία θα οδηγήσει σταδιακά σε πλήρες χάος στις υποθέσεις της Εκκλησίας» (Κανόνας 89 του Αγίου Βασιλείου).

Σε αυτό, ας θυμηθούμε τα τρομερά λόγια του Προφήτη του Θεού: «Επικατάρατος όποιος κάνει το έργο του Κυρίου με αμέλεια» (Ιερ. 48:10). Και εμείς κάνουμε αυτό, και χειρότερα από αυτό. Επομένως, είναι πιο απαραίτητο από το πιο απαραίτητο: να κλίνουμε όλοι τις καρδιές μας προς τον Κύριο με αδιάλειπτη προσευχή και μετάνοια, ώστε στο μεγάλο Του έλεος να μην μας καταραστεί από τον ουρανό με τους τρόμους τους.

Ας μην δικαιολογούμαστε με συναισθηματικές και κενές φράσεις για «τους καιρούς», για «το πνεύμα των καιρών» ή για το «πνεύμα του οικουμενισμού» που βασιλεύει στον κόσμο, ή για τον «διάλογο της αγάπης» που υποτίθεται ότι ζεσταίνει τις καρδιές των συγχρόνων μας σε αντίθεση με τους προηγούμενους «αιώνες μίσους» ή άλλες παρόμοιες υποκριτικές φράσεις. Μια τέτοια στάση είναι επιφανειακή, αναληθής, αδαής και ψευδής. Είναι ψευδής, επειδή αντί για «αγάπη της Αλήθειας» (Β΄ Θεσ. 2:10), αντί για «αλήθεια εν αγάπη» (Εφεσ. 4:15), αντί για αγάπη για τη Θεανθρώπινη Αλήθεια, οι πρωταγωνιστές των προαναφερθέντων τετριμμένων φράσεων «περιπατούν όπως τα έθνη στη ματαιότητα του νοός τους» (Εφεσ. 4:17) και πνίγονται στη νεκρή θάλασσα της ευρωπαϊκής επιπόλαιης ανθρωπολατρείας και ανθρωποαρέσκειας.

Το αποτέλεσμα αυτού; Όχι η φώτιση των αιρετικών που έχουν απομακρυνθεί από την Εκκλησία και η επιστροφή στην «πίστη της Αλήθειας» (Β΄ Θεσ. 2:13), αλλά η γενική αδιαφορία στην πίστη και ο άτονος συγκρητισμός. Αυτή η στάση είναι ταυτόχρονα αδαής και αλαζονική, επειδή αρνείται ότι στους περασμένους αιώνες της ζωής και του έργου της Ορθόδοξης Εκκλησίας έζησαν και εργάστηκαν Άγιοι του Θεού, γεμάτοι από την αγάπη του Θεού και την αληθινή αγάπη της ανθρωπότητας, και είτε κατηγορεί τους Πατέρες - Αγίους του Θεού ότι ζουν μέσα στο μίσος, είτε τονίζει ότι δήθεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από τους Αγίους του Θεού.

Ωστόσο, το πατερικό και κληρονομημένο από τους Αποστόλους πρότυπο αγάπης για τους ανθρώπους και στάσης απέναντι στους αιρετικούς είναι εντελώς θεάνθρωπο και εκφράζεται με θεόπνευστα λόγια στα ακόλουθα λόγια του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή:

«Δεν θέλω να υποφέρουν οι αιρετικοί, ούτε να χαίρομαι για την κακία τους, Θεός φυλάξοι! αλλά μάλλον χαίρομαι και χαίρομαι μαζί για τη μεταστροφή τους. Γιατί τι μπορεί να είναι πιο αγαπητό στους πιστούς από το να βλέπουν τα διασκορπισμένα παιδιά του Θεού συναγμένα σε ένα (Ιωάννης 11:52). Δεν έχω φτάσει στο σημείο να συμβουλεύω να εκτιμάται η δυσαρέσκεια περισσότερο από την αγάπη για τον άνθρωπο. Αντίθετα, συμβουλεύω να κάνει κανείς και να κάνει το καλό σε όλους τους ανθρώπους με φροντίδα και εμπειρία, και να είναι τα πάντα για όλους όπως χρειάζεται ο καθένας. Επιπλέον, επιθυμώ και συμβουλεύω μόνο να μην βοηθούνται οι αιρετικοί ως αιρετικοί να υποστηρίζουν την ανόητη πίστη τους, αλλά μάλλον να είναι κανείς σκληρός και ασυμβίβαστος. Γιατί δεν το ονομάζω αγάπη αλλά μίσος για τον άνθρωπο και απομάκρυνση από τη θεϊκή αγάπη όταν κάποιος υποστηρίζει αιρετική πλάνη, προς μεγαλύτερη καταστροφή εκείνων των ανθρώπων που εμμένουν σε αυτήν την πλάνη» (PG τ. 91, 465).

Είναι αντιευαγγελικό, είναι επίσης ψυχοφθόρο, να δικαιολογούμαστε με παρόμοια συμπεριφορά άλλων αδιάφορων Πατριάρχων και Επισκόπων σήμερα. Διότι, σύμφωνα με τα λόγια των Αγίων Πατέρων, η νωθρότητα και η αμέλεια και κάθε αμαρτία γενικά, ειδικά κατά της πίστης, όσοι συνεργοί κι αν υπάρχουν, δεν γίνεται μικρότερη αμαρτία. Η αμέλεια και η αδιαφορία, η άγνοια ή η προδοσία των άλλων δεν μπορούν ποτέ να αποτελέσουν δικαιολογία για τους Επισκόπους - Αποστολικούς Διαδόχους στην Εκκλησία του Χριστού, διορισμένους να φυλάνε την Αληθινή Πίστη και την Εκκλησία, μέσω της οποίας μόνο ο λαός του Θεού μπορεί να σωθεί και να εισέλθει στη Βασιλεία του Θεού.

Ας γνωρίζουμε τόσο στα όνειρά μας όσο και στην πραγματικότητα ότι, σύμφωνα με τα θεόσοφα και αποστολικά λόγια της Επιστολής των Ανατολικών Πατριαρχών: «Ο ίδιος ο εκκλησιαστικός λαός είναι οι φύλακες της Ορθόδοξης πίστης και παράδοσης» (Επιστολή του 1848, παρ. 17). Ας μην συμβεί αυτός ο ακόμη πιστός λαός του Θεού να φτάσει ξαφνικά στο σημείο να μην αναγνωρίζει πλέον τους σημερινούς Επισκόπους ως φορείς και φύλακες της αποστολικής-πατερικής πίστης, όπως ο Ορθόδοξος λαός έχει μάθει να κάνει πολλές φορές στην ιστορία των σταυροφοριών του.

Στα θολά και νεκρά νερά του «οικουμενισμού», στα οποία έχουν πατήσει μερικοί από αυτούς, σπάνια έχει επιβιώσει κάποιος από τους Ορθόδοξους χωρίς να αρχίσει να βυθίζεται στην αίρεση του μη Ορθοδοξισμού και της συκοφαντίας. Αλλά ας γνωρίζουμε για πάντα και για πάντα: κανείς δεν μπορεί να παραμείνει στην Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού χωρίς να τηρεί την ευσεβή, θεανθρώπινη, συνοδική πορεία των Αγίων Πατέρων και Ομολογητών της Ορθοδοξίας.

Ας θυμηθούμε τον ευαγγελικό κανόνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, που αναφέρεται σε επιστολή προς τον Πατριάρχη Αντιοχείας Ιγνάτιο το 1345, όταν ο τελευταίος αποχώρησε από την ορθόδοξη διδασκαλία:

«Όσοι είναι της Εκκλησίας του Χριστού είναι και της Αλήθειας· και όσοι δεν είναι της Αλήθειας δεν ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού… Διότι έχουμε μάθει να μετράμε τον Χριστιανισμό όχι με βάση τα πρόσωπα, αλλά με βάση την αλήθεια και την ακρίβεια της πίστης» (Συγγράμματα τόμος Β΄, Θεσσαλονίκη 1966, σελ. 627).

Αυτός, δοκιμασμένος και ελεγμένος για αιώνες και παγκοσμίως επιβεβαιωμένος ορθόδοξος κανόνας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, είναι ο καθημερινός κανόνας της Ορθόδοξης Εκκλησίας και των Ομολογητών των Ορθοδόξων και του Ορθόδοξου λαού του Θεού από τους Αγίους Αποστόλους μέχρι σήμερα, και με τη χάρη του Θεού και τη δύναμη του Θεού θα είναι από σήμερα μέχρι σήμερα.

ΕΝΟΤΗΤΑ Δ΄ — Η ΑΡΧΗ: «ΥΠΑΚΟΥΕΤΕ ΤΩ ΘΕΩ ΜΑΛΛΟΝ Η ΑΝΘΡΩΠΟΙΣ»

1. Το Πανευαγγέλιο της Εκκλησίας

«Πρέπει να υπακούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους» (Πράξεις 5:29).

Αυτή είναι η ψυχή, αυτή η καρδιά της Ορθόδοξης Εκκλησίας· αυτό είναι το Ευαγγέλιό της, το Πανευαγγέλιό της. Ζει σύμφωνα με αυτό, και γι' αυτόν τον λόγο ζει. Σε αυτό βρίσκεται η αθανασία και η αιωνιότητά της· σε αυτό βρίσκεται η άφθαρτη παγκόσμια αξία της. Το να υπακούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους είναι η αρχή της πάνω από τις αρχές, το άγιο των αγίων πάνω από τα άγια, το πρότυπο πάνω από τα πρότυπα.

Αυτό το Πανευαγγέλιο είναι η ουσία όλων των Ιερών Δογμάτων και όλων των Ιερών Κανόνων της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εδώ, πάση θυσία, η Εκκλησία δεν πρέπει να κάνει καμία παραχώρηση σε κανέναν λαό, καμία εξουσία, κανένα καθεστώς, ούτε να συμβιβάζεται ούτε με ανθρώπους ούτε με δαίμονες.

«Υπακούετε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους» – αυτό είναι το καταστατικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το αιώνιο και αμετάβλητο Σύνταγμά της – το Παγκόσμιο Σύνταγμα, η αιώνια και αμετάβλητη Στάση της – η Παγκόσμια. Αυτή είναι επίσης η πρώτη της απάντηση στους πρώτους διώκτες της Εκκλησίας (Πράξεις 5:17-42). και αυτή είναι η απάντησή της σε όλους τους διώκτες της ανά τους αιώνες, μέχρι την Τελική Κρίση.

Για την Εκκλησία, ο Θεός είναι πάντα στην πρώτη θέση, και ο άνθρωπος, και οι άνθρωποι πάντα στη δεύτερη θέση. Οι άνθρωποι πρέπει να υπακούονται εφόσον δεν είναι ενάντια στον Θεό ή στον νόμο Του. Αλλά μόλις βγουν έξω ενάντια στον Θεό ή στον νόμο Του, η Εκκλησία πρέπει τότε να σταθεί δίπλα στον Θεό και να τηρήσει τον νόμο και το θέλημά Του με ευαγγελικά μέσα. Δεν λειτουργεί έτσι η Εκκλησία; Και δεν λειτουργούν έτσι οι εκπρόσωποι της Εκκλησίας, είναι αποστολικοί εκπρόσωποι της Εκκλησίας; Το να δικαιολογεί κανείς τον εαυτό του σε αυτό με την λεγόμενη εκκλησιαστική οικονομία δεν είναι τίποτα άλλο από μια συγκαλυμμένη προδοσία του Θεού και της Εκκλησίας. Μια τέτοια οικονομία είναι απλώς μια προδοσία της Εκκλησίας του Χριστού.

2. Η φύση της εξουσίας

Η εξουσία προέρχεται κατ' αρχήν από τον Θεό (Ρωμ. 13:1-6): τόσο η ιεραρχία των αξιών όσο και η ιεραρχία της τάξης προέρχονται από τον Θεό. Επομένως, κατ' αρχήν, πρέπει να υπακύει κανείς στην εξουσία ως ρυθμιστή και ως συντηρητή αυτής της θεόδοτης και θεϊκής τάξης στον κόσμο. Διαφορετικά, πέφτει κανείς και πέφτει σε αναρχία.

Οι εξουσίες πρέπει να υπακούν εφόσον αντανακλούν τη θεϊκή τάξη στον κόσμο, ενώ είναι «δούλοι του Θεού» και ως δούλοι του Θεού. Να υπακύτε στις εξουσίες επειδή, ως δούλοι του Θεού, φέρουν ένα σπαθί με το οποίο τιμωρούν το κακό και προστατεύουν το καλό. Να υπακύτε στις εξουσίες επειδή οι δούλοι του Θεού «φοβούνται τα κακά έργα», όχι το καλό. Αλλά όταν οι εξουσίες φοβούνται τα καλά έργα, όταν οι εξουσίες διώκουν το αγαθό του Θεού και το Μεγίστο Αγαθό και Παναγαθό αυτού του κόσμου - τον Κύριο Χριστό, και επομένως την Εκκλησία Του, τότε είναι το ιερό και απαραίτητο καθήκον της Εκκλησίας: να υπερασπίζεται με ιερά ευαγγελικά μέσα τον Κύριο Χριστό, τον Θεάνθρωπο, και την ελευθερία με την οποία μας ελευθέρωσε (Γαλ. 5:1). Ένας Χριστιανός δεν πρέπει ποτέ να υπακύει στους ανθρώπους περισσότερο από τον Θεό, ειδικά στους ανθρώπους που είναι ενάντια στον αληθινό Θεό και ενάντια στο Ευαγγέλιό Του.

Αυτή είναι η ευαγγελική, αποστολική, ιερή μάρτυρας, ιερή πατερική, ορθόδοξη διδασκαλία για τη φύση και την αξία της εξουσίας. Αυτή είναι η αγία και αλάθητη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού για αυτό, τέτοια από την αρχή μέχρι τώρα, και από τώρα και στο εξής σε όλους τους αιώνες των αιώνων.

Μάρτυρες αυτού; - Όλοι οι Άγιοι Απόστολοι, όλοι οι Άγιοι Πατέρες, όλοι οι Άγιοι Μάρτυρες και οι Νεομάρτυρες. Όλοι αυτοί οι Άγιοι είναι η ζωντανή ενσάρκωση και η αθάνατη ενσάρκωση του αγιωτάτου Πανευαγγελίου της Ορθόδοξης Εκκλησίας: «Πρέπει να υπακύμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους». Ο καθένας τους κράτησε αυτό το θείο Πανευαγγέλιο με όλη του την ψυχή, όλη του την καρδιά, όλη του τη δύναμη, όλο το νου του. Και γι' αυτό όλοι βασανίστηκαν, κακοποιήθηκαν και θανατώθηκαν από θεοσεβούμενους ηγεμόνες ανά τους αιώνες.

Και εμείς; Προφανώς καταπατούμε αυτό το Αγιώτατο Πανευαγγέλιο. Η σημερινή μας επισκοπή δεν ακολουθεί τον Άγιο Πατέρα σε αυτό, και με αυτόν τον τρόπο χάνει όχι μόνο τον εαυτό της και την ψυχή της, αλλά και τις ψυχές όλων μας, του λαού του Θεού.

3. «Τα Καίσαρος τω Καίσαρι και τα Θεού τω Θεώ»

Αν επικαλούμαστε τη δεύτερη εντολή του Ευαγγελίου του Σωτήρος: «Απόδοτε τα Καίσαρα τω Καίσαρι και τα Θεού τω Θεώ» (Ματθ. 22:21), για να δικαιολογήσουμε την καταστροφική μας ανθρωπάρεστη συμπεριφορά, αυτό αποτελεί απόδειξη ότι ούτε κατανοήσαμε ούτε κατανοήσαμε αυτήν την εντολή με αποστολικό και πατερικό τρόπο, ούτε την εφαρμόσαμε με θεανθρώπινο τρόπο στη ζωή μας.

«Απόδοτε τα Καίσαρα τω Καίσαρι και τα Θεού τω Θεώ»: Αυτή είναι η ευαγγελική συνύπαρξη Εκκλησίας και πολιτείας, που καθορίζεται και ορίζεται από τον ίδιο τον αναμάρτητο και παντογνώστη Κύριο και Σωτήρα Χριστό. Επομένως, είναι αμετάβλητα και αιώνια υποχρεωτική για την Εκκλησία.

Στον Αυτοκράτορα: φόρος, χρήματα, με την εικόνα του Αυτοκράτορα πάνω του (Ματθ. 22:19-21). Και στον Θεό; – και ψυχή και σώμα: γιατί στην ψυχή και στην ψυχή υπάρχει η εικόνα του Θεού, και στο σώμα και στο σώμα μέσω της ψυχής, επειδή το σώμα ζει με μια θεόμορφη ψυχή και είναι ο φορέας μιας θεόμορφης ψυχής. Όλα όσα είναι ουσιώδη στον άνθρωπο, τόσο στην ψυχή όσο και στο σώμα, είναι όλα του Θεού, και οι άνθρωποι δεν είναι δικοί τους, αλλά πάντα και σε όλα δημιούργημα του Θεού και ιδιοκτησία του Θεού (Α΄ Κορινθίους 6:19-20).

Ναι, ναι, ναι: και η ψυχή και το σώμα ανήκουν στον Θεό: – στην αιωνιότητα, στην αιώνια ζωή: = Αιώνια Αλήθεια, Αιώνια Δικαιοσύνη, Αιώνια Λογική, Αιώνιο Νόημα. Επομένως, τα του Θεού δεν πρέπει να θυσιάζονται για χάρη του αυτοκράτορα. Το πρωτείο και εδώ ανήκει πάντα στον Θεό.

Στον Θεάνθρωπο και το έργο και το σώμα Του – η Εκκλησία: Ο Θεός είναι πάντα στην πρώτη θέση, και ο άνθρωπος στη δεύτερη. όλα αποφασίζονται πάντα από τον Θεό, όχι από τον άνθρωπο. Αυτή είναι η παναξία και το πανμέτρο της παγκόσμιας Εκκλησίας. Γι' αυτό προσεγγίζεται κάθε πρόβλημα της Εκκλησίας: «με φόβο Θεού, πίστη και αγάπη».

Η Εκκλησία είναι ένας Θεανθρώπινος οργανισμός και στη συνέχεια ένας οργανισμός. Είναι το σώμα του Θεανθρώπου: επομένως, όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν πρέπει πρώτα να τα βλέπει και να τα βλέπει και να τα μετράει ο Θεός, έπειτα ο άνθρωπος· και έπειτα ο άνθρωπος από τον Θεάνθρωπο. Ποτέ μόνο ο άνθρωπος, ποτέ «κατά άνθρωπο».

Επομένως: πάντα, πάντα, πάντα: «Πρέπει να υπακύμε στον Θεό μάλλον παρά στον άνθρωπο, ούτε στους ανθρώπους». Όταν πρόκειται για αυτό, τότε ακόμη και ο Πρωταπόστολος Πέτρος - «προς πρόσωπον προσώπου» - «αντιτίθεται» (Γαλ. 2:11-14). Εδώ, με αιώνια αμετάβλητη σημασία, η θεόπνευστη αποστολική αρχή και μέθοδος δράσης της Εκκλησίας είναι: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς» (Πράξεις 15:28): πρώτα το Άγιο Πνεύμα και έπειτα εμείς: εμείς κατά το Άγιο Πνεύμα και εν Αγίω Πνεύματι και με το Άγιο Πνεύμα. Πάντα καθοδηγούμενη και καθοδηγούμενη από τους πνευματοφόρους Αποστόλους και τους πνευματοφόρους Πατέρες.

«Προς τον Θεόν, προς τον Καίσαρα, προς τον Καίσαρα»: – αυτή είναι η ευαγγελική αρχή της συνύπαρξης = συνύπαρξη μεταξύ Εκκλησίας και κράτους. Είναι σαφές: η Εκκλησία πρέπει σε κάθε καθεστώς, ακόμη και σε ένα άθεο, να βρίσκει τον τρόπο ζωής της : αλλά πάντα στο πνεύμα και τα όρια της ευαγγελικής αρχής της συνύπαρξης: «Προς τον Θεόν, προς τον Καίσαρα, προς τον Καίσαρα». Να μην παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της Εκκλησίας: να μην θίγει τα αιώνια και άγια ευαγγελικά καθήκοντα και δικαιώματά της.

Είτε η συνύπαρξη Εκκλησίας και κράτους, είτε τα βάσανα της Εκκλησίας από διώκτες, που αρνούνται και διώκουν τον Θεό και ό,τι είναι του Θεού, και επιβάλλουν αντιθέτως και αντιθέτως. Και όλα αυτά υπό τον ανώτατο έλεγχο του Πανευαγγελίου: «Υπακύετε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους».

Αν δεν συμβαίνει αυτό, τότε η Εκκλησία, ως ο μόνος ευαγγελικός τρόπος ζωής, απομένει: να υποφέρει για τον Κύριο Χριστό, να υπομένει, να υποφέρει το κακό, και έτσι να αγωνίζεται για τα θεμελιώδη δικαιώματα της πίστης και της συνείδησης και της ψυχής. Και για να απαντήσουμε στους διώκτες με αποστολικό τρόπο: «Κρίνετε αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό» (Πράξεις 4:19);

Πάντα και για πάντα, μαζί με όλους τους θεοφόρους Αποστόλους, και όλους τους Αγίους Μάρτυρες, και όλους τους Αγίους Ομολογητές, και όλους τους Αγίους Πατέρες, ομολογούμε άφοβα και κηρύττουμε δυνατά το αιώνιο Πανευαγγέλιο του Θεανθρώπου Κυρίου Χριστού και του Θεανθρώπινου Σώματος Του - της Εκκλησίας: «Πρέπει να υπακύμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους».

Άγιοι Πατέρες, γιατί έχουμε γίνει γένος κουνελιών; Πού είναι η ελευθερία με την οποία μας ελευθερώνει ο Κύριος Χριστός; (Γαλ. 5:1): ελευθερία από την αμαρτία, ελευθερία από τον θάνατο, ελευθερία από το κακό, ελευθερία ακόμη και από τον δημιουργό του κακού - τον ίδιο τον διάβολο. Αλλά με τον Κύριο Χριστό είμαστε ισχυρότεροι από κάθε αμαρτία, από κάθε θάνατο, από κάθε κακό και από κάθε διάβολο. Ας έχουμε καρδιές ψηλά!

«Η πίστη μας είναι η νίκη που νικά τον κόσμο» (Α΄ Ιωάν. 5:3): και από όλα τα πράγματα του κόσμου. Και όταν ο Αναστημένος Κύριος είναι μαζί μας μέσω της πίστης μας, τότε όλες οι θείες δυνάμεις Του είναι μαζί μας: η παντοδύναμη πίστη Του, και η αγάπη Του, και η χάρη Του, και όλες οι δυνάμεις και οι αρετές Του είναι μαζί μας. Και όταν Αυτός - ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή θλίψη; ή διωγμός; ή πείνα; ή γυμνότητα; ή φόβος; ή μάχαιρα; Αλλά σε όλα αυτά νικάμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε. Διότι ξέρω με βεβαιότητα ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι, ούτε αρχές, ούτε δυνάμεις, ούτε παρόντα, ούτε μελλοντικά, ούτε ύψος, ούτε βάθος, ούτε κανένα άλλο κτίσμα, θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού του Κυρίου μας (Ρωμ. 8:31-39).

Όλοι οι Άγιοι του Θεού, από τους πρώτους μέχρι τους τελευταίους, είναι μάρτυρες αυτού. Ας αναφέρουμε μόνο μερικούς από αυτούς.

Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας

Εδώ είναι ο πρώτος, ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, Επίσκοπος, Διδάσκαλος της οικουμένης, άφοβος Ομολογητής.

Στις απειλές δήμευσης περιουσίας, εξορίας και θανάτου από τον αυτοκρατορικό κυβερνήτη Μόδεστο, ο Μέγας Βασίλειος απαντά:

«Δεν μπορείτε να αφαιρέσετε την περιουσία κάποιου που δεν έχει τίποτα, εκτός αν χρειάζεστε τα παλιά μου άμφια και τα λίγα βιβλία που αντιπροσωπεύουν όλη μου την περιουσία. Και δεν φοβάμαι την εξορία, ... γιατί ολόκληρη η γη είναι του Κυρίου, στην οποία είμαι ξένος και πάροικος. Επίσης, δεν φοβάμαι τα βασανιστήρια ..., γιατί ο θάνατος θα με φέρει μόνο πιο κοντά στον Θεό, για τον Οποίο ζω και τον οποίο υπηρετώ».

Προς έκπληξη του αυτοκρατορικού κυβερνήτη που «κανείς δεν του απάντησε ποτέ με τέτοια τόλμη», ο Άγιος Βασίλειος προσθέτει:

«Πιθανότατα δεν έχετε συναντήσει ποτέ Επίσκοπο. Να ξέρετε, κυβερνήτη, σε όλα τα άλλα συμπεριφερόμαστε ταπεινά και πράα, αλλά όταν κάποιος θέλει να μας αφαιρέσει τον Θεό και τη δικαιοσύνη Του, τότε δεν κοιτάμε κανέναν».

Τελικά, ο Μόδεστος είπε: «Σκέψου το μέχρι αύριο, γιατί θα σε παραδώσω στην εκτέλεση». – Ο Άγιος Βασίλειος απάντησε: «Θα είμαι ο ίδιος αύριο, αλλά θέλω να τηρήσετε τον λόγο σας» (στον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, RG τ. 36, sol. 5601).

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Ο άφοβος ομολογητής της Αλήθειας, ο Διδάσκαλος του Σύμπαντος, Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει στους απεσταλμένους της αυτοκράτειρας Ευδοξίας:

«Ας οργίζεται η αυτοκράτειρα όσο θέλει, εγώ όμως δεν θα σταματήσω να λέω την αλήθεια. Διότι είναι καλύτερο για μένα να εξοργίζω τους ανθρώπους παρά τον Θεό· και αν ευχαριστούσα τους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού» (Γαλ. 1, 10).

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής

Ο πολύπαθος Ομολογητής της Ορθοδοξίας, Άγιος Μάξιμος ο Ευαγγελιστής:

«Δεν μπορώ να λυπήσω τον Θεό σιωπώντας για όσα μου έχει προστάξει ο Θεός να πω και να ομολογήσω… Συναινώ ευχαρίστως σε όλα όσα μου διατάζει ο αυτοκράτορας, αν δεν είναι αντίθετα προς τον Θεό και δεν βλάπτουν την αιώνια σωτηρία της ψυχής» (PG τ. 90, sol. 124 και 161).

Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός

Ο ηλιόλουστος φάρος της Ορθοδοξίας, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, βροντοφωνάζει:

«Δεν είναι έργο των αυτοκρατόρων να θεσπίζουν νόμους για την Εκκλησία. Γιατί τι λέει ο Θείος Απόστολος: «Ο Θεός έθεσε στην Εκκλησία πρώτα Αποστόλους, δεύτερον Προφήτες, τρίτον Ποιμένες και Διδασκάλους για την τελειοποίηση της Εκκλησίας» (Α΄ Κορινθίους 12:28), και δεν είπε για τους αυτοκράτορες… Δεν ήταν οι αυτοκράτορες που κήρυξαν τον λόγο του Θεού σε εμάς, αλλά οι Απόστολοι και οι Προφήτες, οι Ποιμένες και οι Διδάσκαλοι… Οι αυτοκράτορες είναι υπεύθυνοι για τα αστικά ζητήματα, και οι εκκλησιαστικές υποθέσεις και η τάξη ανήκουν στους Ποιμένες και τους Διδασκάλους. Διαφορετικά, αδελφοί, θα υπάρξουν ληστείες ανάμεσά τους… Εμείς, Αυτοκράτορα, σε ακούμε σε ζητήματα ζωής, σε φόρους και δασμούς και εμπόριο, σε ό,τι έχεις εξουσία, και σε ζητήματα εκκλησιαστικής τάξης έχουμε Ποιμένες, οι οποίοι μας μίλησαν τον λόγο του Θεού και οι οποίοι έφεραν τους εκκλησιαστικούς νόμους και την τάξη. Δεν θα μετακινήσουμε τα αιώνια όρια που έθεσαν οι Πατέρες μας, αλλά θα τηρήσουμε την Παράδοση όπως την παραλάβαμε. Γιατί αν αρχίσουμε να καταστρέφουμε το οικοδόμημα της Εκκλησίας ακόμη και σε κάτι μικρό, τότε σταδιακά θα καταστρέψουμε τα πάντα» (RG τ. 94, sol. 1297).

Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος

Ο λαμπερός ήλιος της Ορθόδοξης Αλήθειας, ο χερουβικός ζηλωτής της Ορθόδοξης Πίστης, το αγιώτατο μάτι της Εκκλησίας, ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο ηγούμενος, παρουσία πολλών μεγάλων ανδρών, μιλάει στο πρόσωπο του ικανού επισκόπου του, του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος αθώα τον έστειλε στην εξορία και τον διώκει ύπουλα και πονηρά:

«Συναινείς να μας διδάξεις σύμφωνα με τις Άγιες Γραφές, ακολουθώντας τους προγενέστερους Αγίους Πατέρες, και θα σε δεχτούμε ως ίσο με τους Αποστόλους, και θα είμαστε χώμα και σκόνη κάτω από τα άγια πόδια σου· και το να μας πατήσεις από εσένα, θα το θεωρήσουμε ως καθιέρωση, ως χειροτονία. Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα εκπληρώσουμε τις εντολές σου μέχρι θανάτου. Αλλά αν δεν θέλεις να μας διδάξεις με τέτοιο τρόπο ώστε να μας εμπνεύσεις να υπακύσουμε στις εντολές σου, ... σε αυτή την περίπτωση δεν μπορούμε να πούμε τίποτα άλλο παρά αυτό που είπαν οι μαθητές του Χριστού: Πρέπει να υπακύμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους (Πράξεις 5, 29)» (Βίος Συμεών του Νέου Θεολόγου από τον Νικήτα Στιτάτου, έκδ. Ρώμη 1928).

Αυτή είναι η στάση, αυτή είναι η πορεία, αυτή είναι η Αλήθεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού από τους Αγίους Αποστόλους μέχρι σήμερα, και από σήμερα μέχρι το τέλος του επίγειου κόσμου. Λόγω αυτής της στάσης, αυτής της πορείας, αυτής της Αλήθειας, καμία παραχώρηση, κανένας συμβιβασμός, καμία παρέκκλιση δεν επιτρέπεται. Και αυτό όχι από κανέναν, ούτε καν από την ίδια την Οικουμενική Σύνοδο, αν επρόκειτο να συνέλθει.

---

ΕΝΟΤΗΤΑ Ε΄ — Η ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Καίγοντας και καίγοντας στη φωτιά των προαναφερθέντων προβλημάτων, στην πραγματικότητα καιγόμαστε στη φωτιά της αποστασίας. Από παντού, ο λαός του Θεού του Αγίου Σάββα καίγεται σε στάχτη στη φωτιά της αποστασίας μας.

Ω, πόσες εκατοντάδες χιλιάδες υπάρχουν σήμερα στη σερβική γενεαλογία του Αγίου Σάββα που είναι αβάπτιστοι, άγαμοι, αμέθυστοι! Και εμείς; Τι κάνουμε για να σταματήσουμε αυτή και μια τόσο πρωτοφανή μάστιγα των σερβικών ψυχών; Ένας νεκρικός θρήνος σπάει τη συνείδησή μας, και ρωτάμε από την καρδιά της λύπης του Αγίου Σάββα: από πού προέρχονται όλα αυτά μέσα μας; Είναι επειδή έχουμε εγκαταλείψει την αποστολική πορεία των Αγίων Πατέρων.

Και είναι καθήκον μας, ορθόδοξο καθήκον μας, να ομολογήσουμε τον εαυτό μας δια των αγίων χειλέων του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή:

«Ουαί εις ημάς τους δυστυχείς, διότι εγκαταλείψαμε την οδόν των Αγίων Πατέρων και δια τούτο ησυχάσαμε από παντός πνευματικού έργου» (PG τ. 90, sol. 932).

Αυτή η ιερή ομολογία εκφωνήθηκε από τον Άγιο Ομολογητή τον έβδομο αιώνα, σε μια εποχή διωγμού της Ορθόδοξης πίστης και της Εκκλησίας από αιρετικούς και αυτοκράτορες, αν και ο ίδιος ο Άγιος Μάξιμος ακολούθησε πιστά την οδό των Αγίων Πατέρων.

Και εμείς; Ας είμαστε ειλικρινείς και συνεπείς μέχρι τέλους με την αποστολική-πατερική λογική και συνείδηση και σκέψη, και ας διαγνώσουμε πιστά τις πολλές ασθένειές μας στο Ευαγγέλιο:

Στη χιλιόχρονη ιστορία της, η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν ήταν ποτέ πιο σοβαρά άρρωστη από ό,τι είναι σήμερα· μια ασθενής στην επιθανάτια κλίνη της, σε αγωνία. Χρειάζεται άμεση και επείγουσα θεραπεία. Και ο γιατρός - ο παντοθεραπευτής υπάρχει· το φάρμακο - ο παντοθεραπευτής υπάρχει. Αυτή είναι η θεανθρώπινη οδός των Αγίων Αποστόλων και των Αγίων Πατέρων· και μετά από αυτούς και μαζί τους οι Άγιοι Σέρβοι ευαρεστημένοι με τον Θεό, με επικεφαλής τον Άγιο Σάββα. Χωρίς αυτό το φάρμακο - τον παντοθεραπευτή, όλα τα άλλα φάρμακα είναι αβοήθητα επιθέματα.

Τι μάστιγα μαστίζει τις ψυχές των παιδιών μας και των νέων μας χωρίς Ορθόδοξη διδασκαλία. Τι πνευματικοί θάνατοι μαστίζουν τον Ορθόδοξο λαό μας που δεν είναι φωτισμένος Ορθοδοξικά και πατερικά. Δεν γνωρίζουν σχεδόν τίποτα για την Ορθόδοξη πίστη τους και τη ζωή και την πορεία των πατερικών, και γι' αυτό γίνονται τόσο εύκολα θύματα διαφόρων αιρετικών, οι οποίοι εξαπλώνονται όλο και πιο ελεύθερα σε όλη τη γη του Αγίου Σάββα.

Είναι επίσης λυπηρό το γεγονός ότι οι θεολόγοι μας, τόσο αυτοί στις σεμιναριακές σχολές όσο και αυτοί στη σχολή, δεν γνωρίζουν την πατερική οδό στην πίστη και τη ζωή, στην εκκλησιαστική δραστηριότητα και οργάνωση, στην Ορθόδοξη Δογματική και Ηθική, στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία, στην Ορθόδοξη λειτουργική και πνευματική ζωή· με μια λέξη: σε όλους τους τομείς της θεανθρώπινης ορθόδοξης εκκλησιαστικής ύπαρξης και ύπαρξης, στην ορθόδοξη αξιολογολογία και κριτήριο. Και πώς θα μπορούσαν αυτά τα καημένα παιδιά να γνωρίζουν αυτήν την ορθόδοξη, αποστολική-πατερική οδό, όταν εμείς, οι ποιμένες της εκκλησίας, δεν την ακολουθούμε, δεν μπορούν να μάθουν από αυτήν ή να μας μιμηθούν;

Γι' αυτό η πρώτη και τελευταία μας ανάγκη σήμερα είναι: να επιστρέψουμε στην Ορθόδοξη οδό των Αγίων Πατέρων από κάθε άποψη και σε κάθε τομέα της εκκλησιαστικής ζωής και του έργου. Διότι μόνο μια καθαρή επιστροφή στην Θεανθρώπινη οδό των Αγίων Αποστόλων και Αγίων Πατέρων, και μαζί τους των Αγίων Σέρβων ευαρεστώντων του Θεού, δηλαδή μια επιστροφή στην άμεμπτη Ορθόδοξη πίστη τους στον Θεάνθρωπο Χριστό, στην χαρισματική τους ζωή στην Εκκλησία μέσω του Αγίου Πνεύματος, στην ελευθερία τους εν Χριστώ, μέσω της οποίας ο Χριστός μας ελευθέρωσε (Γαλ. 5:1), στην χαρισματική τους εμπειρία εν Αγίω Πνεύματι, στις Θεανθρώπινες αγίες αρετές τους.

Μόνο αυτό, και μόνο αυτό, μπορεί να μας σώσει, τους άθλιους και δυστυχισμένους, και να μας ελευθερώσει από τη δουλεία στις διάφορες ανθρώπινες απολαύσεις και ανθρώπινες υπηρεσίες, και να ξεπλύνει το πλήθος των περασμένων αμαρτιών μας. Διότι αυτή η δουλεία ισοδυναμεί με ειδωλολατρία, ισοδυναμεί με την υπηρεσία στα ψεύτικα είδωλα της αναρχικής-μηδενιστικής εποχής μας. Διαφορετικά, χωρίς την αποστολική-πατερική οδό, χωρίς την αποστολική-πατερική αποφασιστική επιδίωξη του Ενός Αληθινού Θεού σε όλους τους κόσμους, και υπηρετώντας τον Έναν Αληθινό και Ζωντανό Θεό - τον Θεάνθρωπο και Σωτήρα Χριστό, την Κεφαλή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, σίγουρα θα βυθιστούμε στη νεκρή θάλασσα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ειδωλολατρίας, και αντί του Ζωντανού και Αληθινού Θεού, θα υπηρετούμε τα ψεύτικα είδωλα αυτού του κόσμου, στα οποία δεν υπάρχει σωτηρία, ούτε ανάσταση, ούτε θέωση για το θλιβερό πλάσμα που ονομάζεται άνθρωπος.

Ελευθερωμένο από τον Θεάνθρωπο Κύριο Χριστό από την ειδωλολατρία σε όλες τις εκδηλώσεις της, ιδού τι μας λένε και μας κληροδοτούν οι Άγιοι Πατέρες των Επτά Αγίων Οικουμενικών Συνόδων ως τη μόνη Ορθόδοξη οδό, τη Θεανθρώπινη οδό, την οποία πρέπει να βαδίσουμε άφοβα μέσα από όλα τα ιστορικά σκοτάδια και τις εκλείψεις αυτού του αιώνα και του κόσμου:

«Οι Άγιοι Πατέρες μας, εκπληρώνοντας τη θεία εντολή του Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, δεν έκρυψαν το λυχνάρι της θείας γνώσεως που τους έδωσε κάτω από ένα κάλυμμα, αλλά το έβαλαν πάνω στη λυχνία της πιο ωφέλιμης διδασκαλίας, ώστε να λάμπει για όλους στο σπίτι, δηλαδή για όλους όσους δοξάζουν τον Θεό στην Ορθόδοξη Παγκόσμια Εκκλησία, ώστε κανένας από αυτούς που ομολογούν την Ορθοδοξία να μην σκοντάψει με το πόδι του στην πέτρα της αιρετικής κακής πίστης. Διότι οι Άγιοι Πατέρες διώχνουν κάθε αιρετική πλάνη και κόβουν τα σάπια μέλη, αν αυτά είναι αθεράπευτα άρρωστα· και, έχοντας ένα φτυάρι στα χέρια τους, καθαρίζουν το αλώνι, και το σιτάρι, δηλαδή τον θρεπτικό λόγο, που δυναμώνει την καρδιά του ανθρώπου, το μαζεύουν στη σιταποθήκη της Ορθόδοξης Παγκόσμιας Εκκλησίας, και το άχυρο της αιρετικής κακής διδασκαλίας το πετάνε και το καίνε με φωτιά άσβεστο… Και εμείς, τηρώντας με κάθε τρόπο τα δόγματα και τα έργα των ίδιων αυτών θεοφόρων Πατέρων μας, κηρύττουμε με ένα στόμα και μια καρδιά, χωρίς να προσθέτουμε ούτε να αφαιρούμε από αυτό που μας παρέδωσαν, αλλά μάλλον εδραιώνοντας και ενδυναμώνοντας τους εαυτούς μας σε αυτό, και έτσι ομολογούμε, έτσι διδάσκουμε, όπως οι Έξι Άγιες Οικουμενικές Σύνοδοι έχουν καθορίσει και επιβεβαιώσει. Και πιστεύουμε... ότι «δεν ήταν μεσίτης ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που μας έσωσε» (Ησ. 63:9), και ακολουθώντας Τον και υιοθετώντας τη φωνή Του, κραυγάζουμε με δυνατή φωνή: ούτε η σύνοδος, ούτε η αυτοκρατορική εξουσία, ούτε η συνωμοσία των καταραμένων, έσωσαν την Εκκλησία από τα είδωλα, όπως το Ιουδαϊκό Συνέδριο επινόησε τέτοιες ανοησίες, αλλά μόνο ο Κύριος της δόξας - ο Ενσαρκωμένος Θεός έσωσε και απελευθέρωσε την Εκκλησία από την ειδωλολατρική πλάνη. Επομένως: Σε Αυτόν ας είναι η δόξα, σε Αυτόν ας είναι η χάρη, σε Αυτόν ας είναι η ευγνωμοσύνη, σε Αυτόν ας είναι ο έπαινος, σε Αυτόν ας είναι η μεγαλειότητα, γιατί Αυτού είναι η λύτρωση, η σωτηρία, αφού μόνο Αυτός έχει τη δύναμη να σώσει ολοκληρωτικά, και κανένας άλλος ανάμεσα στους άθλιους ανθρώπους της γης... Έτσι λοιπόν: όπως είδαν οι Προφήτες, όπως δίδαξαν οι Απόστολοι, όπως έλαβε η Εκκλησία, όπως διακήρυξαν οι Δάσκαλοι, όπως συμφώνησε το σύμπαν, όπως έλαμψε η Χάρη, όπως αποδείχθηκε η Αλήθεια, όπως το ψεύδος εξορίστηκε, καθώς η Σοφία εμφανίστηκε με τόλμη, όπως ο Χριστός επιβεβαίωσε, – έτσι σκεφτόμαστε, έτσι μιλάμε, έτσι κηρύττουμε τον Χριστό τον Αληθινό Θεό μας… Αυτή είναι η Αποστολική πίστη, αυτή είναι η πίστη των Πατέρων, αυτή είναι η Ορθόδοξη πίστη! αυτή η πίστη στερεώνει το σύμπαν» (Πράξεις της Αγίας Ζ  Οικουμενικής Συνόδου, συνεδρία 4, και Συνοδικό της Ορθοδοξίας).

Ανάξιος Αρχιμανδρίτης Δρ. Ιουστίνος Πόποβιτς Πνευματικός Διευθυντής της Μονής Τσέλιε

Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς (1894–1979): Θεολογική Ομολογία και Αντιοικουμενιστικός Λόγος στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία του 20ού Αιώνα.(Παρουσίαση ενός συγκλονιστικού ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ)

visit counter

Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Εισαγωγικά

Το  κείμενο  που παρουσιάζουμε σε  περιληπτικές ενότητες, λόγω της μεγάλης έκτασής του, γράφτηκε από τον Αρχιμανδρίτη(τότε) Ιουστίνο Πόποβιτς (1894–1979) στις 14 Ιανουαρίου 1971, ημέρα μνήμης του Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου, στο Κελί του στη Μονή Τσέλιε. Ο π. Ιουστίνος βρισκόταν ήδη από το 1948 σε περιθωριοποίηση, έπειτα από την άδικη απομάκρυνσή του από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου,λόγω της άρνησής του να συμβιβαστεί με το κομμουνιστικό καθεστώς. Η αφορμή της συγγραφής ήταν μια ανώνυμη επιστολή προς τον Πατριάρχη Σερβίας Γερμανό, στην οποία υπονοείτο ότι η περιθωριοποίησή του οφειλόταν στην αντίθεσή του στην εκλογή του Γερμανού.

Η Ιερά Σύνοδος, με πράξη της της 16ης Οκτωβρίου 1970, ζήτησε από τον π. Ιουστίνο να δηλώσει αν επιθυμούσε κάποια εκκλησιαστική λειτουργία στο Βελιγράδι.

Η απάντησή του υπερέβη το προσωπικό ζήτημα και αποτέλεσε έναν συστηματικό θεολογικό-εκκλησιολογικό λόγο ομολογίας. Το κείμενο θέτει τα καίρια προβλήματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας του 20ού αιώνα, καταγγέλλει τον Οικουμενισμό ως αίρεση και απειλή για την ενότητα της Εκκλησίας, επικαλείται την πατερική παράδοση ως μοναδικό κριτήριο ορθοδοξίας και αναδεικνύει την αρχή «Υπακούετε τω Θεώ μάλλον ή ανθρώποις» ως θεμέλιο της εκκλησιαστικής ζωής. Τοποθετείται έτσι στη σειρά των μεγάλων ορθόδοξων ομολογιών, από την Επιστολή των Ανατολικών Πατριαρχών του 1848 έως τις σύγχρονες αντιοικουμενιστικές ομολογίες.

Τα κύρια θεολογικά ζητήματα που θίγει είναι τέσσερα.

Πρώτον, η εκκλησιολογία του Οικουμενισμού: Ο  π. Ιουστίνος καταγγέλλει την προσχώρηση του Πατριαρχείου Βελιγραδίου στο Παγκόσμιο  Συμβούλιο Εκκλησιών, το οποίο χαρακτηρίζει «αιρετική ένωση» 233 αιρέσεων, και επεκτείνει την κριτική του στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, τη Μόσχα και άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Δεύτερον.Καταγγέλλει κοινές προσευχές, αναγνώριση μυστηρίων αιρετικών και λήψη «ευλογιών» από αιρετικούς, επικαλούμενος τους Αποστολικούς Κανόνες 45 και 64 και τους Λαοδικείους Κανόνες 32–37.

Τρίτον: Η  απραξία των Επισκόπων απέναντι στην αίρεση χαρακτηρίζεται «προδοσία του Θεού», με παραπομπή στον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο: «Με τη σιωπή προδίδει κανείς τον Θεό».

Το κείμενο καταλήγει με την επίκληση του Συνοδικού της Ορθοδοξίας και την έκκληση για επιστροφή στη «Θεανθρώπινη οδό των Αγίων Αποστόλων και Αγίων Πατέρων».

Η μέθοδος του συγγραφέα είναι ομολογιακή, όχι πολεμική. Επικαλείται συστηματικά τους Αγίους Πατέρες (Βασίλειο, Χρυσόστομο, Μάξιμο, Δαμασκηνό, Συμεών, Γρηγόριο Παλαμά), παραθέτει ακριβείς πατερικές παραπομπές και χρησιμοποιεί τη γλώσσα των Οικουμενικών Συνόδων. Δεν επιτίθεται σε πρόσωπα, αλλά υπερασπίζεται την Αλήθεια. Όπως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής αρνήθηκε να κοινωνήσει με τον αιρετικό Πατριάρχη Πύρρο χωρίς να κηρύξει σχίσμα, έτσι και ο Ιουστίνος αρνείται τη συλλειτουργία με όσους έχουν προδώσει την Ορθοδοξία, χωρίς να αποσχιστεί από την Εκκλησία.

Πενήντα και πλέον χρόνια μετά τη συγγραφή του, το κείμενο παραμένει επίκαιρο. Τα ζητήματα που θίγει — η σχέση Ορθοδοξίας και Οικουμενισμού, η εκκλησιαστική συνείδηση, η υπακοή στην παράδοση, η στάση απέναντι στην αίρεση — εξακολουθούν να απασχολούν την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η «Μεγάλη και Αγία Σύνοδος» της Κρήτης (2016), οι σχέσεις με το Βατικανό, οι διακοινωνίες με αιρετικούς και η κρίση της Ορθόδοξης ταυτότητας καθιστούν τον λόγο του Ιουστίνου προφητικό και αναγκαίο.

Το κείμενο προέρχεται από χειρόγραφο του Οσίου Ιουστίνου, δακτυλογραφημένο σε 17 σελίδες, με δική του υπογραφή και ημερομηνία («Την ημέρα του Αγίου Σάββα 1971, στο αρχοντικό του Κελιού»), και φυλάσσεται στο αρχείο της Ιεράς Μονής Τσέλιε.

«Η πρώτη και τελευταία μας ανάγκη σήμερα είναι: να επιστρέψουμε στην Ορθόδοξη οδό των Αγίων Πατέρων... Μόνο αυτό, και μόνο αυτό, μπορεί να μας σώσει, τους άθλιους και δυστυχισμένους.»

Ολόκληρο το κείμενο βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://svetosavlje.org/odgovor-na-anonimnu-dopisnicu-o-clanstvu-u-ekumenskom-savetu-crkava/

-------------------------------------------

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΑΦΟΡΜΗ

Α. Η ανώνυμη επιστολή προς τον Πατριάρχη (Οκτώβριος 1970)

Τον Οκτώβριο του 1970, ο Πατριάρχης Σερβίας Γερμανός έλαβε ανώνυμη επιστολή, η οποία ανέφερε τα εξής:

«Αγιώτατε,

Θεωρώ απαραίτητο να σας ενημερώσω ότι συζητείται πολύ τελευταία στον κόσμο για τον π. Ιουστίνο και ότι μαραζώνει στα Κελιά για πολύ καιρό μόνο και μόνο επειδή το θέλετε εσείς, επειδή ήταν αντίθετος στην εκλογή σας ως πατριάρχη.

Ο π. Ιουστίνος θεωρείται ο πιο μορφωμένος άνθρωπος στην Ορθοδοξία και κάποιοι τον αποκαλούν ακόμη και μάρτυρα του κόκκινου πατριάρχη. Αν σας έχει προσβάλει σε κάτι, θα πρέπει να τον συγχωρήσετε και να τον φέρετε στο Βελιγράδι για κάποιο καθήκον, και με αυτόν τον τρόπο διάφορες ιστορίες θα αποκόπτονταν.

Με σεβασμό, Ένας Ορθόδοξος»

Β. Η απόφαση της Ιεράς Συνόδου (16 Οκτωβρίου 1970)

Παρουσιάζοντας την επιστολή, ο Πατριάρχης Γερμανός δήλωσε ότι ήταν βαθιά πεπεισμένος πως ο Αρχιμανδρίτης Ιουστίνος δεν είχε καμία σχέση με το περιεχόμενό της, αλλά θεώρησε απαραίτητο να ενημερωθεί η Ιερά Σύνοδος για τις «εκδοχές του δρόμου» που κυκλοφορούσαν. Η Σύνοδος αποφάσισε:

«Δια του Σεβασμιωτάτου Επισκόπου Σάμπατς-Βάλιεβο Γ. Ιωάννη, του αρμόδιου επισκοπικού επισκόπου, να παραδοθεί στον σεβασμιότατο Αρχιμανδρίτη π. Ιουστίνο αντίγραφο της προαναφερθείσας επιστολής και να παρακληθεί να δηλώσει εάν θα ήθελε και θα μπορούσε να δεχτεί κάποια εκκλησιαστική λειτουργία στο Βελιγράδι και ποια.»

Γ. Η απάντηση του π. Ιουστίνου

Ο π. Ιουστίνος απαντά στον Επίσκοπο Γιόβαν, με την εξής εισαγωγική διαπίστωση:

«Έχοντας αφυπνίσει όλα τα μάτια της συνείδησής μου και έχοντας εξετάσει ολόκληρη την Ορθόδοξη συνείδησή μου από πάνω μέχρι κάτω σε όλο το θεϊκό της άπειρο μέσω της αγίας αποστολικής και πατερικής Παράδοσης, αποφάσισα να απαντήσω στην προαναφερθείσα πράξη. Αλλά η πολύ αναπόφευκτη και τρομακτική πραγματικότητά μας με αναγκάζει να παρουσιάσω στην απάντησή μου αυτό που είναι «μόνο απαραίτητο» (Λουκάς 10:42) και πιο σημαντικό από το πιο σημαντικό πράγμα στην Ορθόδοξη Σερβική Εκκλησία μας σήμερα.»

Ο π. Ιουστίνος απορρίπτει το προσωπικό ζήτημα ως δευτερεύον, και προχωρεί σε μια σφοδρή καταγγελία των καίριων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Εκκλησία.

ΕΝΟΤΗΤΑ Αʹ

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ

1. Η μοναδικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Ο π. Ιουστίνος ξεκινά με τη θεμελιώδη εκκλησιολογική αρχή:

«Η Μία και Μοναδική Αγία Οικουμενική (καθολική) και Αποστολική Εκκλησία του Χριστού στον ουρανό και στη γη, το μοναδικό ουράνιο και επίγειο Θεάνθρωπο Σώμα, είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού. Έτσι έχουμε αλάθητα διδαχθεί και έτσι έχουμε παραδοθεί παγκοσμίως: όλοι οι Άγιοι Απόστολοι, οι Άγιοι Πατέρες, οι Άγιοι Μάρτυρες, οι Άγιοι Ομολογητές, οι Άγιοι Νεομάρτυρες και όλες οι Άγιες Οικουμενικές και Τοπικές Σύνοδοι.»

Παραπέμπει στη Σύνοδο της Ζίτσα και στον λόγο του Αγίου Σάββα, ο οποίος παρέδωσε στους διαδόχους του την Ορθόδοξη πίστη, την Εκκλησία, την Παράδοση, τα Δόγματα και τους Κανόνες. Ο Άγιος Σάββας χαρακτήρισε την πίστη αυτή ως «πνευματική διδασκαλία» που «δεν είναι παιχνίδι ούτε τρέλα των ανθρώπινων σκέψεων», αλλά «η αγία πίστη που κήρυξε, πάνω στην οποία θεμελιώθηκαν όλες οι άγιες αλήθειες για τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας».

2. Η προδοσία της Ορθοδοξίας

Ο π. Ιουστίνος καταγγέλλει ότι αυτή η αγία Ορθόδοξη πίστη έχει αρχίσει να προδίδεται από πολλούς Ορθόδοξους Πατριάρχες, Επισκόπους και Ποιμένες. Οι διάδοχοι του Αγίου Σάββα, αντί να υπερασπίζονται την Ορθοδοξία, «συνεργάζονται, υποστηρίζουν και συμμετέχουν» στην καταστροφή της Εκκλησίας.

Θέτει το καυτό ερώτημα:

«Γιατί το Πατριαρχείο Βελιγραδίου (δεν θα πω ποτέ: η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία) υπό τον Πατριάρχη Γερμανό προσχώρησε στην αιρετική ένωση, που ονομάζεται «Οικουμενικό Συμβούλιο Εκκλησιών», η οποία αποτελείται από περίπου 233 αιρέσεις; Και επίσης: Γιατί ο Πατριάρχης της Ορθόδοξης Σερβικής Εκκλησίας δέχτηκε την προεδρία επί εκείνων των 233 αιρέσεων;»

Η Ορθόδοξη συνείδηση, «έκπληκτη, πληγωμένη, χτυπημένη στην καρδιά», φωνάζει: «Ω, φρίκη των φρικαλεοτήτων! Ω, ντροπή κάθε ντροπής!»

3. Η στάση απέναντι στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως

Ο π. Ιουστίνος καταγγέλλει τη «νεοπαπική συμπεριφορά» του Πατριάρχη Αθηναγόρα, ο οποίος:

• Αρνείται τη μοναδική και παντοσωτήρια αλήθεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας
• Αναγνωρίζει τις Ρωμαϊκές και άλλες αιρέσεις ως ίσες με την Αλήθεια
• Αναγνωρίζει τον Ρωμαίο Ποντίφικα με «δαιμονικά αντιεκκλησιαστική υπερηφάνεια»
• Προετοιμάζει μια «Μεγάλη Πανορθόδοξη Σύνοδο» με «σχολαστικό-προτεσταντικό θέμα»

4. Η σιωπή της Ιεραρχίας

Ο π. Ιουστίνος καταγγέλλει τη σιωπή της Σερβικής Ιεραρχίας απέναντι:

• Στην απόφαση του Πατριαρχείου Μόσχας (16/29 Δεκεμβρίου 1969) για επικοινωνία με τους Ρωμαιοκαθολικούς
• Στην αναγνώριση του μυστηρίου του γάμου που τελείται από Ρωμαιοκαθολικό ιερέα
• Στις κοινές προσευχές με αιρετικούς αξιωματούχους
• Στην κήρυξη του «οικουμενισμού» του προτεσταντικού συγκρητισμού από θεολόγους και καθηγητές

Παραπέμπει στα λόγια του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου: «Με τη σιωπή προδίδει κανείς τον Θεό» (PG 35, 1112).

5. Η αληθινή αγάπη έναντι της ψευδούς

Ο π. Ιουστίνος απορρίπτει τις «συναισθηματικές και κενές φράσεις» για τον «διάλογο της αγάπης» και το «πνεύμα του οικουμενισμού». Αυτές οι φράσεις είναι «επιφανειακές, αναληθείς, αδαείς και ψευδείς», διότι αντί για «αγάπη της Αλήθειας» (Β΄ Θεσ. 2:10) και «αλήθεια εν αγάπη» (Εφεσ. 4:15), οδηγούν σε «νεκρή θάλασσα ευρωπαϊκής επιπόλαιης ανθρωπολατρείας».

Παραθέτει τα λόγια του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή (PG 91, 465):

«Δεν θέλω να υποφέρουν οι αιρετικοί, ούτε να χαίρομαι για την κακία τους, Θεός φυλάξοι! αλλά μάλλον χαίρομαι για τη μεταστροφή τους... Επιθυμώ και συμβουλεύω μόνο να μην βοηθούνται οι αιρετικοί ως αιρετικοί να υποστηρίξουν την ανόητη πίστη τους, αλλά μάλλον να είναι κανείς σκληρός και ασυμβίβαστος.»

6. Ο κανόνας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

Ο π. Ιουστίνος επικαλείται τον κανόνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (1345):

«Όσοι είναι της Εκκλησίας του Χριστού είναι και της Αλήθειας· και όσοι δεν είναι της Αλήθειας δεν ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού... Διότι έχουμε μάθει να μετράμε τον Χριστιανισμό όχι με βάση τα πρόσωπα, αλλά με βάση την αλήθεια και την ακρίβεια της πίστης.»

ΕΝΟΤΗΤΑ Βʹ

ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΣΤΗ ΣΕΡΒΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Ο π. Ιουστίνος επισημαίνει ότι ποτέ στην ιστορία της η Σερβική Εκκλησία δεν γνώρισε τόσο τρομερή τραγωδία: «με δύο ψυχοφθόρα σχίσματα, που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας και της επισκοπής της σημερινής μας επισκοπής.»

Αντί για εκκλησιαστική συμφιλίωση και κανονικές θεραπευτικές κυρώσεις, η Ιεραρχία έχει καταφύγει σε «αυτοδικαίωση και μετατόπιση της ευθύνης σε άλλους». Το αποτέλεσμα είναι «τρομερή σφαγή σερβικών ψυχών».

Παραπέμπει στα λόγια του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου:

«Τίποτα δεν εξοργίζει τόσο πολύ τον Θεό όσο η διαίρεση της Εκκλησίας... Ούτε το αίμα του Μαρτυρίου δεν μπορεί να εξιλεώσει μια τέτοια αμαρτία» (PG 62, 85).

ΕΝΟΤΗΤΑ Γʹ

«ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΑΚΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΘΕΟ ΜΑΛΛΟΝ ΠΑΡΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ»

1. Το Παν-ευαγγέλιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Ο π. Ιουστίνος αναδεικνύει το χωρίο Πράξεις 5:29 ως «ψυχή και καρδιά της Ορθόδοξης Εκκλησίας», ως «Πανευαγγέλιό της»:

«Πρέπει να υπακούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους.»

Αυτή είναι «η αρχή πάνω από τις αρχές, το άγιο των αγίων πάνω από τα άγια, το πρότυπο πάνω από τα πρότυπα». Είναι η ουσία όλων των Ιερών Δογμάτων και Κανόνων.

2. Η φύση και η αξία της εξουσίας.

Η εξουσία προέρχεται από τον Θεό (Ρωμ. 13:1-6), αλλά οι εξουσίες πρέπει να υπακούονται μόνο εφόσον αντανακλούν τη θεϊκή τάξη. Όταν οι εξουσίες «φοβούνται τα καλά έργα» και διώκουν το Μέγιστο Αγαθό — τον Κύριο Χριστό — τότε η Εκκλησία οφείλει να υπερασπίζεται τον Θεάνθρωπο «με ιερά ευαγγελικά μέσα».

3. Η ευαγγελική συνύπαρξη Εκκλησίας και Πολιτείας

Το χωρίο «Απόδοτε τα Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ» (Ματθ. 22:21) ορίζει την αμετάβλητη αρχή: «Ο Θεός είναι πάντα στην πρώτη θέση, και ο άνθρωπος στη δεύτερη.» Όλα όσα είναι ουσιώδη στον άνθρωπο — ψυχή και σώμα — ανήκουν στον Θεό.

4. Πατερικές μαρτυρίες

Ο π. Ιουστίνος παραθέτει μια σειρά από πατερικές μαρτυρίες:

Άγιος Βασίλειος ο Μέγας (έναντι του Μοδέστου):

«Δεν μπορείτε να αφαιρέσετε την περιουσία κάποιου που δεν έχει τίποτα... Δεν φοβάμαι την εξορία, γιατί ολόκληρη η γη είναι του Κυρίου... Δεν φοβάμαι τα βασανιστήρια, γιατί ο θάνατος θα με φέρει μόνο πιο κοντά στον Θεό... Σε όλα τα άλλα συμπεριφερόμαστε ταπεινά και πράα, αλλά όταν κάποιος θέλει να μας αφαιρέσει τον Θεό και τη δικαιοσύνη Του, τότε δεν κοιτάμε κανέναν.»

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (έναντι της Ευδοξίας):

«Ας οργίζεται η αυτοκράτειρα όσο θέλει, εγώ όμως δεν θα σταματήσω να λέω την αλήθεια. Διότι είναι καλύτερο για μένα να εξοργίζω τους ανθρώπους παρά τον Θεό· και αν ευχαριστούσα τους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού» (Γαλ. 1:10).

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής:

«Δεν μπορώ να λυπήσω τον Θεό σιωπώντας για όσα μου έχει προστάξει ο Θεός να πω και να ομολογήσω... Συναινώ ευχαρίστως σε όλα όσα μου διατάζει ο αυτοκράτορας, αν δεν είναι αντίθετα προς τον Θεό» (PG 90, 124 και 161).

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός:

«Δεν είναι έργο των αυτοκρατόρων να θεσπίζουν νόμους για την Εκκλησία... Οι αυτοκράτορες είναι υπεύθυνοι για τα αστικά ζητήματα, και οι εκκλησιαστικές υποθέσεις ανήκουν στους Ποιμένες και τους Διδασκάλους. Δεν θα μετακινήσουμε τα αιώνια όρια που έθεσαν οι Πατέρες μας» (PG 94, 1297).

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος (έναντι του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως):

«Συναινείς να μας διδάξεις σύμφωνα με τις Άγιες Γραφές, ακολουθώντας τους προγενέστερους Αγίους Πατέρες, και θα σε δεχτούμε ως ίσο με τους Αποστόλους... Αλλά αν δεν θέλεις να μας διδάξεις με τέτοιο τρόπο... δεν μπορούμε να πούμε τίποτα άλλο παρά αυτό που είπαν οι μαθητές του Χριστού: Πρέπει να υπακούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους» (Πράξεις 5:29).

ΕΝΟΤΗΤΑ Δʹ

Η ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΟΔΟ

1. Η μάστιγα της αποστασίας

Ο π. Ιουστίνος διαπιστώνει ότι «ο λαός του Θεού του Αγίου Σάββα καίγεται σε στάχτη στη φωτιά της αποστασίας μας». Εκατοντάδες χιλιάδες είναι «αβάπτιστοι, άγαμοι, αμέθυστοι». Η Σερβική Εκκλησία «δεν ήταν ποτέ πιο σοβαρά άρρωστη από ό,τι είναι σήμερα· μια ασθενής στην επιθανάτια κλίνη της, σε αγωνία.»

2. Η άγνοια της Ορθόδοξης πίστης

Ο π. Ιουστίνος επισημαίνει ότι οι θεολόγοι και καθηγητές δεν γνωρίζουν την πατερική οδό σε κανέναν τομέα: Δογματική, Ηθική, Εκκλησιολογία, Λειτουργική, πνευματική ζωή. «Και πώς θα μπορούσαν αυτά τα καημένα παιδιά να γνωρίζουν αυτήν την ορθόδοξη, αποστολική-πατερική οδό, όταν εμείς, οι ποιμένες της εκκλησίας, δεν την ακολουθούμε;»

3. Η μόνη οδός σωτηρίας

«Η πρώτη και τελευταία μας ανάγκη σήμερα είναι: να επιστρέψουμε στην Ορθόδοξη οδό των Αγίων Πατέρων από κάθε άποψη και σε κάθε τομέα της εκκλησιαστικής ζωής και του έργου.»

Μόνο μια «καθαρή επιστροφή στην Θεανθρώπινη οδό των Αγίων Αποστόλων και Αγίων Πατέρων» μπορεί να σώσει την Εκκλησία από τη «νεκρή θάλασσα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ειδωλολατρίας».

4. Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας

Ο π. Ιουστίνος καταλήγει με την επίκληση του Συνοδικού της Ορθοδοξίας:

«Οι Άγιοι Πατέρες μας, υπακούοντας στη θεία εντολή του Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, δεν έκρυψαν το φως της θείας γνώσης που τους δόθηκε, αλλά το τοποθέτησαν ψηλά, πάνω στο λυχνοστάτη της πιο ωφέλιμης διδασκαλίας. Έτσι, αυτό φέγγει για όλους όσοι βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία — δηλαδή για όσους δοξάζουν τον Θεό στην Ορθόδοξη Παγκόσμια Εκκλησία, ώστε κανένας πιστός να μη σκοντάψει στο εμπόδιο της αιρετικής κακοδοξίας.

Διότι οι Άγιοι Πατέρες διώχνουν κάθε αιρετική πλάνη και αποκόπτουν τα πνευματικά μέλη που έχουν σαπίσει και είναι ανίατα άρρωστα. Κρατώντας το φτυάρι του θερισμού στα χέρια τους, καθαρίζουν το αλώνι της Εκκλησίας· και το σιτάρι —δηλαδή τον θρεπτικό λόγο που δυναμώνει την καρδιά του ανθρώπου— το συγκεντρώνουν στην αποθήκη της Ορθόδοξης Παγκόσμιας Εκκλησίας, ενώ τα άχυρα της αιρετικής διδασκαλίας τα πετούν και τα καίνε σε φωτιά άσβεστη.

Κι εμείς, τηρώντας με κάθε τρόπο τα δόγματα και το έργο αυτών των θεοφόρων Πατέρων μας, κηρύττουμε με ένα στόμα και μια καρδιά, χωρίς να προσθέτουμε ή να αφαιρούμε τίποτα από όσα μας παρέδωσαν. Αντίθετα, στερεωνόμαστε και δυναμώνουμε μέσα σε αυτά, και έτσι ομολογούμε και διδάσκουμε, όπως ακριβώς όρισαν και επικύρωσαν οι Έξι Άγιες Οικουμενικές Σύνοδοι.

Και πιστεύουμε ότι "δεν ήταν κάποιος μεσάζοντας ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που μας έσωσε" (Ησ. 63:9). Ακολουθώντας Τον και ακούγοντας τη φωνή Του, διακηρύσσουμε δυνατά: ούτε κάποια σύνοδος, ούτε η αυτοκρατορική εξουσία, ούτε οι συνωμοσίες των καταραμένων έσωσαν την Εκκλησία από τα είδωλα —όπως ανόητα ισχυρίστηκε το Ιουδαϊκό Συνέδριο— αλλά ο ίδιος ο Κύριος της δόξας, ο Ενανθρωπήσας Θεός, έσωσε και ελευθέρωσε την Εκκλησία από την πλάνη της ειδωλολατρίας.

Επομένως: Σε Αυτόν ανήκει η δόξα, η χάρη, η ευγνωμοσύνη, ο έπαινος και η μεγαλοσύνη, γιατί δική Του είναι η λύτρωση και η σωτηρία, αφού μόνο Αυτός έχει τη δύναμη να σώζει απόλυτα, και κανένας άλλος ανάμεσα στους αδύναμους ανθρώπους της γης.

Έτσι λοιπόν: όπως είδαν οι Προφήτες, όπως δίδαξαν οι Απόστολοι, όπως παρέλαβε η Εκκλησία, όπως διακήρυξαν οι Δάσκαλοι, όπως συμφώνησε η οικουμένη, όπως έλαμψε η Χάρη, όπως αποδείχθηκε η Αλήθεια, όπως το ψεύδος εξορίστηκε, όπως η Σοφία εμφανίστηκε με θάρρος, όπως ο Χριστός επιβεβαίωσε, – έτσι σκεφτόμαστε, έτσι μιλάμε, έτσι κηρύττουμε τον Χριστό τον Αληθινό Θεό μας…

Αυτή είναι η Αποστολική πίστη, αυτή είναι η πίστη των Πατέρων, αυτή είναι η Ορθόδοξη πίστη! Αυτή η πίστη στηρίζει την οικουμένη!»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ π.ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΈΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

Στη σχετική επιστολή, η Ιερά Σύνοδος ζητά από τον Αρχιμανδρίτη Ιουστίνο να δηλώσει «εάν θα ήθελε και θα μπορούσε να δεχτεί κάποια εκκλησιαστική λειτουργία στο Βελιγράδι και ποια».

Ο Ιουστίνος στην απάντησή του αποφεύγει να δώσει μια άμεση, μονολεκτική απάντηση («ναι» ή «όχι»). Αντίθετα, προσπερνά το προσωπικό ζήτημα και μετατοπίζει τη συζήτηση στα καίρια δογματικά προβλήματα της Εκκλησίας. Συγκεκριμένα αναφέρει:

«Δεν θέλω να ασχοληθώ με τις λεπτομέρειες της "κατάστασής" μου και άλλων προσωπικών προβλημάτων. Ειδικά σήμερα, που όλοι μας καταναλώνουμε τα τρομερά πύρινα προβλήματα της πραγματικά αποκαλυπτικής εποχής μας... δεν μπορούμε και δεν πρέπει να σιωπήσουμε.»

Η στάση του, ωστόσο, παραμένει σαφής και αναμφισβήτητη: αρνείται έμμεσα αλλά ξεκάθαρα να συλλειτουργήσει με μια Ιεραρχία που θεωρεί ότι έχει προδώσει την Ορθόδοξη πίστη. Η άρνησή του δεν διατυπώνεται ρητά με τη φράση «δεν συλλειτουργώ», αλλά συνάγεται από το σύνολο του λόγου του.

Τα Επιχειρήματα της Άρνησης

• Η προσχώρηση στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.): Ο Ιουστίνος καταγγέλλει ότι το Πατριαρχείο Βελιγραδίου «προσχώρησε στην αιρετική ένωση, που ονομάζεται Οικουμενικό Συμβούλιο Εκκλησιών, η οποία αποτελείται από περίπου 233 αιρέσεις» και ότι ο Πατριάρχης Γερμανός «δέχτηκε την προεδρία επί εκείνων των 233 αιρέσεων». Η εξέλιξη αυτή καθιστά, για τον ίδιο, αδύνατη κάθε λειτουργική κοινωνία.
• Η κοινωνία και συνευχή με αιρετικούς: Καταδικάζει την απόφαση του Πατριαρχείου Μόσχας (1969) «να κοινωνεί στα Άγια Μυστήρια με δημόσιους αιρετικούς». Παράλληλα, επισημαίνει ότι και η Σερβική Ιεραρχία «προσευχόταν μαζί με αιρετικούς αξιωματούχους», πράξη που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους ρητούς Αποστολικούς Κανόνες και τους Κανόνες της Συνόδου της Λαοδικείας.
• Η βεβήλωση της Αλήθειας: Γράφει χαρακτηριστικά ότι οι Επίσκοποι «συμμετέχουν... στη βεβήλωση της Αλήθειας και στην πώληση των ιεροτήτων της Εκκλησίας του Θεού σε αιρετικούς».
• Η αρχή «Πειθαρχείν δεῖ Θεῷ μᾶλλον ἤ ἀνθρώποις»: Στην Ενότητα Γʹ αναπτύσσεται το επιχείρημα ότι όταν οι ανθρώπινες εκκλησιαστικές εξουσίες στρέφονται ενάντια στον Θεό, η Εκκλησία οφείλει να σταθεί δίπλα στην αλήθεια του Θεού. Ο Ιουστίνος επιστρατεύει μια σειρά από πατερικές μαρτυρίες (Μέγας Βασίλειος, Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος) οι οποίοι αρνήθηκαν να υποταχθούν σε εκκλησιαστικές αρχές που αλλοίωσαν την πίστη.
• Ο κανόνας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά: Επικαλείται τη θεολογική θέση του Αγίου: «Όσοι είναι της Εκκλησίας του Χριστού είναι και της Αλήθειας· και όσοι δεν είναι της Αλήθειας δεν ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού.»

Συμπέρασμα

Ο Ιουστίνος δεν επιλέγει τη λέξη «δεν συλλειτουργώ», καθώς μια τέτοια διατύπωση θα σήμαινε ότι αναγνωρίζει το ερώτημα της Συνόδου ως νόμιμο. Αντίθετα, απορρίπτει την ίδια την προϋπόθεση του ερωτήματος.

Η σιωπή του στο προσωπικό ζήτημα και η άμεση μετατόπιση στα δογματικά προβλήματα αποτελούν την ουσιαστική απάντησή του: δεν μπορεί να υπάρξει «εκκλησιαστική λειτουργία» με κάποιον που έχει προσχωρήσει σε μια ένωση εκατοντάδων αιρέσεων. Όπως ακριβώς ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής αρνήθηκε να κοινωνήσει με τον μονοθελήτη Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Πύρρο, έτσι και ο Ιουστίνος αρνείται κάθε λειτουργική κοινωνία με τον Πατριάρχη Γερμανό — όχι από προσωπική εμπάθεια, αλλά ως πράξη ομολογίας της Ορθόδοξης πίστης

π.Δ.Α