Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Η «Ακέφαλη» ή «Ανεπίσκοπη» Αποτείχιση

Η «Ακέφαλη» ή «Ανεπίσκοπη» Αποτείχιση αναφέρεται στην εκκλησιολογική κατάσταση κατά την οποία οι αποτειχισμένοι κληρικοί και πιστοί διακόπτουν την κοινωνία και το μνημόσυνο του αιρετίζοντος επιχώριου επισκόπου, χωρίς να υπάγονται άμεσα σε άλλη ορατή επισκοπική Αρχή, εν αναμονή της συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου.

Σύμφωνα με τα πηγαία κείμενα και την πατερική παράδοση, το ζήτημα αυτό αναλύεται στους εξής άξονες:

 

Ποιος είναι Πραγματικά «Ακέφαλος»;

 Κατά τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης και τον Κοσμά Φλαμιάτο, πραγματικά «ακέφαλος» καθίσταται εκείνος που αποκόπτεται από τη σώζουσα Πίστη και κηρύσσει αίρεση, όπως ο Γολιάθ που αποκεφαλίστηκε με το ίδιο του το ξίφος.

Ο επίσκοπος που διδάσκει κακοδοξίες «γυμνῇ τῇ κεφαλῇ» αποκόπτεται από τη μυστική Κεφαλή της Εκκλησίας, τον Χριστό, και απογυμνώνεται από κάθε κανονική ποιμαντική αυθεντία, χαρακτηριζόμενος από τον 15ο Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου ως «ψευδεπίσκοπος».

Η Οργανική Ένωση με την Αόρατη Κεφαλή

 Η διακοπή μνημοσύνου δεν αφήνει τους πιστούς εκτός Εκκλησίας, αλλά ελευθερώνει το ποίμνιο από τον εκκλησιολογικό καταναγκασμό και το συνδέει αμεσότατα με τη μία και μοναδική Αόρατη Κεφαλή της Εκκλησίας, τον Ιησού Χριστό.

Ο αποτειχισμένος ιερέας δεν απομονώνεται ατομοκρατικά, αλλά διαδηλώνει την οργανική του ενότητα με το υγιαίνον σώμα της Καθολικής Εκκλησίας, μνημονεύοντας στις συνάξεις **«πάσης επισκοπής Ορθοδόξων»**. 

Τα Απαράβατα Κανονικά Όρια της «Ανεπίσκοπης» Περιόδου

  • Απαγόρευση Σχισματικών Ενεργειών: Η προσωρινή απουσία ορατού ορθοδόξου επισκόπου δεν παρέχει το δικαίωμα στους αποτειχισμένους να προβούν σε αυθαίρετες χειροτονίες νέων επισκόπων, να καθαγιάσουν Άγιο Μύρο ή να αυτοανακηρυχθούν σε παράλληλη διοικούσα «Σύνοδο». Τέτοιες πράξεις μετατρέπουν την αποτείχιση σε αντικανονική παρασυναγωγή και σχίσμα (31ος Αποστολικός Κανόνας, 11ος Καρθαγένης).
  • Έκτακτη Αγιαστική Διαποίμανση: Οι αποτειχισμένοι κληρικοί τελούν τις ακολουθίες σε ευκτήριους οίκους («τεθέντος θυσιαστηρίου» / Αγίου Αντιμινσίου), παρέχοντας έκτακτη αγιαστική κάλυψη στους πιστούς εν αναμονή της συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου, που θα αποκαταστήσει την εκκλησιαστική τάξη.

Αποφυγή του Ζηλωτικού Ακυρωτισμού

Η αποτείχιση αποτελεί αμυντικό μέτρο οχύρωσης για την αποφυγή του πνευματικού συμμολυσμού και δεν στηρίζεται στην υποτιθέμενη «αυτόματη ακυρότητα» (ipso facto) των μυστηρίων. Ο ακατάκριτος αιρετικός επίσκοπος διατηρεί το ενυπόστατο της ιερωσύνης του μέχρι τη ζώσα δικαστική απόφαση αρμόδιας Συνόδου.

π.Δ.Α


Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026

Η εκφυλισμένη «Αποτείχιση»: Από την Ομολογία Πίστεως στον ιδεολογικό εκτροχιασμό και το σχίσμα


Παρατηρούμε εδώ και αρκετό καιρό με έντονο προβληματισμό, την πρακτική  ορισμένων αντ-οικουμενιστικών ιστολογίων και  «αποτειχισμένων», οι οποίοι αναλώνονται συστηματικά σε θέματα παντελώς αλλότρια προς την πατερική ιεροκανονική  αποτείχιση.

Αντί να εστιάζουν στη δογματική ακρίβεια, εκτρέπονται σε επικίνδυνες παραφιλολογίες γύρω από:

  1. Τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και τον Προσωπικό Αριθμό.
  2. Λειτουργικές εμμονές, όπως η χωροθεσία του Εσταυρωμένου στο Ιερό Βήμα.

Για τα θέματα των ταυτοτήτων και των κρατικών αριθμών, έχουμε καταστήσει σαφές επανειλημμένως: Πρόκειται αμιγώς για ζητήματα ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Συνιστούν φασιστικές κρατικές πρακτικές που μετατρέπουν την κοινωνία σε ελεγχόμενη φυλακή ΔΕΝ  προσβάλλουν το Αυτεξούσιο του κατ' εικόνα ανθρώπου. Η ΑΡΝΗΣΗ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑ ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ. Όποιος προσπαθεί να τα ενδύσει με θεολογικό ή εσχατολογικό μανδύα απλώς καπηλεύεται την Πίστη. Ο κάθε πολίτης οφείλει να πράξει κατά συνείδηση.

Όσον αφορά το λειτουργικό ζήτημα του Εσταυρωμένου, η γνήσια Ορθόδοξη Παράδοση έχει αποφανθεί προ πολλού, διαχωρίζοντας σαφέστατα την έννοια του ΣΤΑΥΡΟΥ από αυτήν του ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ.

Ο Άγιος Νεκτάριος, στη σπουδαία μελέτη του για τον Τίμιο Σταυρό, επικαλείται την αψευδή διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ο Ιερός Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη δεσπόζουσα θέση του σημείου και του τύπου του Τιμίου Σταυρού στη λατρεία, αναφέροντας ρητά ότι ο Σταυρός δεσπόζει πάνω στην Αγία Τράπεζα («ούτος εν τη ιερά τραπέζη»). ΠΟΥΘΕΝΑ στην πατερική γραμματεία δεν υπάρχει αναφορά ή νομιμοποίηση για τον ξύλινο Εσταυρωμένο ως αυτοτελές ξυλόγλυπτο πίσω από την Αγία Τράπεζα.





Οι φωτογραφίες από τα Ιερά Βήματα των ναών αποτειχισμένων της Σερβίας, καθώς και από το Καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδας στην Ιεριχώ, καταρρίπτουν ανεπίστρεπτα τους νεοφανείς αυτούς ισχυρισμούς.

Ερώτημα προς τους αυτόκλητους «λειτουργιολόγους» της αποτείχισης:

Ας μας απαντήσουν επιτέλους με θεολογικά επιχειρήματα: Ποιο είναι πράγματι το «όπισθεν» μέρος της Αγίας Τραπέζης; Αναμένουμε  με ενδιαφέρον την απάντησή τους

Ζητήματα όπως η χωροθεσία των εικόνων, η διοικητική οργάνωση της ενορίας ή τα πολιτικά/αστικά μέτρα (Προσωπικός Αριθμός) ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΚΗΡΥΞΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΚΟΔΟΞΙΑΣ.

Εάν η διακοπή κοινωνίας επεκταθεί αυθαίρετα σε θέματα εκτός της δογματικής Πίστεως τότε  ο  αποτειχιζόμενος ΕΚΠΙΠΤΕΙ ΑΜΕΣΩΣ από την προστασία του 2ου μέρους του 15ου Κανόνα της ΑΒ Συνόδου. Εμπίπτει αυτόματα στις ΑΥΣΤΗΡΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ του 1ου μέρους του ίδιου Κανόνα. Μετατρέπει την ομολογία σε ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΤΟΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟ και ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΟ ΣΧΙΣΜΑ.

Η Πατερική Αποτείχιση είναι αμιγώς δογματικό και σωτηριολογικό όπλο για τη διαφύλαξη της καθαρότητας της Ορθοδόξου Πίστεως από την αίρεση. Δεν αποτελεί όχημα εκτόνωσης προσωπικών, κοινωνικών, διοικητικών ή ιδιόρρυθμων λειτουργικών διαφωνιών. Όποιος τη μετατρέπει σε τέτοιο, εργάζεται φανερά κατά της Εκκλησίας.

π. Δ.Α.

 


Η Αυθαιρεσία της Διαδικτυακής «Αποτειχίσεως » και η Εκκλησιαστική Εκτροπή


Επειδή διάφοροι αυτοανακηρυγμένοι «σωτήρες» και ψηφιακοί «ομολογητές» (οι οποίοι φαντάζονται ότι ανακάλυψαν εκ νέου την Αμερική ή ότι υποκαθιστούν τις Οικουμενικές Συνόδους) συνεχίζουν να εκτίθενται διαδικτυακά, επιδιδόμενοι σε ανούσιες δημοσιεύσεις  και αυτοπροβολή, υπενθυμίζονται τα ακόλουθαQ

  1. Οποιοσδήποτε λαϊκός φιλοδοξεί να ασκεί κριτική επί θεμάτων δογματικής ακρίβειας και κανονικού δικαίου, οφείλει πρώτα να ενταχθεί σε κανονικό ορθόδοξο επίσκοπο, να υποταχθεί στην ιεραρχική τάξη και να φορέσει το τίμιο ράσο, ώστε να συνομιλούμε επί ίσοις όροις και όχι από το ασφαλές  καταφύγιο του πληκτρολογίου.
  2. Ας αναλογιστούν σοβαρά, αν ο δρόμος που ακολουθούν συνάδει με το πνεύμα των Πατέρων. Ας τολμήσουν να ορίσουν –εφόσον διαθέτουν την απαιτούμενη θεολογική παιδεία– τι σημαίνουν οι όροι παρασυναγωγή, σχίσμα και εκκλησιαστική εισπήδηση. Η είσοδος στον ιερατικό βίο θα τους διδάξει πολλά που δεν τα ξέρουν.
  3. Ο γνήσιος αποτειχισμένος περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στην καταδίκη των συνοδικώς κατεγνωσμένων αιρέσεων και δεν μετατρέπεται σε «ειδήμονα» επί λειτουργικών ζητημάτων στα οποία επικρατεί « σκότος βαθύ ταις φρεσί». Ας μελετήσουν επιτέλους τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων (όπως π.χ του Αγίου Νεκταρίου) και ας εξετάσουν την πράξη στα Ιερά Βήματα των κατά τόπους Ορθοδόξων Πατριαρχείων, για να αντιληφθούν το μέγεθος της αμάθειάς τους. Ζητήματα όπως η χωροθεσία των εικόνων/Εσταυρωμένου στο ναό, η διοικητική οργάνωση της ενορίας ή πολιτικά/αστικά μέτρα (όπως ο Προσωπικός Αριθμός) δεν συνιστούν κήρυξη δογματικής κακοδοξίας
  4. Ο αποτειχισμένος ιερέας δεν απολογείται, ούτε λογοδοτεί στο «διαδικτυακό ακροατήριο» μέσω αναρτήσεων. Η αποτείχιση δεν είναι ψηφιακός ακτιβισμός, αλλά αποκλειστικά λειτουργική και εκκλησιαστική πράξη, η οποία εδράζεται απολύτως στον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου και πραγματώνεται αποκλειστικά με την έμπρακτη διακοπή του μνημοσύνου του αιρετίζοντος επί θυσιαστηρίω.
  5. Το διαδίκτυο είναι ένα τεχνολογικό εργαλείο παντελώς ξένο προς τη δομή των Ιερών Κανόνων. Η δημοσιοποίηση ή μη μιας πράξης αποτείχισης στο διαδίκτυο εξαρτάται αποκλειστικά από την ποιμαντική σύνεση του κληρικού. Η απουσία οποιασδήποτε διαδικτυακής προβολής δεν μειώνει ούτε στο ελάχιστο το κανονικό κύρος και την εγκυρότητα της διακοπής κοινωνίας.
  6. Αν και το διαδίκτυο διευκολύνει την πρόσβαση σε πατερικά κείμενα και είναι πολύ καλό κατηχητικό μέσο, έχει καταντήσει πεδίο εκτόξευσης εμπάθειας, ναρκισσισμού και κοσμικού εντυπωσιασμού. Η ομολογία της Πίστεως δεν μετριέται με τα likes, τα shares και τις διαδικτυακές διαμάχες, αλλά με την ακραιφνή κατηχητική  τήρηση της κανονικής ακρίβειας, τη σιωπή, την άκρα ταπείνωση και την απολύτως καθαρή από κάθε κακοδοξία μυστηριακή ζωή.

Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026

ΠΩΣ ΘΑ ΑΝΤΙΔΡΟΥΣΕ Ο ΟΣΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ, ΑΝ ΖΟΥΣΕ ΣΗΜΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Με βάση τη θεολογία, τις επιστολές και την ιστορική στάση του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου κατά τη Μοιχειανική έριδα και την Εικονομαχία, όπως καταγράφονται στις εκκλησιαστικές πηγές, η αντίδρασή του, σήμερα, μετά τη Σύνοδο της Κρήτης (2016), θα διαρθρωνόταν στους εξής άξονες:

1. Ο Όσιος Θεόδωρος θα διέκοπτε αμέσως την εκκλησιαστική κοινωνία και το μνημόσυνο του επιχώριου επισκόπου και του Πατριάρχου που αποδέχθηκαν ή συνυπέγραψαν τις αποφάσεις της Κρήτης. Θα θεωρούσε την επίσημη συνοδική αναγνώριση ετεροδόξων ως «εκκλησιών» και τη συμμετοχή στο «Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» ως δημόσια κήρυξη αιρέσεως («γυμνῇ τῇ κεφαλῇ»).  Όπως συνέβη το 809 μ.Χ. με τη Μοιχειανική Σύνοδο, ο Στουδίτης δεν θα δεχόταν ότι πρόκειται για απλή «διοικητική οικονομία», αλλά για θεσμική επικύρωση παρανομίας και αλλοτρίωση του Ευαγγελίου.

2. Θα εφάρμοζε αυστηρά τη θεμελιώδη στουδιτική διακήρυξη: «πλήν μολυσμόν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτόν, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων».  Θα αρνούνταν  κατηγορηματικά να συλλειτουργήσει ή να κοινωνήσει με κληρικούς, που μνημονεύουν οικουμενιστές επισκόπους, θεωρώντας ότι η μνημόνευση εισάγει τον πνευματικό μολυσμό στο θυσιαστήριο και καθιστά τους συμμετέχοντες οργανικούς συνένοχους στην κακοδοξία.

3. Σύμφωνα με την Επιστολή 40 προς Ναυκράτιον, θα επιδείκνυε προσωρινή ποιμαντική συγκατάβαση (οικονομία) σε εξωτερικά ζητήματα (συνεστίαση, συμπροσευχή, ευλογία φαγητού) για ασθενούντες αδελφούς, που ολιγωρούν από φόβο διωγμών, αλλά θα έθετε ως απαράβατη κόκκινη γραμμή την αυστηρή απαγόρευση στη Θεία Μετάληψη. Θα διακήρυττε ότι «τά τῆς Πίστεως οὐ συγχωροῦσιν οἰκονομίαν» και ότι η οικονομία είναι πρόσκαιρη μέθοδος θεραπείας με σκοπό την επιστροφή στην Ακρίβεια, και όχι μέσον διηνεκούς νομιμοποίησης του συμμολυσμού.

4. Θα τελούσε τις ακολουθίες σε ιδιωτικούς ευκτήριους οίκους ή παρεκκλήσια με τη χρήση Αγίου Αντιμινσίου («τεθέντος θυσιαστηρίου»), μνημονεύοντας στις συνάξεις: «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων» (Επιστολή 632). Θα απέρριπτε κατηγορηματικά την αυθαίρετη ίδρυση «παράλληλης ιεραρχίας», τις αυτόνομες χειροτονίες ή την αυτοανακήρυξη σε «Σύνοδο». Θα τόνιζε ότι η αποτείχιση είναι αμυντικό μέτρο οχύρωσης του πληρώματος εν αναμονή συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου και όχι δημιουργία νέου σχίσματος.

5. Θα συνέγραφε ομολογιακές επιστολές προς μοναχούς, κληρικούς και λαϊκούς, υπενθυμίζοντας ότι ο λαός είναι ο θεματοφύλακας της Πίστεως και προτρέποντας σε ομολογία «έργῳ και λόγω».

 


Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και η Αποτείχιση: Θεολογική, Κανονική και Ιστορική Θεώρηση


Επιμέλεια έρευνας:  πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

1. Το Ιστορικό και Εκκλησιολογικό Πλαίσιο της Στουδιτικής Ομολογίας

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (759–826 μ.Χ.) δεσπόζει στην εκκλησιαστική ιστορία της Βυζαντινής περιόδου, ως η πλέον εμβληματική μορφή ομολογιακού σθένους, μοναστικής αναμορφώσεως και κανονικής ακρίβειας. Η δράση και η θεολογική του παρακαταθήκη διαμορφώθηκαν μέσα από τις συμπληγάδες δύο μεγάλων εκκλησιολογικών και δογματικών κρίσεων που συντάραξαν την Αυτοκρατορία κατά τον 8ο και 9ο αιώνα: τη Μοιχειανική έριδα (806–811 μ.Χ.) και τη δεύτερη φάση της Εικονομαχίας (815–843 μ.Χ.).

Στη Μοιχειανική έριδα, ο Όσιος Θεόδωρος μαζί με τον γέροντά του Όσιο Πλάτωνα και τη στουδιτική αδελφότητα, ορθώθηκε απέναντι στην αντικανονική ανοχή και συνοδική αμνήστευση του παράνομου γάμου του αυτοκράτορος Κωνσταντίνου ΣΤ΄ με τη Θεοδότη από τον ιερουργήσαντα πρεσβύτερο Ιωσήφ (τον επικληθέντα «μοιχοζεύκτη»). Όταν η τοπική Σύνοδος του 809 μ.Χ. αποκατέστησε τον Ιωσήφ και αναθεμάτισε όσους δεν δέχονταν την εκκλησιαστική οικονομία επί του ζητήματος, ο Όσιος Θεόδωρος διέκοψε αμέσως την εκκλησιαστική κοινωνία και το μνημόσυνο του Πατριάρχου Αγίου Νικηφόρου και των συν αυτώ επισκόπων, θεωρώντας ότι η σχετικοποίηση των Θείων Εντολών χάριν της πολιτικής εξουσίας συνιστά αλλοτρίωση του ήθους και της Πίστεως της Εκκλησίας.

Στη δεύτερη φάση της Εικονομαχίας, υπό τον αυτοκράτορα Λέοντα Ε΄ τον Αρμένιο (815 μ.Χ.), ο Όσιος Θεόδωρος ηγήθηκε του ανταιρετικού αγώνος, όταν η ψευδοσύνοδος της Αγίας Σοφίας αποκήρυξε την Αγία Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο (787 μ.Χ.) και επανέφερε την εικονομαχική κακοδοξία. Ευρισκόμενος σε συνεχείς εξορίες, φυλακίσεις και σκληρούς δαρμούς, ο Όσιος ανέπτυξε μέσω των περίφημων Επιστολών του ένα πλήρες, οργανωμένο και θεολογικά θεμελιωμένο σύστημα κανονικής αποτείχισης, λειτουργικής διαποίμανσης και ομολογίας Πίστεως.

 

2. Η Θεολογία του Μολυσμού από τη μνημόνευση.

Στον πυρήνα της στουδιτικής εκκλησιολογίας βρίσκεται η διδασκαλία για τον πνευματικό μολυσμό (συμμολυσμό) που προκαλείται στον πιστό από την εκκλησιαστική κοινωνία και τη μνημόνευση αιρετιζόντων ή συμβιβαζομένων ποιμένων. Ο Όσιος Θεόδωρος διατυπώνει με απόλυτη σαφήνεια την πατερική θεμελίωση της αποτείχισης, συμπυκνώνοντας τη διδασκαλία του στη χαρακτηριστική ρήση:

«Πλήν μολυσμόν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτῷ, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων»

Σύμφωνα με τον Στουδίτη Πατέρα, η αναφορά του ονόματος του Επισκόπου κατά τη Θεία Λειτουργία (στα Ιερά Δίπτυχα) δεν αποτελεί μια τυπική διοικητική πράξη ή μια ουδέτερη ευχή. Όπως ερμηνεύει ο Θεόδωρος Ανδίδων και υιοθετούν οι Αγιορείτες Πατέρες του 13ου αιώνα στη δογματική επιστολή τους προς τον λατινόφρονα αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, η μνημόνευση του Αρχιερέως επί των Αδύτων σημαίνει ότι ο λειτουργός και οι προσερχόμενοι πιστοί αποδέχονται την «τελείαν συγκοινωνίαν» και μετέχουν πλήρως στην πίστη του μνημονευομένου.

Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων

Ο Όσιος Θεόδωρος εξηγεί ότι, όταν ο Επίσκοπος κηρύσσει δημοσίως κακοδοξία ή κοινωνεί με αιρετικούς, η μνημόνευσή του μεταδίδει τον μολυσμό αλυσιδωτά σε όσους κοινωνούν μαζί του εν γνώσει. Η πνευματική αυτή μεταδοτικότητα διέπεται από τις εξής κανονικές παραδοχές:

  • Ο μνημονεύων ταυτίζεται λειτουργικά και δογματικά με τον μνημονευόμενο. Εάν ο Προεστώς έχει αποκλίνει από την Ορθόδοξο Πίστη, ο λειτουργός που τον μνημονεύει καθίσταται συνένοχος στην ασέβεια, ακόμη κι αν ο ίδιος διακρατεί ιδιωτικά ορθόδοξο φρόνημα.
  • Ο εκκλησιαστικός μολυσμός δεν σημαίνει την ακαριαία, αυτόματη αφαίρεση της Ιερωσύνης  από τον ακατάκριτο ακόμη Επίσκοπο, ούτε την ακυρότητα των μυστηρίων του προ της συνοδικής καθαιρέσεως. Σημαίνει, όμως, τη μίανση των μυστηρίων, δηλαδή, ότι η Θεία Ευχαριστία παύει να παρέχει άφεση αμαρτιών και μετατρέπεται σε κρίμα και κατάκριμα για τους «εν γνώσει» συμμετέχοντες.
  •  Βάσει του 10ου Αποστολικού Κανόνα και του 2ου της εν Αντιοχεία Συνόδου, όποιος συμπροσεύχεται ή κοινωνεί εκκλησιαστικά με ακοινώνητο ή αιρετίζοντα καθίσταται και ο ίδιος ακοινώνητος.

 

3. Ορισμός και Αμετακίνητα Όρια της Εκκλησιαστικής Οικονομίας

Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της στουδιτικής θεολογίας είναι η αποσαφήνιση της έννοιας, του σκοπού και των ορίων της Εκκλησιαστικής Οικονομίας (Οἰκονομία) σε αντιπαραβολή προς την Κανονική Ακρίβεια (Ἀκρίβεια). Ο Όσιος Θεόδωρος διατυπώνει τον απαράβατο πατερικό κανόνα:

«Οἰκονομίας γάρ ὅρος, ὡς οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου» (=Όπως γνωρίζεις, ο κανόνας της εκκλησιαστικής οικονομίας είναι να μην καταργείται απολύτως τίποτα από όσα έχουν καθιερωθεί»)

 

Ο Στουδίτης Πατέρας  παρομοιάζει την οικονομία με τον έμπειρο πηδαλιούχο, ο οποίος, ευρισκόμενος εν μέσω σφοδρής καταιγίδας, υποχωρεί ελαφρώς και προσωρινά στρέφοντας το πηδάλιο, προκειμένου να διασώσει το σκάφος της Εκκλησίας και να επανέλθει αμέσως μόλις κοπάσει ο κίνδυνος στην ευθεία πορεία της Ακρίβειας. Εάν ο πηδαλιούχος αφήσει το πλοίο να παρασύρεται διαρκώς από τον άνεμο, τότε δεν ασκεί οικονομία, αλλά προκαλεί ναυάγιο και εκπίπτει στην παρανομία.

Η Κανονική Ακρίβεια αποτελεί τον αρχικό και τελικό στόχο της Εκκλησίας, επιτάσσοντας την πλήρη τήρηση των Ιερών Κανόνων και τη διακοπή κάθε κοινωνίας με την κακοδοξία. Σε περιπτώσεις ανθρώπινης αδυναμίας ή φόβου διωγμού, επιστρατεύεται η Πρόσκαιρη Εκκλησιαστική Οικονομία, ως παιδαγωγική συγκατάβαση, με απαρέγκλιτη προϋπόθεση τη μη αθέτηση δογμάτων ή κανόνων. Τέλος, η Επαναφορά στην Ακρίβεια στοχεύει στη σταδιακή θεραπεία των «ασθενούντων προβάτων» και την πλήρη αποκατάσταση της κανονικής τάξεως.

Ανάλυση των Επιστολών 40 και 49 προς τον Μοναχό Ναυκράτιο

Στις Επιστολές 40 και 49 προς τον μαθητή του Όσιο Ναυκράτιο, ο Όσιος Θεόδωρος παρέχει εξαιρετικά λεπτές και διακριτικές οδηγίες για τη διαχείριση κληρικών και πιστών που βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στους διωγμούς:

  • Επιστολή 40 : Ο Όσιος εξετάζει την περίπτωση πρεσβυτέρου που μνημονεύει αιρετίζοντα Επίσκοπο αποκλειστικά «φόβῳ διωγμοῦ». Επιτρέπει στους ορθοδόξους μοναχούς να αποδεχθούν τον ιερέα αυτόν σε κοινωνική συνεστίαση, συμπροσευχή (κοινή ψαλμωδία) και ευλογία βρωμάτων («εἰς συνεστίασιν καὶ ψαλμῳδίαν καὶ εὐλογίαν βρωμάτων»). Ωστόσο, απαγορεύει αυστηρότατα τη συμμετοχή στη Θεία Μετάληψη από τα χέρια του. Η οικονομία ισχύει μόνο για τα δευτερεύοντα, ώστε να μην παραλυθεί το ασθενές πρόβατο, αλλά στα καίρια (Θεία Κοινωνία) τηρείται η ακρίβεια προς αποφυγή του συμμολυσμού.
  • Επιστολή 49 : Ο Όσιος αντιμετωπίζει την περίπτωση ορθοδόξου ιερέως που μνημονεύει ορθόδοξο στο φρόνημα Επίσκοπο, ο οποίος, όμως, Επίσκοπος μνημονεύει από φόβο αιρετικό Μητροπολίτη. Ο Στουδίτης εξηγεί ότι η προσωρινή ανοχή προς τον ιερέα αυτόν έχει αμιγώς θεραπευτικό χαρακτήρα. Σκοπός είναι να ενισχυθεί σταδιακά η συνείδηση του κληρικού, ώστε να οδηγηθεί στην πλήρη διακοπή μνημοσύνου και την επάνοδο στην κανονική ακρίβεια.

 

4. Η Λειτουργική Διαποίμανση εν καιρώ Διωγμού

Όταν η αίρεση επικρατεί στους δημόσιους ναούς, οι χώροι αυτοί μετατρέπονται, κατά τον Μέγα Βασίλειο και τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, σε «κοινούς οἴκους» (βεβηλωμένους). Προκειμένου το ορθόδοξο ποίμνιο να μην εισέρχεται σε «εκκλησία ασεβών», η λατρεία μεταφέρεται εκτός των ναών, στις «κατ' οίκον συνάξεις».

Οδηγίες της Επιστολής 632 για τη Χρήση του Αγίου Αντιμινσίου

Στην Επιστολή 632, ο Όσιος Θεόδωρος εξειδικεύει τις κανονικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας αποτειχισμένος ορθόδοξος ιερέας επιτρέπεται να επιτελεί τη Θεία Λειτουργία σε ιδιωτικούς ευκτήριους οίκους ή παρεκκλήσια:

  • Η Θεία Λειτουργία τελείται απαραιτήτως πάνω σε καθαγιασμένο Άγιο Αντιμίνσιο, το οποίο έχει καθαγιασθεί από ορθόδοξο Επίσκοπο. Το Αντιμίνσιο αναπληρώνει την Αγία Τράπεζα και συνδέει τη μυστική σύναξη οργανικά με το σώμα της Καθολικής Εκκλησίας.
  • Ο ιδιοκτήτης του οίκου, οι ψάλτες, ο διακονούντες και οι προσερχόμενοι πιστοί οφείλουν να είναι αυστηρά ορθόδοξοι στο φρόνημα και αποτειχισμένοι από την αίρεση.
  • Ο ευκτήριος οίκος δεν πρέπει να έχει χρησιμοποιηθεί προηγουμένως για λειτουργίες ή συμπροσευχές αιρετικών.

Μυστική Διακονία και Μεταμφιέσεις

Για την εξασφάλιση των Μυστηρίων στο διωκόμενο ποίμνιο, ο Όσιος Θεόδωρος συντόνισε ένα εκτεταμένο δίκτυο μετακινούμενων ιερέων. Όπως αναφέρει ο ίδιος σε επιστολή του προς τον Ναυκράτιο, εξαιτίας του μένους των εικονομάχων αρχών, οι ιερείς αναγκάζονταν να κρύβονται σε σπήλαια και να περιέρχονται τις οικίες μεταμφιεσμένοι με λαϊκά ενδύματα («μεταμφιασαμένους ἐσθῆτα λαϊκῶν»), προκειμένου να προσφέρουν μυστικά («λανθανόντως διακονίαν») τα Άχραντα Μυστήρια στους πιστούς.

 

5. Τα Κανονικά Όρια της Αποτείχισης: Αποφυγή Σχίσματος και  Παρασυναγωγής

Παρά τον ανυποχώρητο αγώνα του κατά της αιρέσεως, ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης υπήρξε αυστηρότατος φρουρός της εκκλησιαστικής τάξεως, διακρίνοντας καθαρά τη νόμιμη ομολογιακή αποτείχιση από την αντικανονική εκτροπή στο σχίσμα και την παρασυναγωγή.

Η Ομολογία «Οὐκ ἐσμέν ἀποσχίσται»

Ο Όσιος Θεόδωρος διακήρυξε με παρρησία προς τους κατηγόρους του:

«Οὐκ ἐσμέν ἀποσχίσται... τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας»

Ο Στουδίτης Πατήρ ξεκαθαρίζει ότι η διακοπή μνημοσύνου από αιρετίζοντα Επίσκοπο δεν συνιστά απόσχιση από την Εκκλησία, διότι ο πιστός δεν αποκόπτεται από το Σώμα του Χριστού, αλλά αφορίζεται (τειχίζεται) από τον ψευδεπίσκοπο, για να προστατεύσει την ενότητα της Πίστεως.

Η Κανονική Αποτείχιση, θεμελιωμένη στο 2ο μέρος του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, συνιστά τη διακοπή μνημοσύνου αιρετίζοντος Επισκόπου πριν από τη συνοδική κρίση· διατηρεί αμυντικό χαρακτήρα με μνημόνευση «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων», προστατεύοντας τους πιστούς από τον συμμολυσμό, διασφαλίζοντας την ενότητα με τον Χριστό και αναμένοντας την κρίση Ορθοδόξου Συνόδου. Αντιθέτως, η Παρασυναγωγή ή το Σχίσμα (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης, 15ος ΑΒ΄ 1ο μέρος) αφορά την αυθαίρετη ίδρυση «παράλληλης ενορίας», τη συγκρότηση αυτόνομης Ιεραρχίας και τις αντικανονικές χειροτονίες, πράξεις που συνιστούν κατάληψη ξένης εξουσίας, δημιουργία φατρίας και τελική έκπτωση από το υγιαίνον σώμα της Εκκλησίας.

Η Μνημόνευση «Πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων»

Για να δηλωθεί ότι ο αποτειχισμένος ιερέας δεν μετατρέπεται σε αυτόνομη, «ακέφαλη» ή σχισματική μονάδα, ο Όσιος Θεόδωρος όριζε ότι στις μυστικές συνάξεις ο λειτουργός απαλείφει το όνομα του επιχώριου αιρετίζοντος Επισκόπου και μνημονεύει «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων». Με τον τρόπο αυτό διαδηλώνεται η οργανική ενότητα της σύναξης με το υγιαίνον τμήμα της Καθολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας σε ολόκληρη την Οικουμένη.

6. Η Διαχρονική Απήχηση της Στουδιτικής Παρακαταθήκης

Η διδασκαλία και η ποιμαντική πράξη του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου αναγνωρίστηκαν διαχρονικά από την Ορθόδοξο Εκκλησία ως ο θεμελιώδης «Καταστατικός Χάρτης» για τη διαχείριση των εκκλησιαστικών κρίσεων και των αιρέσεων.

Η Μαρτυρία των Αγιορειτών Πατέρων (13ος Αιώνας)

Όταν ο αυτοκράτωρ Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος και ο λατινόφρων Πατριάρχης Ιωάννης Βέκκος επιχειρούσαν να επιβάλουν την ψευδένωση της Λυών (1274 μ.Χ.), οι Αγιορείτες Πατέρες απέστειλαν δογματική ομολογιακή επιστολή προς τον αυτοκράτορα. Στην επιστολή αυτή, προκειμένου να θεμελιώσουν την υποχρεωτικότητα της αποτείχισης και τη διακοπή μνημοσύνου του Βέκκου, παρέθεσαν αυτούσιες τις επιστολές του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου.

Οι Οσιομάρτυρες Αγιορείτες υπογράμμισαν ότι η αναφορά του ονόματος του αιρετίζοντος Αρχιερέως στα Άδυτα αποτελεί «τελείαν συγκοινωνίαν» στην κακοδοξία του, επικαλούμενοι τη στουδιτική διδασκαλία ως την αψευδή πυξίδα της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας. Η στουδιτική αυτή παρακαταθήκη παραμένει έως σήμερα το αδιάσειστο θεμέλιο για τη διαφύλαξη της Πατερικής Ακρίβειας, της συνοδικής τάξεως και της σωτηριολογικής καθαρότητας των Αγίων Μυστηρίων.

 


Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026

ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑ.



Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

Σε περιόδους γενικευμένης κρίσεως και αιρέσεως, όταν δεν υπάρχουν τοπικά αποτειχισμένοι Ορθόδοξοι Επίσκοποι, η Ορθόδοξη Συνοδικότητα δεν καταργείται ούτε αδρανοποιείται, διότι δεν εξαρτάται από μια μεμονωμένη τοπική διοικητική δομή, αλλά από την καθολική συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας.

Σύμφωνα με τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων (Μέγας Βασίλειος, Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης) και το Κανονικό Δίκαιο, η συνοδικότητα εφαρμόζεται σε τέτοιες περιπτώσεις μέσω των εξής τεσσάρων πυλώνων:

1. Σύνδεση με το Οικουμενικό «Υγιαίνον Μέρος» της Εκκλησίας

Όταν μια τοπική Επαρχία ή Σύνοδος νοσεί δογματικά, η Εκκλησία διαιρείται στο «νοσοῦν μέρος» και στο «ὑγιαῖνον μέρος». Ο αποτειχισμένος κληρικός ή λαϊκός, ακόμη κι αν δεν έχει στην τοπική του περιφέρεια αποτειχισμένο επίσκοπο, διατηρεί την αόρατη και ορατή ενότητα με το «υγιαίνον μέρος» των Ορθοδόξων Επισκόπων, κληρικών και λαϊκών ανά την Οικουμένη, οι οποίοι ορθοτομούν τον λόγο της Αληθείας. Ο Μέγας Βασίλειος (Επιστολή 263) επισημαίνει ότι η ορθοδοξία μιας τοπικής κοινότητας κρίνεται από τη συμφωνία πίστεως με το πλήθος των ορθοφρονούντων επισκόπων της Οικουμένης.

2. Ο Λαός και ο Κλήρος ως Φρουροί της Συνοδικότητας

Όπως διακηρύσσει η Εγκύκλιος των Πατριαρχών της Ανατολής (1848), «ὁ ὑπερασπιστὴς τῆς θρησκείας ἐστὶν αὐτὸ τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, ἤτοι αὐτὸς ὁ λαός».

Η συνοδικότητα δεν είναι μια απλή γραφειοκρατική συνεδρίαση, αλλά η οργανική σύμπνοια του σώματος του Χριστού. Όταν οι ποιμένες σιωπούν ή κακοδοξούν, η ομολογία και η αποτείχιση του πληρώματος αποτελεί πράξη διαφύλαξης της συνοδικής Παραδόσεως.

3. Η Αποτείχιση ως «Συναγερμός» εν Αναμονή Συνόδου

 Η διακοπή μνημοσύνου (15ος Κανόνας ΑΒ΄ Συνόδου) είναι πρώτο  αμυντικό τείχος αυτοπροστασίας από τον πνευματικό συμμολυσμό.

Η αποτείχιση λειτουργεί ως πνευματικός συναγερμός στο σώμα της Εκκλησίας. Ο τελικός σκοπός του αγώνα είναι η ετοιμασία του εδάφους για τη σύγκληση μιας Ορθοδόξου ή Πανορθοδόξου Συνόδου, η οποία θα εξετάσει την αίρεση, θα απευθύνει τις κανονικές κλήσεις σε απολογία και θα εκδώσει την τελεσίδικη αφαίρεση της ιερωσύνης («καθαιρέσεως ψῆφον») από τους αμετανοήτους.

 

4. Τι Απαγορεύει η Πατερική Τάξη (Αποφυγή Αυτονομίας και Παρασυναγωγής)

Η απουσία αποτειχισμένων επισκόπων ΔΕΝ επιτρέπει την παραβίαση των Ιερών Κανόνων.  Οι αποτειχισμένοι παραμένουν τμήμα της Μιάς Εκκλησίας και δεν αυτοανακηρύσσονται «αυτόνομη Εκκλησία».Σε περιόδους όπου η σύγκληση Συνόδου καθυστερεί λόγω δυσμενών συγκυριών, οι πιστοί διακρατούν την ακρίβεια της Πίστεως με υπομονή, κατ' οίκον προσευχή και προσφυγή σε αδιαβλήτους ιερείς, γνωρίζοντας ότι η Θεία Χάρις δεν εκβιάζεται με αντικανονικές πρωτοβουλίες.

Δημιουργία ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ .

Σε περιόδους εξάρσεως αιρέσεως, οι αποτειχισμένοι Ορθόδοξοι (κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί) μπορούν να συγκροτούν ομολογιακούς συλλόγους, αδελφότητες ή συνδέσμους για τον καλύτερο συντονισμό του ομολογιακού αγώνα.

Η εκκλησιαστική ιστορία επιβεβαιώνει ότι τέτοιες μορφές συσπειρώσεως υπήρξαν πάντοτε πολύτιμα όργανα περιφρούρησης της Πίστεως, υπό την απαράβατη προϋπόθεση ότι τηρούνται τα κανονικά και εκκλησιολογικά όρια.

1. Τι ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ και είναι ΩΦΕΛΙΜΟ στους Ομολογιακούς Συλλόγους

·         Η αλληλοβοήθεια των διωκομένων πιστών, η πνευματική στήριξη, η διοργάνωση συνευρέσεων, η έκδοση ενημερωτικού/θεολογικού υλικού και η κατηχητική οικοδομή του πληρώματος.

·         Η συντονισμένη σύνταξη και διαμαρτυρία μέσω κοινών υπομνημάτων, επιστολών και ομολογιών προς τις εκκλησιαστικές αρχές και τον λαό (όπως έπραξαν οι Ηγούμενοι επί Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου το 815 μ.Χ.).

·         Το πλήρωμα της Εκκλησίας, ως φρουρός της Παραδόσεως, ασκεί την ηθική του υποχρέωση να στηλιτεύει την κακοδοξία και να διεκδικεί τη διατήρηση της ορθής Πίστεως.

2. Τα ΑΠΑΡΑΒΑΤΑ ΟΡΙΑ (Τι δεν επιτρέπεται)

Για να μην διολισθήσει ο ομολογιακός σύλλογος σε παρασυναγωγή, σχίσμα ή εκκλησιολογικό υποκειμενισμό, οφείλει να σέβεται τα εξής όρια:

  1.  Ο ομολογιακός σύλλογος είναι σύνδεσμος προσώπων/μελών της Εκκλησίας (του «υγιαινόντως τμήματος»). Δεν μετατρέπεται σε παράλληλη «διοικούσα αρχή» ούτε αυτοανακηρύσσεται αυτόνομη «Εκκλησία».
  2. Ο σύλλογος δεν έχει την εξουσία να δικάσει, να καθαιρέσει θεσμικά επισκόπους, να ανακηρύξει θρόνους ως κενούς.
  3. Οι ιερουργίες και η λατρευτική ζωή των αποτειχισμένων κληρικών του συλλόγου οφείλουν να τηρούν τους Ιερούς Κανόνες (31ος και 35ος Αποστολικοί), αποφεύγοντας την αυθαίρετη ίδρυση παράλληλων δικαιοδοσιών.
  4. Ο αντικειμενικός σκοπός της δράσεως του συλλόγου δεν είναι η μόνιμη αυτόνομη ύπαρξη, αλλά η προετοιμασία του εδάφους για τη σύγκληση μιας Ορθοδόξου Συνόδου, η οποία είναι η μόνη αρμόδια να επιλύσει θεσμικά την εκκλησιαστική κρίση.

 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΙΣΜΕΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑ;

Η  εκκλησιαστική επικοινωνία και ενότητα των αποτειχισμένων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της Ορθοδόξου Συνοδικότητας και είναι απόλυτα θεμελιωμένη στην Αγιοπατερική Παράδοση και το Κανονικό Δίκαιο.

Η αποτείχιση (βάσει του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου) δεν αποτελεί ατομικό απομονωτισμό, ιδιωτική «αποχή» ή ατομοκρατική πρωτοβουλία, αλλά ομολογιακή πράξη του ζώντος σώματος της Εκκλησίας.

Σύμφωνα με τη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων (consensus Patrum), η σημασία της επικοινωνίας των αποτειχισμένων αναλύεται στους εξής άξονες:

 

1. Η Φανέρωση του «Υγιαίνοντος Μέρους» της Εκκλησίας

  • Οικουμενική Κοινωνία Πίστεως: Όπως διδάσκει ο Μέγας Βασίλειος, σε περιόδους όπου η διοικητική ηγεσία νοσεί δογματικά, η Εκκλησία διαιρείται στο «νοσοῦν μέρος» (τους αιρετίζοντες) και στο «ὑγιαῖνον μέρος» (τους Ορθοδόξους).
  • Μυστηριακή και Πνευματική Συγκοινωνία: Οι αποτειχισμένοι κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί οφείλουν να διατηρούν πλήρη λειτουργική, μυστηριακή και πνευματική επικοινωνία μεταξύ τους και με κάθε ορθοφρονούν τμήμα της Εκκλησίας ανά την Οικουμένη. Η ενότητα αυτή φανερώνει ότι η Εκκλησία του Χριστού παραμένει ορατή, ζώσα και συνοδική.

2. Η Αποφυγή του Ατομικισμού και του Εκκλησιολογικού Υποκειμενισμού

  • Η επικοινωνία και ο διάλογος μεταξύ των αποτειχισμένων προστατεύει τον αγώνα της Ορθοδοξίας από την παγίδα του ατομικού υποκειμενισμού, όπου ο καθένας θα γινόταν «αυτόνομος κριτής» των πάντων. Αυτή διέπεται από την κανονική ακρίβεια. Οι αποτειχισμένοι επικοινωνούν με όσους κρατούν την Αλήθεια, ενώ απέχουν «εν γνώσει» από όσους κοινωνούν με την αίρεση, τηρώντας την αρχή των «συγκοινωνούντων δοχείων».

 

3. Η Αποτείχιση ως «Συναγερμός» για τη Μελλοντική Σύνοδο

  • Προετοιμασία της Συνοδικής Δικαιώσεως: Η διακοπή μνημοσύνου λειτουργεί ως πνευματικός συναγερμός στο σώμα της Εκκλησίας.
  • Συντονισμός του Πληρώματος: Η επικοινωνία των αποτειχισμένων προετοιμάζει το έδαφος ώστε, όταν οι ιστορικές συνθήκες το επιτρέψουν, οι Ορθόδοξοι Επίσκοποι να συγκληθούν σε Σύνοδο, να εξετάσουν την αίρεση, να απευθύνουν τις κανονικές κλήσεις σε απολογία (74ος Αποστολικός) και να επιβάλουν την τελεσίδικη καθαίρεση στους αμετανοήτους.

 

4. Τα Απαράβατα Κανονικά Όρια της Επικοινωνίας

Για να παραμείνει η επικοινωνία των αποτειχισμένων γνήσια εκφράστρια της Συνοδικότητας, οφείλει να σέβεται τους Ιερούς Κανόνες:

  • Όχι Εισπήδηση (35ος Αποστολικός Κανόνας): Η αποτείχιση δεν παρέχει σε πρεσβυτέρους την εξουσία να κινούνται αυθαίρετα σε αλλότριες Μητροπόλεις.
  • Όχι Παρασυναγωγή (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης): Δεν επιτρέπεται η ίδρυση «αυτόνομων» παράλληλων δικαιοδοσιών ή η αυθαίρετη τέλεση μυστηρίων εκτός εκκλησιαστικής τάξεως.

Όπως διακηρύσσει ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης: «τῆς γὰρ αἱρέσεως ἀποσχιζόμενοι, τῇ εὐσεβείᾳ διαπαντὸς ἐνραπτόμεθα· τότε ἄῤῥηκτον βλέποντες τὸν τῆς Ἐκκλησίας χιτῶνα, ὅταν ἀποῤῥαγῇ τῆς πρὸς τὴν αἵρεσιν κοινωνίας»

---------------------------------------------------------------------------------------

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, κατά τη διάρκεια των χαλεπών διωγμών της Μοιχειανικής ερίδος (795–811 μ.Χ.) και της Β΄ Εικονομαχίας (815–826 μ.Χ.), διαμόρφωσε έναν πραγματικό «καταστατικό χάρτη» για την επικοινωνία, τον συντονισμό και τη διαποίμανση των αποτειχισμένων μοναχών, κληρικών και λαϊκών.

Μέσα από τις εκατοντάδες επιστολές του, ο Όσιος απέδειξε ότι η αποτείχιση δεν είναι παθητικός απομονωτισμός, αλλά ζώσα, συντονισμένη και οργανωμένη ομολογία της Εκκλησίας.

Ο τρόπος με τον οποίο οι Άγιοι Πατέρες συντόνιζαν αυτή την επικοινωνία διαρθρώνεται σε πέντε βασικούς άξονες:

 

1. Αδιάλειπτο Δίκτυο Επιστολογραφίας από την Εξορία

Παρά τις αυστηρές προφυλακίσεις, τις απομονώσεις στα Πριγκηπόνησα και τις εξορίες, ο Όσιος Θεόδωρος διατήρησε ένα ευρύτατο δίκτυο κρυφής αλληλογραφίας με μαθητές του (όπως ο Όσιος Ναυκράτιος, ο Ευόδιος, ο Θαλλέλαιος), ηγουμένους, μοναχές, λαϊκούς αξιωματούχους και ξένους επισκόπους.Μέσω των επιστολών αυτών, εμψύχωνε το διασκορπισμένο ποίμνιο της Μονής Στουδίου, έλυνε καθημερινές απορίες και παρείχε σαφείς κατευθύνσεις για τη διατήρηση της ενότητας στην Αλήθεια.

2. Ποιμαντική Οικονομία για τη Διατήρηση της Αδελφικής Κοινωνίας

Για να μην διαλυθεί ο εκκλησιαστικός ιστός από υπερβολική αυστηρότητα, ο Όσιος Θεόδωρος εφάρμοσε μια διακριτική «θεραπευτική οικονομία» στις σχέσεις των πιστών (ιδιαίτερα στις Επιστολές 40 και 49 προς τον μαθητή του Ναυκράτιο):

 Όταν ένας ορθόδοξος στο φρόνημα ιερέας μνημόνευε τον αιρετίζοντα επίσκοπο αποκλειστικά «από φόβο διωγμού» (χωρίς να συλλειτουργεί με αιρετικούς ούτε να τους μεταδίδει Μυστήρια), ο Όσιος επέτρεπε στους αποτειχισμένους να τον δέχονται σε συνεστίαση, συμπροσευχή και να λαμβάνουν ευλογία.

Απαγόρευε αυστηρά μόνο τη Θεία Μετάληψη από τέτοιο ιερέα, προκειμένου να αποφευχθεί ο πνευματικός συμμολυσμός της μνημονεύσεως, παρέχοντας ταυτόχρονα στον ιερέα τον χρόνο και την ενθάρρυνση να οδηγηθεί σταδιακά στην πλήρη ακρίβεια της αποτείχισης.


3. Διακριτική Έρευνα της Πίστεως («Στεφάνῳ Ἀναγνώστῃ»)

Ο Όσιος δίδαξε ότι σε καιρό αιρέσεως ο πιστός οφείλει να επιδεικνύει πνευματική εγρήγορση χωρίς να διολισθαίνει στον φανατισμό. Στην επιστολή του προς τον αναγνώστη Στέφανο, ορίζει ότι πρέπει να εξετάζεται με ακρίβεια αν ένας άγνωστος κληρικός είναι ορθόδοξος στο φρόνημα και αδιάβλητος στους κανόνες. Εάν ο ιερέας ομολογούσε την ορθή Πίστη, τηρούσε τους Ιερούς Κανόνες και απέρριπτε την αίρεση, οι πιστοί οφείλαν να έχουν πλήρη εκκλησιαστική κοινωνία μαζί του, χωρίς να εξετάζουν με καχυποψία από ποιον είχε αρχικά χειροτονηθεί.

4. Συντονισμός για Κοινή Ομολογία ενώπιον των Αρχών

Οι αποτειχισμένοι Πατέρες ενήργησαν ως συντονισμένο σώμα απέναντι στην κρατική και εκκλησιαστική αυθαιρεσία. Πριν από τη σύγκληση της εικονομαχικής συνόδου του 815 μ.Χ., ο Όσιος Θεόδωρος συντόνισε όλους τους ορθοδόξους ηγουμένους της Κωνσταντινουπόλεως, οι οποίοι συνέταξαν και υπέγραψαν κοινή ομολογιακή επιστολή προς τον αυτοκράτορα Λέοντα Ε΄ τον Αρμένιο, διακηρύσσοντας τη σταθερότητά τους στη Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Συντόνισε την αποστολή εκκλήσεων προς τον Πάπα Ρώμης Λέοντα Γ΄ και τα Πατριαρχεία της Ανατολής, ζητώντας τη σύγκληση Ορθοδόξου Συνόδου για την καθαίρεση των αιρεσιαρχών, αποδεικνύοντας ότι η αποτείχιση αποσκοπεί στη συνοδική δικαίωση της Εκκλησίας.

 

5. Η Διαχρονική Αποδοχή της Στουδιτικής Τακτικής

Αυτή η ποιμαντική και κανονική γραμμή του Οσίου Θεοδώρου αναγνωρίστηκε ιστορικά ως η ασφαλέστερη πυξίδα της Εκκλησίας. Οι Αγιορείτες Πατέρες του 13ου αιώνα (επί Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου και Ιωάννου Βέκκου) επικαλέστηκαν αυτούσιες τις επιστολές του Οσίου Θεοδώρου προς τον αυτοκράτορα, χρησιμοποιώντας τις ως ομολογιακό θεμέλιο για την ακοινωνησία από τους λατινόφρονες.

Στην ιστορική δογματική επιστολή που απέστειλαν προς τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄, οι Αγιορείτες Πατέρες θεμελίωσαν την ακοινωνησία και τη διακοπή μνημοσύνου προβάλλοντας τέσσερα κεντρικά επιχειρήματα:

  1. Διακήρυξαν ότι αποτελεί αμετακίνητη θέση της Εκκλησίας εξ αρχής πως «ἄνωθεν γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ ὀρθόδοξος ἐκκλησία τὴν ἐπὶ τῶν ἀδύτων ἀναφορὰν τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀρχιερέως συγκοινωνίαν τελείαν ἐδέξατο τοῦτο». Με τη μνημόνευση στα Άγια των Αγίων, ο μνημονεύων συγκοινωνεί ολοκληρωτικά στην πίστη του αρχιερέως.
  2.  Για να αποδείξουν ότι η θέση τους εκφράζει την Πατερική Παράδοση, οι Αγιορείτες παρέθεσαν αυτούσιο το απόσπασμα του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου: «πλὴν ὅτι μολυσμὸν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτόν, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων». Απέδειξαν έτσι ότι η μνημόνευση ακατάκριτου αιρετικού επισκόπου μεταδίδει πνευματικό συμμολυσμό στον ορθόδοξο κληρικό.
  3.  Επισυνάπτοντας την ερμηνεία της Θείας Λειτουργίας από τον Θεόδωρο Ανδίδων, υπογράμμισαν ότι ο ιερουργός που αναφέρει το όνομα του αρχιερέως δηλώνει υποταγή και φανερώνει ότι «κοινωνός ἐστιν αὐτοῦ τῆς πίστεως καὶ τῶν θείων μυστηρίων διάδοχος».
  4. Οι Πατέρες συνέδεσαν τη Στουδιτική διδασκαλία με τον προφητικό λόγο του Ιεζεκιήλ («ἱερεῖς ἠθέτουν νόμον μου καὶ ἐβεβήλουν τὰ ἅγιά μου· βεβήλοις καὶ ὁσίοις οὐ διέστελλον»), τονίζοντας ότι η εξίσωση της ορθοδοξίας και της αιρέσεως στη λατρεία βεβηλώνει τα Άγια.

Η στάση αυτή των Αγιορειτών Πατέρων του 13ου αιώνα επιβεβαιώνει τη διαχρονική συμφωνία των Πατέρων (consensus Patrum) από τον 5ο, στον 9ο (Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης) και στον 13ο αιώνα. Αποδεικνύει ότι η διακοπή μνημοσύνου από ακατάκριτο αιρετικό επίσκοπο δεν συνιστά ιδιωτική υπέρβαση, αλλά σωτηριολογική υποχρέωση για την αποφυγή του συμμολυσμού της πίστεως

ΤΑ ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΜΕΝΩΝ

Για να πραγματοποιούνται συλλείτουργα μεταξύ αποτειχισμένων κληρικών χωρίς να στοιχειοθετείται το κανονικό παράπτωμα της εισπήδησης (35ος Αποστολικός Κανόνας) ή της παρασυναγωγής (31ος Αποστολικός Κανόνας, 11ος Καρθαγένης), η πατερική παράδοση και το Κανονικό Δίκαιο ορίζουν πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

 

1. Σαφής Διάκριση μεταξύ «Ομολογιακής Συλλειτουργίας» και «Διοικητικής Αντιποίησης»

  • Τι είναι Εισπήδηση: Εισπήδηση υφίσταται όταν ένας κληρικός εισέρχεται αυθαίρετα σε αλλότρια Μητρόπολη και αντιποιείται διοικητικά ή επισκοπικά δικαιώματα.
  • Πώς αποφεύγεται: Η αποτείχιση (15ος Κανόνας ΑΒ΄ Συνόδου) αποτελεί αμυντικό τείχος οχύρωσης από τον συμμολυσμό της αιρέσεως. Ο αποτειχισμένος ιερέας που προσκαλείται από άλλον αποτειχισμένο αδελφό του για συλλειτουργία δεν ασκεί διοικητική εξουσία, αλλά προσέρχεται αποκλειστικά ως προσκεκλημένος για την κοινή ομολογία της Πίστεως και τη μυστηριακή στήριξη του αποτειχισμένου πληρώματος.

2. Χώρος Τελέσεως: «Κατ’ Οἶκον Συνάξεις» και Ιδιωτικοί Χώροι

  • Όπως ορίζουν οι Αποστολικές Διαταγές , σε περιόδους όπου οι επίσημοι ναοί κατέχονται από κακοδόξους:

*«Εἰ μὴ δυνατόν ἐν Ἐκκλησίᾳ προϊέναι διὰ τοὺς ἀπίστους, κατ’ οἶκον συνάξεις, ὦ ἐπίσκοπε... οὐχ ὁ τόπος γὰρ τὸν ἄνθρωπον ἁγιάζει, ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος τὸν τόπον»*.

Τα συλλείτουργα των αποτειχισμένων τελούνται σε ιδιωτικά παρεκκλήσια, ευκτήριους οίκους ή υπαίθριους χώρους. Όταν η σύναξη δεν επιχειρεί τη βίαιη κατάληψη δημόσιου ενοριακού ναού της τοπικής Μητροπόλεως, δεν υφίσταται προσβολή της διοικητικής ιδιοκτησίας του επιχωρίου επισκόπου.

 


Αδελφική Πρόσκληση και Ομολογιακός Σκοπός

  • Η συλλειτουργία πραγματοποιείται κατόπιν ρητής προσκλήσεως του τοπικού αποτειχισμένου ιερέα ή της τοπικής ορθόδοξης κοινότητας/συλλόγου, η οποία αιτείται τη λειτουργική διακονία.
  • Ο φιλοξενούμενος ιερέας μνημονεύει στην Προσκομιδή «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων» ή το υγιαίνον τμήμα του Επισκοπικού Σώματος, φανερώνοντας ότι η πράξη του είναι συνοδική και ομολογιακή εν αναμονή Ορθοδόξου Συνόδου, και όχι πράξη ατομικής αυτονομίας.

Με αυτούς τους όρους, όπως απέδειξαν οι Άγιοι Πατέρες (Μέγας Βασίλειος, Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης), η συλλειτουργία των αποτειχισμένων συνιστά εκκλησιαστική αλληλεγγύη και διαφύλαξη της Πίστεως, απορρίπτοντας κάθε κατηγορία περί εισπήδησης.

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, κατά τη διάρκεια των σκληρών διωγμών της Εικονομαχίας, διαμόρφωσε έναν σαφή ποιμαντικό και λειτουργικό κανόνα για τη δράση των εξόριστων, καταδιωκόμενων και μετακινούμενων πρεσβυτέρων. Σκοπός του ήταν να διαφυλάξει την καθαρότητα της Πίστεως χωρίς οι ιερείς να διολισθαίνουν σε κανονικά παραπτώματα, όπως η εισπήδηση, η αντικανονική χειροτονία ή η παρασυναγωγή.

Οι βασικές ρυθμίσεις του Οσίου Θεοδώρου συνοψίζονται στους εξής άξονες:

 

1. Σχολαστικός Έλεγχος της Πίστεως («Επιστολή προς Στέφανον Αναγνώστην»)

Όταν ένας εξόριστος ή μετακινούμενος ιερέας προσέρχονταν σε μια περιοχή, ο Όσιος όριζε ότι οι πιστοί όφειλαν να εξετάζουν με ακρίβεια το φρόνημά του: Εάν ο ιερέας διατηρούσε την Πίστη και τους Ιερούς Κανόνες ακεραίους, δεν μνημόνευε αιρετικό επίσκοπο, δεν συλλειτουργούσε με κακοδόξους και δεν τους μεταδίδονταν τα Άγια Μυστήρια, τότε γινόταν δεκτός με πλήρη εκκλησιαστική κοινωνία.

Οι πιστοί δεν αμφισβητούσαν την κανονικότητα της ιερωσύνης του λόγω των συνθηκών της εξορίας, εφόσον το φρόνημά του παρέμενε αδιάβλητο.

2. Λειτουργία σε Ευκτήριους Οίκους και Σπήλαια

Επειδή οι επίσημοι ναοί είχαν καταληφθεί από αιρετικούς και θεωρούνταν από τον Μέγα Βασίλειο και τον Όσιο Θεόδωρο ως «κοινοί οίκοι» (βεβηλωμένοι χώροι από τους οποίους αποχωρεί ο έφορος Άγγελος), οι εξόριστοι και αποτειχισμένοι ιερείς τελούσαν τη Θεία Λειτουργία σε ιδιωτικές οικίες, σπήλαια ή ευκτήριους οίκους.

Με τον τρόπο αυτό, απέφευγαν τη βίαιη κατάληψη δημόσιων ναών της τοπικής Μητροπόλεως, ακυρώνοντας κάθε κατηγορία περί διοικητικής εισπήδησης ή στάσεως.

 

3. Αυστηρή Τήρηση των Ορίων της Ιερατικής Τάξεως

Ο Όσιος Θεόδωρος υπογράμμιζε ότι η κατάσταση διωγμού δεν παρέχει σε κανέναν πρεσβύτερο το δικαίωμα να σφετερίζεται επισκοπικές αρμοδιότητες.Οι πρεσβύτεροι απαγορευόταν αυστηρά να επιχειρούν χειροτονίες νέων κληρικών, πράξη που ανήκει αποκλειστικά στο Επισκοπικό Σώμα. Οι μετακινούμενοι ιερείς δεν συγκροτούσαν αυτόνομες διοικητικές δομές, αλλά λειτουργούσαν ως διακονητές των πνευματικών αναγκών του αποτειχισμένου πληρώματος.

 

4. Ποιμαντική Διαβάθμιση και Οικονομία (Επιστολές 40 & 49 προς Ναυκράτιον)

Για την προστασία των πιστών από τη σύγχυση, ο Όσιος καθόρισε σαφή όρια εκκλησιαστικής κοινωνίας:

Εάν ένας ιερέας μνημόνευε αιρετικό επίσκοπο αποκλειστικά «φόβῳ διωγμοῦ» (χωρίς να συλλειτουργεί με αιρετικούς), γινόταν δεκτός σε συνεστίαση, συμπροσευχή και ευλογία, αλλά απαγορευόταν αυστηρά η Θεία Μετάληψη από αυτόν για την αποφυγή του συμμολυσμού.

Εάν ένας ορθόδοξος ιερέας μνημόνευε ορθόδοξο επίσκοπο, ο οποίος όμως λόγω πίεσης μνημόνευε αιρετικό μητροπολίτη, ο Όσιος εφάρμοζε προσωρινή ποιμαντική οικονομία, ώστε να μην παραλύσουν τα «ασθενή πρόβατα», καθοδηγώντας τα σταδιακά προς την κανονική ακρίβεια.

5. Μνημόνευση της «Πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων»

Οι εξόριστοι ιερείς, μη μνημονεύοντας τον επιχώριο αιρετικό επίσκοπο, μνημόνευαν στην Προσκομιδή «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων» ή το υγιαίνον τμήμα της Ιεραρχίας. Μέσω αυτής της αναφοράς, διακήρυτταν ότι παραμένουν οργανικά ενωμένοι με την Καθολική Εκκλησία και τελούν τη λατρεία εν αναμονή της συνοδικής δικαιώσεως.


Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026

Μια αξιόλογη διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή και σχίσμα». ΔΕΥΤΕ ΔΙΑΛΕΧΘΩΜΕΝ(Γ).


 

MEΡΟΣ Γ

ΣΧΟΛΙΟ. Δημήτριος Χατζηνικολάου

Πάτερ Δημήτριε, μπερδεύετε αὐτό πού ἔγραψα (ὅτι δέν εἶναι κανονικοί ἐπίσκοποι οἱ Οἰκουμενισταί) μέ πολλά ἄλλα θέματα, πού ἐγώ οὐδέποτε ἀρνήθηκα (ὅπως π.χ. τό ἐνυπόστατον τῆς ἱερωσύνης τῶν μή κεκριμένων αἱρετικῶν καί ἡ ἐγκυρότης τῶν μυστηρίων πού αὐτοί τελοῦν, χάριν τῆς σωτηρίας τῶν ἁπλοϊκῶν, μέχρις ὅτου καθαιρεθοῦν). Ἐπ' αὐτῶν πού διαφωνοῦμε γράφετε:

1. «Πότε ισχυρίστηκα ότι οι ψευδοεπίσκοποι και ψευδιδιδάσκαλοι είναι ΚΑΝΟΝΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Καί ὅμως, αὐτό ἰσχυρίζεσθε, ἐφόσον τούς ἀναγνωρίζετε ὡς «ἐπισκόπους» μέ «διοικητικήν και ποιμαντικήν εξουσίαν» στά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» των, ὅτι δέν «απογυμνώνεται ο ακατάκριτος αιρετικός αυτόματα και από τη θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου προ της συνοδικής δίκης» κ.λπ. Ἐφόσον λοιπόν κατ' ἐσᾶς δέν ἀπογυμνώνεται ὁ ψευδεπίσκοπος ἀπό τήν «θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου»,
ἕπεται ὅτι ὅποιος «παραβιάζει» τά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» του, σύμφωνα μέ τούς ἱ. Κανόνας πού παραθέτετε -- οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀναφέρονται εἰς ἀληθινούς Ἐπισκόπους καί ὄχι εἰς ψευδεπισκόπους -- «σφετερίζεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Εκκλησίας και ασκεί 'υπερ-μητροπολιτική' εξουσία»!!! Ἐάν ἴσχυαν αὐτά, πάτερ μου, τότε οἱ Ἅγιοι πού τελοῦσαν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» χειροτονίες ἐντός τῆς «δικαιοδοσίας» τοῦ ψευδεπισκόπου διέπραττον τό ἀδίκημα τῆς εἰσπηδήσεως!!! Ὅπως τονίζει ὁ Δοσίθεος, ὅμως, «Οὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα» (καί πάλιν σᾶς παραπέμπω στο προαναφερθέν ἄρθρον μου).

2. Γιατί περιορίζετε ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΣ τήν
ἐφαρμογήν τοῦ χωρίου «ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Ἑβρ. 7:12) στό θέμα τῆς ἀποτειχίσεως; Καί τί οὐσιαστικόν προσθέτουν τά ἐπιπλέον πού γράψατε εἰς συνάφειαν μέ αὐτό τό χωρίον εἰς τήν προσπάθειάν σας ν' ἀποδομήσετε τό ἐπιχείρημά μου; Ἀπολύτως τίποτε! Ὁπότε, ΓΙΑΤΙ τά γράψατε;

3. Μ'
ἐρωτᾶτε: «Εσείς σήμερα πιστεύετε η όχι ότι στην παγκόσμια ορθοδοξία υπάρχουν ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Δέν γνωρίζω κανένα, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν. Γιατί τό ρωτᾶτε αὐτό;

4. Γράφετε: «Η κατηγορία περί «Θεοδωροπουλείου» γραμμής ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΜΟΥ αλλά είναι δικό σου συμπέρασμα ... ΑΥΤΑ ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΕΓΡΑΨΑ;»
Ἀπάντησις: Δέν εἶπα ὅτι τά γράψατε ἔτσι «ἀτόφια», ἀλλ' ὅτι τά γραφόμενά σας ΘΥΜΙΖΟΥΝ τήν (αἱρετικήν) Θεοδωροπούλειον ἐκκλησιολογίαν. Καί ἐπιμένω σ' αὐτό.

5. Α
ὐτά πού γράφετε γιά τόν Ἅγιον Θεόδωρον Στουδίτην δέν νομίζω ὅτι ἀναιροῦν κάτι ἀπό αὐτά πού ἔγραψα. Δέν μοῦ εἶναι γνωστόν εἰς ποίαν αἵρεσιν ἀναφέρονται (τήν «μοιχιανικήν» ἤ τήν εἰκονομαχικήν;), εἰς ποίαν ἔκτασιν ἦτο τότε διαδεδομένη αὐτή ἡ αἵρεσις κ.λπ., ἄρα δέν γνωρίζω ἄν οἱ συμβουλές του μποροῦν νά ἐφαρμοσθοῦν κατά γράμμα εἰς τήν σημερινήν παναίρεσιν τοῦ Οἰκουμενισμοῦ/Πανθρησκείαν, ὅπου ὅλοι (; ) οἱ ἀνά τήν Οἰκουμένην ἐπισκοπικοί θρόνοι εἶναι κατειλημμένοι ἀπό ψευδεπισκόπους. Ἐνῷ τά παραδείγματα τῶν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» πράξεων τῶν Ἁγίων πού ἐπικαλοῦμαι ἀναφέρονται στήν ἐποχήν ὅπου ἐπεκράτει σχεδόν παντοῦ ἡ αἵρεσις τοῦ Ἀρείου, ὁπότε οἱ συγκρίσεις πού κάμνω εἶναι εὔλογες.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou
Κύριε Δ.Χ συνεχίζετε να επιμένετε στην αλλοίωση των γραπτών μου φτιάχνοντας ένα μοντέλο αποτείχισης με βάση την δική σας λογική και όχι των ιερών κανόνων. Υπενθυμίζω ότι η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ είναι ΙΕΡΟΚΑΝΟΝΙΚΗ δηλ.σέβεται και εφαρμόζει τους ιερούς κανόνες. Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύουν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ. ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΑΡΑΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ;
Η Θεμελιώδης Διάκριση: Επίσκοπος και Πρεσβύτερος.
Το επιχείρημα ότι "αν ίσχυαν αυτά, τότε οι Άγιοι (Μ. Αθανασιος, Ι. Χρυσόστομος, Ευσέβιος Σαμοσάτων) που ενεργούσαν 'παρ' ενορίαν' θα διέπρατταν εισπήδηση" παραβλέπει μια ουσιώδη εκκλησιολογική διαφορά:
Οι Άγιοι Πατέρες ενήργησαν ως ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ. Ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Άγιος Ευσέβιος Σαμοσάτων κατείχαν το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης (τριπλό αξίωμα). Ως επίσκοποι της Καθολικής Εκκλησίας, σε περιόδους κατάρρευσης λόγω της Αρειανικής αιρέσεως, είχαν τη θεία εξουσία και το καθήκον να ασκήσουν έκτακτη επισκοπική κηδεμονία για να χειροτονήσουν ορθοδόξους επισκόπους και ιερείς, ώστε να μην μείνει το ποίμνιο χωρίς ποιμένες.
Ο Πρεσβύτερος ΔΕΝ είναι Επίσκοπος. Ο πρεσβύτερος δεν κατέχει το αρχιερατικό αξίωμα, δεν χειροτονεί, ούτε διαθέτει αυτοτελή ή «υπερ-μητροπολιτική» εξουσία. Όταν ένας πρεσβύτερος αποφασίζει μόνος του να αγνοήσει τα γεωγραφικά όρια, να εισέρχεται σε αλλότριες Μητροπόλεις και να τελεί ακολουθίες σε παράλληλες συνάξεις, δεν ενεργεί ως Μέγας Αθανάσιος, αλλά σφετερίζεται την επισκοπική εξουσία και υποπίπτει στα κανονικά παραπτώματα της εισπήδησης (35ος Αποστολικός Κανόνας) και της συστάσεως παρασυναγωγής (31ος Αποστολικός, 6ος Γάγγρα).
Τι Εννοεί ο Πατριάρχης Δοσίθεος με την «Εκκλησιαστική Οικονομία»
Η αναφορά του Πατριάρχου Δοσιθέου Ιεροσολύμων («Ο
ὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα») ερμηνεύεται αυστηρά εντός των πατερικών πλαισίων.
Η Οικονομία είναι Αρμοδιότητα Επισκόπων και Συνόδων. Όπως ορίζει ο Μέγας Φώτιος, ο Άγιος Ευλόγιος Αλεξανδρείας και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική οικονομία είναι θεσμική συγκατάβαση που ασκείται αποκλειστικά από τους «οικονόμους των του Θεού μυστηρίων» (δηλαδή Επισκόπους και Συνόδους).
Ο Ιερέας δεν Νομοθετεί Οικονομία. Ο μεμονωμένος ιερέας δεν έχει δικαίωμα να αυτοαναγορεύεται σε «κριτή των κανόνων» και να εφαρμόζει ατομικές «οικονομίες» καταργώντας τα διοικητικά όρια. Όπως προειδοποιεί ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, όταν η οικονομία ασκείται αυθαίρετα εκτός των εκκλησιαστικών θεσμών, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «εν παρανομία και ψεύδει το καθόλου».


Η Θεσμική Υπόσταση του «Ψευδεπισκόπου» προ της Συνοδικής Καθαιρέσεως
Ο χαρακτηρισμός «ψευδεπίσκοπος και ψευδοδιδάσκαλος» στον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου αποδίδεται στον κηρύσσοντα αίρεση διότι διδάσκει ψευδή διδασκαλία. Δεν σημαίνει όμως ότι απογυμνώθηκε αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του προ της Συνόδου για το οποίο ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ ΜΕΝ,  ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.
Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου θεσπίστηκε ακριβώς για να δώσει τη νόμιμη και ασφαλή διέξοδο στο πλήρωμα. Επιτρέπει (και καθιστά σωτηριολογικά υποχρεωτική) τη διακοπή μνημοσύνου και εκκλησιαστικής κοινωνίας («αυτόν αποτειχίζει») από τον αιρετίζοντα επίσκοπο, για να μην μολυνθεί ο πιστός από την αίρεση («
ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»).
Δεν επιτρέπει τη δημιουργία παράλληλων αυτόνομων δικαιοδοσιών, την αυθαίρετη μετακίνηση ιερέων σε ξένες Μητροπόλεις και τη συγκρότηση παρασυναγωγών.
Η πατερική αποτείχιση είναι τείχος οχύρωσης εν αναμονή Συνόδου. Προστατεύει τον πιστό από τον πνευματικό συμμολυσμό της αιρέσεως, χωρίς να διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Η εφαρμογή του παύλειου λόγου «μετατιθεμένης γ
ὰρ τῆς ἱερωσύνης, ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Εβρ. 7:12) στο θέμα της αποτείχισης δεν περιορίζεται αυθαιρέτως, αλλά οριοθετείται με βάση την αγιοπατερική ερμηνεία και το Κανονικό Δίκαιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Τα ουσιαστικά στοιχεία που προκύπτουν από αυτή τη θεολογική συνάφεια εξηγούνται αναλυτικά παρακάτω:
1. Ποια είναι η πραγματική «ανάγκη» και ποια η «μετάθεσις νόμου»
 Στο πλαίσιο των εκκλησιαστικών κρίσεων (όπως μετά τη Σύνοδο της Κρήτης), η «ανάγκη» είναι σωτηριολογική. Συνίσταται στην άμεση ανάγκη του πιστού να προστατεύσει την ψυχή του από τον πνευματικό συμμολυσμό της κακοδοξίας.
Η «μετάθεσις» (αναστολή) του κανόνα που επιτάσσει την κανονική υπακοή και τη μνημόνευση του οικείου επισκόπου είναι αυτή ακριβώς που θεσμοθετείται στο 2ο μέρος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου. Ο Κανόνας αναστέλλει νόμιμα τη μνημόνευση «προ συνοδικής διαγνώσεως» όταν ο επίσκοπος κηρύσσει δημοσία αίρεση, απαλλάσσοντας τον αποτειχιζόμενο από κάθε κανονική ποινή.
2. Γιατί η «Ανάγκη» ΔΕΝ συνεπάγεται Κατάργηση των Πάντων
Η επίκληση της «εκτάκτου ανάγκης» δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για την κατάργηση όλων των Ιερών Κανόνων της Εκκλησίας.
 Εάν η «ανάγκη» σήμαινε ότι κάθε κληρικός ή λαϊκός μπορεί να καταργεί αυθαίρετα τα γεωγραφικά όρια των Μητροπόλεων, να εισπηδά σε αλλότριες επαρχίες (35ος Αποστολικός Κανόνας) και να ιδρύει παράλληλες αυτόνομες συνάξεις (31ος Αποστολικός Κανόνας), τότε η Εκκλησία θα διολισθούσε στην εκκλησιαστική αναρχία και τον υποκειμενισμό.
Όπως υπογραμμίζει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική συγκατάβαση ή η αντιμετώπιση μιας εκτάκτου ανάγκης ισχύει μόνο όταν δεν καταλύονται οι θεμελιώδεις θεσμοί της Εκκλησίας. Όταν η επίκληση της ανάγκης οδηγεί στην κατάργηση των κανόνων, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».

3. Τι προσθέτει ουσιαστικά αυτή η διάκριση
Τα επιπλέον στοιχεία γράφτηκαν διότι αναδεικνύουν μια θεμελιώδη εκκλησιολογική διάκριση:
1. Διάκριση Αποτείχισης και Παρασυναγωγής: Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης που διασώζει την ενότητα της Εκκλησίας από το σχίσμα του αιρετικού. Αντίθετα, η αυθαίρετη άσκηση «υπερ-μητροπολιτικών» καθηκόντων από πρεσβυτέρους μετατρέπει την αποτείχιση σε σχίσμα και παρασυναγωγή.
2. Διάκριση Επισκόπου και Πρεσβυτέρου. Οι Άγιοι Πατέρες (Μ. Αθανάσιος, Ι. Χρυσόστομος) που ενήργησαν εκτάκτως «παρ' ενορίαν» ενήργησαν ως Επίσκοποι έχοντας το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης, ενώ ο πρεσβύτερος δεν κατέχει αρχιερατική εξουσία ώστε να ενεργεί αυτόνομα σε ξένες δικαιοδοσίες.
Συνεπώς, η οριοθέτηση αυτή δεν αποδομεί το επιχείρημά σας αυθαίρετα, αλλά περιφρουρεί την πατερική αποτείχιση από την διολίσθηση στην αντικανονικότητα.
Στην ερώτησή μου αν πιστεύετε ότι στην Παγκόσμιο Ορθοδοξία υπάρχουν  ορθόδοξοι επίσκοποι  δηλώσατε ότι  «Δέν γνωρίζω κανένα,
ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν»

Όταν κάποιος δηλώνει ότι «δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα , ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» η  απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία. Ότι μεμονωμένοι πρεσβύτεροι ή λαϊκοί μπορούν να αυτοαναγορεύονται σε «αυτόνομη Εκκλησία». Όπως επισημαίνεται, όταν μια ομάδα αποτειχισμένων αρνείται όλο το επισκοπάτο, «από τμήμα της Εκκλησίας, ξαφνικά μετατρέπεται σε Εκκλησία», πήζοντας ίδιο θυσιαστήριο και σφετεριζόμενη επισκοπικά δικαιώματα.
Κατά τις περιόδους των μεγάλων αιρέσεων (όπως ο Αρειανισμός, όπου ο Άγιος Ιερώνυμος έγραφε ότι «όλη η οικουμένη στέναξε διαπιστώνοντας ότι έγινε αρειανή»), η Εκκλησία δεν εξαφανίστηκε. Ο Μέγας Βασίλειος εξηγεί ότι σε καιρούς δογματικής κρίσης, η Εκκλησία διαιρείται στο «νοσο
ῦν μέρος» (τους αιρετίζοντες επισκόπους) και στο «ὑγιαῖνον μέρος» (τους Ορθοδόξους Επισκόπους, κληρικούς και λαϊκούς που διακρατούν την Αλήθεια). Ο αποτειχιζόμενος κληρικός ή λαϊκός διακόπτει την κοινωνία από τον αιρετίζοντα επίσκοπο όχι για να αρνηθεί την Επισκοπική εξουσία, αλλά για να συνδεθεί με το «υγιαίνον μέρος» της Επισκοπής και να προσδοκά τη σύγκληση Συνόδου από τους Ορθοδόξους Επισκόπους.
Το ερώτημα αυτό τίθεται διότι αποκαλύπτει αν η αποτείχιση βιώνεται ως πατερικό αμυντικό τείχος οχύρωσης εντός της Μιάς Εκκλησίας ή αν έχει διολισθήσει σε εκκλησιολογική αναρχία, όπου ο καθένας καθίσταται ατομικός κριτής και «επίσκοπος» του εαυτού του.
Δεν απαντάτε όμως στα σχετικά με τον ισχυρισμό σας για την Θεοδωροπούλειο γραμμή για την οποία προσωπικά σας απάντησα.
Τα ζητήματα που θέτετε σχετικά με το ιστορικό πλαίσιο της δράσεως του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου και τη σύγκριση με την Αρειανική κρίση είναι καίρια για την κατανόηση της πατερικής στάσεως.
Ο Όσιος Θεόδωρος έζησε, αγωνίστηκε και διατύπωσε τις ποιμαντικές και κανονικές του οδηγίες κατά τη διάρκεια δύο μεγάλων και χαλεπών αιρέσεων: της Μοιχειανικής έριδος και της Εικονομαχίας.
Τις αιρέσεις αυτές ο ίδιος ο Όσιος δεν τις θεωρούσε ασήμαντες, αλλά τις χαρακτήριζε ως «χαλεπωτάτην α
ἵρεσιν», «καινοτομίαν τῆς πίστεως» και «ἀντιχριστικήν προδρομίαν».
Κατά τις περιόδους αυτές, η κρατική εξουσία και η συντριπτική πλειονότητα των επισκοπικών θρόνων στην Αυτοκρατορία είχαν καταληφθεί από εικονομάχους ή συμβιβασμένους επισκόπους. Οι Ορθόδοξοι υφίσταντο άγριους διωγμούς, φυλακίσεις και εξορίες, ενώ τα ορθόδοξα μοναστήρια έκλειναν. Συνεπώς, οι συμβουλές του Οσίου Θεοδώρου διατυπώθηκαν ακριβώς μέσα στο περιβάλλον μιας γενικευμένης επικράτησης της κακοδοξίας, πράγμα που τις καθιστά απόλυτα επίκαιρες και εφαρμόσιμες.
Τα αμετακίνητα όρια για τους πρεσβυτέρους
Ακόμη και υπό αυτές τις δραματικές συνθήκες γενικευμένης αιρέσεως, ο Όσιος Θεόδωρος όρισε ότι τα αδιαπραγμάτευτα όρια για έναν ορθόδοξο ιερέα είναι συγκεκριμένα. Να μην μνημονεύει αιρετικό επίσκοπο, να μην συλλειτουργεί με αιρετικό κληρικό και να μην μεταδίδει τα Άγια Μυστήρια σε αιρετικό.
Ο Όσιος απαγόρευσε αυστηρά στους πρεσβυτέρους να υπερβαίνουν την αρμοδιότητά τους, να περιέρχονται αυθαίρετα ξένες επισκοπές ή να σφετερίζονται επισκοπικές εξουσίες, τονίζοντας ότι η υπέρβαση των ορίων αυτών συνιστά «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».
Το Αυτούσιο Πρωτότυπο Κείμενο του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου
Από την 24η Επιστολή («Θεοκτίστ
ῳ Μαγίστρῳ») (Patrologia Graeca 99, 984):

«Τὸ δὲ μεῖζον τούτου, οὐκέτι, σύγγνωθι, οἰκονομίας τρόπος, ἀλλὰ παρανομίας καὶ παραβάσεως τῶν θείων κανόνων ὄφλημα. Οἰκονομίας γὰρ ὅρος, ὡς οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου, μήτε ἐφ’ ᾧ οἷον τε μικρὸν ὑφεῖναι κατὰ καιρὸν καὶ λόγον· ὡς ἐντεῦθεν εὑρεῖν τὸ ζητούμενον ἀτεχνῶς· πρὸς τὸ σφοδρότερον ὑπάγεσθαι τῷ πράγματι, καὶ ζημιοῦσθαι τὰ τελεώτερα. Οὕτως τι ἐκ τοῦ αἰῶνος οἰκονομῶν, οὐ διέσφαλται τοῦ καλοῦ· θᾶττον γὰρ ἐπεδράξατο ὃ μικρὸν ἐνέλιπεν. Ὡς ἐπὶ οἰακοστρόφου, ὑπανέντος μικρὸν τὸ πηδάλιον, διὰ τὴν ἀντιπνεύσασαν καταιγίδα. Ἑτέρως δὲ διενεχθεὶς διήμαρτε τοῦ σκοποῦ· ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας».



ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Το δε περισσότερο από αυτό, δεν είναι πλέον, συχώρα με, τρόπος οικονομίας [παραχώρησης/διακριτικής μεταχείρισης], αλλά χρέος  παρανομίας και παράβασης των θείων κανόνων. Διότι ο ορισμός της οικονομίας, όπως γνωρίζεις, είναι ούτε να καταργεί κανείς τίποτα από τα κείμενα [τους κανόνες] καθόλου, ούτε σε αυτό που είναι δυνατόν να υποχωρήσει λίγο ανάλογα με τον καιρό και τον λόγο· ώστε έτσι να βρεθεί ακριβώς το ζητούμενο: να υποτάσσεται κανείς πιο έντονα στο πράγμα και να ζημιώνονται τα τελειότερα [τα υψηλότερα ιδεώδη].
Όποιος εφαρμόζει έτσι την οικονομία από καταβολής κόσμου, δεν αστοχεί από το καλό· διότι αμέσως αδράξε αυτό που λίγο είχε ελλείψει. Όπως συμβαίνει με τον τιμονιέρη, που χαλαρώνει λίγο το πηδάλιο εξαιτίας της θύελλας που φύσηξε αντίθετα. Αν όμως συμπεριφερθεί διαφορετικά, αστόχησε από τον σκοπό· έχοντας τελέσει παράβαση αντί για οικονομία»
Και στη συνέχεια της ίδιας θεολογικής συνάφειας (όπως διασώζεται και στην Επιστολή 142, Patrologia Graeca 99, 1088):

«Τοιοῦτον μὲν τὸ πρὸς καιρὸν οἰκονομεῖν τοὺς λόγους καὶ τοὺς τρόπους ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ· ἀλλ’ οὐκ ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».



ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Τέτοιου είδους είναι το να οικονομεί [να προσαρμόζει διακριτικά] κανείς προσωρινά τους λόγους και τους τρόπους με κρίση, αλήθεια και νόμο· και όχι με παρανομία και ψεύδος εντελώς [σε καμία περίπτωση]

Συναφές Πρωτότυπο Χωρίο για τα Όρια της Οικονομίας (Επιστολή 174, «Φιλοθέ
ῳ Κτήτορι», Patrologia Graeca 99, 1544-1545):


«Ποῦ ταύτην τὴν ἄτοπον οἰκονομίαν ἐξεῦρες τὴν οὐκ ἐλαφρύνουσαν τὸ βάρος τοῦ ἁμαρτήματος ἀλλὰ βαρύτερον αὐτὸ ποιοῦσαν; τὴν μὴ σώζουσαν, ἀλλὰ τῇ ἀπωλείᾳ παραδιδοῦσαν; τὴν μὴ καθαίρουσαν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τὸν ῥύπον προστιθεῖσαν; Τίς ποτε τοιαύτην οἰκονομίαν ἄχρι τοῦ νῦν ἔγνω; Οἰκονομία μὲν γὰρ σωτηριώδης ἐστὶ συγκατάβασις, σώζουσα τὸν ἡμαρτηκότα, χεῖρα βοηθείας ὀρέγουσα καὶ ἀνιστῶσα τοῦ πτώματος τὸν πεσόντα, οὐχὶ τῷ πτώματι ἐπιτρέπουσα κεῖσθαι, μᾶλλον δὲ πρὸς ἐλεεινὸν βάραθρον συνωθοῦσα...».


ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Πού ανακάλυψες αυτή την άτοπη [παράλογη] οικονομία, η οποία δεν ελαφρύνει το βάρος της αμαρτίας αλλά το κάνει βαρύτερο; Που δεν σώζει, αλλά παραδίδει στην απώλεια; Που δεν καθαρίζει, αλλά προσθέτει ακόμα περισσότερο ρύπο; Ποιος γνώρισε ποτέ μέχρι τώρα τέτοιου είδους οικονομία; Διότι η σωτήρια οικονομία είναι συγκατάβαση, που σώζει αυτόν που αμάρτησε, απλώνοντας χείρα βοηθείας και ανασηκώνοντας από την πτώση αυτόν που έπεσε, όχι επιτρέποντας να κείτεται στην πτώση, ή μάλλον συνωθώντας τον προς ελεεινό βάραθρο..

Η φράση «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου» σημαίνει κατά λέξη:
«Εξ ολοκλήρου (απολύτως) μέσα στην παρανομία και το ψεύδος».
________________________________________
Αναλυτική λεξιλογική απόδοση:
• «
ἐν παρανομίᾳ»: Μέσα στην παρανομία / με παράνομο τρόπο.
• «κα
ὶ ψεύδει»: Και στο ψεύδος / με ψεύτικα μέσα.
• «τ
ὸ καθόλου»: Παντελώς / εξ ολοκλήρου / απολύτως.
________________________________________
Τι σημαίνει στο εκκλησιολογικό πλαίσιο του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου:
Ο Όσιος Θεόδωρος (Επιστολή 24 προς Θεόκτιστον Μάγιστρον) χρησιμοποιεί αυτή τη φράση για να ξεκαθαρίσει ότι:
• Η γνήσια οικονομία είναι μια προσωρινή, σοφή συγκατάβαση που γίνεται «
ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ» (με σύνεση, αλήθεια και σεβασμό στον νόμο).
• Όταν όμως επικαλούμαστε την «οικονομία» ή την «έκτακτη ανάγκη» ως πρόσχημα για να παραβούμε τους Ιερούς Κανόνες (όπως με αυθαίρετες μετακινήσεις ιερέων σε ξένες επισκοπές ή παράλληλες συνάξεις), τότε η πράξη αυτή δεν είναι οικονομία, αλλά καταντά εξ ολοκλήρου παράνομη και ψεύτικη («
ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας»).

ΣΧΟΛΙΟ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ:
1. «Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ.»
Ἀπάντησις: Ἐγώ δέν ἐσφετερίσθην τήν ἁρμοδιότητα οὐδενός! Σᾶς λέγω μόνον τί λέγει ὁ Ἀπ. Παῦλος γιά τήν μετάθεσιν τοῦ νόμου ἐν καιρῷ ἀνάγκης καί τί ἔπραξαν οἱ Ἅγιοι εἰς ἀναλόγους περιστάσεις. Ὁ καθένας ἄς βγάλει τά συμπεράσματά του.

2. «ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.»
Ἀπάντησις: Ἐφόσον ἡ Ζ' Οἰκ. Σύνοδος δέν ἀναγνωρίζει κανονικήν ἱερωσύνην εἰς τούς αἱρετικούς («λεγόμενοι ἱερεῖς μή ὄντες δέ») καί ἡ ΑΒ' τούς ὀνομάζει «ψευδεπισκόπους», χωρίς ὅμως νά ὁμιλοῦν γιά «ἄκυρα μυστήρια», αὐτά πού ἔγραψα εἶναι νομίζω ὑπερ-αρκετά, ὅτι δηλαδή οἱ ψευδεπίσκοποι ΔΕΝ ἔχουν τό δικαίωμα νά διαφεντεύουν στήν Μητρόπολίν των, οὔτε νά συγκροτοῦν Συνόδους καί ν' ἀποφασίζουν γιά τήν πίστιν καί τήν εὐταξίαν τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἐφόσον ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΟΥΘΕΝΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗ ΝΑ ΒΑΛΕΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΘΕΣΙΝ ΤΩΝ, ἀσφαλῶς οἱ Ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι καί Ἱερεῖς κέκτηνται ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλά καί χρέος νά δράσουν ὁπουδήποτε, κατά τίς δυνατότητες πού τούς παρέχουν οἱ ἱεροί Κανόνες βεβαίως. (Σημ. Οὐδείς εἶπε ποτέ ὅτι οἱ πρεσβύτεροι μποροῦν νά χειροτονοῦν ἐν καιρῶ ἀνάγκης, ἐσεῖς τά προσθέτετε αὐτά, ὑπονοῶν ὅτι τά ὑποστηρίζω ἐγώ!) Μήν περιμένετε περαιτέρω λεπτομέρειες ἀπό ἐμένα, δέν προτίθεμαι νά ξαναγράψω τό Κανονικόν Δίκαιον, ἁπλῶς γράφω τά αὐτονόητα. Προσέξτε, ὅμως, μήπως τό ξαναγράφετε ἐσεῖς μέ τούς περιορισμούς πού βάζετε, θεωρῶν τούς ψευδεπισκόπους οὐσιαστικῶς ὡς θεσμικῶς κανονικούς, μέ ποιμαντικά καί διοικητικά δικαιώματα! Καί πάλιν, αὐτή εἶναι ἡ Θεοδωροπούλειος ἐκκλησιολογία πού συνετέλεσε τά μέγιστα εἰς τήν διάλυσιν τῆς Ἐκκλησίας.

3. «Όταν κάποιος δηλώνει ότι 'δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα ,
ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν.'
Η απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία.»
Ἀπάντησις: Ὄχι, δέν μπορεῖ νά ἑρμηνευθῇ ἔτσι! Τό «δέν γνωρίζω, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» σημαίνει αὐτό καί τίποτε ἄλλο!

4.
Ὁ Ἅγιος Θεόδωρος Στουδίτης ἔδρασε στήν μετά τήν Ζ' Οἰκ. (787) περίοδον. Μέ τήν εἰκονομαχίαν νά ἔχῃ ἤδη καταδικασθῆ καί τούς εἰκονομάχους ἐπισκόπους νά ζητοῦν τό ἔλεος τῆς Ζ' Οἰκ., δέν νομίζω νά εἶχε τότε λάβει μεγάλες διαστάσεις, ὅπως ὁ Οἰκουμενισμός σήμερα, γιά νά εἶναι συγκρίσιμα τά μεγέθη. Τό γράφω αὐτό παρά τό γεγονός ὅτι ὑπῆρξε καί δευτέρα εἰκονομαχική «σύνοδος» τό 815. Οὔτε γιά τήν ἔκτασιν πού ἔλαβε ἡ μοιχιανική αἵρεσις γνωρίζω κάτι, ἁπλῶς εἰκάζω ὅτι ἦτο μικρή, διότι δέν συνεκροτήθη Σύνοδος γιά νά τήν καταδικάσῃ.
ΤΕΛΟΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou

Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης. Ο αποτειχισμένος κληρικός ή λαϊκός:
Αποστηρίζεται από την κοινωνία της αιρέσεως για να μην μολυνθεί.
Δεν αυτοανακηρύσσεται «Εκκλησία», ούτε υποκαθιστά τη Σύνοδο.
Προσδοκά και διεκδικεί τη σύγκληση Ορθοδόξου Συνόδου, η οποία είναι η μόνη αρμόδια να εξετάσει την κατηγορία, να απευθύνει τις τρεις κλήσεις σε απολογία (74ος Αποστολικός) και να εκδώσει την τελεσίδικη καθαίρεση ή να δεχθεί τη μετάνοια των εγκαλουμένων.
Σχετικά με τη φράση της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου περί «λεγόμενων ιερών μη όντων δε» και τον όρο «ψευδεπίσκοπος» του 15ου Κανόνα:
Ο 15ος Κανόνας ονομάζει τον αιρετίζοντα επίσκοπο «ψευδεπίσκοπον» για να δηλώσει ότι έχασε την πνευματική/διδασκαλική του αυθεντία και δεν είναι πλέον αληθής ποιμένας του Χριστού.
Τα Πρακτικά της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου αποδεικνύουν ότι όταν οι Εικονομάχοι Επίσκοποι προσήλθαν σε μετάνοια, η Σύνοδος δεν τους αναχειροτόνησε, αλλά τους δέχθηκε «εις τους βαθμούς και τας καθέδρας αυτών». Όπως παρατηρεί ο Άγιος Ταράσιος, το ίδιο έπραξε και η ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία δέχθηκε τους χειροτονηθέντες από τους Μονοθελήτες Πατριάρχες (Σέργιο, Πύρρο, Παύλο, Πέτρο).
Γιατί συνέβη αυτό: Διότι , προ της ζώσης συνοδικής καθαιρέσεως («προ συνοδικής διαγνώσεως»), ο αιρετίζων επίσκοπος δεν απογυμνώνεται αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του. Εάν είχε απογυμνωθεί πλήρως, οι χειροτονίες του θα ήταν ανυπόστατες και η Σύνοδος θα έπρεπε να τον χειροτονήσει εκ νέου.
Στο επιχείρημα ότι "εφόσον δεν υπάρχει Ορθόδοξος Σύνοδος, οι Ορθόδοξοι Ιερείς έχουν χρέος να δράσουν οποπουδήποτε"σημειώνω τα εξής:
Ο αποτειχισμένος ιερέας ή λαϊκός πράττει το καθήκον του διακόπτοντας το μνημόσυνο και την εκκλησιαστική κοινωνία.Δεν παρέχεται υπερ-μητροπολιτική δικαιοδοσία. Η απουσία Συνόδου δεν καταργεί τους Ιερούς Κανόνες που απαγορεύουν την εισπήδηση (35ος Αποστολικός Κανόνας) και τη σύσταση παρασυναγωγών (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης). Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης για τη διαφύλαξη της Πίστεως. Δεν μετατρέπει τον μεμονωμένο πρεσβύτερο σε «υπερ-επίσκοπο» που αυτονομείται διοικητικά, διότι τότε ο αγώνας κατά της αιρέσεως διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι η θέση που εκφράζω στα γραπτάμου βρίσκεται στον αντίποδα της «Θεοδωροπουλείου» εκκλησιολογίας: Ο π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος: Ισχυρίστηκε ότι ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου (2ο μέρος) είναι αμιγώς δυνητικός/προαιρετικός και ότι ο πιστός μπορεί να παραμένει σε εκκλησιαστική κοινωνία και μνημόσυνο με ακατάκριτο αιρετικό επίσκοπο χωρίς να υφίσταται καμία πνευματική βλάβη. Οι θέσεις είναι ότι ο 15ος Κανόνας είναι σωτηριολογικά υποχρεωτικός. Η «εν γνώσει» μνημόνευση και κοινωνία με ακατάκριτο αιρετικό επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό, διότι ο πιστός καθίσταται συγκοινωνός στην ασεβεία του ποιμένα («
ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔ
στω»).
Αν και ο Οικουμενισμός χαρακτηρίζεται από τους συγχρόνους Αγίους ως «παναίρεση» λόγω της παγκόσμιας δικτυώσεώς του, η Εικονομαχία την εποχή του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου είχε επιβάλει μια σχεδόν ολοκληρωτική θεσμική επικράτηση σε ολόκληρη την Ανατολική Εκκλησία.
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι κανονικές και εκκλησιολογικές αρχές που διατύπωσε ο Όσιος Θεόδωρος (αποτείχιση, ακοινωνησία με την αίρεση, τήρηση των κανονικών ορίων χωρίς παρασυναγωγή) διαμορφώθηκαν μέσα στην καμίνι μιας γενικευμένης και καθολικής κρίσεως, πράγμα που τις καθιστά την πλέον ασφαλή πυξίδα για την Εκκλησία σε κάθε ανάλογη περίοδο.
Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αγωνίστηκε σε περιόδους όπου η κακοδοξία είχε καταλάβει τους επισκοπικούς θρόνους και την κρατική εξουσία. Παρά τη γενικευμένη αυτή πίεση και τους διωγμούς, ο Όσιος τήρησε την αποτείχιση ως αμυντικό τείχος και ακοινωνησία από τον συμμολυσμό, χωρίς όμως να παραβιάσει τους Ιερούς Κανόνες (όπως τον 35ο Αποστολικό περί εισπήδησης) ή να διολισθήσει σε εκκλησιαστική αναρχία.