Οι Κόπτες, η Δ Οικουμενική Σύνοδος και η σημερινή κατάσταση

visit counter

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Η πρόσφατη επίσκεψη του Κόπτη Πατριάρχη    στο Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν αποτέλεσε απλώς μια τυπική κίνηση εκκλησιαστικής αβροφροσύνης, αλλά μια στιγμή υψηλού συμβολισμού που ανακίνησε μνήμες και ερωτήματα δεκαπέντε αιώνων. Το αόρατο αλλά στιβαρό τείχος της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνας (451 μ.Χ.) στεκόταν και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

 

Οι Κόπτες: Οι Απευθείας Απόγονοι των Αρχαίων Αιγυπτίων

Οι Κόπτες αποτελούν έναν από τους αρχαιότερους χριστιανικούς πληθυσμούς στον κόσμο, όντας οι άμεσοι εθνοτικοί και πολιτισμικοί απόγονοι των αρχαίων Αιγυπτίων. Η ταυτότητά τους σφυρηλατήθηκε μέσα από την παράδοση που θέλει τον Ευαγγελιστή Μάρκο να ιδρύει την Εκκλησία της Αλεξάνδρειας γύρω στο 42 μ.Χ., μετατρέποντας την Αίγυπτο σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του πρώιμου χριστιανισμού και της μοναστικής ζωής.

Η ιστορία τους σημαδεύτηκε ανεξίτηλα από τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451 μ.Χ., η οποία οδήγησε σε ένα από τα πρώτα και βαθύτερα σχίσματα στην ιστορία της Εκκλησίας. Η διαφωνία ήταν δογματική και αφορούσε τη φύση του Χριστού: η επίσημη Αυτοκρατορική Εκκλησία (Βυζάντιο) υιοθέτησε το δόγμα των δύο φύσεων, ενώ οι Κόπτες επέμεναν στη «μία φύση του Θεού Λόγου σεσαρκωμένη». Αυτή η ρήξη οδήγησε σε αμοιβαίους αναθεματισμούς που κράτησαν για 1.500 χρόνια, με την κάθε πλευρά να θεωρεί την άλλη αποκλίνουσα από την ορθή πίστη.

Παρά τη θρησκευτική απομόνωση και την αραβική κατάκτηση του 7ου αιώνα, οι Κόπτες κατάφεραν να διασώσουν τη μοναδική τους κληρονομιά. Η Κοπτική Γλώσσα, η τελευταία εξέλιξη της γλώσσας των Φαραώ, διατηρήθηκε ως η ιερή γλώσσα της λατρείας τους, ενώ η τέχνη και η αρχιτεκτονική τους παρέμειναν διακριτές.

 

Γιατί καταδικάστηκαν οι Μονοφυσίτες από την Δ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ.

Η καταδίκη των μονοφυσιτών — γνωστή ως Τρίτη Σύνοδος της Εφέσου (449 μ.Χ.) και η επιβεβαίωσή της στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451 μ.Χ.) — δεν ήταν απλώς θεολογική διαφωνία, αλλά η κρισιμότερη στιγμή για τον ορισμό της χριστολογίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Το δόγμα που αναθεματίστηκε

Οι μονοφυσίτες (με επικεφαλής τον Ευτυχή) δίδασκαν ότι στο πρόσωπο του Χριστού υπάρχει μία μόνο φύση — η θεία — και ότι η ανθρώπινη φύση είτε απορροφήθηκε πλήρως από τη θεία, είτε ήταν τόσο αλλοιωμένη ώστε να μην είναι πλέον αληθινά ανθρώπινη.

Γιατί αναθεματίστηκαν

Οι μονοφυσίτες αναθεματίστηκαν για τέσσερις θεμελιώδεις λόγους. Πρώτον, για την άρνηση της πλήρους ανθρωπότητας του Χριστού: αν ο Χριστός δεν είναι πλήρως άνθρωπος, δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την ανθρωπότητα ούτε να σώσει τον άνθρωπο. Δεύτερον, για την άρνηση του πάθους και του σταυρού ως πραγματικών: η σωτηρία απαιτεί αληθινό ανθρώπινο πάθος — αν το πάθος ήταν «φαινομενικό» (δοκησισ), η θυσία είναι άκυρη. Τρίτον, για την ανατροπή της Τριαδολογίας: η ενότητα προσώπου απαιτεί διατήρηση των δύο φύσεων, όχι σύγχυσή τους. Τέταρτον, για την κατάλυση της μεσολαβητικής λειτουργίας: ο Χριστός ως Μεσίτης πρέπει να είναι και Θεός και άνθρωπος, όχι κάτι ενδιάμεσο.

Η χαλκηδόνειος οριοθέτηση

Η Σύνοδος της Χαλκηδόνας διατύπωσε τον όρο: «Ομοούσιον τω Πατρί κατά την θεότητα, και ομοούσιον ημίν κατά την ανθρωπότητα» και επικύρωσε την έκφραση του Λέοντα Α΄ (τόμος προς Φλάβιανον): «ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως» — δύο φύσεις σε ένα πρόσωπο, χωρίς σύγχυση, χωρίς μεταβολή, χωρίς διαίρεση, χωρίς χωρισμό.

Ποιοι αναθεματίστηκαν,

Ο  Διόσκορος αναθεματίστηκε στη Χαλκηδόνα. Ήταν Πατριάρχης Αλεξανδρείας, πρωταγωνιστής της Ληστρικής Συνόδου της Εφέσου (449 μ.Χ.), όπου είχε αποκαταστήσει τον Ευτυχή και φονεύσει τον Άγιο Φλαβιανό .

Στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451 μ.Χ.) αναθεματίστηκαν επίσημα:

• Νεστόριος — ήδη καταδικασμένος από τη Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου (431 μ.Χ.), αλλά επαναβεβαιώθηκε το αναθεματισμός του
• Ευτυχής — αρχιμανδρίτης Κωνσταντινουπόλεως, ο κύριος εκφραστής του μονοφυσιτισμού
• Διόσκορος — Πατριάρχης Αλεξανδρείας, προστάτης του Ευτυχή και οργανωτής της Ληστρικής Συνόδου

Οι Πατέρες της Συνόδου αναφώνησαν προς τον αυτοκράτορα: «Νεστορίω και Ευτυχεί ανάθεμα. Ανάθεμα και Διοσκόρω...» και επανέλαβαν: «Νεστορίω και Ευτυχεί και Διοσκόρω ανάθεμα»

. Η Σύνοδος καθαίρεσε τον Διόσκορο, καταδίκασε τον Ευτυχή και αποκατέστησε τους αναθεματισμένους επισκόπους της Ληστρικής Συνόδου

Αργότερα, το 787 μ.Χ., η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος αποκάλεσε επίσης αιρετικό τον Διόσκορο

Οι συνέπειες

Το αναθεματισμό ακολούθησε ο μεγάλος σχισμός της Ανατολής: οι μονοφυσίτες αποτέλεσαν τις σημερινές «Παλαιές Ανατολικές Εκκλησίες» (Κοπτική, Συριακή, Αρμενική, κ.ά.), που μέχρι σήμερα απορρίπτουν τη Χαλκηδόνα.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Στον 20ό και 21ο αιώνα, η σχέση των Κοπτών με την υπόλοιπη Ορθοδοξία εισήλθε σε μια νέα εποχή. Μέσα από τον επίσημο θεολογικό διάλογο, αναγνωρίστηκε ότι οι ιστορικοί αναθεματισμοί βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε γλωσσικές παρεξηγήσεις και όχι σε πραγματική διαφορά πίστης. Σήμερα, αν και η πλήρης μυστηριακή ένωση δεν έχει ακόμα αποκατασταθεί, οι Κόπτες αναγνωρίζονται ως «Ανατολικοί Ορθόδοξοι» (Oriental Orthodox) και διατηρούν στενούς αδελφικούς δεσμούς με τις υπόλοιπες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Με πληθυσμό που αγγίζει το 10-15% της Αιγύπτου, συνεχίζουν να αποτελούν έναν ζωντανό πνευματικό φάρο, συνδέοντας το χριστιανικό παρόν με το αρχαίο αιγυπτιακό παρελθόν.

Κριτική θεώρηση της σημερινής κατάστασης

Η παραδοσιακή Ορθόδοξη θεολογία απορρίπτει την ιδέα ότι το σχίσμα του 451 μ.Χ. ήταν μια απλή «γλωσσική παρεξήγηση». Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια βαθιά δογματική αλλοίωση που θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη σωτηρία του ανθρώπου. Η κριτική αυτή εστιάζει σε τέσσερις θεμελιώδεις πυλώνες:

1. Η Πλάνη του Μονοφυσιτισμού και η Σωτηριολογία

Η σκληρή κριτική υποστηρίζει ότι οι Κόπτες δεν είναι θύματα σύγχυσης, αλλά υποστηρικτές του Μονοφυσιτισμού. Η επιμονή στη φράση «μία φύση», ακόμα και αν ορίζεται ως σύνθετη, οδηγεί αναπόφευκτα στην απορρόφηση της ανθρώπινης φύσης από τη θεία.

Αν η ανθρωπότητα του Χριστού αλλοιώθηκε, τότε ο Χριστός δεν είναι πλέον «ομοούσιος ημίν» (της ίδιας ουσίας με εμάς). Αν ο Θεός Λόγος δεν προσέλαβε την πλήρη και ακέραιη ανθρώπινη φύση, τότε αυτή παραμένει αθεράπευτη. Όπως δίδαξαν οι Πατέρες: «Το απρόσληπτον και αθεράπευτον» – ό,τι δεν προσλήφθηκε από τον Χριστό, δεν σώθηκε.

2. Η Εκκλησιολογική Ακυρότητα

Η άρνηση της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνας από τους Κόπτες δεν είναι μια τυπική διαφωνία, αλλά μια άρνηση της εν Αγίω Πνεύματι καθοδήγησης της Εκκλησίας. Επιπλέον, η απόρριψη της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου οδηγεί στον Μονοθελητισμό. Χωρίς την αποδοχή των δύο θελήσεων (θεϊκού και ανθρώπινου) και των δύο ενεργειών του Χριστού, η ανθρώπινη βούληση ακυρώνεται, μετατρέποντας τον Θεάνθρωπο σε μια θεϊκή «μαριονέτα» χωρίς ελεύθερη ανθρώπινη βούληση.

3. Η Κριτική στον Σύγχρονο Διάλογο

Σύμφωνα με πνευματικές μορφές όπως ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς και η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους, οι «Κοινές Δηλώσεις» του 20ού αιώνα (π.χ. Σαμπέζυ 1990) αποτελούν προϊόντα «διπλωματικής αμφισημίας».Επιχειρείται ένας τεχνητός συμβιβασμός που θυσιάζει την ακρίβεια του δόγματος στον βωμό μιας επιφανειακής ενότητας.  Η άρση των αναθεμάτων κατά προσώπων όπως ο Διόσκορος ή ο Σεβήρος θεωρείται αδύνατη, καθώς θα σήμαινε ταυτόχρονη ακύρωση των Αγίων Πατέρων (όπως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής) που αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου για να αποδείξουν τις πλάνες τους.

4. Μυστήρια και Πνευματική Ταυτότητα

Για την αυστηρή δογματική γραμμή, δεν υφίσταται «μερική» Ορθοδοξία. Από τη στιγμή που οι Κόπτες αποκόπηκαν από την Καθολική Εκκλησία, θεωρούνται ακοινώνητοι και στερούμενοι της μυστηριακής χάρης της Μιάς Εκκλησίας. Η χρήση του τίτλου «Ορθόδοξος» από τις Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες εκλαμβάνεται ως οικουμενιστική πλάνη και «κλοπή» μιας πνευματικής ταυτότητας που ανήκει αποκλειστικά σε όσους αποδέχονται το πλήρωμα των Επτά Οικουμενικών Συνόδων.

Η  αγάπη προς τους Κόπτες ως πρόσωπα είναι επιβεβλημένη, αλλά η εκκλησιαστική ένωση χωρίς την πλήρη μετάνοια και αποδοχή της Χαλκηδόνας αποτελεί προδοσία της πίστης. Οποιαδήποτε ενότητα βασίζεται σε γλωσσικούς ελιγμούς είναι ψευδής και στερείται θεμελίου Αληθείας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Β.ΦΕΙΔΑΣ-ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

2.Η βιβλιογραφία που υποστηρίζει την αυστηρή δογματική γραμμή (συχνά αναφερόμενη ως «αντι-οικουμενιστική» ή «παραδοσιακή») εστιάζει στην αδιαπραγμάτευτη αποδοχή των Επτά Οικουμενικών Συνόδων και στην πεποίθηση ότι οι Χριστολογικές διαφορές με τους Αντιχαλκηδόνιους (Κόπτες, Αρμένιους κ.λπ.) δεν είναι απλώς γλωσσικές, αλλά βαθιά δογματικές.

Ανδρούτσος Χρήστος, Δογματική της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, Εκδ. Αστήρ (διάφορες εκδόσεις). Αναλύει διεξοδικά γιατί η Χαλκηδόνια διατύπωση είναι η μόνη ορθόδοξη οδός.

• Τρεμπέλας Παναγιώτης, Δογματική της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας (3 Τόμοι), Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ». Εξετάζει την ιστορία των αιρέσεων και την αποκοπή των Μονοφυσιτών/Μιαφυσιτών από το σώμα της Εκκλησίας.

• Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Έκδοσις Ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως. Το κατεξοχήν έργο αναφοράς για την οριοθέτηση της Ορθοδοξίας έναντι των αποκλίσεων της εποχής του.

2. Σύγχρονη Αντι-οικουμενιστική Θεολογία

Ειδικά έργα που γράφτηκαν ως απάντηση στους σύγχρονους θεολογικούς διαλόγους:

• Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, Ορθοδοξία και Αντιχαλκηδόνιοι: Η πλάνη του γλωσσικού ελιγμού. Ο π. Θεόδωρος είναι από τους πιο ένθερμους επικριτές των κοινών δηλώσεων, θεωρώντας τες προδοσία της πίστης.

• Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός, Εκκλησία και Πολιτεία στην Ορθόδοξη Παράδοση. Αν και ευρύτερο, τα κείμενά του για τον Οικουμενισμό (π.χ. στο περιοδικό Θεοδρομία) καταδικάζουν κάθε ένωση χωρίς δογματική ταύτιση.

• Ιερά Κοινότης Αγίου Όρους, Υπόμνημα περί του Διαλόγου Ορθοδόξων και Αντιχαλκηδονίων. Το Άγιο Όρος έχει εκδώσει επίσημες ανακοινώσεις που εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τις συμφωνίες του Chambésy (1990), τονίζοντας ότι οι Κόπτες πρέπει να αποδεχθούν ρητά τις Σύνοδους Δ', Ε', ΣΤ' και Ζ'.

3. Μελέτες για τη Χριστολογία και τη Χαλκηδόνα

• π. Ιωάννης Ρωμανίδης, Δογματική και Συμβολική Θεολογία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας. Εστιάζει στην εμπειρική θεολογία και στο γιατί η ορολογία των Πατέρων δεν είναι διαπραγματεύσιμη.

• Μοναχός Λάζαρος (Moore), The Council of Chalcedon and the Oriental Orthodox. Μια ανάλυση που εξετάζει από αυστηρή ορθόδοξη σκοπιά τις αποκλίσεις των Προχαλκηδονίων.

4. Περιοδικές Εκδόσεις & Συλλογικοί Τόμοι

• Περιοδικό «Θεοδρομία»: Φιλοξενεί συχνά άρθρα που αναλύουν γιατί η «Μιαφυσίτικη» ορολογία παραμένει προβληματική για την ορθόδοξη συνείδηση.

• Σύναξις Ορθοδόξων Κληρικών και Μοναχών, Ομολογία Πίστεως κατά του Οικουμενισμού (2009). Ένα κείμενο-σταθμός για τη γραμμή που περιγράψατε, με εκατοντάδες υπογραφές ιερωμένων και θεολόγων.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡ.ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΟΠΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΤΑΟΥΑΝΤΡΟΥ Β'

visit counter

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

Μακαριότητα και Αγιότητα Ταουάντρος Β', Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αγαπητέ αδελφέ εν Χριστώ,

Σεβασμιότητες, Εξοχότητες και Χάριτες,

Πατέρες Άγιοι,

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές εν Χριστώ,

Χριστὸς Ἀνέστη!

Σε αυτή τη λαμπρή Κυριακή των Μυροφόρων, προσφέρουμε ευχαριστία στον Θεό της ζωής, ο οποίος επέλεξε να αποκαλύψει το μυστήριο της Αναστάσεως πρώτα όχι στους Αποστόλους, αλλά στις πιστές Του μαθήτριες, τις άγιες Μυροφόρες — εκείνες τις σταθερές υπηρέτριες που ήλθαν φέροντας μύρα εις αφιέρωσιν του Κυρίου. Αυτές οι μακάριες γυναίκες έγιναν οι πρώτες κήρυκες του κενού τάφου, οι πρώτες αποδέκτριες του θαυμαστού αποκαλυπτηρίου που ενώνει τον πόνο με τη δόξα, τον Σταυρό με την Ανάσταση. Το παράδειγμά τους αντηχεί δια μέσου των αιώνων ως πρόσκληση προς όλους μας: να περάσουμε από τον φόβο στην πίστη, από την απελπισία στην ελπίδα, από την αλλοτρίωση στην κοινωνία.

Όπως ο Ψαλμωδός κηρύσσει: «Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό!» (Ψαλμός 132:1). Αυτός ο αρχαίος ύμνος της ομονοίας βρίσκει ζωντανή αντηχία στη σημερινή μας συνάθροιση, καθώς στεκόμαστε μαζί με αδελφική αγάπη και στη κοινή χαρά του Αναστημένου Χριστού.

Δεν είναι, λοιπόν, κατά τύχη, αλλά κατά Θεία Πρόνοια, που υποδεχόμαστε την Αγιότητά σας και τα έντιμα μέλη της αποστολής σας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η παρουσία σας μεταξύ μας είναι αληθινή ευλογία, που εκδηλώνει το διαρκές έργο του Αγίου Πνεύματος, το οποίο συνεχίζει να καθοδηγεί τις Εκκλησίες μας προς την πληρότητα της αποστολικής πίστεως και προς την αποκατάσταση εκείνης της ορατής ενότητος για την οποία ο ίδιος ο Κύριος προσευχήθηκε: «ἵνα πάντες ἓν ὦσι» (Ιωάννης 17:21).

Πράγματι, η σχέση μεταξύ της Ανατολικής Ορθόδοξης και της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κατέχει μοναδική και προνομιακή θέση εντός του ευρύτερου οικουμενικού εγχειρήματος. Μέσα από δεκαετίες υπομονετικού και ειλικρινούς θεολογικού διαλόγου, ήλθαμε να αναγνωρίσουμε με αυξανόμενη σαφήνεια ότι η ομολογία μας για το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως είναι, κατά την ουσία της, μία και η αυτή. Οι διαιρέσεις που υπέμειναν για αιώνες δεν απορρέουν από απόκλιση της πίστεως εις Χριστόν, αλλά μάλλον από ιστορικές συγκυρίες, γλωσσικές διαφορές και πολιτισμικές παρεξηγήσεις.

Αυτή η αναγνώριση δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό συμπέρασμα· είναι θεολογική πραγματικότητα που πρέπει να βρει έκφραση στη ζωή της Εκκλησίας. Οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν από τους θεολόγους μας δεν μπορούν να παραμείνουν περιορισμένες σε κείμενα και επιτροπές· πρέπει να υποδεχθούν, να ενσαρκωθούν και να ζήσουν εντός των Εκκλησιών μας — τόσο στις ιστορικές μας πατρίδες όσο και σε όλη τη διασπορά, όπου τόσοι πιστοί μας μοιράζονται κοινές προκλήσεις, επιδιώξεις και ελπίδες. Διότι εάν αυτές οι συμφωνίες παραμείνουν ανυπόδεκτες, η συνεχιζόμενη χωριστότητά μας κινδυνεύει να δώσει ψευδή μαρτυρία για τις ίδιες τις πεποιθήσεις που από κοινού έχουμε αναγνωρίσει.

Η σημασία της σημερινής σας επισκέψεως, αγαπητέ αδελφέ εν Χριστώ, βρίσκεται ακριβώς εδώ: ότι κληθήκαμε να περάσουμε από τη συμφωνία στην υποδοχή, από τον διάλογο στη ζωή, από τη θεολογική σύγκλιση στη μυστηριακή και ποιμαντική συνεργασία. Διότι στην ορθόδοξη κατανόηση, η θεολογία δεν είναι ποτέ αφηρημένη· είναι εγγενώς δοξολογική, εκκλησιαστική και ενανθρωπιστική. Αυτό που ομολογούμε πρέπει επίσης να είναι αυτό που εορτάζουμε· αυτό που κηρύττουμε πρέπει να γίνει αυτό που ζούμε.

Με αυτό το πνεύμα, επαναβεβαιώνουμε με πεποίθηση την επείγουσα ανάγκη βαθύτερης υποδοχής των θεολογικών μας διαλόγων εντός του πλαισίου της εκκλησιαστικής κληρονομιάς που μοιραζόμαστε, καθώς και των διακριτών παραδόσεων που έχουν εμπιστευθεί σε κάθε μία από τις Εκκλησίες μας. Αυτή η αμοιβαία κίνηση από τη συναίνεση στην υποδοχή θα συνεπάγεται ανανεωμένη δέσμευση εκ μέρους των θεολογικών μας ιδρυμάτων να διαμορφώσουν τις μελλοντικές γενιές στην ουσία της κοινής μας πίστεως· θα καλέσει τον κλήρο μας να αντικατοπτρίσει αυτή τη σύγκλιση στο κήρυγμα και την ποιμαντική του διακονία· και θα προσκαλέσει τους πιστούς μας να συναντηθούν πλέον όχι ως ξένοι, αλλά ως μέλη μιας εκτεταμένης οικογένειας εν Χριστώ. Πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε, με ειλικρίνεια και ευθύνη, ότι ορισμένα εμπόδια εξακολουθούν να παρεμποδίζουν την πρόοδό μας προς την πλήρη κοινωνία — μεταξύ αυτών, το διαρκές ζήτημα των αναθεμάτων που διαφυλάσσονται εντός των εκάστοτε εκκλησιαστικών μας παραδόσεων, τα οποία εξακολουθούν να απαιτούν προσεκτική και προσευχητική επίλυση.

Όπως ο Άγιος Απόστολος Παύλος μας παρακινεί: «ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ, αυξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, Χριστός» (Εφεσίους 4:15). Αυτός ο αποστολικός λόγος της σοφίας φωτίζει την πορεία μας: η αλήθεια χωρίς την αγάπη κατακερματίζει, ενώ η αλήθεια που αγκαλιάζεται με αγάπη οικοδομεί το Σώμα του Χριστού.

Συνεπώς, καλούμαστε να υπερνικήσουμε όχι μόνο θεολογικές παρεξηγήσεις, αλλά και τα πνευματικά, ιστορικά και συναισθηματικά βάρη που έχουν συσσωρευθεί κατά τους αιώνες. Αυτό το μεγάλο εγχείρημα απαιτεί ταπείνωση, υπομονή και θυσιαστική ετοιμότητα να φέρουμε το βάρος της ιστορίας, προκειμένου να ανοίξουμε τον δρόμο προς ένα μέλλον κοινωνίας.

Οι Μυροφόρες δεν έμειναν στον τάφο· απεστάλησαν ως Απόστολοι προς τους Αποστόλους. Ομοίως, κι εμείς αποστελλόμαστε από αυτή την ιερά συνάθροιση με μια αποστολή: να γίνουμε υπηρέτες της συμφιλιώσεως, να μεταφράσουμε τη θεολογική συμφωνία σε βιωμένη πραγματικότητα, και να προετοιμάσουμε, με τη χάρη του Θεού, την ημέρα κατά την οποία θα σταθούμε μαζί γύρω από το ένα Ευχαριστιακό Τραπέζι.

Όμως, καθώς ατενίζουμε προς εκείνη την ευλογημένη ημέρα, δεν μπορούμε να παραμείνουμε σιωπηλοί απέναντι στις πληγές του κόσμου στον οποίο πρέπει να προσφέρουμε τη χριστιανική μας μαρτυρία. Σήμερα συμπίπτει επίσης η τεσσαρακοστή επέτειος της τραγωδίας του Τσερνόμπιλ — μια πληγή στη μνήμη της ανθρωπότητας και ένα νηφάλιο υπενθύμισμα ότι η κτίση, που ο Θεός μας εμπιστεύθηκε ως οικονομία, δεν μπορεί ποτέ να υποβληθεί σε απερίσκεπτη αδιαφορία ή να γίνει όργανο καταστροφής. Σαράντα χρόνια αργότερα, εκείνη η πληγή δεν έχει θεραπευθεί πλήρως. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έφερε νέο κίνδυνο σε τόπους ήδη σημαδεμένους από τον πόνο. Μέσω επιθέσεων σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και συναφή υποδομή, συμπεριλαμβανομένων χώρων συνδεδεμένων με το Τσερνόμπιλ, ανανέωσε τις ανησυχίες για την πυρηνική ασφάλεια, επέβαλε αμέτρητη δυστυχία στον ουκρανικό λαό, και απείλησε συνέπειες που δεν θα περιορίζονταν μόνο στην Ουκρανία, αλλά θα εκινδύνευαν την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο. Γι' αυτό υψώνουμε τη φωνή μας σε προσευχή και σε ειλικρινή έκκληση για δίκαιη και διαρκή ειρήνη: για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, για την προστασία της πολιτικής ζωής, και για την προστασία της κτίσεως από κάθε μορφή αδιάκριτης καταστροφής. Συνεπώς, η ακεραιότητα του δημιουργημένου κόσμου και η αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου προσώπου δεν είναι δευτερεύουσες ανησυχίες, αλλά ιερές ευθύνες ενώπιον του Θεού και ενώπιον αλλήλων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινή εορτή της Αναστάσεως που βιώσαμε πέρυσι στέκεται ως πραγματικό ορόσημο στην πορεία μας προς τη συμφιλίωση, ένα λαμπρό σημάδι του τι καθίσταται δυνατό όταν η πίστη συνδυάζεται με επιμονή και θάρρος. Έτσι, προσευχόμαστε η αυξανόμενη ικανότητά μας — και ειλικρινής προθυμία μας — να μοιραζόμαστε τη γιορτή της Αναστάσεως του Χριστού να γίνει διαρκής και ορατή μαρτυρία προς τον κόσμο.

Μακαριότητα και Αγιότητα, πολυαγαπημένε αδελφέ,

Η παρουσία σας σήμερα ενισχύει την ελπίδα μας και ανανεώνει την αποφασιστικότητά μας. Μαζί με την σεβαστή σας αποστολή, επαναβεβαιώνουμε ότι ο στόχος μας δεν είναι μερική ή συμβολική ενότητα, αλλά πλήρης κοινωνία στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Αυτό δεν είναι δευτερεύουσα επιδίωξη, αλλά ιερή υποχρέωση που απορρέει από τη φύση αυτή καθαυτή της Εκκλησίας ως του ενός Σώματος του Χριστού.

Καθώς προχωρούμε σε αυτόν τον δρόμο της ιάσεως, εμπιστεύουμε τις προσπάθειές μας στον Αναστημένο Κύριο, ο οποίος μόνος θεραπεύει τις διαιρέσεις και ανακαινίζει τα πάντα. Ας μας χαρίσει το θάρρος να παραμείνουμε πιστοί στην αλήθεια που λάβαμε και τη χάρη να ενσαρκώσουμε αυτή την αλήθεια στην κοινή μας ζωή.

 Χριστὸς Ἀνέστη!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Το πρωτότυπο κείμενο στην Αγγλική γλώσσα: 

https://fosfanariou.gr/index.php/2026/04/27/i-patriarchiki-omilia-kata-tin-kyriaki-ton-myroforon-parousia-tou-patriarchou-tis-koptikis-ekklisias/

--------------------------------------------------

Σύντομη κριτική

Α. Οι Μυροφόρες δεν είναι αφηρημένα σύμβολα μετάβασης από τον φόβο στην ελπίδα, ούτε «λογοτεχνικοί χαρακτήρες» για ψυχολογική έμπνευση. Είναι συγκεκριμένα πρόσωπα — η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μαρία η του Ιακώβου, η Σαλώμη — που έζησαν την Ανάσταση ως μέλη της Μίας Εκκλησίας. Να τις χρησιμοποιούμε ως μοντέλο οικουμενιστικής ένωσης σημαίνει να τις αποστερούμε αυτής ακριβώς της ταυτότητας· και να μετατρέπουμε τη θεολογία σε «βιωματική εμπειρία», δίνοντας βάρος στο πώς νιώθουμε αντί στο τι πιστεύουμε — δηλαδή στο δόγμα.

Β.Ο Πατριάρχης δηλώνει ότι η πίστη για την Ενανθρώπηση είναι «μία και η αυτή» μεταξύ Ορθοδόξων και ΑντιΧαλκηδονίων. Αυτό συνιστά δογματικό μινιμαλισμό: αγνοεί ότι η Σύνοδος της Χαλκηδόνας ορίζει δύο φύσεις στον Χριστό ενωμένες ασυγχύτως, ενώ οι Αντιχαλκηδόνιοι μία. Αν η πίστη ήταν πράγματι ταυτόσημη, η Εκκλησία δεν θα είχε χωριστεί για 1.500 χρόνια. Η φράση είναι διπλωματικά αναγκαία αλλά θεολογικά ελλιπής.

Γ. Ο Πατριάρχης αποδίδει το σχίσμα σε «ιστορικές συγκυρίες, γλωσσικές διαφορές και πολιτισμικές παρεξηγήσεις». Αυτό αγνοεί ότι οι Άγιοι Πατέρες, που γνώριζαν άριστα τα ελληνικά, δεν παρεξήγησαν τίποτα· κατεδίκασαν τον Μονοφυσιτισμό ως αίρεση. Αν δεχτούμε ότι επρόκειτο απλώς για παρεξήγηση, τότε οι Άγιοι που μαρτύρησαν για την ορθόδοξη ακρίβεια έκαναν λάθος. Η άρση των αναθεμάτων απαιτεί μετάνοια και επιστροφή στην αλήθεια, όχι απλή «φιλική διευθέτηση».

Δ. Ο Πατριάρχης προτρέπει σε «μυστηριακή συνεργασία» — προσέγγιση του κοινού Ποτηρίου. Αυτό αντιστρέφει την ορθόδοξη τάξη: στη Μία Εκκλησία, η Θεία Κοινωνία αποτελεί σφραγίδα της κοινής πίστεως, όχι μέσο για να την επιτύχουμε. Δεν κοινωνούμε μαζί «για να ενωθούμε».

Ε.Ο Πατριάρχης αναφέρεται σε «εκτεταμένη οικογένεια» με «διακριτές παραδόσεις». Αυτή η μεταφορά υποβαθμίζει την Εκκλησία από Σώμα Χριστού σε συγγενικό δίκτυο όπου ο καθένας κρατά τη «δική του παράδοση» — άλλος σε μία φύση, άλλος σε δύο. Η Εκκλησία δεν είναι οικογένεια που ανέχεται διαφορετικές πεποιθήσεις· είναι Σώμα με μία πίστη. Η μεταφορά καθιστά το δόγμα δευτερεύον έναντι των «συγγενικών δεσμών».

Απάντηση τουΤαουάνδρου Β΄, Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας-(Σάββατο, 25 Απριλίου 2026)(Κείμενο-Σύντομη κριτική)

visit counter

Παναγιώτατε Οικουμενικέ Πατριάρχα κ.κ. Βαρθολομαίε,

Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες και Επίσκοποι, σεβαστοί Πατέρες, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

Χριστός Ανέστη… Αληθώς Ανέστη.

Με μεγάλη χαρά στέκομαι σήμερα ανάμεσά σας σε αυτόν τον άγιο τόπο. Εκφράζω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς την Παναγιότητά Σας για την ευγενική αυτή πρόσκληση, την οποία δεν λαμβάνω απλώς ως επίσημη επίσκεψη, αλλά ως μήνυμα σφραγισμένο με αγάπη.

Η συνοδεία μου ενώνεται μαζί μου στην έκφραση βαθύτατης ευγνωμοσύνης για τη θερμή υποδοχή σας και την αγάπη που διαφαίνεται σε κάθε λεπτομέρεια της γενναιόδωρης φιλοξενίας σας από την πρώτη στιγμή της αφίξεώς μας.

Είχα την ευλογία να συναντήσω την Παναγιότητά Σας και στο παρελθόν, όμως αυτή είναι η πρώτη μου επίσκεψη στην ιστορική σας Έδρα εδώ στην Τουρκία, σε αυτήν την όμορφη χώρα. Έχω ευλογηθεί βαθιά από αυτή την επίσκεψη, η οποία αποτελεί συνέχεια της μακράς ιστορίας και των βαθιά ριζωμένων δεσμών αγάπης μεταξύ των δύο Εκκλησιών μας, της Έδρας του Αγίου Μάρκου του Αποστόλου και της Έδρας του Αγίου Ανδρέου του Αποστόλου.

Έρχομαι σε εσάς από την Αίγυπτο, από την Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία, από τη γη που αγιάστηκε από την επίσκεψη της Αγίας Οικογένειας κατά τον πρώτο αιώνα· από τη γη του Αγίου Μάρκου του Αποστόλου, ο οποίος επισφράγισε τη μαρτυρία του με το μαρτύριο στην Αλεξάνδρεια.

Μέσα στους αιώνες, η Κοπτική Εκκλησία διαφύλαξε την πίστη με σταθερότητα και ανέδειξε μεγάλους Πατέρες της Ορθοδοξίας, μεταξύ των οποίων τον Άγιο Αθανάσιο τον Αποστολικό και τον Άγιο Κύριλλο, στύλο της πίστεως. Έγινε γνωστή στην ιστορία ως η Εκκλησία των Μαρτύρων.

Από τη γη της ανέτειλε επίσης ο Μέγας Αντώνιος, ο πατέρας του μοναχισμού, του οποίου το παράδειγμα ενέπνευσε την εξάπλωση του μοναχικού βίου σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεν μπορώ να σταθώ εδώ χωρίς να εκφράσω τη βαθιά μου εκτίμηση για τη μαρτυρία και τη διακονία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, καθώς και για τις ακούραστες προσπάθειες της Παναγιότητάς Σας στην υπηρεσία της ενότητας της Ορθοδοξίας.

Φέρετε αυτήν την ιερή μαρτυρία με αξιοθαύμαστη πιστότητα και πνευματική χαρά που μας εμπνέει όλους. Εκτιμώ ιδιαίτερα τη δέσμευσή σας για ενότητα και ειρήνη, και ιδίως την βαθιά σας πρόσκληση ότι η Εκκλησία πρέπει να είναι «σημείο ενότητας, μαρτυρία αγάπης και διάκονος ειρήνης».

Προσεύχομαι ο Κύριος Χριστός να χαρίζει στην Παναγιότητά Σας υγεία και δύναμη και να σας στηρίζει σε αυτήν την ιερή αποστολή. Εκτιμώ επίσης τις ιστορικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και των λαών μας, που συνδέονται με βαθιούς και διαρκείς δεσμούς μέσα στους αιώνες.

Είναι αληθινή χαρά να συναντώ σήμερα την Παναγιότητά Σας, μαζί με τους αγαπητούς Πατέρες της ευλογημένης σας Εκκλησίας. Αναμένουμε με μεγάλη χαρά να σας υποδεχθούμε στην Αίγυπτο στον κατάλληλο χρόνο.

Κλείνοντας, ας προσευχηθούμε μαζί, ας διακονήσουμε μαζί και ας δώσουμε μαρτυρία μαζί ενώπιον ενός κόσμου που αναμένει από εμάς κάτι πολύ βαθύτερο από λόγια. Διότι, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, ο Θεός «δύναται ὑπερεκπερισσοῦ ποιῆσαι ὑπὲρ πάντα ἃ αἰτούμεθα ἢ νοοῦμεν, κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἡμῖν» (Εφεσίους 3:20). Αυτή είναι η βάση της ελπίδας μας.

Χριστός Ανέστη… Αληθώς Ανέστη. Ευχαριστώ.

-------------------------------------------------------------------------------------

Σύντομη κριτική των απόψεων

Α. Πρωτίστως, καταλογίζεται στον Κόπτη Προκαθήμενο μια «σιωπηρή αποδοχή» του πρωτείου της Κωνσταντινούπολης. Η χρήση τίτλων όπως «Παναγιώτατε» και η αναγνώριση μιας ειδικής «ιερής αποστολής» του Φαναρίου έρχονται σε σύγκρουση με την ιστορική αυτοσυνειδησία της Αλεξανδρινής Έδρας, η οποία παραδοσιακά δεν αναγνώριζε δικαιοδοσία εξουσίας στην Κωνσταντινούπολη, ειδικά μετά το Σχίσμα του 451 μ.Χ.

Β. Παράλληλα, εντοπίζεται μια έντονη δογματική ασάφεια. Ο Πατριάρχης χρησιμοποιεί τον όρο «Ορθοδοξία»  εξισώνοντας τη Μονοφυσιτική παράδοση των Κοπτών με τη Χαλκηδόνεια παράδοση των Βυζαντινών. Αυτή η «ορολογική ισοπέδωση» συνοδεύεται από μια ηχηρή αποσιώπηση της Χριστολογικής διαφοράς. Η πλήρης αποφυγή αναφοράς στις δύο φύσεις του Χριστού —το κεντρικό ζήτημα που χωρίζει τις δύο Εκκλησίες για 15 αιώνες— δεν εκλαμβάνεται ως διπλωματική ευγένεια, αλλά ως εκκλησιολογική αυτονόμευση που θυσιάζει την αλήθεια του δόγματος χάριν της προσέγγισης.

Γ.Η ρητορική περί «μακρών δεσμών αγάπης» χαρακτηρίζεται ιστορικά ανακριβής, καθώς αποσιωπά αιώνες αλληλοαφορισμών και εχθρότητας, παρουσιάζοντας τη σύγχρονη εκκλησιαστική διπλωματία ως δήθεν αιώνια παράδοση. Αυτό οδηγεί σε έναν προβληματικό «λειτουργικό οικουμενισμό», όπου η κοινή προσευχή και η κοινωνική διακονία προτάσσονται ως υποκατάστατα της δογματικής ενότητας.

Δ. Η  χρήση της Αγίας Γραφής ως ρητορικό άλλοθι και η ασάφεια γύρω από τα όρια της Εκκλησίας υποδηλώνουν μια θεολογική παράλυση. Η  αληθινή ενότητα δεν μπορεί να επιτευχθεί με διπλωματικούς ελιγμούς και αμοιβαίες αβρότητες, αλλά απαιτεί ειλικρινή ομολογία της αλήθειας, αναγνώριση του βάθους της διαίρεσης και ουσιαστικό θεολογικό διάλογο χωρίς εκπτώσεις στην πίστη.

Προσφώνηση του Οικουμενικού Πατρ. Βαρθολομαίου προς τον Πάπα και Πατριάρχη των Κοπτών Tawadros II (Απόψεις και σχόλια)

visit counter

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί ελευθερη μετάφραση του πρωτοτύπου, που δημοσιεύτηκε στο link   https://fosfanariou.gr/index.php/2026/04/26/porsfonisi-tou-oikoumenikou-patriarchou-pros-ton-patriarchi-tis-koptikis-ekklisias/

στην αγγλική γλώσσα κατά την επίσημη επίσκεψη της Αυτού Μακαριότητος Tawadros II, Πάπα των Κοπτών  στο Φανάρι το Σάββατο, 25 Απριλίου 2026.

Ακολουθεί σύντομη κριτική των απόψεων.

-------------------------------------------------------------------

Χαιρετισμός της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου κατά την επίσημη επίσκεψη της Α.Μ. Ταουάνδρου Β΄, Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθοδόξου Εκκλησίας (Σάββατο, 25 Απριλίου 2026)

Μακαριώτατε και Αγιώτατε Ταουάνδρε Β΄, Πάπα και Πατριάρχα της Κοπτικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ,
Σεβασμιώτατοι, Εξοχώτατοι και Θεοφιλέστατοι,
Σεβαστοί Πατέρες,
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές,

Χριστός Ανέστη!

Με πολλή χαρά εν τω Αναστάντι Κυρίω, υποδεχόμαστε την Μακαριότητά Σας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η παρουσία Σας ανάμεσά μας αποτελεί ευλογία και σημείο ελπίδας — ελπίδας που δεν στηρίζεται μόνο στην ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά στη χάρη του Αγίου Πνεύματος, το οποίο, διά της αγάπης του Χριστού, μας οδηγεί προς την ενότητα (πρβλ. Β΄ Κορ. 5:14). Μέσα στο ίδιο αυτό πνεύμα, ο άγιος Απόστολος μας προτρέπει: «ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ» (Γαλ. 6:2).

Η σημερινή σας επίσκεψη υπερβαίνει μια απλή τελετουργική συνάντηση· φέρει βαθιά ιστορική σημασία, καθώς αποτελεί την πρώτη σας επίσκεψη στο Φανάρι. Η συνάντηση αυτή αποτελεί άμεσο καρπό της αδελφικής συνάξεως που φιλοξενήσατε τον Σεπτέμβριο του 2024 στην σεπτή Μονή του Αγίου Βησσαρίου στην Αίγυπτο, η οποία υπήρξε ισχυρό σημείο αρμονίας και ομονοίας. Εκεί, εν προσευχή και αμοιβαία αγάπη, εκπρόσωποι των Ανατολικών Ορθοδόξων και των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών επιβεβαίωσαν την κοινή τους κλήση: να εμβαθύνουν την κατανόηση, να ενισχύσουν τους δεσμούς της αγάπης, να επιδιώξουν την αποκατάσταση της ενότητας εν κοινωνία και να προσφέρουν κοινή και αξιόπιστη μαρτυρία στον σύγχρονο κόσμο. Έτσι, η πορεία που ανοίγεται μπροστά μας δεν είναι μια αφηρημένη θεολογική επιδίωξη, αλλά μια ζώσα εκκλησιαστική πραγματικότητα.

Για αιώνες, οι Εκκλησίες μας πορεύθηκαν παράλληλα, μερικές φορές χωρισμένες από το βάρος ιστορικών συνθηκών και δογματικών παρεξηγήσεων. Ωστόσο, μέσω ειλικρινούς και υπομονετικού διαλόγου, έχουμε πλέον αναγνωρίσει εκ νέου ότι αυτά που μας ενώνουν υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνα που κάποτε μας χώριζαν. Οι χριστολογικές συμφωνίες των τελευταίων δεκαετιών κατέδειξαν την κοινή μας πίστη στο μυστήριο του Ενανθρωπήσαντος Λόγου, εκφρασμένη με διαφορετικούς θεολογικούς τρόπους, αλλά βαθιά ριζωμένη στην αποστολική και αδιαίρετη Παράδοση της Εκκλησίας.

Ήλθε, λοιπόν, ο καιρός να προχωρήσουμε από τη συμφωνία στη συνάντηση, από τη θεολογική σύγκλιση στην πνευματική ενότητα. Αυτή είναι η συλλογική μας ευθύνη. Καλούμαστε να μετατρέψουμε τους καρπούς του διαλόγου σε απτές ποιμαντικές πραγματικότητες: να καλλιεργήσουμε την αμοιβαία αναγνώριση και γνωριμία μεταξύ των πιστών μας· να ενθαρρύνουμε τη συνεργασία στη μαρτυρία της πίστεως, ιδίως σε περιοχές όπου οι Χριστιανοί υφίστανται διωγμούς και περιθωριοποίηση· και να υψώσουμε κοινή φωνή για ζητήματα που αφορούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ιερότητα της δημιουργίας, τον θεσμό της οικογένειας και την επείγουσα ανάγκη για ειρήνη.

Όπως τονίσθηκε εύγλωττα κατά τη συνάντηση του 2024, καλούμαστε να εμβαθύνουμε την εν Χριστώ κοινωνία μας, να εμπλουτίσουμε την κατανόησή μας και να επιμείνουμε στην προσευχή, ώστε να οδηγηθούμε πλησιέστερα στη μετοχή στο Μυστικό Σώμα και Αίμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Μακαριώτατε,

Οι δεσμοί μεταξύ των Ανατολικών Ορθοδόξων και των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών, γενικώς, και μεταξύ της Κοπτικής Εκκλησίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ειδικότερα, είναι αρχαίοι και ιεροί. Ριζώνουν στη μαρτυρία των πρώτων χριστιανικών αιώνων, τρέφονται από τον σεβασμό προς την πατερική παράδοση, αγιάζονται από το αίμα των μαρτύρων και εμψυχώνονται από κοινό λειτουργικό και ασκητικό ήθος. Σήμερα, οι ιεροί αυτοί δεσμοί ανανεώνονται και θεραπεύονται — όχι με τη διαγραφή της ιστορίας, αλλά με την υπέρβαση των διαφορών και ακόμη και των παλαιών διαφωνιών, μέσα στο φωτεινό φως της αλήθειας και της αγάπης του Χριστού.

Υποδεχόμενοι τη Μακαριότητά Σας και τη σεπτή συνοδεία Σας στην ιστορική αυτή Καθέδρα της Κωνσταντινουπόλεως, προσευχόμαστε θερμά η παρούσα περίσταση να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση των αδελφικών σχέσεων μεταξύ των Εκκλησιών μας και να εμπνεύσει νέα βήματα προς την πλήρη φανέρωση της ενότητάς μας.

Είθε ο Αναστάς Κύριος να ευλογεί τα βήματά Σας, να καθοδηγεί τις Εκκλησίες μας και να μας αξιώσει, εν τω καλώ Του καιρώ, να Τον δοξάσουμε με μία καρδιά και μία φωνή, συγκεντρωμένοι γύρω από το ένα Άγιο Ποτήριο, εις δόξαν αιώνιαν.

Χριστός Ανέστη!

---------------------------------------------------------------------------------

Κριτική των απόψεων

Α. Ο Πατριάρχης αναφέρεται επανειλημμένα σε «Εκκλησίες» στον πληθυντικό, εξισώνοντας την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία με τις μη χαλκηδόνειες κοινότητες. Εκκλησιολογικά, αυτό συνιστά κατάλυση της εκκλησιολογίας των Οικουμενικών Συνόδων. Η Εκκλησία είναι μία, όχι πολλές. Η χρήση του πληθυντικού «Εκκλησίες» για ομάδες που δεν βρίσκονται σε ευχαριστιακή κοινωνία μεταξύ τους και δεν ομολογούν την ίδια πίστη, δεν είναι απλώς ατόπημα· είναι εκκλησιολογική αυτοαναιρέση. Αν η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, δεν μπορεί να διασπάται σε «παράλληλους δρόμους» που οδηγούν στο ίδιο τέρμα.

Β. Το κείμενο αναφέρεται σε «Χριστολογικές συμφωνίες» και «διαφορετικά θεολογικά ιδιώματα», παρουσιάζοντας τη διαφορά ως θέμα «ιδιωμάτων» ή «παρεξηγήσεων». Αυτό είναι εκκλησιολογικά ανεπίτρεπτο. Οι Μονοφυσίτες  δεν απλώς «εξέφρασαν διαφορετικά» την ίδια πίστη· αρνήθηκαν τον ορισμό της Χαλκηδόνειας Συνόδου περί των δύο φύσεων του Χριστού «ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως». Η παρουσίαση αυτής της άρνησης ως «διαφορετικού ιδιώματος» ισοδυναμεί με εκκλησιολογικό ρελατιβισμό. Οι Σύνοδοι δεν καταδίκασαν «ιδιώματα»· καταδίκασαν αίρεση.

Γ.Η προοπτική για ένα κοινό Άγιο Ποτήριο (Intercommunio) χωρίς να έχει επιτευχθεί προηγουμένως πλήρης ταύτιση στην πίστη θεωρείται κατάλυση της ευχαριστιακής ενότητας. Για την ορθόδοξη παράδοση, η κοινή κοινωνία των μυστηρίων δεν είναι το μέσο για την ένωση, αλλά το επιστέγασμα και το αποτέλεσμα μιας ήδη υπάρχουσας δογματικής ενότητας.

Δ.Υπάρχει έντονη ένσταση για την αποδυνάμωση του κύρους των Οικουμενικών Συνόδων. Όταν οι Σύνοδοι αντιμετωπίζονται ως απλές «ιστορικές συγκυρίες», η αντικειμενική αλήθεια της Εκκλησίας κινδυνεύει να αντικατασταθεί από μια υποκειμενική συναισθηματική προσέγγιση της πίστης.

Ε. Η αυθαίρετη χρήση αποσπασμάτων από την Αγία Γραφή, όπως αυτά προς Γαλάτας και προς Κορινθίους και η απομόνωση των χωρίων αυτών από το ερμηνευτικό πλαίσιο των Πατέρων της Εκκλησίας θεωρείται ότι αλλοιώνει το νόημά τους, προκειμένου να στηριχθούν προκατασκευασμένα συμπεράσματα για μια ασαφή ενότητα.

ΣΤ. Το κείμενο αυτό δεν αποτελεί απλώς μια «προσφώνηση αγάπης». Εκφράζει μια εκκλησιολογία που:

• Υποκαθιστά τη δογματική ενότητα με συναισθηματική συγγένεια.
• Υποβαθμίζει τις Οικουμενικές Συνόδους σε «ιστορικές συγκυρίες».
• Προοιωνίζει ευχαριστιακή κοινωνία χωρίς κοινή πίστη.
• Μετατρέπει την Ορθόδοξη Εκκλησία από Σώμα Χριστού σε «μέλος μιας ευρύτερης χριστιανικής οικογένειας».

 

Μήνυμα Πατριάρχου Βαρθολομαίου στον νέο Κόπτη Πατριάρχη. Αποδοχή των Μονοφυσιτών ως Εκκλησίας με αποστολική διαδοχή;

visit counter

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧH ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΝΕΟΕΚΛΕΓΕΝΤΑ ΠΑΠΑ ΤΩΝ ΚΟΠΤΩΝ (4−11−2012)

«Πρός τήν Ἁγιότητα τοῦ ἐκλεγέντος Πάπα Tawadros II:

Μέ εἰλικρινῆ ἀδελφικήν χαράν ἐπληροφορήθημεν τήν πρόσφατον ἐκλογήν σας ὡς πνευματικοῦ ὁδηγοῦ τῆς Κοπτικῆς Ἐκκλησίας, ὡς διαδόχου τοῦ ἀγαπητοῦ καί σεβαστοῦ Πάπα Shenouda III, μετά τήν μακροχρόνιον καί πλουσίαν διακονίαν του.

Ὁμοῦ μετά τῶν εὐλαβῶν πιστῶν τῆς ἀνά τόν κόσμον Κοπτικῆς Ἐκκλησίας, συμμεριζόμεθα τήν βαθεῖαν παρηγορίαν πού συνοδεύει τήν ἐκλογήν καί τήν ἐνθρόνισιν τοῦ νέου πνευματικοῦ ποιμένος, ὡς ἐπίσης καί τήν μετά πολλῶν προσευχῶν ἀναγνώρισιν τῆς τεραστίας εὐθύνης πού ἀναλαμβάνει ἡ Ἁγιότης Σας, καθώς τώρα εἶσθε ὁ ὁδηγός τῶν ἀνθρώπων πού σᾶς ἐνεπιστεύθη ὁ Θεός εἰς μίαν ἐποχήν πού ὁ κόσμος χαρακτηρίζεται ἀπό ταραχάς καί εἰς μίαν περιοχήν πού ἀπαιτεῖ ἐξαιρετικήν διάκρισιν καί εὐαισθησίαν.

Γνωρίζομεν ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε διακονία σας ὡς ἐπισκόπου, μοναχοῦ καί θεολόγου θά ἀποτελέση ἀνεκτίμητον πηγήν, την ὁποίαν, θερμῶς προσευχόμεθα, ἡ Θεία Χάρις πλουσίως να εὐλογῆ καί νά πολλαπλασιάζη, διά τήν συνεχῆ εὐημερίαν τῆς Ἐκκλησίας σας, διά τήν ἐνίσχυσιν τῶν σχέσεων μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν μας, καί διά τήν ὠφέλειαν ὅλου τοῦ κόσμου τοῦ Θεοῦ. Ὑπό τό φῶς τῆς ἐπερχομένης ἐπισήμου ἐνθρονίσεώς σας τήν 18ην Νοεμβρίου, μέ ἱερότητα προσευχόμεθα μεθ’ Ὑμῶν και σᾶς συγχαίρομεν ἐγκαρδίως, προκαταβολικῶς, ἐπί τῇ ἀνταξίᾳ ὑμῶν ταύτῃ καί ἱστορικῆς σημασίας περιστάσει.

Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, 4 Νοεμβρίου 2012».

[Μετάφραση: Δέσποινα Καλογεράκη, Δρ Θεολογίας]

ΠΗΓΗ ''ΑΚΤΙΝΕΣ''