Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια, το ελληνικό κράτος άλλαξε πρόσωπο. Από ένα σύστημα που βασιζόταν στη γραφειοκρατία, τις ουρές και τα χειρόγραφα πιστοποιητικά, μετατράπηκε σταδιακά σε ένα σύγχρονο ψηφιακό οικοσύστημα. Σήμερα, εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις εξυπηρετούνται καθημερινά μέσω διαδικτύου, χωρίς να χρειάζεται να πηγαίνουν σε υπηρεσίες.
Τα Πρώτα Βήματα (1999 – 2002)
Η αρχή έγινε το 1999 με το TAXISnet του Υπουργείου Οικονομικών. Ήταν η πρώτη φορά που οι πολίτες μπορούσαν να υποβάλουν ηλεκτρονικά τη φορολογική τους δήλωση. Αυτό σήμαινε την πρώτη ουσιαστική ψηφιακή επαφή του κοινού με τη δημόσια διοίκηση.
Τρία χρόνια αργότερα, το 2002, ιδρύθηκαν τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ). Αποτέλεσαν την πρώτη προσπάθεια για ενιαία εξυπηρέτηση των πολιτών σε διοικητικά θέματα, δημιουργώντας ένα δίκτυο που σταδιακά επεκτάθηκε σε όλη τη χώρα.
Θεσμικό Πλαίσιο και Διαφάνεια (2010)
Το 2010 ήταν καθοριστικό για τη διαφάνεια. Με τον νόμο 3861/2010 και το πρόγραμμα «Διαύγεια», έγινε υποχρεωτική η ανάρτηση όλων των κυβερνητικών και διοικητικών αποφάσεων στο διαδίκτυο. Καμία διοικητική πράξη δεν μπορούσε πλέον να εκτελεστεί αν δεν ελάμβανε Αριθμό Ανάρτησης στο Διαδίκτυο (ΑΔΑ). Παράλληλα, με τον νόμο 3882/2010 θεσπίστηκε το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, θέτοντας κανόνες για τα δημόσια δεδομένα.
Ίδρυση Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (2019)
Το 2019 συστήθηκε αυτοτελές Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος του ήταν να σταματήσει ο κατακερματισμός των ψηφιακών υπηρεσιών που είχε παρατηρηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Ένας ενιαίος σχεδιασμός και συντονισμός όλων των δημόσιων ψηφιακών υπηρεσιών ξεκίνησε να λειτουργεί κάτω από μία κεντρική στρατηγική.
Η Έναρξη του gov.gr και η Πανδημία (2020)
Τον Μάρτιο του 2020 μπήκε σε λειτουργία η κεντρική πύλη του κράτους, το gov.gr. Στην αρχή συγκέντρωνε περίπου 500 υπηρεσίες, όπως υπεύθυνες δηλώσεις και εξουσιοδοτήσεις.
Η πανδημία του κορωνοϊού επιτάχυνε δραματικά την υιοθέτηση ψηφιακών υπηρεσιών. Εφαρμογές όπως η άυλη συνταγογράφηση, το σύστημα SMS για τις μετακινήσεις και τα ψηφιακά πιστοποιητικά έγιναν καθημερινό εργαλείο για εκατομμύρια πολίτες.
Κώδικας Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Νέες Εφαρμογές
Με τον νόμο 4727/2020 ενσωματώθηκε όλη η νομοθεσία για τις ψηφιακές επικοινωνίες και τη διακυβέρνηση σε ένα ενιαίο κείμενο, τον Κώδικα Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ταυτόχρονα, εισήχθησαν τα ψηφιακά έγγραφα στα κινητά τηλέφωνα μέσω της εφαρμογής Gov.gr Wallet, ενώ επιτεύχθηκε πλήρης διασύνδεση μεταξύ των μητρώων του Δημοσίου και επεκτάθηκαν χιλιάδες ψηφιακές υπηρεσίες.
Ψηφιακά Έγγραφα και Συναλλαγές
Σήμερα, ο τρόπος που εκδίδονται και διαχειρίζονται τα βασικά έγγραφα ταυτοποίησης έχει αλλάξει ριζικά μέσω του gov.gr.
Το Gov.gr Wallet στο Κινητό
Μέσω της επίσημης εφαρμογής Gov.gr Wallet, οι πολίτες μπορούν να αποθηκεύουν στο κινητό τους:
Αυτά τα ψηφιακά έγγραφα έχουν πλήρη ισχύ σε όλη την ελληνική επικράτεια για κάθε νόμιμη χρήση, από δημόσιες υπηρεσίες και τράπεζες μέχρι αστυνομικούς ελέγχους.
Οι Νέες Ταυτότητες
Οι νέες αστυνομικές ταυτότητες έχουν πλέον τη μορφή πιστωτικής κάρτας και περιλαμβάνουν ενσωματωμένο τσιπ RFID για ασφαλή ταυτοποίηση και προστασία από πλαστογραφία. Η διαδικασία έκδοσης ή αντικατάστασης γίνεται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας id.gov.gr και είναι εναρμονισμένες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.
Τα Ηλεκτρονικά Διαβατήρια
Το ηλεκτρονικό διαβατήριο (e-Passport) περιέχει ανέπαφο microchip όπου αποθηκεύονται με ασφάλεια τα βιομετρικά δεδομένα του κατόχου, όπως ψηφιακή φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα. Μέσω του gov.gr παρέχονται υπηρεσίες για ηλεκτρονικό παράβολο, ραντεβού και παρακολούθηση της πορείας έκδοσης.
Τα Διπλώματα Οδήγησης
Η ανανέωση ή η έκδοση αντιγράφου διπλώματος οδήγησης γίνεται πλέον ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας drivers-services.gov.gr. Μετά την επιτυχή εξέταση, εκδίδεται άμεσα ψηφιακή προσωρινή άδεια οδήγησης μέσω του gov.gr, μέχρι να παραληφθεί το πλαστικό δίπλωμα.
Ταυτοποίηση στις Τράπεζες
Μέσω της υπηρεσίας eGov-KYC, οι πολίτες μπορούν να επικαιροποιούν τα στοιχεία τους στις τράπεζες (εισόδημα, διεύθυνση, επάγγελμα, στοιχεία ταυτότητας) αυτόματα, χωρίς να προσκομίζουν φυσικά έγγραφα, χρησιμοποιώντας τα διαπιστευτήρια TAXISnet. Επιπλέον, οι τραπεζικές κάρτες συνδέονται πλέον με ψηφιακά πορτοφόλια, όπως το Google Wallet και το Apple Pay, για ανέπαφες πληρωμές μέσω κινητού ή smartwatch.
Οι Διαφορές στα Τσιπ Ταυτότητας και Διαβατηρίου
Παρόλο που τα τσιπ στις νέες ταυτότητες και στα διαβατήρια βασίζονται στην ίδια τεχνολογία ανέπαφης επικοινωνίας (RFID / NFC), εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς και διαφορετικά επίπεδα ασφαλείας.
Σκοπός Χρήσης
Το τσιπ του διαβατηρίου έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για τους συνοριακούς ελέγχους και τις ηλεκτρονικές πύλες (e-Gates). Αποστολή του είναι να επιβεβαιώνει διεθνώς ότι το έγγραφο είναι γνήσιο και δεν έχει παραποιηθεί.
Το τσιπ της ταυτότητας έχει διπλό ρόλο. Εκτός από ταξιδιωτικό έγγραφο εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και χωρών Σένγκεν, λειτουργεί και ως μέσο ηλεκτρονικής ταυτοποίησης (eID) για ψηφιακές συναλλαγές με το Δημόσιο και τις τράπεζες, επιτρέποντας ακόμη και την ψηφιακή υπογραφή εγγράφων.
Πρότυπα Ασφαλείας και Πρόσβασης
Η νέα ταυτότητα ακολουθεί τα πρότυπα ICAO 9303 και τον ευρωπαϊκό κανονισμό EU 2019/1157. Υποστηρίζει επικοινωνία τόσο ανέπαφα (RFID) όσο και με επαφή (μέσω smart card readers). Για να διαβαστούν τα δεδομένα της, απαιτείται είτε ο εξαψήφιος αριθμός CAN που είναι τυπωμένος στο μπροστινό μέρος, είτε η ζώνη MRZ (Machine Readable Zone). Το τσιπ της ταυτότητας περιέχει ιδιωτικά κλειδιά κρυπτογράφησης που επιτρέπουν στον κάτοχο να πιστοποιείται ψηφιακά με ασφάλεια επιπέδου eIDAS.
Το διαβατήριο ακολουθεί το διεθνές πρότυπο ICAO DOC 9303 και υποστηρίζει αποκλειστικά ανέπαφη επικοινωνία (RFID). Για την ανάγνωση των δεδομένων του, ένας σαρωτής πρέπει πρώτα να διαβάσει οπτικά τις δύο γραμμές κειμένου στο κάτω μέρος της σελίδας (MRZ). Αυτό αποτρέπει την υποκλοπή δεδομένων από απόσταση. Το τσιπ του διαβατηρίου δεν περιέχει πιστοποιητικά χρήστη, αλλά μόνο τα ψηφιακά πιστοποιητικά της εκδίδουσας αρχής (π.χ. Ελληνική Αστυνομία), που εγγυώνται τη γνησιότητα των αποθηκευμένων βιομετρικών δεδομένων.
Συνοπτικά, το τσιπ της ταυτότητας είναι ένα εργαλείο διπλής χρήσης για ταξίδια και ψηφιακές συναλλαγές, ενώ το τσιπ του διαβατηρίου είναι εξειδικευμένο αποκλειστικά για ταξιδιωτικούς ελέγχους και διεθνή ασφάλεια.
