Απόψεις και σχόλια για το Διεθνές θεολογικό συμπόσιο προς Τιμή του Γέροντα Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου.

visit counter

 

Εισαγωγικά

Η διοργάνωση του Διεθνούς Θεολογικού Συμποσίου «Μνήμη και Τιμή Γέροντος Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου: Μάρτυς της δόξης του Θεού και οδηγός εν Πνεύματι» (8–10 Μαΐου 2026), με επίκεντρο το πολυτελές ξενοδοχείο Wyndham Grand στην Αθήνα, εγείρει σοβαρά θεολογικά και εκκλησιολογικά ερωτήματα.

Ο Γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης αναγνωρίζεται ως μια εμβληματική μοναστική μορφή του 20ού αιώνα, η οποία σφράγισε ανεξίτηλα την αναζωογόνηση του σύγχρονου ορθόδοξου μοναχισμού. Η προσωπικότητά του ήταν ένας σπάνιος συνδυασμός βαθιάς ασκητικότητας, πνευματικής αρχοντιάς και απόλυτης αφοσίωσης στη λατρευτική ζωή, στοιχεία που τον καθιέρωσαν ως έναν χαρισματικό ηγούμενο και πνευματικό πατέρα.

Υπάρχουν βαθιές αντιφάσεις ανάμεσα στο ησυχαστικό ήθος που πρέσβευε ο μακαριστός Γέρων και στη σύγχρονη τάση θεσμοποίησης, ακαδημαϊκοποίησης και πρόωρης υποβόσκουσας προσπάθειας«αγιοποίησης»  της χαρισματικής αυτής  μορφής  της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

(ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ: https://www.romfea.gr/makkabaioi/76611-oi-ergasies-tou-diethnoys-theologikoy-symposiou-gia-ton-geronta-aimiliano

 

Απόψεις και σχόλια

Α.  Είναι παράδοξο να τιμάται ένας άνθρωπος που αγάπησε την αφάνεια και την ησυχία της ερήμου σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο πέντε αστέρων στην καρδιά της Αθήνας. Ο Γέροντας ζούσε μες στη σιωπή, ενώ το συνέδριο στηρίχτηκε στον θόρυβο των ΜΜΕ και τη ζωντανή μετάδοση.

Β.  Υπάρχει ο κίνδυνος η διδασκαλία του Γέροντα να γίνει απλώς ένα ακαδημαϊκό αντικείμενο. Η ορθόδοξη πίστη είναι εμπειρία και προσευχή, όχι θεωρητικές ομιλίες των 20 λεπτών. Όταν η ασκητική ζωή μπαίνει σε πρόγραμμα συνεδρίου, χάνει την αληθινή της δύναμη.

Γ.  Ένα από τα πλέον προβληματικά στοιχεία τέτοιων διοργανώσεων είναι η έμμεση, αλλά σαφής, προσπάθεια επιβολής μίας de facto αγιοποίησης του Γέροντα  πριν αποφανθεί η συνείδηση της Εκκλησίας και τα αρμόδια συνοδικά όργανα. Ο τίτλος του συνεδρίου «Μάρτυς της δόξης του Θεού», καθώς και η τοποθέτηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου, ο οποίος κήρυξε την έναρξη χαρακτηρίζοντας τον Γέροντα «Μάρτυρα της δόξης του Θεού και οδηγό εν Πνεύματι», χρησιμοποιούν ορολογία που παραδοσιακά αποδίδεται σε αναγνωρισμένους αγίους.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαθέτει μία σοφή βραδύτητα στην αναγνώριση της αγιότητας.

 Η παρέλευση μόλις επτά ετών από την κοίμηση του Γέροντα (9 Μαΐου 2019 — και το συμπόσιο πραγματοποιείται ακριβώς την επέτειο, 8–10 Μαΐου 2026) είναι ελάχιστος χρόνος για την ασφαλή αποτίμηση του έργου και της επιρροής του. Η βεβιασμένη προβολή μέσω μεγαλοπρεπών συμποσίων δημιουργεί την εντύπωση μίας οργανωμένης εκστρατείας προώθησης, η οποία δεν συνάδει με το ορθόδοξο ήθος. Η αγιότητα αναβλύζει φυσικά από το πλήρωμα της Εκκλησίας και δεν επιβάλλεται «άνωθεν» μέσω συνεδρίων και δημοσίων σχέσεων.

Η ορθόδοξη πράξη γνωρίζει παραδείγματα αγίων που αναγνωρίστηκαν αιώνες μετά την κοίμησή τους, ακριβώς επειδή η Εκκλησία σέβεται το μυστήριο και δεν το εργαλειοποιεί. Η βιασύνη στην «αγιοποίηση» δεν είναι ευσέβεια — είναι ανυπομονησία που υποκρύπτει κοσμικά κίνητρα.

Δ.  Το πρόγραμμα του συνεδρίου θυμίζει περισσότερο επιχειρηματική συνάντηση παρά εκκλησιαστική σύναξη. Ο Γέροντας ζούσε με τη νυχτερινή προσευχή και την απλότητα, στοιχεία που συγκρούονται με την «αποστειρωμένη» ατμόσφαιρα ενός συνεδριακού κέντρου.

Ε.  Η διοργάνωση από ιδιωτικά ιδρύματα και η συμμετοχή πολλών ιεραρχών από το εξωτερικό εγείρει ερωτήματα. Μήπως η τιμή προς τον Γέροντα μετατρέπεται σε μέσο για δημόσιες σχέσεις ή για τη δημιουργία «οπαδών» γύρω από ένα πρόσωπο, αντί για την ενότητα της Εκκλησίας;

ΣΤ. Η προσπάθεια να «χωρέσει» ο ησυχασμός του Αγίου Όρους σε ένα κοσμικό συνέδριο στην Αθήνα θεωρείται από πολλούς μια πνευματική αστοχία που αλλοιώνει το μήνυμα του Γέροντα Αιμιλιανού.

Ζ. Η εκκλησιολογική διάσταση του συμποσίου προκαλεί επίσης σοβαρό προβληματισμό. Η διοργάνωση από ιδιωτικά ιδρύματα (Ίδρυμα «Ορμύλια», Ινσιτουτο Άγιος Μάξιμος Γραικός), με τη συμμετοχή πλήθους ιεραρχών, δημιουργεί ένα ιδιότυπο εκκλησιαστικό γεγονός που λειτουργεί παράλληλα ή και υπεράνω των επίσημων συνοδικών θεσμών.

Η.Η συγκέντρωση τόσων επισκόπων, ηγουμένων και ακαδημαϊκών για την τιμή ενός προσφάτως κεκοιμημένου προσώπου δημιουργεί τον κίνδυνο διαμόρφωσης «παρατάξεων» ή «σχολών» εντός της Εκκλησίας. Η προσκόλληση στο πρόσωπο ενός Γέροντα, όσο άγιος κι αν υπήρξε, δεν πρέπει να επισκιάζει την χριστοκεντρική διάσταση της πίστης. Η Εκκλησία δεν είναι άθροισμα οπαδών διαφόρων γερόντων, αλλά το Σώμα του Χριστού.

Θ. Το Διεθνές Θεολογικό Συμπόσιο για τον Γέροντα Αιμιλιανό Σιμωνοπετρίτη, παρά τις αγαθές προθέσεις των διοργανωτών του, αναδεικνύει μία βαθιά παθογένεια της σύγχρονης εκκλησιαστικής ζωής: την ανάγκη για εντυπωσιασμό, προβολή και θεσμική επιβεβαίωση. Η μεταφορά του ησυχασμού από το κελί του Αγίου Όρους στα σαλόνια του Wyndham Grand αποτελεί μία πνευματική παραφωνία που δεν μπορεί να συγκαλυφθεί από τον αριθμό των εισηγητών ή την εμβέλεια των τίτλων τους.

Ι. Ο αληθινός τρόπος τιμής ενός Γέροντα που αγάπησε την αφάνεια δεν είναι τα συνέδρια, οι κάμερες και οι ακαδημαϊκές περγαμηνές, αλλά η σιωπηλή μίμηση της βιοτής του. Η Εκκλησία καλείται να αντισταθεί στον πειρασμό της εκκοσμίκευσης και της μετατροπής της πνευματικής εμπειρίας σε θέαμα, διαφυλάσσοντας το μυστήριο της αγιότητας από τη φθορά της δημοσιότητας.

Τελικά, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι αν ο Γέρων Αιμιλιανός άξιζε τιμής — αναμφίβολα άξιζε. Το ερώτημα είναι: ποιον τιμά τελικά αυτό το συμπόσιο; Τον Γέροντα ή εκείνους που το διοργανώνουν;

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Όταν η Ζωή Ασφυκτιά

visit counter

Εισαγωγή

Η πρόσφατη τραγωδία στην Ηλιούπολη, όπου δύο ανήλικα κορίτσια οδηγήθηκαν σε απόπειρα αυτοκτονίας, συγκλονίζει την κοινή γνώμη και αναδεικνύει με δραματικό τρόπο τις βαθιές πληγές που μαστίζουν τη σύγχρονη νεολαία. Τα λόγια της 17χρονης μαθήτριας, «Μπαμπά και μαμά, τρία χρόνια τώρα είμαι σε κατάσταση κατάθλιψης. Και μπορεί αυτός ο κόσμος να έχει τα ωραία του, αλλά ίσως ένας άλλος κόσμος να είναι καλύτερος. Φέτος είναι η χρονιά που θα δώσω πανελλήνιες, αλλά φοβάμαι ότι δεν θα πάω καλά. Το ξέρω ότι δεν θα πάω καλά κι έτσι θα καταλήξω σε μία δουλειά που δεν θα μου δίνει λεφτά. Πλέον δεν με ευχαριστεί τίποτα από τη ζωή. Δεν μπορώ να δω τίποτα θετικό. Μαμά και μπαμπά, δεν θέλω πια να ζω», αποτελούν μια γροθιά στο στομάχι και μια κραυγή αγωνίας που υπερβαίνει το ατομικό γεγονός. Δεν πρόκειται για μια «κακιά στιγμή» ή «μεμονωμένη αδυναμία», αλλά για ένα σύμπτωμα μιας κοινωνίας που συχνά οδηγεί τους νέους σε ασφυξία, φόβο, ανασφάλεια και άγχος, μετατρέποντας το σχολείο σε εξεταστικό κέντρο και την ζωή σε άκρατο ανταγωνισμό. Μπροστά σε αυτή την οδυνηρή πραγματικότητα, η θεολογική σκέψη καλείται να προσφέρει όχι μόνο παρηγοριά, αλλά και βαθύτερη κατανόηση και οδοδείκτη προς την ελπίδα.

Η κραυγή της 17χρονης μαθήτριας αποτελεί έναν καθρέφτη της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, όπου οι νέοι βιώνουν αφόρητες πιέσεις από το εκπαιδευτικό σύστημα και την κοινωνική πραγματικότητα. Το άγχος των Πανελληνίων εξετάσεων, ο φόβος της αποτυχίας, η ανασφάλεια για το μέλλον και ο άκρατος ανταγωνισμός δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η αξία του ανθρώπου συχνά ταυτίζεται με την επίδοση και την υλική επιτυχία. Η θεολογική οπτική προσφέρει μια ριζική κριτική σε αυτή την υλιστική και ανθρωποκεντρική θεώρηση, καλώντας σε μια επαναξιολόγηση των προτεραιοτήτων και μια παιδεία που καλλιεργεί την ψυχή και το ήθος.

Το Εκπαιδευτικό Σύστημα ως Μηχανισμός Πίεσης

Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα, και ιδιαίτερα η διαδικασία των Πανελληνίων εξετάσεων, λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός έντασης και άγχους. Οι νέοι καλούνται να ανταποκριθούν σε υψηλές απαιτήσεις, με το μέλλον τους να φαίνεται να εξαρτάται αποκλειστικά από μια σειρά εξετάσεων. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η αξία του ατόμου μετριέται με αριθμητικά κριτήρια — βαθμούς, μόρια, κατατάξεις.

Η Ταύτιση της Αξίας με την Επίδοση

Στη σύγχρονη κοινωνία, η αξία του ανθρώπου συχνά ταυτίζεται με την επαγγελματική επιτυχία, τα πτυχία, την οικονομική επιφάνεια και την κοινωνική αναγνώριση. Αυτή η υλιστική και ανθρωποκεντρική θεώρηση οδηγεί σε μια διαρκή αναζήτηση επιβεβαίωσης μέσω της επίδοσης, με αποτέλεσμα την εξάντληση, την απομόνωση και την ψυχική δυσφορία.

 

Η Αξία του Ανθρώπου ως Εικόνα του Θεού

Η Ορθόδοξη θεολογία προσφέρει μια διαφορετική οπτική για την ανθρώπινη αξία. Σύμφωνα με τη βιβλική και πατερική παράδοση, ο άνθρωπος δημιουργήθηκε «κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν» του Θεού (Γεν. 1,26). Αυτή η ιδιότητα δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις, τα πτυχία ή την οικονομική κατάσταση του ατόμου, αλλά αποτελεί ένα δώρο της θείας δημιουργίας. Η πραγματική αξία του ανθρώπου έγκειται στην ιδιότητά του ως εικόνας του Θεού, στην αγάπη, την αρετή και την πνευματική του καλλιέργεια.

 Κύριος σκοπός της ζωής μας είναι η καλλιέργεια της ψυχής και όχι η μόρφωση. Πόσοι μορφωμένοι άνθρωποι δεν ατύχησαν στην δημιουργία μιας σωστής οικογένειας! Η γνώση χωρίς αρετή οδηγεί τον άνθρωπο στην υπερηφάνεια και η υπερηφάνεια στην απομόνωση και την κατάθλιψη. Μόνον ο άγιος άνθρωπος είναι ευτυχισμένος και όχι ο μορφωμένος.

Αυτή η διαπίστωση αποκαλύπτει τον κίνδυνο της γνώσης που δεν συνοδεύεται από αρετή. Η γνώση, όταν αποκοπεί από την ηθική και πνευματική καλλιέργεια, οδηγεί στην υπερηφάνεια — την αμαρτία που, σύμφωνα με την πατερική παράδοση, είναι η ρίζα όλων των κακών. Η υπερηφάνεια, με τη σειρά της, οδηγεί στην απομόνωση και την κατάθλιψη, καθώς ο άνθρωπος αποκόπτεται από την κοινωνία και από τον Θεό.

Επαναξιολόγηση των Προτεραιοτήτων

3.1  Η Παιδεία της Ψυχής

Η Εκκλησία καλεί σε μια ριζική επαναξιολόγηση των προτεραιοτήτων. Η παιδεία δεν πρέπει να περιορίζεται στην απλή συσσώρευση γνώσεων, αλλά να καλλιεργεί την ψυχή και το ήθος. Αυτή η παιδεία περιλαμβάνει: Την καλλιέργεια της αρετής, την ανάπτυξη της αγάπης, την πνευματική καλλιέργεια: Η προσέγγιση του Θεού μέσω της προσευχής, της νηστείας και των αρετών.

Η εκκλησιαστική  οπτική υποστηρίζει ότι «μόνον ο άγιος άνθρωπος είναι ευτυχισμένος και όχι ο μορφωμένος». Η αγιότητα δεν νοείται ως κάποιο απρόσιτο ιδεώδες, αλλά ως η κατάσταση της πλήρους ένωσης με τον Θεό, της ειρήνης της ψυχής και της αληθινής ευτυχίας. Αυτή η ευτυχία δεν εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά από την εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου.

 

Από τη Θεωρία στη Ζωή

Οι νέοι καλούνται να αναγνωρίσουν ότι η αξία τους δεν καθορίζεται από τους βαθμούς ή την επαγγελματική επιτυχία. Η αποτυχία σε μια εξέταση δεν σημαίνει αποτυχία στη ζωή. Η πνευματική καλλιέργεια, η ανάπτυξη των αρετών και η σχέση με τον Θεό είναι οι πραγματικοί δείκτες της ανθρώπινης αξίας.

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί καλούνται να υποστηρίξουν τους νέους όχι μόνο στην επίδοση, αλλά και στην πνευματική και ηθική τους ανάπτυξη. Η αγάπη προς τα παιδιά δεν πρέπει να είναι υπό όρους επιτυχίας, αλλά άνευ όρων, όπως η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο.

Η κοινωνία καλείται να επαναξιολογήσει τα κριτήρια επιτυχίας και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου ο άνθρωπος θα αναπτύσσεται ολιστικά — σωματικά, πνευματικά και ηθικά.

Η αξία της ζωής, είναι απόλυτη, ανεξάρτητη από επιδόσεις και υλική επιτυχία, και ριζωμένη στην ιδιότητα του ανθρώπου ως εικόνας του Θεού. Η κοινωνία καλείται να αναγνωρίσει αυτή την αξία και να προστατεύσει τους νέους από τις πιέσεις που τους οδηγούν να αμφισβητούν την αξία της ζωής τους. Η Εκκλησία, από την πλευρά της, καλεί σε μια παιδεία που καλλιεργεί την ψυχή, ώστε ο άνθρωπος να βρει την αληθινή ευτυχία και την ειρήνη που δεν εξαρτώνται από εξωτερικές επιτυχίες, αλλά από τη σχέση με τον Θεό.

Τα δύο κορίτσια της Ηλιούπολης δεν είναι απλώς ένα τραγικό γεγονός στα δελτία ειδήσεων. Είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας που πρέπει επειγόντως να επαναξιολογήσει τις προτεραιότητές της. Το «αφόρητο άγχος» και ο «φόβος της αποτυχίας»  δεν είναι προσωπικά αδιέξοδα — είναι συμπτώματα ενός συστήματος που έχει ξεχάσει πώς να φροντίζει τα παιδιά του. Και η «ψηφιακή εποχή» που αντί να συνδέει αποξενώνει, είναι ίσως το πιο επικίνδυνο παράδοξο της εποχής μας.

Πηγές κειμένου:fb-x.com

Η Σιωπή του Οικουμενικού Πατριάρχη στο Ελληνικό Κοινοβούλιο

visit counter

Η πρόσφατη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη στο ελληνικό Κοινοβούλιο προκάλεσε έντονο προβληματισμό και επικρίσεις σε συγκεκριμένους κύκλους. Η παρουσία του ερμηνεύτηκε από πολλούς όχι ως μια ευκαιρία για ουσιαστικό διάλογο, αλλά ως επισφράγιση μιας στενής σχέσης μεταξύ της εκκλησιαστικής ηγεσίας και των υφιστάμενων πολιτικοοικονομικών δομών, οι οποίες κατηγορούνται ότι υπηρετούν μια ευρύτερη «νεοταξική» ατζέντα.

 

Η Ομιλία και το Περιεχόμενο των Επικρίσεων

Η πατριαρχική ομιλία βρέθηκε στο στόχαστρο  επειδή παραγνώρισε τα πιεστικά προβλήματα της χώρας (πνευματική και κοινωνική παρακμή).Δεν υπήρξε αναφορά στο «νεοεποχίτικο χάος» ή στην «ψηφιακή υποδούλωση».

Η απονομή βραβείου στον Πατριάρχη ερμηνεύτηκε από τους επικριτές ως αναγνώριση της υποταγής της Εκκλησίας σε οικουμενιστικές τάσεις και στην αποδόμηση της Ορθοδοξίας. Οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση φαίνεται να μοιράζονται κοινές ιδέες, κινούμενοι στην "σωστή πλευρά της Ιστορίας" μέσα από ένα παιχνίδι αλληλοεξυμνήσεων.

Τι Δεν Ειπώθηκε: Οι  Μεγάλες Παραλείψεις

Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί η «εκκωφαντική σιωπή» γύρω από φλέγοντα ζητήματα του 2026:

1. : Καμία αναφορά στο αυτοκέφαλο της Ουκρανικής Εκκλησίας (2019) ή στο σχίσμα με τη Μόσχα. Η γενική αναφορά στην «δοκιμαζόμενη ενότητα» θεωρήθηκε σιωπή τακτικής.
2. Απουσίαζαν οι αναφορές στις πυρκαγιές, την ξηρασία και την υδατική έλλειψη που πλήττουν την Ελλάδα.
3.  Απόλυτη σιωπή για την κατάσταση στα σύνορα (Έβρος, νησιά) και την ευθύνη της Εκκλησίας απέναντι στον «ξένο».
4.  Καμία αναφορά στις ριζικές αλλαγές στη σχέση Εκκλησίας-Πολιτείας (κλειστοί ναοί, εμβόλια) ως εμπειρία ή μάθημα.
5.  Απουσία αναφορών στην ακρίβεια, τη φτώχεια και την ανεργία που βιώνει η ελληνική κοινωνία.
6. Σε μια εποχή τεχνολογικής επανάστασης, δεν υπήρξε τοποθέτηση για τη βιοηθική ή την ψηφιακή ταυτότητα.
7. Αγνοήθηκε η κρίση του εκκλησιαστικού γάμου, η απομάκρυνση των νέων και τα ζητήματα της LGBTQ+ κοινότητας.

(πηγή fb).

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ (ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΔΕΙΝΟ ΣΥΚΟΦΑΝΤΗ)

visit counter

Με ενημέρωσαν ότι κάποιος εν Χριστώ αδελφός, που κινείται στον χώρο του Παλαιού ημερολογίου (και είναι φανατικός με ό, τι έχει να κάνει με το Ιουλιανό  ημερολόγιο), συνεχίζει μια πρακτική που αποδεικνύει ατολμία και εκκλησιαστικό επαρχιωτισμό· δηλ. εκκλησιαστικό κατιναριό. Συγκεκριμένα συνέβησαν τα εξής:

Σε αναδημοσίευση του άρθρου ΟΙ ΚΟΠΤΕΣ, Η Δ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ από το ιστολογιο ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ  στο fb (σε προφίλ συνεργάτη και όχι στο δικό μου), αντί να μπει στον κόπο να σχολιάσει το περιεχόμενο του άρθρου έγραψε τα παρακάτω συκοφαντικά για το συγκεκριμένο ιστολόγιο .

Τα κείμενα του συγκεκριμένου ιστολογίου (ψηφίδες) γράφονται κατά βάση από ΑΙ. Αυτό εύκολα το διαπιστώνει κανείς με τα προγράμματα ανίχνευσης που υπάρχουν. Συγκεκριμένα το εν λόγω κείμενο έχει γραφτεί από την τεχνητή νοημοσύνη κατά 73%! Αυτή είναι η κατάντια μας σήμερα. Όχι, απλά να μη μπορούν ορισμένοι να αρθρώσουν θεολογικό λόγο, αλλά ούτε καν και να το δηλώνουν, χάριν τιμιότητας!

 

Ο ίδιος όμως, στο ιστολόγιο ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, δημοσίευσε πρόσφατα άρθρο με τίτλο

«Όταν η τεχνητή νοημοσύνη είναι πιο Ορθόδοξη από τη φυσική νοημοσύνη κάποιων ΓΟΧ στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://krufo-sxoleio.blogspot.com/2026/04/blog-post_23.html

Δηλαδή, ο συγκεκριμένος έκανε χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, για να υπερασπιστεί την εκκλησιολογία του επισκόπου πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου Καβουρίδη. Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΣΕ ΟΛΟ ΤΗΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ. Από τη μία κατηγορεί τον διαχειριστή του ιστολογίου για χρήση της Al στη διατύπωση θεολογικού λόγου, κι από την άλλη φτάνει να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη, για να πείσει για την ορθοδοξία των λόγων νεοφανούς για τους ΓΟΧ Αγίου.  Επίσης, αφενός καταγγέλλει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, αλλά αφετέρου αξιοποιεί τα προγράμματα ανίχνευσης (που είναι πάλι τεχνητή νοημοσύνη) για να ρίξει λάσπη.

Στον συγκεκριμένο αδελφό υπενθυμίζω τα εξής:

Α. Τα προγράμματα ανίχνευσης AI (όπως GPTZero, Originality.ai, κ.ά.) δεν είναι αξιόπιστα εργαλεία «δικαιοδοσίας». Έχουν αποδειχθεί επισήμως αναξιόπιστα: βγάζουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα (βαφτίζουν ως AI ανθρώπινα κείμενα, ειδικά τυπικού ή ακαδημαϊκού ύφους) και δίνουν και ψευδώς αρνητικά. Δεν μιλάμε για επιστημονικά όργανα, αλλά για εμπορικά προϊόντα που, εκ των πραγμάτων, πατάνε πάνω στην ανασφάλεια των ανθρώπων της εποχής μας.

Το «73% AI» είναι ένας αριθμός χωρίς επιστημονική βάση, δεν μετράει «ποσοστό χρήσης τεχνητής νοημοσύνης» σε ένα κείμενο, αλλά μάλλον ομοιότητα με στατιστικά μοτίβα που έχουν εκπαιδευτεί να αναγνωρίζουν. Κι αν θέλετε, αυτό εύκολα μπορείτε να το διαπιστώσετε και στο τελευταίο κείμενο που δημοσιεύετε στο ιστολόγιό σας με καθαρά εκκλησιολογικά θέματα. Μερικά από τα προγράμματα ανίχνευσης Αl δείχνουν για τη δημοσίευση ποσοστά χρήσης από 30-50%, που προσωπικά δεν το αποδέχομαι. Ούτε κατά διάνοια.

Τελικά κ.Ν.Μ. ΑΥΤΟΔΙΑΨΕΥΔΕΣΤΕ. Εσείς χαρακτηρίσατε ΟΡΘΟΔΟΞΗ την Al και εσείς την χρησιμοποιείτε για να διατυπώστε ορθόδοξο λόγο και η απόδειξη βρίσκεται στο ιστολόγιό σας.( «Όταν η τεχνητή νοημοσύνη είναι πιο Ορθόδοξη από την φυσική νοημοσύνη κάποιων ΓΟΧ).

Β. Για να σας αποδείξω ότι αυτά που λέτε είναι ΨΕΥΔΗ ΚΑΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΑ, θα κάνω κάτι πολύ συγκεκριμένο: υποβάλλω την παρακάτω ερώτηση στη τεχνητή νοημοσύνη, ερώτηση που προέρχεται από τις αρκετές σχετικές δημοσιεύσεις (που σας ενόχλησαν αφάνταστα) και έχουν σχέση με την ημερομηνία του φετινού Πάσχα (2026). Στη συνέχεια σας δίνω, όπως είναι, την απάντηση. Τίποτα κρυφό.

ΕΡΩΤΗΣΗ. ΤΟ ΦΕΤΕΙΝO ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΠΑΣΧΑ (2026) ME TO IOYΛΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΑΡΧΙΣΕ ΠΡΙΝ ΤΟ ΕΒΡΑΙΚΟ ΠΑΣΧΑ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΑΣΤΗΚΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ AL. Όχι, το Ορθόδοξο Πάσχα (12 Απριλίου 2026) δεν άρχισε πριν από το Εβραϊκό Πάσχα (Πέσαχ). Το Ορθόδοξο Πάσχα γιορτάστηκε τρεις ημέρες μετά τη λήξη του Εβραϊκού Πάσχα. Το Εβραϊκό Πάσχα (Πέσαχ) διήρκεσε από τη δύση της 1ης Απριλίου έως το βράδυ της 9ης Απριλίου. ΤΟ Ορθόδοξο Πάσχα: Γιορτάστηκε την Κυριακή 12 Απριλίου.

Σας ερωτώ κ.Ν.Μ. Συμφωνούν οι σχετικές δημοσιεύσεις του Ιστολογίου ΨΗΦΙΔΕΣ με την άποψη Αl, όταν εγώ στις δημοσιεύσεις αποδεικνύω το αντίθετο; Ότι δηλαδή το Πάσχα με το ΙΟΥΛΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΑΡΧΙΣΕ 30 ΜΑΡΤΙΟΥ, ΕΝΩ ΤΟ ΕΒΡΑΪΚΟ ΛΌΓΩ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΥ στις 02 Απριλιου; Και αντί να διατυπώσετε επώνυμη αντιρρητική άποψη στο ιστολόγιο, όπως έπραξαν και άλλοι, και προς τιμή τους, ψάχνατε να με συκοφαντήσετε στο fb. Αυτό το εκκλησιαστικό ήθος σας εκφράζει; ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΧΡΗΣΗ ΕΠΟΜΕΝΩΣ ΤΗΣ AI ΜΙΛΑΤΕ;;

Γ. Δεν δαιμονοποιώ την τεχνητή νοημοσύνη, όχι. Αλλά σε θέματα εκκλησιολογικά κάνει πάρα πολλά λάθη. Εκεί είναι το θέμα. Γι΄αυτό ΔΕΝ ΤΗΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩ για ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ. Η χρήση ΜΟΝΟ της πλατφόρμας LOGOS γίνεται με πολύ φειδώ και προσοχή μόνο για μεταφράσεις ξενόγλωσσων κειμένων και ΟΧΙ για παραγωγή κειμένων.

Η συγκεκριμένη πλατφόρμα αναπαράγει την ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ σε όλο το βάθος και το πλάτος. Στα κείμενα που δημοσιεύτηκαν μέχρι τώρα στο ιστολόγιο ΨΗΦΙΔΕΣ είδατε να αναπαράγεται  η οικουμενιστική θεολογία;;; Σας προκαλώ να μου το υποδείξετε, αν βρείτε τέτοιες απόψεις.

Δ. Όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς, σε κάθε άρθρο υπάρχει αναλυτική βιβλιογραφία. Αυτό δεν είναι «διακοσμητικό» στοιχείο. Μην ξεχνάτε ότι διαθέτω τεράστια βιβλιοθήκη, καθώς και πολύ καλό ηλεκτρονικό αρχείο, αφού ασχολούμαι με τα θέματα που αναπτύσσονται στο ιστολόγιο ΨΗΦΙΔΕΣ εδώ και ΤΡΙΑΝΤΑΔΥΟ ΠΕΡΙΠΟΥ ΧΡΟΝΙΑ. Μήπως και οι συγγραφείς που αναφέρω χρησιμοποιούν Al;;;

Ε. Η άποψη «γράφεται κατά βάση από AI» ως συλλογική ταμπέλα για έναν ολόκληρο χώρο (ιστολόγιο, συγγραφέα) είναι επικίνδυνη. Και το λέω ήρεμα, γιατί πραγματικά είναι. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν όπλο, ώστε να ακυρωθεί ο λόγος κάποιου χωρίς να ασχοληθεί κανείς με το περιεχόμενο. Πρόκειται για προσωπική επίθεση που κρύβεται πίσω από τεχνολογικά προσχήματα. Τελικά συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τα γραφόμενα στη δημοσίευση που σχολιάσατε; Δεν είπατε στους αναγνώστες, οι οποίοι περιμένουν απάντηση.

ΣΤ. Επίσης με κατηγορείτε ότι δεν μπορώ να αρθρώσω θεολογικό λόγο, χωρίς να δικαιολογείτε την άποψή σας. Ωραία. Αυτό μου θυμίζει την πρακτική «ρίχνω τη λάσπη στον ανεμιστήρα» και όπου πάει. Σε ποια θέματα εκκλησιολογικού περιεχομένου δεν έχω εκφράσει δημόσια θεολογικό λόγο; Μήπως στην συγκεκριμένη ανάρτηση; Γιατί δεν διατυπώνετε την οποιαδήποτε αντίρρησή σας;;

Διαβάστε, σας παρακαλώ, και τα υπόλοιπα, γιατί πέσατε σε περίπτωση που δεν την φαντάζεστε. Κι αν ρωτάτε «γιατί το λέει τόσο απόλυτα;», σας απαντώ: το συγκεκριμένο θέμα το ξέρω πολύ καλά, και μάλιστα για τους εξής λόγους.

1.Χειροτονήθηκα από επίσκοπο (μακαριστό πλέον ) που συμμετείχε στις προσυνεδριακές συναντήσεις στο Σαμπεζύ για την ένωση με τους Μονοφυσίτες. (Μετά παραιτήθηκε). Οπότε το θέμα συζητήθηκε ευρέως στην μητρόπολη για αρκετό καιρό και ενημερώθηκα για όλες τις παραμέτρους της υπόθεσης.

2. Είμαι αυτός στον οποίο μετέφερα στον συγκεκριμένο επίσκοπο την αντιρρητική τεκμηριωμένη άποψη μακαριστού πλέον Αγιορείτη Γέροντα για τη σχεδιαζόμενη ένωση με τους Αντιχαλκηδονίους. Εκλαϊκευμένα η άποψη αυτή υπάρχει στην σχετική δημοσίευση ΟΙ ΚΟΠΤΕΣ, Η Δ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Λέτε ο μακαριστός Αγιορείτης Γέροντας να χρησιμοποιούσε Al;

Ζ. Τέλος, ενημερώνω τους αναγνώστες ότι στο συγκεκριμένο ιστολόγιο ΨΗΦΙΔΕΣ και στην κατηγορία ΠΑΛΑΙΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ, θα βρούνε όλες εκείνες τις δημοσιεύσεις τις οποίες ο κ. Ν.Μ. θα επιθυμούσε να μην υπάρχουν, γιατί του χαλάνε πολλά από το εκκλησιολογικό αφήγημά του.

Επίσης, ενημερώνω τους αναγνώστες, ότι, για λόγους δεοντολογίας, καλό είναι τα σχόλια (εννοείται τα σχετικά με το περιεχόμενο των δημοσιεύσεων) να υποβάλλονται στο ιστολόγιο και όχι «στις ρούγες» και «στις γειτονιές» του διαδικτύου.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

 

Η Πνευματική Αντίδραση απέναντι στην ΙΕΡΟΣΥΛΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΝΑΩΝ

visit counter

Το πρόσφατο φαινόμενο της μετατροπής των Ιερών Ναών σε χώρους συναυλιών ή καλλιτεχνικών δρώμενων έχει προκαλέσει βαθύ διχασμό και έντονες αντιδράσεις στους κόλπους των πιστών. Όταν η βυζαντινή κατάνυξη αντικαθίσταται από μουσικά όργανα και χειροκροτήματα, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποια είναι η ενδεδειγμένη στάση ενός πιστού;

Η πρώτη και πιο αυτονόητη επισήμανση είναι ότι η διαμαρτυρία δεν μπορεί να δανείζεται τις μεθόδους του κόσμου που επικρίνει. Τα συνθήματα, οι φωνές και οι προπηλακισμοί εντός του Ναού αποτελούν εξίσου μεγάλη προσβολή προς την ιερότητα του χώρου όσο και η ίδια η εκδήλωση που καταγγέλλεται. Το να μετατρέπεται ο οίκος του Θεού σε "γήπεδο" για χάρη της "ορθοδοξίας" αποτελεί πνευματική αντίφαση.

Η πιο ισχυρή μορφή διαμαρτυρίας στη δημοκρατική και εκκλησιαστική ζωή είναι η  ΔΙΑΚΟΠΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ 31^Ο ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΚΑΝΟΝΑ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ..

Το Κανονικό Κείμενο «Εἴ τις πρεσβύτερος, καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, χωρὶς συναγάγῃ, καὶ θυσιαστήριον ἕτερον πήξῃ, μηδὲν κατεγνωκώς τοῦ ἐπισκόπου ἐν εὐσεβείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ, καθαιρείσθω, ὡς φίλαρχος· τύραννος γάρ ἐστιν.» Μετάφραση: «Αν κάποιος πρεσβύτερος, καταφρονώντας τον ίδιο του τον επίσκοπο, συνάξει [λαό] χωριστά και στήσει άλλο θυσιαστήριο, χωρίς να έχει καταγνώσει τίποτε εναντίον του επισκόπου σε θέματα ευσεβείας και δικαιοσύνης, ας καθαιρεθεί ως φιλάρχων· τύραννος γαρ εστίν.»

Η φράση «μηδὲν κατεγνωκώς... ἐν εὐσεβείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ» ανοίγει τον δρόμο: αν ο ποιμένας έχει καταγνωσθεί για προσβολή της ευσεβείας (λατρευτικής τάξεως) και της δικαιοσύνης (σεβασμού του ιερού χώρου), τότε η αποχή δεν είναι «φιλαρχία» αλλά υπακοή στον Χριστό, τον αληθινό Επίσκοπο της ψυχών μας (Α' Πτ 2:25).

Αν οι πιστοί γυρίσουν την πλάτη  τους και οι ναοί μείνουν άδειοι, το μήνυμα προς την ηγεσία θα είναι σαφώς πιο ηχηρό από οποιοδήποτε σύνθημα. Ο πιστός οφείλει να εκφράζει την αντίθεσή του με την ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ  ΚΑΙ μέσω των θεσμικών οργάνων (ενοριακά συμβούλια, επιστολές προς την Ιερά Σύνοδο) με λόγο συγκροτημένο και θεολογικά τεκμηριωμένο. Η "ομολογία" απαιτεί ήθος, όχι κραυγές.

Στην εκκλησιαστική παράδοση, οι μεγαλύτερες νίκες κερδήθηκαν με την υπομονή και την πνευματική διάκριση. Ο φανατισμός συχνά θολώνει την αλήθεια και δίνει επιχειρήματα σε εκείνους που θέλουν να χαρακτηρίσουν κάθε αντίδραση ως "σκοταδισμό".

Η ηθική της διαμαρτυρίας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα. Η αντίδραση των πιστών δεν μπορεί να δανείζεται τις μεθόδους του κόσμου που επικρίνει. Συνθήματα, φωνές, προπηλακισμοί ή βίαιη διακοπή εκδηλώσεων εντός του ναού αποτελούν εξίσου μεγάλη προσβολή προς την ιερότητα του χώρου όσο και η ίδια η εκδήλωση που καταγγέλλεται. Το να μετατρέπεται ο οίκος του Θεού σε γήπεδο για χάρη της ορθοδοξίας αποτελεί πνευματική αντίφαση. Ο απόστολος Παύλος παραγγέλλει ότι πάντα πρέπει να γίνονται «ευσχημόνως και κατά τάξιν», και αυτή η αρχή διέπει κάθε εκκλησιαστική ενέργεια. Η ομολογία απαιτεί ήθος, όχι κραυγές.

 

π. Ιουστίνος Πίρβου: Η νομιμοποίηση των αμαρτιών έλκει την οργή του Θεού

visit counter

 

Σήμερα, που η Ορθόδοξη Ελλάδα νομιμοποίησε τον γάμο μεταξύ ομοφυλόφιλων «ζευγαριών» καθώς και την υιοθεσία παιδιών από ομοφυλόφιλες «οικογένειες», ας θυμηθούμε την επίπληξη και την προειδοποίηση του πατέρα Ιουστίνου Πίρβου. Μια επίπληξη που μοιάζει περισσότερο με προφητεία…

Η ηθική κρίση

Αγαπητέ μου, πρόκειται για τη ζωή μας που διολίσθησε τόσο απότομα. Παλαιότερα δεν υπήρχαν αυτές οι αμαρτίες όλων αυτών των αποχρώσεων. Ούτε καν στο λεξικό υπήρχε αυτή η άθλια ορολογία που υπάρχει τώρα — του ομοφυλόφιλου, της λεσβίας. Δεν ήταν γνωστό από πού προέρχονται όλα αυτά.

Η ηθική κρίση, η πνευματική κρίση που μας έπληξε, δεν είναι παρά η αυστηρή Κρίση και η οργή του Θεού για τις αμαρτίες μας. Όπως είπε και ο Σεβασμιώτατος Θεοφάνης, η λέξη «κρίση» σημαίνει «Κρίση» με κεφαλαίο Κ. Βρισκόμαστε πραγματικά κάτω από την Κρίση του Θεού για όλες τις ανομίες μας.

Δεν ξέρουμε πώς να διαμαρτυρηθούμε για τον νόμο του Θεού, αλλά γνωρίζουμε να διαμαρτυρόμαστε για τις αυξήσεις των μισθών. Όταν οι ομοφυλόφιλοι παρελαύνουν, όταν δεχόμαστε μικροτσίπ, όταν τα παιδιά μας κινδυνεύουν, ελάχιστοι αντιδρούν.

Η υπεράσπιση της κοινωνίας και της οικογένειας

Πρέπει να υπερασπιστούμε την κοινωνία και την οικογένεια από αυτήν τη σύγχρονη αναπηρία που έχει διεισδύσει και στη χώρα μας, αποδεχόμενη την αιμομιξία, την πορνεία και άλλα μεγάλα εγκλήματα. Προσπαθούν να καταργήσουν τις αξίες του έθνους από τα θεμέλια, ενεργώντας με δύο σχέδια: ένα ηθικό και πνευματικό, αλλά και ένα βιολογικό — μολύνοντας την οικογένεια και την ανθρώπινη βούληση.

Ας θυμηθούμε τους μάρτυρες και τους προγόνους μας! Ας μην επιτρέψουμε στους ξένους να μας κλέψουν αυτήν την ιερή κληρονομιά, που έλαβε τη χάρη του Θεού και σφυρηλατήθηκε με το αίμα και τον ιδρώτα των μαρτύρων μας.

Να γνωρίζετε ότι μπορούμε να είμαστε ο φύλακας της Ευρώπης. Μια Ευρώπη χωρίς Ρουμανία δεν μπορεί να υπάρξει. Η Ρουμανική Ορθοδοξία —όπως και η Ελληνική— παραμένει σχεδόν η μόνη φρουρά, στο μεγαλείο της αξιοπρέπειας και του κύρους της.

 

Πόλεμοι και ανομία

Ναι, ο Θεός επιτρέπει τον διωγμό και τον πόλεμο ως τιμωρία για τις παραβάσεις μας. Και αν δεν σωθούν οι σημερινοί, τουλάχιστον οι επόμενες γενιές θα καταλάβουν την οργή του Θεού λόγω των πράξεών μας και θα στραφούν σε Αυτόν με μετάνοια.

Ο Θεός θα επιτρέψει να φτωχοποιηθούμε, να παραδοθούμε σε άλλους λαούς, γιατί δεν καλλιεργήσαμε το αμπέλι του έθνους μας. Και τότε θα το πάρει και θα το δώσει σε άλλους εργάτες που θα το καρποφορήσουν.

Επίλογος

Ζούμε σε εποχή μεγάλης πνευματικής σύγχυσης. Ας μην παρασυρθούμε από την ψευδαίσθηση της «προόδου» που νομιμοποιεί την αμαρτία. Η μόνη αληθινή πρόοδος είναι η επιστροφή στον Θεό, η μετάνοια και η υπεράσπιση της πίστης μας.

Ας παραμείνουμε σταθεροί στην Ορθόδοξη παράδοση και ας θυμόμαστε πάντοτε ότι «ο Θεός ου μυκτηρίζεται». Η νομιμοποίηση της αμαρτίας έλκει την οργή του Θεού — αλλά η μετάνοια έλκει το έλεός Του.

ΠΗΓΗ.ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΣ

Με Αγάπη για την Αλήθεια Για τον Πατριάρχη Γεωργίας Ηλία Β΄ και την επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στη Γεωργία Τζέσε Ντόμινικ

visit counter

Αναδημοσιεύουμε στην συνέχεια το αξιόλογο άρθρο του Τζέσε Ντόμινικ για τον μακαριστό Πατριάρχη Ηλία.(https://orthochristian.com/97534.html)

-----------------------------------------------------------------------------

Από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 2 Οκτωβρίου, ο Πάπας Φραγκίσκος επισκέφθηκε την αρχαία Ορθόδοξη χώρα της Γεωργίας, τελώντας Λειτουργία σε στάδιο της Τιφλίδας το Σάββατο 1 Οκτωβρίου για τον μικρό Καθολικό πληθυσμό της πρωτεύουσας.

Οι Ιεράρχες της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας ήταν εμφανώς απόντες.

Όπως και έπρεπε.

Τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν διαφορετικά την απουσία οποιασδήποτε επίσημης Γεωργιανής Ορθόδοξης αντιπροσωπείας ως «αποστροφή», «αποκοπή» και ότι ο Πάπας αντιμετωπίστηκε «με αδιαφορία». Ότι τέτοιοι τίτλοι είναι ψευδείς και προκλητικοί είναι προφανές, δεδομένου ότι ο Πάπας επισκέφθηκε τη χώρα με πρόσκληση του προέδρου και του ίδιου του Αγιωτάτου Πατριάρχη-Καθολικού Ηλία Β΄, ο οποίος τον υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο και συναντήθηκε μαζί του σε επίσημη ιδιότητα.

Επιπλέον, ο Πάπας καλωσορίστηκε στον Καθεδρικό Ναό Σβετιτσχοβέλι στο Μτσχέτα, όπου αντάλλαξε ομιλίες με τον Αγιώτατο παρουσία αριθμού ιεραρχών, κληρικών, μοναχών και πιστών.

Αυτό που βλέπουμε είναι ότι, στην πραγματικότητα, ο Πάπας αντιμετωπίστηκε με τον ίδιο σεβασμό που δίνεται σε οποιονδήποτε επισκέπτη αξιωματούχο. Ο ίδιος ο Πάπας, κατά την αναχώρησή του, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τη θερμή υποδοχή. Αλλά ο Αγιώτατος Ηλίας Β΄ διατήρησε επίσης με σεβασμό τη δική του ακεραιότητα και εκείνη της Ορθόδοξης πίστης και Εκκλησίας, που μας δόθηκε από τον Χριστό μέσω των Αποστόλων Του.

Στην Καθολική Λειτουργία του Σαββάτου, ο Πάπας Φραγκίσκος δήλωσε: «Πρέπει να εργαζόμαστε μαζί. Πρέπει να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον και να προσευχόμαστε μαζί. Αυτό είναι ο οικουμενισμός».

Είναι ακριβώς αυτός ο οικουμενισμός που η Γεωργιανή Ορθόδοξη Εκκλησία κατανοεί και δικαίως απορρίπτει, όχι από οποιοδήποτε μίσος ή σωβινισμό, αλλά από τον δίκαιο πόθο να διατηρήσει άθικτη την παρακαταθήκη της πίστης που εμπιστεύθηκε στους ιεράρχες και όλους τους πιστούς.

Η Εκκλησία και οι πιστοί της καθοδηγούνται από το δόγμα «lex orandi, lex credendi»—ο κανόνας της προσευχής είναι ο κανόνας της πίστης—δηλαδή, η Εκκλησία πιστεύει ό,τι προσεύχεται, και προσεύχεται ό,τι πιστεύει, και επομένως, η ενότητα της πίστης είναι προφανής και αναγκαία προϋπόθεση για την ενότητα στην προσευχή.

Η απουσία ενότητας πίστης μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Καθολικής ομολογίας είναι προφανής, και έτσι πρέπει να είναι προφανής και η απουσία ενότητας στην προσευχή. Ο αμοιβαίος σεβασμός δεν αρκεί για να μας ενώσει στον Χριστό, γιατί ο σεβασμός που αγνοεί την αλήθεια δεν είναι σεβασμός καθόλου, και σίγουρα δεν είναι αγάπη.

Στην ομιλία του της 1ης Οκτωβρίου στον Καθεδρικό Ναό Σβετιτσχοβέλι, ο Πάπας επικαλέστηκε τον Άγιο Απόστολο Παύλο, λέγοντας: «Όσοι βαπτίστηκαν στον Χριστό, όπως διδάσκει ο Άγιος Παύλος, ενδύθηκαν τον Χριστό. Έτσι... καλούμαστε να είμαστε 'ένα εν Χριστώ Ιησού' και να αποφεύγουμε να προτάσσουμε τη δυαρμονία και τις διαιρέσεις μεταξύ των βαπτισμένων, γιατί αυτό που μας ενώνει είναι πολύ περισσότερο από αυτό που μας χωρίζει».

Στα μάτια των μέσων ενημέρωσης, η φαινομενική απόρριψη από την Γεωργιανή Ορθόδοξη Εκκλησία του ιδεώδους της ενότητας και της αρμονίας είναι «αποστροφή» και «αποκοπή», αλλά αυτό που ο Πάπας Φραγκίσκος απέτυχε να αναφέρει, και που, φυσικά, τα κοσμικά μέσα ενημέρωσης αποτυγχάνουν να κατανοήσουν, αλλά που όσοι έχουν Ορθόδοξη συνείδηση δεν μπορούν ποτέ να ξεχάσουν, είναι ότι ο Άγιος Παύλος μίλησε όχι μόνο για ενότητα στο βάπτισμα, αλλά για Έναν Κύριο, μία πίστη, ένα βάπτισμα, που μας ενώνουν σε ένα σώμα και ένα Πνεύμα (Εφεσίους 4:4, 5). Τα βαπτίσματα που δεν είναι μίας πίστης δεν είναι πράγματι ένα βάπτισμα. Το βάπτισμα είναι προς ένωση με το Σώμα του Χριστού, και επομένως, φυσικά, δεν μπορεί να συμβεί έξω από εκείνο το Σώμα του Χριστού.

Σε ανακοίνωση στην ιστοσελίδα του Γεωργιανού Πατριαρχείου, η Εκκλησία υπενθύμισε στους πιστούς ότι: «Όσο υπάρχουν δογματικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιών μας, οι Ορθόδοξοι πιστοί δεν θα συμμετέχουν στις προσευχές τους», κάτι που είναι εντελώς σύμφωνο με την θεόπνευστη καθολική κανονική Παράδοση της Εκκλησίας.

Ο Κανόνας 10 των Αγίων Αποστόλων αναφέρει: «Αν κάποιος που δεν είναι σε κοινωνία προσευχηθεί μαζί, ακόμα και στο σπίτι, ας αφορίζεται», και ο Κανόνας 45: «Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος που προσεύχεται μαζί με αιρετικούς, πρέπει να αφορίζεται· αν τους επέτρεψε να εκτελέσουν οτιδήποτε ως Κληρικοί, ας καθαιρείται». Έτσι, μπορούμε να δούμε ότι ο Αγιώτατος διατήρησε την καλή του στάση στην Εκκλησία και την ανθεκτική μαρτυρία της Ορθόδοξης πίστης. Πολλοί μεταγενέστεροι κανόνες επιβεβαιώνουν και αναπτύσσουν τους κανόνες που τίθενται εδώ.

Από την πλευρά του, ο Καθολικός ποντίφικας υπερέβη τις ζωτικές δογματικές διαφορές, επιμένοντας στην Παπική Λειτουργία της Τιφλίδας ότι οι Καθολικοί δεν πρέπει ποτέ να προσηλυτίζουν τους Ορθόδοξους, κάτι που θα ήταν «βαρύ αμάρτημα κατά του οικουμενισμού», υπό το πρίσμα της πεποίθησής του ότι Ορθόδοξοι και Καθολικοί είναι αδέλφια και αδελφές στην πίστη.

Για τους Ορθόδοξους, θα ήταν ακριβώς η έννοια ότι δεν πρέπει ποτέ να επιδιώκουμε να φέρουμε τους Καθολικούς μέσα στη σωτήρια περίβολο της Ορθόδοξης Εκκλησίας που θα ήταν αμάρτημα, και μάλιστα βαρύ, εντελώς έλλειπο σε αγάπη.

Ο Πάπας αντιμετωπίστηκε με σεβασμό και αξιοπρέπεια, αλλά όχι ως ορθόπιστος επίσκοπος της αληθινής Εκκλησίας. Δεν προσκλήθηκε να ομιλήσει κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε Ορθόδοξης θείας λειτουργίας, ούτε να ευλογήσει τους Ορθόδοξους πιστούς, ούτε να καθίσει σε οποιονδήποτε επισκοπικό θρόνο, ούτε ανταλλάχθηκε το λειτουργικό Φίλημα της Ειρήνης—ενέργειες που θα πλήγωναν μόνο την Ορθόδοξη συνείδηση των πιστών, προκαλώντας σύγχυση και θυμό.

Ως σοφός και διακριτικός ποιμένας, ο Πατριάρχης-Καθολικός Ηλίας Β΄ διατήρησε μια ισορροπία μεταξύ σεβασμού για τον επισκέπτη του και σεβασμού για το δικό του ποίμνιο και Εκκλησία, και τη δική του χειροτονία, με όλες τις επακόλουθες ευθύνες της, δίνοντας παράδειγμα για Ορθόδοξες-Καθολικές αλληλεπιδράσεις, και δίνοντας φωνή στην Ορθόδοξη αλήθεια στην δική του ομιλία στον Καθεδρικό Ναό Σβετιτσχοβέλι:

«Η αληθινή πίστη, η ταπείνωση και οι παραδόσεις μας—αυτοί είναι οι αρχαίοι θησαυροί που διατηρούμε και θα συνεχίσουμε να διατηρούμε στο μέλλον. Σας χαιρετίζουμε και πάλι και ομολογούμε ότι η ενότητά μας είναι στην αληθινή πίστη. Μόνο η αληθινή πίστη και η αγάπη θα ανοίξουν τον δρόμο προς την κοινωνία μας».

Τζέσε Ντόμινικ

4/10/2016

Τα οικουμενιστικά ανοίγματα του Πατριάρχη Γεωργίας και οι αντιδράσεις. (Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας μας διδάσκει)

visit counter

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Ο Πατριάρχης Γεωργίας Ηλίας Β' (1933-2026), ο οποίος κοιμήθηκε πρόσφατα στις 17 Μαρτίου 2026, αντιμετώπισε κατά το παρελθόν σοβαρές κατηγορίες από συντηρητικά εκκλησιαστικά στοιχεία σχετικά με οικουμενιστικές πρακτικές.

Οι Κατηγορίες και η Σύγκρουση του 1997

Το κρίσιμο σημείο ήταν η συμμετοχή του στην ηγεσία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ). Από το 1978 έως το 1983, ο Ηλίας Β' υπηρέτησε ως συμπρόεδρος του ΠΣΕ. Αυτή η ενεργή συμμετοχή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από παραδοσιακά μοναστήρια.

Τον Απρίλιο του 1997, η αδελφότητα της Μονής του Αγίου Σίου του Μγκβίμε εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού». Η επιστολή υποστήριζε ότι:

• Η συμμετοχή στο ΠΣΕ συνιστά αποδοχή της «θεωρίας των κλάδων» που αρνείται το δόγμα της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας».
• Οι λειτουργικές συμπροσευχές με αιρετικούς εισάγουν βαθύτερα την αίρεση στο σώμα της Εκκλησίας.

Την ίδια περίοδο, πολλά μοναστήρια (Μονή Μπετάνια, Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε, Μονή Ζάρζμα) διέκοψαν την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη Ηλία Β', λόγω των οικουμενιστικών του πρακτικών. Κληρικοί της περιοχής Γκούρια απείλησαν με σχίσμα, εάν η Εκκλησία δεν αποχωρούσε από το ΠΣΕ.

Τα Μοναστήρια που Διέκοψαν την Ευχαριστιακή Κοινωνία (1997)

1. Μονή του Αγίου Σίου του Μγκβίμε (Monastery of Saint Shio of Mghvime)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 14/27 Απριλίου 1997

Η αδελφότητα εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού». Στην επιστολή τους επικαλέστηκαν τον Κανόνα ΙΕ' της Α' και Β' Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος αναφέρει, ότι, όσοι διακόπτουν την κοινωνία με επίσκοπο που δημόσια κηρύσσει αίρεση, «ουκ υπόκεινται κανονική τιμωρία... αλλά και αξίζουν της πρεπούσης τιμής μεταξύ των Ορθοδόξων».

2. Λαύρα του Οσίου Δαβίδ του Γκαρέτζε (Lavra of Saint David of Garedzhe)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος
Ημερομηνία διακοπής: 17/30 Απριλίου 1997

Ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος όχι μόνο διέκοψε την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη, αλλά παραιτήθηκε και από το αξίωμα του ηγουμένου.

3. Μονή Μπετάνια (Betania Monastery)

Ηγούμενος: Ιερομόναχος Αγγαίος
Ημερομηνία διακοπής: 18 Απριλίου/1 Μαΐου 1997

Η Μονή Μπετάνια εξέδωσε την επιστολή «Αναθέματα στην Αίρεση του Οικουμενισμού» («Anathemas to the Heresy of Ecumenism»), η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα New Generation στις 14 Αυγούστου 1997. Συμμετείχαν επίσης οι μοναχοί Ευτυχής και Γαβριήλ .

4. Μονή Ζάρζμα (Zarzma Monastery)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 2/15 Μαΐου 1997

Η Μονή Ζάρζμα, μια από τις σημαντικότερες μονές της Γεωργίας με ιστορία από τον 8ο-9ο αιώνα, διέκοψε την κοινωνία όχι μόνο με τον Πατριάρχη Ηλία Β', αλλά και με τον Επίσκοπο Σέργιο του Αχαλτσίχε, κατηγορώντας και τους δύο για πτώση στην «αίρεση του οικουμενισμού».

---

Η Απειλή Σχίσματος από την Περιοχή Γκούρια

Στις 6/19 Μαΐου 1997, κληρικοί της περιοχής Γκούρια συγκάλεσαν σύσκεψη με την ευλογία του Επισκόπου Σεμοκμέντι, Κυρού Ιωσήφ. Στην επιστολή τους προς τον Πατριάρχη και την Ιερά Σύνοδο, ανέφεραν:

«Σας παρακαλούμε, ταπεινά, να μην σχίσετε το ένδυμα της Εκκλησίας του Χριστού με σχίσμα. Για χάρη της αγάπης, αποφασίστε να αποχωρήσετε από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Διαφορετικά θα υπογράψουμε στην απόφαση των προαναφερθέντων αδελφοτήτων και θα διακόψουμε την ευχαριστιακή κοινωνία μαζί σας».

Υπογραφές:

1. Αρχιμανδρίτης Νικόλαος, Ηγούμενος της Μονής Αγίου Νικολάου Σεμοκμέντι
2. Αρχιμανδρίτης Ανδρέας, Πνευματικός Πατέρας της Μονής Τζικέτι
3. Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος, Εφημέριος του Καθεδρικού Σεμοκμέντι
4. Πρεσβύτερος Ματθαίος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίων Ιουλίττας και Κυριακού
5. Πρεσβύτερος Κωνσταντίνος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίου Γεωργίου στο Ντβάμπτσου
6. Διάκονος Κυριακός του Καθεδρικού Σεμοκμέντι

---

Χρονολογική Αλληλουχία των Γεγονότων

 

Ημερομηνία	Γεγονός
14/27 Απριλίου 1997	Μονή Αγίου Σίου Μγκβίμε: Διακοπή κοινωνίας
17/30 Απριλίου 1997	Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε: Διακοπή κοινωνίας + παραίτηση ηγουμένου
18 Απριλίου/1 Μαΐου 1997	Μονή Μπετάνια: Διακοπή κοινωνίας
2/15 Μαΐου 1997	Μονή Ζάρζμα: Διακοπή κοινωνίας με Πατριάρχη και Επίσκοπο Σέργιο
6/19 Μαΐου 1997	Σύσκεψη κληρικών Γκούρια: Απειλή σχίσματος
Μάιος 1997	Απόφαση Ιεράς Συνόδου για αποχώρηση από ΠΣΕ

Η πίεση από αυτές τις κινήσεις οδήγησε τελικά την Ιερά Σύνοδο της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας να αποφασίσει την αποχώρηση από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών τον Μάϊο του 1997.

Η Απόφαση Αποχώρησης από το ΠΣΕ (1997)

Υπό την πίεση αυτών των αντιδράσεων, τον Μάϊο του 1997 η Ιερά Σύνοδος της Γεωργιανής Εκκλησίας αποφάσισε την αποχώρηση από το ΠΣΕ και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών. Στην επιστολή του προς το ΠΣΕ στις 22 Μαΐου 1997, ο Ηλίας Β' επικαλέστηκε ως λόγους τις προσπάθειες να δοθεί στο ΠΣΕ «εκκλησιολογικός χαρακτήρας» και την απόρριψη των κυρίαρχων μορφών οικουμενισμού.

Μεταγενέστερη Στάση

Μετά το 1997, ο Πατριάρχης Ηλίας Β' υιοθέτησε σημαντικά πιο συντηρητική στάση:

• Το 2016, η Γεωργιανή Εκκλησία απείχε από τη Σύνοδο της Κρήτης, επικαλούμενη δογματικά, κανονικά και ορολογικά σφάλματα στα προτεινόμενα κείμενα.
• Διατήρησε επιφυλακτική στάση απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟCU), χωρίς να την αναγνωρίσει.
• Τον Μάρτιο 2023, απέστειλε επιστολή στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο υπερασπιζόμενος την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (UOC-MP), προκαλώντας επικρίσεις στη Γεωργία.

Η περίπτωση του Πατριάρχη Ηλία Β' αποτελεί παράδειγμα της πολυπλοκότητας των εκκλησιαστικών ισορροπιών στη μετασοβιετική περίοδο, όπου οι πιέσεις από παραδοσιακά μοναστικά στοιχεία οδήγησαν σε αναθεώρηση προηγούμενων οικουμενιστικών προσανατολισμών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Πρωτογενείς Πηγές

Έργα του ίδιου του Πατριάρχη Ηλία Β'

• Catholicos-Patriarch Ilia II of Georgia, Epistles, Speeches, Sermons. Book II (Tbilisi: Σαπατριαρχείο της Γεωργίας, 1997), σ. 314.
• Catholicos-Patriarch Ilia II's Christmas Epistle, 1994. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του Σαπατριαρχείου: http://patriarchate.ge/geo/1994-2/
• Patriarch Ilia II, «I think as a Georgian and I Act as a Georgian», Fire (Ogonjek), Αρ. 06 (23 Φεβρουαρίου 2004). Διαθέσιμο: https://www.kommersant.ru/doc/2293198

Επίσημα Έγγραφα της Ιεράς Συνόδου

• Decree of the Holy Synod of the OCG, 9 Νοεμβρίου 1998, Tbilisi, The Georgian Patriarchate (1999), σ. 23. (Έγγραφο: «The Theology Commission's Conclusion Regarding Ecclesiology»).
• The Georgian Patriarchate's Activity During the Years 1997-2001, επιμ. Gelasi Aroshvili και Zurab Aroshvili (Tbilisi, 2001), σ. 11.

---

Δευτερογενείς Πηγές

Μονογραφίες

• Grdzelidze, Tamara, Witness through troubled times: a history of the Orthodox Church of Georgia, 1811 to the present (London: Bennett & Bloom, 2006), σ. 245. ISBN: 1898948682.
• Jones, Stephen, Georgia: A Political History Since Independence (London: I.B. Tauris, 2015), σσ. 227-228. ISBN: 978-1784530853.
• Ramet, Sabrina P., «Orthodox Churches and the 'idyllic past'», στο: Religion in an Expanding Europe, επιμ. Timothy A. Byrnes και Peter J. Katzenstein (Cambridge: Cambridge University Press, 2006). ISBN: 1139450948.
• Vardosanidze, Sergo, Catholicos-Patriarch of All Georgia Ilia II (Tbilisi, 2009).
• Vardosanidze, Sergo, Anniversary Chronicle of the Georgian Orthodox Apostolic Church (1917-2017) (Tbilisi, 2017).

Συλλογικοί Τόμοι και Επετηρίδες

• Metreveli, Roin (επιμ.), Catholicos Patriarchs of Georgia (Tbilisi: Neker Publishing, 2000).
• Katsadze, M., Prot. G. Zviadadze (επιμ.), Patriarch Elijah II (Tbilisi, 2005) [στα γεωργιανά και αγγλικά].
• Kurdiani, M., N. Chavchavadze, L. Togonidze (επιμ.), Sunny Night: The Life and Ministry of the Catholicos-Patriarch of Georgia Ilia II (Tbilisi, 2008) [στα γεωργιανά και αγγλικά].

---

Πηγές για την Αντιοικουμενιστική Αντίδραση (1997)

Αντιοικουμενιστική Βιβλιογραφία

• Aroshvili, Gelasi και Zurab Aroshvili (επιμ.), Ecumenism: The Religion of the Antichrist (Tbilisi, 2002), σ. 195.
• Aroshvili, Gelasi, Orthodoxy and the Glorification of Men: Catholicism, Ecumenism, Nominalism (Tbilisi, 2015), σ. 57.
• Abashidze, Lazare, Resurrection without the Crucifixion or Ecumenism (Tbilisi, 1997), σ. 8.
• Abashidze, Lazare, Does Ecumenism Really Bring Schism into the Church of Georgia? (Tbilisi, 1997), σ. 25.
• Tsamalashvili, Vladimer, Regarding Ecumenism and Ecumenical Tolerance: A Response to Levan Abashidze's Letter 'Orthodoxy and Ecumenism' (Tbilisi, 2005), σ. 15.

Ανοικτές Επιστολές Μοναστηριών (Πρωτογενείς Πηγές)

• «Anathemas to the Heresy of Ecumenism», επιστολή των μοναχών της Μονής Μπετάνια, New Generation, (14 Αυγούστου 1997), σσ. 5-6.
• Who is Bringing Turmoil into the Apostolic Church of Georgia? (Tbilisi: Ένωση Ορθοδόξων Λαϊκών «Άγιος Βασιλιάς Δαβίδ ο Κτίστής», 2003), σ. 16.

---

Επιστημονικά Άρθρα και Αναλύσεις

• Crego, Paul, «The Georgian Orthodox Church», στο: Eastern Christianity and Politics in the Twenty-First Century, επιμ. Lucian N. Leustean (London & New York: Routledge, 2014), σσ. 140-160.
• Papuashvili, Nugzar, «The Ten-year Anniversary of the Anti-Ecumenical Rebellion», Arche-vani [The Choice], Αρ. 5 (2007), σσ. 7-16.
• Papuashvili, Nugzar, «He Who Portrays Darkness as Light and Light as Darkness, or Obscurantism Outside and Within», Liberty, Αρ. 5 (2003), σσ. 21-31.
• Rapp, Stephen H., Jr., «Georgian Christianity», στο: The Blackwell Companion to Eastern Christianity, επιμ. Ken Parry (Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2007), σσ. 137-155. ISBN: 978-1-4443-3361-9.

---

Εγκυκλοπαιδικά Λήμματα και Βάσεις Δεδομένων

• Von Lilienfeld, Fairy, «Reflections on the Current State of the Georgian Church and Nation» (DeKalb, IL: Northern Illinois University Press, 1993).
• Orthodoxwiki: «Patriarch Ilia II (Ghudushauri-Shiolashvili)» (τελευταία ενημέρωση 2013).
• Wikipedia: «Ilia II of Georgia» (τελευταία ενημέρωση 2025).

---

Δημοσιογραφικές Πηγές

• Zolotov, Andrei, «Georgian Orthodox Church to Leave WCC and CEC», Ecumenical News International (ENI News Service), 26 Μαΐου 1997. Διαθέσιμο: http://orthodoxinfo.com/ecumenism/georgia_wcc.aspx
• Kishkovsky, Sophia, «War splits Orthodox churches in Russia and Georgia», The New York Times, 5 Σεπτεμβρίου 2008.

---

Διαδικτυακές Πηγές

• Επίσημη ιστοσελίδα του Σαπατριαρχείου της Γεωργίας: http://www.patriarchate.ge/
• World Council of Churches: «Country profile: Georgia» (1 Ιανουαρίου 2004). Διαθέσιμο: http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/wcc-programmes/justice-diakonia-and-responsibility-for-creation/ecumenical-solidarity/country-profile-georgia
• Final Report of the Special Commission on Orthodox Participation in the WCC, Σεπτέμβριος 2002. Διαθέσιμο: http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/assembly/2006-porto-alegre/3-preparatory-and-background-documents/final-report-of-the-special-commission-on-orthodox-participation-in-the-wcc