ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΙΕΡΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ( Στυλιανοῦ Γ. Παπαδοπούλου )

visit counter

 

 

 

 

Από 21 Ιουνίου μέχρι 4 Ιουλίου του 406 ο αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρέμεινε σε κάποιο χωριό μεταξύ Βοσπόρου και Νικαίας και στην ίδια την Νίκαια. Η Επιστολή του 221, της 4ης Ioυλίoυ, αφήνει περιθώριο για ολιγοήμερη ακόμα παραμονή στην Νίκαια («μέλλων ... διεξορμάν»). Ως τόπος εξορίας ορίστηκε η μικρή πόλη Κουκουσός της Αρμενίας, στην σημερινή τουρκική πόλη Goksun, εκατόν εβδομήντα περίπου χιλιόμετρα από τα Άδανα, στους πρόποδες των βουνών της Ισαυρίας. Προτιμούσε την περιοχή αυτή, από εκείνες που ψιθυρίζονταν ως πιθανοί τόποι εξορίας του, όπως η Σκυθία και η Σεβάστεια (Επιστ. 13: PG 52, 611).

 

 

Ταξίδι θριάμβου, πόνου, απογοητεύσεων και διωγμών εβδομήντα ημερών

Ο,τι γνωρίζουμε για το ταξίδι του από την Νίκαια (Isnik) έως την Κουκουσό (Goksun) οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις Επιστoλες του της περιόδου αυτής και δη στις 17, που έστειλε στην διακόνισσα Ολυμπιάδα (PG 52, 549-623). Αυτές γρα- φηκαν από το τέλος Ιουνίου του 404 ως τις αρχές του 407.

Στην Νίκαια ο Χρυσόστομος συνήλθε από τις έντονες συγκινήσεις, ανέκτησε κάπως τις δυνάμεις του, που είχαν μειωθεί πολύ από την υπερένταση των δραματικών στην ΚΠολη γεγονότων, ηρέμησε και μάλιστα βρήκε χρόνο να ενδιαφερθεί για την ιεραποστολή (στην Φοινίκη, την Αραβία και την Κύπρο), την οποία ενίσχυσε με χρη- ματα και περισσότερο με δοκιμασμένους ιερομονάχους (Επιστ. 221· 53 και 123). Αργότερα, θα ενδιαφερθεί και γι᾽ άλλες ιεραποστολές, όπως της μακρυνής Περσίας, ενώ θα εντείνει τις προσπάθειές του για τον εκχριστιανισμό των Γότθων η της επι- στροφής τους στην Ορθόδοξη πίστη (Επιστ. 14: PG 52, 618).

Το πολύπλευρο αυτό έργο είχε αρχίσει ενωρίτερα και τώρα το προωθούσε με ιεραποστόλους και χρήματα. Η δραστηριότητα αυτή προϋποθέτει κάποια ελευθερία του δέσμιου Χρυσοστόμου να δέχεται επισκέψεις ακόμα και δώρα.

Ο δέσμιος Χρυσόστομος θ᾽ ακολουθούσε τον επίσημο ελληνορωμαικό δρόμο (Ο. Cuntz, Itineraria Τomana: Itinerarium Antonianum, Leipzig 1929). Από τα δυτικά, την Νίκαια, θα βάδιζε ανατολικά, θα διέσχιζε όλη την κεντρική και σκληροτράχηλη Μι- κρασία. Θα περνούσε από την Άγκυρα και θα συνέχιζε ως την Καισάρεια. Μετά θα κατέβαινε προς τα βουνά της Ισαυρίας, για να σταματήσει στην Κουκουσό.

Το ταξίδι τoυτo είχε στιγμές θριάμβου και στιγμές πόνου, εξαντλήσεως και περιφρονήσεων. 

Σε πολλά σημεία της πορείας κληρικοί και λαικοί υποδέχονταν τον Ιερό δέσμιο με τιμές ήρωα, μάρτυρα και αγίου. Προσφέρονταν με πολλούς τρόπους να τον ανακουφίσουν και το γεγονός αποτελούσε υψίστη παρηγορία για τον Χρυσό- στομο. Πολλές φορές, γράφοντας προς την Ολυμπιάδα, μιλάει για εξαιρετική ευεξία του. Νομίζουμε όμως ότι ως ένα βαθμό τούτο συνιστά προσποίηση και υπερβολή, για να παρηγορεί την Ολυμπιάδα, που είχε περιπέσει ένεκα των γεγονότων και δη του εναντίον της διωγμού σε μελαγχολία («αθυμία» ).

Όσο απομακρυνόταν από τα παράλια - και αυτό έγινε πολύ σύντομα- το ταξίδι γινόταν δυσκολότερο. Εναλλαγές έντονες κλιματολογικών συνθηκών κι έλλειψη των αναγκαίων. Πονοκέφαλοι, προβλήματα στομάχου, άλλοτε καύσωνας και άλλοτε — τις νυκτερινές ώρες— πολύ ψύχος και υπερβολική κούραση από την πεζοπορία.

Φθάνοντας στην Άγκυρα δοκίμασε απέραντη πικρία, διότι ο επίσκοπός της Λεόντιος του συμπεριφέρθηκε πολύ εχθρικά. Μέχρι την Καισάρεια (έφθασε στις αρχές Αυγούστου) έζησε τις πιο ποικίλες κι έντονες απογοητεύσεις, ένεκα των δυσκολιών του ταξιδιού και των ασθενειών, ιδίως του υψηλού πυρετού. 

Πριν ακόμα φθάσει διαδιδόταν ότι ο εκεί επίσκοπος Φαρέτριος ανέμενε με χαρά τον Χρυσοστομο. Συνέβη το αντίθετο. Ο Φαρέτριος δεν εμφανίσθηκε στην άφιξη του αγίου στην Καισάρεια, όπου έφθασε σχεδόν ημιθανής (Επιστ. 9 και 12). Ευτυχώς όμως, παρουσιάστηκαν κληρικοί και λαικοί, επισημοι και απλοί, που τον υποδέχθηκαν με πολύ σεβασμό και μεγάλη αγάπη. Η συμπεριφορά του Φαρετρίου ανάγκασε τον Χρυσόστομο να καταλύσει, στο άκρο της πόλεως, σε σπίτι που του προσέφεραν. Στην Επιστoλη του 14 (προς Ολυμπιάδα) διηγείται λεπτομερώς τα σχετικά γεγονότα (ΡG 52, 612-615). Τον φρόντισαν σπουδαίοι γιατροί και ανέλαβε κάπως δυνάμεις (PG 52, 609).

Παρά ταύτα δεν έπαυε να είναι κλινήρης. Στην κατάσταση αυτή ευρισκόμενος εντάθηκαν οι επιθέσεις ληστοσυμμοριών άξεστων ισαύρων, που λυμαίνονταν την περιοχή και την ίδια την Καισάρεια. Έτσι, ο κίνδυνος για την ζωή του Χρυσοστόμου ήταν μεγάλος κι έγινε μεγαλύτερος, διότι ομάδα φανατικών μοναχών εισέβαλε στο κατάλυμα του αγίου και τον εξεβίαζαν με απειλές να εγκαταλείψει την περιοχή. Αυτοί υποκινούνταν από τον επίσκοπο Φαρέτριο, που απειλούσε και όσους κληρικούς επισκέπτονταν τον άγιο. Γι᾽αυτό, στο τέλος της σύντομης εκεί παραμονής του δεν έβλεπε κληρικούς και σκεπτόταν τι να επιλέξει. Την αναχώρηση, που είχε τον κίνδυνο να τον προλάβουν οι απειλητικοί ίσαυροι, η την παραμονή, κατά την οποία θα τοv κακοποιούσαν οι μοναχοί. Προτίμησε τον κίνδυνο των ισαύρων.

Τον έβαλαν στο φορείο («λεκτίκιον»), γιατί δεν μπορούσε να σταθεί όρθιος, και αναχώρησαν από την Καισάρεια. Πείσθηκε όμως να μείνει για λίγο σ᾽ ένα οικισμό, σε απόσταση «πέντε μιλίων» από την πόλη. Εκεί, θαυμαστές του έκαμαν ο,τι μπο- ρούσανε να τον ασφαλίσουν από τους ισαύρους. Δεν ησύχασε όμως ο Φαρέτριος. Έστειλε ανθρώπους και δη τον άξεστο πρεσβύτερο Ευήθιο, που νύχτα μπήκε στο κατάλυμα του Χρυσοστόμου και τον ανάγκασε να εγκαταλείψει την περιοχή την ίδια ώρα, μεσάνυχτα, χωρίς σελήνη, δήθεν ένεκα επικειμένης επιθέσεως των ισαύρων. Ο άγιος κατάλαβε τον απειλητικό εκβιασμό του Φαρετρίου. Αv και δεν υπήρχαν

 

δίπλα του άνθρωποι να βοηθήσουν, αποφάσισε την άμεση αναχώρηση, μολονότι κιν- δύνευε κυριολεκτικά να πεθάνει —σε τέτοιο χάλι βρισκόταν ο οργανισμός του.

 

 

 

Έφθασε στην Κουκουσό ημιθανής.

Με πολλή δυσκολία σηκώθηκε. Τον υποβάσταζαν και άρχισε η φοβερή πεζο- πορία σε δρόμο ανώμαλο, στον δύσβατο και τρομερό Ταύρο. Η πορεία του υπήρξε μαρτυρική, αλλά κάποτε, στις 20 Σεπτεμβρίου, έφθασε στην Κουκουσό. Στην Επιστoλη του 234 μιλάει για ταξίδι εβδομήντα ημερών, κάτι που εξηγείται, αν έφυγε δύο - τρεις ημέρες μετά την 4η Ιουλίου από την Νίκαια.

Στην τότε αρμενική Κουκουσό τον φρόντισαν με ιδιαίτερη αγάπη πολλοί παράγοντες και μάλιστα, ο ευγενής γαιοκτήμονας Διόσκορος, που προσέφερε και το κάπως άνετο σπίτι του για διαμονή του Χρυσοστόμου. Εδώ αισθανόταν τόσο καλά, ώστε, ενθυμούμενος το ταξίδι του, έγραφε ότι προτιμάει χίλιες εξορίες από την πεζοπορία που έκαμε (Επιστ. 13: PG 52, 61J). Το έγραψε αυτό, διότι καταβάλλονταν στην ΚΠολη προσπάθειες αλλαγής του τόπου εξορίας. Δεν προτιμούσε, λοιπόν, άλλον τόπο, εκτός αν επρόκειτο για παραθαλάσσιο μέρος, όπως η Κύζικος και η Νικομήδεια, που ήταν ευνοικότερες για την άθλια κατάσταση της υγείας του (αυτόθι: ΡG 52, 612). Την ίδια εποχή, έφθασε στην Κουκουσό και η Σαβινιανή, διακόνισσα ηλικιωμένη, μάλλον θεία του αγίου, τον οποίο βοήθησε πολύ.

Εδώ είχε πολλές υποχρεώσεις ο Χρυσόστομος, διότι τον επισκέπτονταν πολλοί, κληρικοί και λαικοί, επίσημοι και απλοί, από διάφορα μέρη γειτονικά και μακρυσμένα, ιδιαίτερα από την Αντιόχεια. Όφειλε ακόμη να παρακολουθεί τις ιεραποστολικές δραστηριότητες, που ανθρωποί του ενεργούσαν, να στέλνει εκεί χρήματα και ανθρώπους, να πληρώνει λύτρα σε ισαύρους γι᾽ απελευθέρωση αιχμαλώτων, να παρηγορεί όσους διώκονταν στην ΚΠολη και αλλού ως φίλοι του, να συμβουλεύει και να κατευθύνει παλαιούς και νέους συνεργάτες του. Για όλα αυτά είχε αρκετά χρη- ματα, που του έστελναν φίλοι και πνευματικά τέκνα με πρώτη την Ολυμπιάδα.

Η κατάσταση αυτή άλλαξε με την πρώιμη έλευση του χειμώνα (404-405). Οι αρρώστιες επανήλθαν. Πυρετοί, εμετοί, στομαχόπονοι, κεφαλαλγίες και αϋπνίες, ένεκα των οποίων δεν μπορούσε αρχικά να γράφει (Επιστ. 6). 

Η έξαρση των ασθε- νειών του εμφανίστηκε περισσότερο από το φθινόπωρο του 405. Στις αρχές του 406 αναγκάστηκε να μεταφερθεί στην Αραβισσό ένεκα επιθέσεων των Ισαύρων.

Εδώ η απουσία χρειωδών και δη φαρμάκων ήταν μεγάλη, αλλά η απειλή των ισαύρων μεγαλύτερη (Επιστ. 146). Γι᾽αυτό και οδήγησαν τον άγιο προς το πλησιέστερο αυτό φρούριο, την Αραβισσό (Επιστ. 69), τέσσερα περίπου χιλιόμετρα από την Κουκουσό, αφού περιπλανήθηκαν κρυπτόμενοι από τους Ισαύρους. Παρά την άθλια κατάσταση της υγείας του, άρχισε πάλι να γράφει Επιστoλες, και μάλιστα στον Ρώμης Ιννοκέντιο και σε δυτικούς επισκόπους, αναφορικά με την γενική Συνοδο, από την όποια ανέμενε κρίση της όλης καταστάσεως. Στην Κουκουσό η κάπου πλησίον επανήλθε ο άγιος μάλλον το καλοκαίρι του 406. Φαίνεται όμως ότι, έστω για λίγο, κατέφυγε σε περιοχή μεταξύ Κουκουσού και Αραβισσού και από εκεί πάλι στην Κουκουσό.

Στο διάστημα της εξορίας του, ακριβέστερα από την εποχή της αφίξεώς του στην Νίκαια μέχρι το καλοκαίρι του 407, έγραψε τις περίπου 240 Επιστoλες του, παρά τις αντίξοες, ως επί το πλείστον, συνθήκες στις οποίες ζούσε. Τις έγραψε για πρακτικούς λόγους, για να κατευθύνει, να συμβουλεύσει και να παρηγορεί διάφορα πρόσωπα. Γράφοντας όμως, διηγούμενος, άλλοτε λεπτομερώς και άλλοτε αδρομερώς, τις όσες μαρτυρικές ταλαιπωρίες υφίστατο, ένιωθε και ο ίδιος κάποια παρηγορία, σε κάποιο βαθμό ανακουφιζόταν και κάθε τόσο έλεγε κι έγραφε το «δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν».

Στην Κουκουσό και δη μεταξύ 406 και 407 συνέταξε και δύο πολυσυζητημένα εργίδια, σε τύπο διατριβής. Έχουν και τα δύο ως θέμα τις κακοπάθειες και τα βα- σανα των ανθρώπων, οι οποίοι δεν πρέπει ν᾽ αποθαρρύνονται, αλλά ν᾽ αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες ως δοκιμασίες του Θεού προς όφελός τους πνευματικό. Πρόκειται για τα έργα «Ότι τον εαυτόν μη αδικούντα ουδείς παραβλάψαι δύναται» (ΡG 52, 460-480) και «Προς τους σκανδαλισθέντας επί ταίς δυσημερίαις ... » (ΡG 52, 479- 528).

 

Νέος τόπος εξορίας η Πιτυούντα στον Καύκασο

Ενώ αυτά υπέφερε κι έτσι ενεργούσε στην αρμενική χώρα ο Χρυσόστομος, παν- του οι εχθροί του και ιδιαίτερα στην ΚΠολη ανησυχούσαν. Η τιμή και ο σεβασμός, που με κάθε ευκαιρία του έδειχναν κληρικοί και λαικοί σε Ανατολή και Δύση, ιδιαί- τερα από την γειτονική Αντιόχεια, ηύξανε την φήμη του και κρατούσε ανοιχτό το θέμα αναθεωρήσεως των αποφάσεων της συνόδου στην Δρυ. Πολλοί φίλοι του Χρυ- σοστόμου αρνούνταν να κοινωνήσουν με τους διαδόχους τoυ Αρσάκιο και Αττικό, παρά την παλαιά εντολή που τους είχε αφήσει, αναχωρώντας για την εξορία, και παρά τους απηνείς διωγμούς που υφίσταντο για την στάση τους αυτή. Για το θέμα τούτο εκδόθηκε, ήδη στις 18 Νοεμβρίου του 404, διάταγμα του Αρκαδίου, που επέ- βαλε την κοινωνία όλων με τον διάδοχο του Χρυσοστόμου στην ΚΠολη, τον Θεόφιλο, και τον Πορφύριο (Αντιοχείας).

Στην Δύση, επίσης, ο Ιννοκέντιος επέμενε για Οικουμενική σύνοδο, η οποία θα επανεξέταζε το θέμα, αλλά την οποία φοβόνταν οι αντιχρυσοστομικοί και ο Αρκάδιος. Έτσι, μολονότι τώρα δεν υπήρχε η Ευδοξία να πιέζει τον Αρκάδιο -αυτή πέθανε στις 6 Οκτωβρίου του 404 - εκείνος δέχθηκε εισηγήσεις εχθρών του Χρυσοστόμου και υπέγραψε διάταγμα για μεταφορά του σε περισσότερο απρόσιτη και άγρια περιοχή. Πρόκειται για την Πιτυούντα, χώρα των βαρβάρων Τζάνων, στους πρόποδες του Καυ- κάσου, στ᾽ ανατολικά παράλια του Ευξείνου Πόντου (Σωζομενού, Εκκλησ. Ιστορία Η´ 28,6). Εκεί δεν θα τον εύρισκαν οι φίλοι και οι θαυμαστές του. Προπαντός , η ελπίδα των εχθρών ήτανε μεγάλη να πεθάνει ο καχεκτικός Χρυσόστομος η από τις κακουχίες του νέου ταξιδιού χιλίων πεντακοσίων χιλιομέτρων περίπου, η από τις πρωτόγονες συνθήκες της διαμονής.

Η διαταγή έφθασε στην Κουκουσό το καλοκαίρι του 407 και η θλιβερή συνοδεία ξεκίνησε στις 25 Αυγούστου. Ο άγιος και δύο φρουροί στρατιώτες.Ο ένας φρουρός μάλιστα φερόταν με περισσή σκληρότητα, αφού, αν ο κρατούμενρς πέθαινε στον δρόμο, θα είχε μεγαλύτερη αμοιβή (Παλλαδίου, Διάλογος ΙΑ´: PG 47, 38).

Από το σημείο τούτο δεν έχουμε πληροφορίες για την ζωή του Χρυσοστόμου από τον ίδιο, διότι, πορευόμενος την οδό του μαρτυρίου του, δεν έγραψε επιστολή και, αν έγραψε, δεν σώθηκε. Έτσι, για το τελευταίο εικοσαήμερο της ζωής του γνω- ρίζουμε όσα λίγα διέσωσαν οι ιστορικοί και μάλιστα ο Παλλάδιος (μνημ. εργ. PG 47, 38-39).

 

Το άγιο τέλος του πανίερου άνδρα

Τώρα, έπρεπε ν᾽ ακολουθήσει τον ήδη γνωστό του και μαρτυρικό ελληνορωμαικό δρόμο, από τον οπoιo τόσο είχε υποφέρει. Φαίνεται όμως ότι δεν κατευθύνθηκε προς την Καισάρεια. Προτιμήθηκε, για συντομία, η Σεβάστεια (Sivas) και από κεί, μέσω Κομάνων και Αμασείας (Amasya) θα φθάνανε στην Αμισό (Samsun - Σαμψούντα), στην Μαύρη Θάλασσα. Εκεί με καράβι θα συνέχιζαν για την Πιτυούντα.

Οι κακουχίες του νέου ταξιδιού σχετίζονταν όχι μόνο με τον ανώμαλο δρόμο και την πολύ κλονισμένη υγεία του Χρυσοστόμου, αλλά και με τις απότομες κλιματολογικές εναλλαγές. Μολονότι τόσο εξαντλημένος, όφειλε να βαδίζει περίπου 20 - η λίγο λιγότερα- χιλιόμετρα την ημέρα, πότε με αφόρητη ζέστη και πότε με πολλή βροχή. Όντας ακάλυπτος, το νερό της βροχής κυλούσε παντού σε ολo το άρρωστο σώμα του και άρχιζαν ρίγη, πυρετοί και πονοκέφαλοι. 

Εντολή εκτελώντας οι δύο συνοδοί στρατιώτες δεν άφηναν δυνατότητα διανυκτερεύσεως, όπου υπήρχε υποφερτό κατάλυμα για στοιχειώδη ανάπαυση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Βαδίζοντας με όσες ασθενικές δυνάμεις είχε ο Χρυσόστομος, φθάσανε, στις 12 Σεπτεμβρίου, στην Δαζιμώνα (σήμερα Κaz Ova), κοντά στην σημερινή μεγάλη πόλη Τοkat. Την επομένη ξεκίνησαν για τα πoλυάνθρωπα τότε Κόμανα (σήμερα το χωριό Gomenek), αλλά τα παρέκαμψαν, για να κερδίσουν χρόνο και να μην ανακουφιστεί ο Χρυσόστομος. Από Κόμανα πορεύτηκαν δυτικά και πολύ πριν φθάσουνε στην ση- μερινή πόλη Turhal, διανυκτέρευσαν στον προσκυνηματικό ναό του μάρτυρα Βασι- λίσκου, (τοποθεσία που σήμερα ονομάζεται Bizeri), οκτώ περίπου χιλιόμετρα μετά τα Κόμανα. Ο άγιος Βασιλίσκος, επίσκοπος της πολίχνης αυτής, μαρτύρησε (311) στα χρόνια του Μαξιμιανού και τον τιμούσαν εξαιρετικά στην περιοχή, όπου έκτισαν προς τιμήν του ναό. Εδώ ευδόκησαν οι συνοδοί να διανυκτερεύσει ο άγιος. Η κατάσταση πλέον του ιερού άνδρα ήταν απελπιστική. Προσπάθησε να κοιμηθεί. Τότε του εμφανίστηκε ο μάρτυρας Βασιλίσκος να τον ενθαρρύνει, του είπε ότι αύριο θα είναι μαζί, ότι άρα τελειώνει και το μαρτύριό του: «Θάρσει, αδελφέ Ιωάννη· αύριοv γαρ άμα εσόμεθα» (Παλλαδίου, Διάλογος ΙΑ´: ΡG 47, 38).

Το πρωί ο άγιος, γνωρίζοντας ότι πλέον δεν είχε δυνάμεις για περαιτέρω πορεία κι έχοντας εμπιστοσύνη στην υπόσχεση του μάρτυρα Βασιλίσκου, παρακάλεσε τους φρουρούς του να μη ξεκινήσουν. Ζήτησε τουλάχιστον να μείνουν εκεί μέχρι την «πεμ- πτην ώραν», δηλαδή μέχρι τις 11 η 12 το μεσημέρι. Μάταια. Τον έσυραν έξω από τον ναό και τον υποχρέωσαν να βαδίσει. Στον δρόμο προς την Νεοκαισάρεια, όπου η σημερινή πόλη Niksar. Βάδιζε τώρα ο άγιος στην γη του Πόντου υφιστάμενος φοβερότατο μαρτύριο. Αλλά μόνο για λίγο. Είχανε βαδίσει πεντέμισι περίπου χιλιόμετρα («ως τριάκοντα σταδίους»), όταν πλέον και οι συνοδοί στρατιώτες πείστηκαν ότι ο άγιος βρισκότανε στο τέλος του. Αναγκαστήκανε να επιστρέψουν, βαστάζοντάς τον, και να επανέλθουν στον ναό του μάρτυρα Βασιλίσκου.

 

Εδώ, ζήτησε από τον πρεσβύτερο του ναού να του φορέσει καινούργια ενδύ- ματα και μοίρασε στους παρόντες τα λίγα του υπάρχοντα. Έπειτα, κοινώνησε των αχράντων Μυστηρίων, προσευχήθηκε για τελευταία φορά ενώπιον όλων και είπε την συνήθη του δοξολογική προσευχή «δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν». Προσέθεσε το

«αμήν», άπλωσε τους ιερούς πόδας του και παρέδωσε το πνεύμα (Παλλαδίου, Διά- λογος ΙΑ: ΡG 47, 38-39). Ήταν η 14η Σεπτεμβρίου του 407.

Η είδηση της κοιμήσεως του ιερού άνδρα συγκλόνισε την οικουμένη, εκτός από τoυς αμετανόητους εχθρούς του. Συνάχθηκαν πολλοί πιστοί και ιδιαίτερα μοναχοί και τον ενταφίασαν στον ναό του μάρτυρα Βασιλίσκου.

 

 (επεξήγηση: Οι Ίσαυροι ήταν ανεξάρτητοι ορεσίβιοι άνθρωποι που δημιουργούσαν χάος σε γειτονικές περιοχές υπό μακεδονική και ρωμαϊκή κατοχή. Ο κύριος πυρήνας της Ισαυρίας ήταν η περιοχή βόρεια της οροσειράς του Ταύρου που βρίσκεται ακριβώς στα νότια του Ικονίου και των Λύστρων.

Ἀπόσπασμα ἀπο το βιβλίο  του ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ Γ.ΠΑΠΑΔΟΠΟΛΟΥ, Καθηγ. Πανεπιστημίου «ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ»

Ἔκδ. «ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ», τ. Α´, Ἀθῆναι 1999, σελ. 80-88

 

Χρυσοστόμου περί αιρέσεως (ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ)

visit counter

 Εισαγωγικά

Σε παλαιότερη αναφορά μας σχετικά με τις έννοιες της Αίρεσης και του Σχίσματος, τις  είχαμε οριοθετήσει ως εξής: Ως αίρεση χαρακτηρίζεται τόσο στη Χριστιανική Δογματική, όσο και στο Κανονικό Δίκαιο, κάθε απόκλιση από βασική και θεμελιώδη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας από πιστό ή ομάδα πιστών, παρά την αναμφισβήτητη ασάφεια της εκκλησιαστικής παραδόσεως, ως προς τα όρια της αιρέσεως και του σχίσματος.

Έτσι, αίρεση χαρακτηρίζεται κάθε διδασκαλία, που αποδεδειγμένα νοθεύει τη γνήσια αποστολική παράδοση και πίστη της Εκκλησίας με παρεκκλίσεις, προσθήκες, αφαιρέσεις, υπερτονισμούς ή μονομέρειες ως προς την γενικά παραδεκτή, συγχρονικά και διαχρονικά, εκκλησιαστική παράδοση.

 Ο όρος σχίσμα δηλώνει τη διάσπαση της ενότητας της Χριστιανικής Εκκλησίας από ομάδες πιστών, οι οποίες διαφωνούν σε δευτερεύοντα ζητήματα και πάντως όχι στην ουσία της ορθής πίστης. Επομένως το Σχίσμα δεν αντιμετωπίζεται ως Αίρεση.

 Στην παρούσα παρουσίαση εκτίθενται, όσα ο άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος παρουσιάζει και όσα συμβουλεύει, τόσο για την αντιμετώπιση των αιρετικών, όσο και την αντιμετώπιση των σχισματικών.

 Ως προς τους αιρετικούς, συνιστά την αποφυγή συναναστροφών με αυτούς, όπως αποφεύγει κανείς να πιεί δηλητήριο. Τόσο αποτρόπαια φαίνεται λοιπόν η συναναστροφή με αιρετικούς.

 Ως προς τους σχισματικούς όμως, η περίπτωσή των είναι διαφορετική, γιατί εδώ δεν έχουμε νοθεία ή παρέκκλιση από την γνήσια αποστολική πίστη και παράδοση. Για την περίπτωση των σχισματικών, που είναι ελαφρότερη περίπτωση, συνιστά να δέχονται τους σχισματικούς και να μην διακόπτουν την κοινωνία με αυτούς και ειδικά με τους Επισκόπους, γιατί η Εκκλησία δεν μπορεί να φέρεται ως ανεπίσκοπη.

 Διακοπή της κοινωνίας με τους Επισκόπους μπορεί να γίνει μόνον, όταν διδάσκουν αίρεση κατεγνωσμένη και καταδικασμένη από την Εκκλησία ή όταν προσβάλλονται οι θεσμοί, η αποστολική πίστη και η ζωή της Εκκλησίας.

 

——————————————————————————————————————————

 

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ  ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩΣ

 «…Μετά την ελπιδοφόρο νεοπατερική άνθηση των τελευταίων δεκαετιών…, η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά, ώστε να μη δικαιολογούνται πλέον οι αισιόδοξες προβλέψεις και προοπτικές για την πορεία της Ορθοδοξίας τον 21ο αιώνα, αν η εκκλησιαστική ηγεσία δεν αντιληφθεί τούς κινδύνους και δεν διαμορφώσει ποιμαντικά τις συνθήκες, ώστε να τηρούνται στον εκκλησιαστικό βίο τα δύο απαραίτητα στοιχεία, χωρίς τα οποία ούτε Ορθοδοξία υπάρχει, ούτε συνεπώς και δυνατότης σωτηρίας. 

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, όπως και οι άλλοι Άγιοι Πατέρες, με επιμονή αναφέρεται στις δύο αυτές ουσιώδεις πλευρές της χριστιανικής ζωής… Η αχώριστη αυτή δυάδα είναι «η δογμάτων ακρίβεια και η ορθότης του βίου», η ενότητα δόγματος και ήθους, η οποία σήμερα πλήττεται από τον δογματικό μινιμαλισμό του Οικουμενισμού, …ως και από την εκκοσμίκευση, από την είσοδο του κοσμικού, του γήϊνου φρονήματος μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, κλήρου και λαού, ακόμη και μέσα στους κόλπους του κατ’ εξοχήν φυγόκοσμου και εν ξενιτεία και αποταγή ζώντος Μοναχισμού… 

Επί πολλές δεκαετίες, …απασχολεί πολλούς πιστούς με ένταση και σωτηριολογική αγωνία το θέμα του ποια επί τέλους είναι η αληθινή Εκκλησία, πού βρίσκεται η Εκκλησία; Είναι δυνατόν να θεωρούνται ως εκκλησίες οι αιρέσεις και τα σχίσματα; Είναι επιτρεπτόν θεολογικά η Εκκλησία, η αδιακόπως υφισταμένη μέχρι σήμερα διά της διπλής αποστολικής διαδοχής, διαδοχής εν πρώτοις στο σύνολο των αληθειών της πίστεως, και χρονικής διαδοχής κατόπιν στους επισκοπικούς θρόνους, να υποβιβάζεται και να συμφύρεται ως ένα πολλοστημόριο μεταξύ εκατοντάδων άλλων δήθεν εκκλησιών, όπου η διαδοχή της αλήθειας έχει διακοπή από νεωτερικές ανθρώπινες διδασκαλίες, και η χρονική διαδοχή των επισκόπων, όπου υπάρχει, έχει ακυρωθεί λόγω της διακοπής της αλήθειας; Υπήρξε ποτέ περίοδος στη ζωή της Μίας Εκκλησίας, κατά την οποία οι αιρέσεις και οι αιρετικοί εθεωρούντο μέλη της Εκκλησίας; …Πώς συμπεριφέρθηκε ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος απέναντι στις θρησκείες και στις αιρέσεις της εποχής του;

Συναφή εκκλησιολογικά θέματα πού έχουν ανάγκη διασαφήσεως είναι και ο υπερβαλλόντως προβαλλόμενος από μερίδα ορθοδόξων θεολόγων επισκοποκεντρισμός, ο οποίος ουσιαστικά ταυτίζει επίσκοπο και εκκλησία, κατ’ απομίμησιν της ταυτίσεως πάπα και εκκλησίας, ώστε εν πολλοίς ορθώς να επιρρίπτεται η μομφή εναντίον της Ορθοδόξου Εκκλησίας ότι ο μεν Ρωμαιοκαθολικισμός έχει ένα πάπα οι δε Ορθόδοξοι τόσους πάπες όσοι είναι και οι επίσκοποι. Προκύπτει μέσα από τη διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου αυτός ο επισκοποκεντρισμός; Σε περιόδους συγχύσεως και ακαταστασίας, κατά τις οποίες οι ποιμένες μεταβάλλονται σε προβατόσχημους λύκους και διαφθείρουν την ευαγγελική αλήθεια και ζωή, δεν μπορούν να εκφράσουν την εκκλησιαστική συνείδηση οι πρεσβύτεροι και οι μοναχοί αλλά ακόμη και οι λαϊκοί; Έχουμε στην περίπτωση αυτή σχίσμα; Ποιοι προκαλούν το σχίσμα και τις ταραχές μέσα στη ζωή της Εκκλησίας;

Ήταν σχισματικός ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, όπως τον κατηγόρησαν οι τότε κρατούντες στην Εκκλησία, ή αυτοί πού αθέτησαν τούς θεσμούς και τις παραδόσεις της Εκκλησίας, υπέρ των οποίων αγωνιζόταν εκείνος;…

 

Η γνώμη του για τις αιρέσεις

 

Με την ίδια ποιμαντική εγρήγορση και ανυποχώρητη αγωνιστικότητα αντιμετώπισε ο Χρυσόστομος και τις αιρέσεις της εποχής του… Σε εγκωμιαστική του ομιλία στον Άγιο Μελέτιο Αντιοχείας, ο οποίος προήδρευσε της Β’ Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη, πού έθεσε τέρμα στην δράση των αντιτριαδικών αιρέσεων και ολοκλήρωσε το σύμβολο της πίστεως, αναφέρεται στην επιτυχή αναιρετική του δράση, η οποία του εστοίχισε διωγμούς και εξορίες. Μόλις ανέλαβε, λέγει, την θέση του επισκόπου, απήλλαξε την Αντιόχεια από την αιρετική πλάνη …«και τα σεσηπότα μέλη και ανιάτως έχοντα του λοιπού σώματος αποκόψας, ακέραιον την υγείαν επανήγαγε τω πλήθει της Εκκλησίας». Και μόνον αυτή του η θέση είναι αρκετή, για να δείξει πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται η αίρεση, ως διαστροφή της αλήθειας και ως αρρώστια στο σώμα της Εκκλησίας, σε όλες τις εποχές και στην δική μας. …Ο Ιωάννης, μετά την εκ του Μοναχισμού επιστροφή του, έγινε, ως κληρικός πλέον, στενός συνεργάτης αμφοτέρων και βοηθός διά του φλογερού του κηρύγματος στην εκρίζωση του Αρειανισμού, τούς κινδύνους εκ του οποίου δεν αντελαμβάνοντο πολλοί Αντιοχείς και επεσκέπτοντο ακόμη και ναούς Αρειανών…

 

Συνιστά να αποφεύγουμε τις συναναστροφές με τούς αιρετικούς, όπως αποφεύγουμε τα δηλητήρια των φαρμάκων, γιατί είναι χειρότεροι από αυτά. Εκείνα βλάπτουν το σώμα, αυτοί καταστρέφουν την σωτηρία της ψυχής. Αν η συναναστροφή με τούς αιρετικούς και η φιλία οδηγεί και σε κοινωνία της ασεβείας, πρέπει να την αποφεύγουμε, ακόμη και αν πρόκειται για τούς γονείς μας. Ήταν πολύ αυστηρός και στον εαυτό του ο Χρυσόστομος στο θέμα της κοινωνίας με τούς αιρετικούς. Επειδή οι γνωστοί Μακροί Αδελφοί είχαν κατηγορηθεί από τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλο ως Ωριγενιστές, ενώ τούς προστάτευσε, δεν είχε λειτουργική κοινωνία μαζί τους. Αυτός άλλωστε ήταν και ο λόγος για τον οποίο ο Άγιος Επιφάνιoς Κύπρου, εξαπατηθείς από τον Θεόφιλο ότι και ο Χρυσόστομος ήταν Ωριγενιστής, ήλθε στην Κωνσταντινούπολη να βοηθήσει τον Θεόφιλο και δεν είχε καμμία κοινωνία με τον Άγιο Χρυσόστομο, ως αιρετικό. Αρνήθηκε να παραχωρήσει ως πατριάρχης ο Χρυσόστομος ναό στον πανίσχυρο Γότθο ηγεμόνα Γαϊνά, επειδή ήταν Αρειανός, παρά την πίεση του αυτοκράτορος Αρκαδίου, ο οποίος είχε ανάγκη των στρατιωτικών υπηρεσιών του. Επαινεί τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Φλαβιανό, διότι διεχώρισε τα λείψανα μαρτύρων που ήσαν θαμμένα μαζί με λείψανα αιρετικών έτσι, λέγει, απαλλάχτηκαν τα πρόβατα από τούς λύκους, οι ζώντες από τούς νεκρούς. Έμειναν οι μαργαρίτες της πίστεως μόνοι, ανέπαφοι από την δυσωδία των αιρετικών λειψάνων.

 

…Δίδει μεγάλη σημασία ο Άγιος Ιωάννης στον εναντίον των ετεροθρήσκων και αιρετικών αγώνα. Ολόκληρος ο τέταρτος «Περί Ιερωσύνης» λόγος του είναι αφιερωμένος στο να δείξει, ότι ο ιερεύς πρέπει να έχει υψηλή θεολογική συγκρότηση, να γνωρίζει τις θέσεις και τα επιχειρήματά τους, να διαθέτει τα απαραίτητα όπλα για να τους αποκρούει.

 

…Σχεδόν ταυτίζει την Ιερωσύνη ο Άγιος Χρυσόστομος με το κήρυγμα, με τη διδασκαλία του λόγου, χωρίς βέβαια να υποτιμά την τελετουργία των μυστηρίων. …Δεν ωφελούν οι ασκητικοί κόποι και ιδρώτες, όταν, λόγω αγνοίας και απειρίας των δογμάτων, πέσει κανείς σε αίρεση και αποσχισθεί από το σώμα της Εκκλησίας. Διαβεβαιώνει ο Άγιος Ιωάννης, ότι γνωρίζει πολλούς που το έπαθαν αυτό. Δεν ωφελεί λοιπόν μόνον ο ενάρετος βίος, χωρίς τα υγιή δόγματα, ούτε βέβαια η υγιής πίστη, όταν ο βίος είναι διεφθαρμένος.

 

Αν εφαρμόσουμε όσα για τις αιρέσεις αναφέραμε, ολίγα εκ πολλών, στην σημερινή κατάσταση της Εκκλησίας, η εικόνα είναι ζοφερή. Ό,τι είπαμε για την Απολογητική, πού αντιμετώπιζε παλαιότερα τους εξωτερικούς εχθρούς της Εκκλησίας, τους αλλοθρήσκους, ισχύει και για το αντιαιρετικό κήρυγμα. Έπαυσε να ακούγεται στους ναούς λόγος εναντίον των αιρέσεων, ωσάν ή Εκκλησία να έχει περιλάβει στους κόλπους της όλους όσοι ονομάζονται Χριστιανοί, ωσάν να ανήκουν όλοι οι Χριστιανοί στο σώμα του Χριστού, να μνημονεύονται όλοι στο δισκάριο της Προσκομιδής, να κοινωνούν όλοι εκ του αυτού ποτηρίου. Και μολονότι αυτό δεν έχει γίνει, και υπάρχουν Χριστιανοί πολυπληθείς ανά τον κόσμο πού δεν είναι υγιείς, νοσούν στην πίστη, στα δόγματα, και είναι αποκομμένοι από το σώμα της Εκκλησίας, όχι μόνο δεν παρουσιάζουμε τα νόθα δόγματα και τις πλάνες τους, για να γιατρέψουμε και τούς ίδιους και να προφυλάξουμε και τα μέλη της ‘Εκκλησίας από την λύμη των αιρέσεων, αλλά τους καθησυχάζουμε πως δεν είναι αιρετικοί, είναι και αυτοί εκκλησίες, όπως εμείς, και μάλιστα αδελφές εκκλησίες, συγκροτούμε μαζί τους συμβούλια εκκλησιών, αναγνωρίζουμε το βάπτισμά τους ως έγκυρο, συμπροσευχόμαστε, μας δίδουν και τούς δίδουμε ναούς και πολλά άλλα, όσα η οικουμενιστική σύγχυση των ημερών μας έχει προκαλέσει. Τα πάντα «άνω και κάτω γέγονε» θα έλεγε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Γκρεμίσαμε τούς φράκτες, τα όρια πού έθεσαν οι Άγιοι Απόστολοι και οι Άγιοι Πατέρες…

 

Δεν θα φθάσετε στην ενότητα, λέγει [ο διάβολος] σε όσους τον ακούουν, αγωνιζόμενοι για την αλήθεια· κάνουν λάθος ο Χριστός, οι Απόστολοι, οι Πατέρες· θα φθάσετε στην ενότητα με την αγάπη. Αφήστε τα δόγματα στους θεολόγους, κλείστε τους σε ένα νησί και ας συζητούν όσο θέλουν. Ούτε δογμάτων ακρίβεια, ούτε βίου ορθότης είναι απαραίτητα για την σωτηρία, όπως διδάσκει το Ευαγγέλιο και σύμπας των Πατέρων ο χορός, με έμφαση δε ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος. Θα σας σώσει τώρα ο Οικουμενισμός, πού καταλύει την αποκλειστικότητα, τον ναρκισσισμό, το δόγμα της Μιάς, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, και καταργεί την αυστηρότητα της Ευαγγελικής ζωής, διευκολύνοντας την εκκοσμίκευση. Μπορούμε έτσι τώρα στις τρεις πτώσεις πού προκάλεσε ο Διάβολος, κατά τον αείμνηστο και όσιο Γέροντα Ιουστίνο Πόποβιτς, τις πτώσεις του Αδάμ, του Ιούδα και του Πάπα, να προσθέσουμε και τέταρτη πτώση, την πτώση του Οικουμενισμού. Ίσως βέβαια σκεφθεί κάποιος και πει ότι ορθώς ο Άγιος Χρυσόστομος ομιλεί για τούς αιρετικούς και τούς ελέγχει. Τότε έτσι πίστευαν. Σήμερα έχουν αλλάξει αυτά. Δεν πρέπει να ασχολούμαστε πλέον και να αγωνιζόμαστε εναντίον των άλλων θρησκειών και των αιρέσεων. Έτσι μου απήντησε γραπτώς μεγαλόσχημος και γνωστός επίσκοπος, κεκοιμημένος τώρα, όταν του έστειλα το βιβλίο μου για την Ουνία, στο οποίο παρουσίαζα την εξέλιξη της εξετάσεως του θέματος, στον διάλογο Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών, από τον οποίο με απεμάκρυναν για την όποια συμβολή μου στην καταδίκη της Ουνίας.

 

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ελέγχει δριμύτατα τον Μητροπολίτη Φλωρίνης, που διαστρέφει τα λόγια του.

visit counter

Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Στην ομιλία στην Μονή της Αγίας Παρασκευής Μηλοχωρίου στις 25 Οκτωβρίου 2025  ο  μητροπολίτης Φλωρίνης μεταξύ των άλλων είπε και τα εξής:

1.Η Εκκλησία είναι η Σύνοδος της Κρατικής Εκκλησίας, που είναι Η ΜΌΝΗ αρμόδια για την εφαρμογή των ιερών κανόνων. Αυτή αποφασίζει πως θα εφαρμόζονται οι ιεροί κανόνες γι΄αυτό θα πρέπει ο λαός να κάνε υπακοή .

2.Η αποτείχιση είναι αίρεση και όσοι την εφαρμόζουν πάσχουν από εωσφορικό εγωϊσμό και αλαζονεία.

3.Τα Μυστήρια που τελέστηκαν στην Μονή της Αγίας Παρασκευής, από το 2017 έως την κοίμηση του γέροντα Μαξίμου Καραβά  είναι ΑΚΥΡΑ και πρέπει να επαναληφθούν.

4.Έχει ως επίσκοπος  απόλυτη εξουσία (πνευματική και διοικητική)  σε όλους τους ναούς και τις Μονές της Μητρόπολης και τα δικαιώματά του πηγάζουν από ΦΕΚ και κρατικούς νόμους.

Στον επίλογο δε, του ήρεμου μεν αλλά παραληρηματικού του λόγου. είπε τα παρακάτω:

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είπε τα εξής σημαντικά:» Καλύτερα να κάνουμε λάθη μέσα στην Εκκλησία , παρά να είμαστε σωστοί έξω από Αυτή».

(Ολόκληρη η ομιλία του Μητροπολίτη δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

https://www.youtube.com/watch?v=16iIJydQ-Ao)

Τα παραπάνω είναι απόσπασμα από ένα λόγο του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου και κυκλοφορεί και με την εξής μορφή : «Καλύτερα μετά της Εκκλησίας να πλανάσαι παρά εκτός Αυτής να αληθεύεις».

Στην συνέχεια θα  αποδείξουμε την διαστροφή που επιχειρεί ο Μητροπολίτης Φλωρίνης (και δεν είναι ο μοναδικός) στα λόγια του χρυσορρήμονος Αγίου.

Το ιστορικό του λόγου

Ας δούμε όμως τι, που και πως το είπε ο ιερός Χρυσόστομος.

Η Α’ Οικουμενική Σύνοδος εκτός της καταδίκης της αρειανικής αιρέσεως τακτοποίησε και όρισε τον συνεορτασμό της Εκκλησίας στην εορτή του Πάσχα.

Οι Τεσσαρασκαιδεκατίτες αρνήθηκαν να συμμορφωθούν και συνεόρταζαν την εορτή ύστερα από την Σύνοδο μετά των Ιουδαίων, την δεκάτη τετάρτη Νισσάν, μη ακολουθώντας την Εκκλησία. Ο άγιος Ιεράρχης στην προσπάθειά του όπως τους διορθώσει και ελκύσει προς εαυτόν, εκτός άλλων, εκφώνησε τον «κατά Ιουδαίων» τρίτο λόγο του «εις τους τα πρώτα Πάσχα νηστεύοντας». Συνεπώς, ως εκ προοιμίου φαίνεται, δεν αναφέρεται σε δόγμα πίστεως το θέμα αλλά τάξεως και αφορά σχισματική ομάδα, που εξήλθε της κοινωνίας της Εκκλησίας επειδή λάθος εξελάμβαναν το ζήτημα του καθορισμού της εορτής του Πάσχα και έδιναν σωτηριολογική σημασία εκεί που δεν έπρεπε να δώσουν.

Το ζητούμενο ήταν να συνεορτάζει η Εκκλησία και όχι η παρατήρηση ημερών και καιρών και ενιαυτών. Κατόπιν τούτων των εισαγωγικών καταχωρούμε το σχετικό απόσπασμα του ιερού Πατρός:

«Μη τοίνυν, των τελειοτέρων παραγενομένων πραγμάτων προς τα πρότερα επανατρέχωμεν»,: «μηδέ ημέρας και καιρούς και ενιαυτούς παρατηρώμεν, αλλά πανταχού τη Εκκλησία μετ’ ακριβείας επώμεθα, την αγάπη και την ειρήνην προτιμώντες απάντων». «Ει γαρ και εσφάλλετο η Εκκλησία, ου τοσούτον κατόρθωμα από της των χρόνων ακριβείας ην, όσον έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσμα τος τούτου».

Μη λοιπόν, λέγει, από τα τελειότερα επιστρέφουμε στα ατελή.( Προηγήθηκε, υπό του αγίου Χρυσοστόμου, η διαφοροποίηση του παλαιού με το καινό Πάσχα). Μη λοιπόν, τους λέγει, ενώ έχουμε το νέο πνευματικό επιστρέφετε στο Νομικό πάσχα και συνεχίζει: Να μη παρατηρούμε ημέρες και καιρούς, αλλά πάντοτε να ακολουθούμε την Εκκλησία με ακρίβεια, προτιμώντας την αγάπη και την ειρήνη από όλα. Και επιφέρει το επίμαχο απόσπασμα: «Ει γαρ και εσφάλλετο η Εκκλησία, ου τοσούτον κατόρθωμα από της των χρόνων ακριβείας ην, όσον έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσμα τος τούτου».

Δηλ.γιατί και αν έσφαλε η Εκκλησία, λέγει, δεν είναι τόσο μεγάλο το κατόρθωμα από την ακρίβεια των χρόνων, όσο το έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσματος τούτου.

Πάνω λοιπόν σ’ αυτό το απόσπασμα στηρίζονται η ένσταση αλλά και άλλοι που επικαλούνται το: «Καλύτερα μετά της Εκκλησίας να πλανάσαι παρά εκτός Αυτής να αληθεύεις».

Eννοεί ο θείος Χρυσόστομος ότι μπορεί να σφάλλει, να πλανηθεί η Εκκλησία και μαλιστα σε δογματικά θέματα; Εμείς απαντούμε πως βεβαιότατα: ΟΧΙ.

« Η  Εκκλησία ως σύνολο, ως πλήρωμα, είναι αλάθητη, δεν αποκλείεται όχι μόνο μέλη της   Εκκλησίας να πλανηθούν, πατριάρχες, επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί και λαικοί, αλλά και ολόκληρες τοπικές εκκλησίες παρασυρόμενες από τους επί κεφαλής τους προκαθημένους ή και από τοπικές συνόδους. Και όχι μόνο μία τοπική εκκλησία, αλλά και ομάδα τοπικών εκκλησιών. Η εκκλησιαστική ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα αιρέσεων, όπως ο Αρειανισμός, ο Νεστοριανισμός, ο Μονοφυσιτισμός, η Εικονομαχία, οι οποίες επί μακρά χρονικά διαστήματα εκυριάρχησαν κατά τόπους ή και καθολικά, οπότε την αληθινή Εκκλησία διέσωσαν όσοι, ολιγώτεροι ή περισσότεροι, δεν παρασύρθηκαν από τις αιρέσεις αλλά παρέμειναν στην παραδεδομένη πίστη..». (π.Θ.Ζήσης)

Ωστόσο, προς στιγμή, εάν μας επιτραπεί να γίνει αποδεκτό πως, ναί αυτό εννοεί, ας μας συγχωρέσει ο Άγιος, το κάνουμε όμως να δούμε σε τι άτοπα οδηγεί. Τότε μήπως έσφαλε, πλανήθηκε  η Εκκλησία στην διατύπωση του Τριαδολογικού δόγματος; Μήπως του Χριστολογικού και των άλλων δογμάτων; Μήπως στην διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως; Μήπως έσφαλε και ο απόστολος Παύλος λέγοντας ότι η Εκκλησία είναι «στύλος και εδραίωμα  της αληθείας», (Α’ Τιμ. 3, 15);

Αλλά και ο ίδιος ο Χρυσόστομος λέγει ότι ο Παύλος είναι το στόμα του Χριστού: «Άκουσον γούν τι φησιν ο Παύλος· όταν δε τον Παύλον είπω, τον Χριστόν λέγω· εκείνος γαρ εστιν ο την Παύλου κινών ψυχήν».

 Άρα το λάθος αυτό πρέπει να καταλογισθεί στον ίδιο τον Κύριο, το οποίον είναι ατοπώτατον. Αλλά τότε τι έννοεί; Και εάν ακόμη, καθ’ υπόθεσιν, έσφαλε η Εκκλησία στον καθορισμό της ημέρας του Πάσχα - που πραγματικώς δεν έσφαλε - εσείς έπρεπε να ακολουθήσετε Αυτήν και να μη συνεορτάζετε με τους Ιουδαίους, θεωρώντας τούτο ότι σώζει, διότι τότε πρέπει να τηρήσετε και όλον τον νόμο.

Ιδού πως το διατυπώνει: «Και όπερ Παύλος προς Γαλάτας έλεγε, τούτο και εγώ υμίν λέγω· "γίνεσθαι ως εγώ, ότι καγώ ως υμείς". Τι δε τούτό εστιν; Έπειθεν αυτούς αποστήναι περιτομής, καταφρονήσαι σαββάτων και ημερών και των άλλων των νομίμων απάντων». Και κατωτέρω: "Αλλά και άτινα ην μοι κέρδη, ταύτα ήγημαι διά τον Χριστόν ζημίαν" τουτέστιν, Απέστην αυτών καθάπαξ. Γίνεσθαι ούν ως καγώ· και γαρ καγώ ως υμείς ήμην».

Το ότι ο κλεινός και άγιος τούτος Ιεράρχης εντέλλεται την απομάκρυνση εκ των κακοδοξούντων ποιμένων, τούτο τεκμηριώνεται από άλλα αποσπάσματά του, ενδεικτικώς:

«Τι ούν, φησιν, όταν πονηρός η, και μη πειθώμεθα; Πονηρός, πως λέγεις; ει μεν πίστεως ένεκεν, φεύγε αυτόν και παραίτησε, μη μόνον αν άνθρωπος η, αλλά καν άγγελος εξ ουρανού κατιών».

 

Ο δε όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης εν προκειμένω λέγει:

«Εχθρούς γαρ Θεού ο Χρυσόστομος, ου μόνον τους αιρετικούς, αλλά και τους τοις τοιούτοις κοινωνούντας, μεγάλη και πολλή τη φωνή απεφήνατο».

 

Ο δε όσιος Μελέτιος ο Γαλησιώτης λέγει:

«Ο δε χρυσόγλωττος πατήρ εν πλείστοις και πολλάκις υμάς υπέμνησα, φησίν, αγαπητά τεκνία, περί των ταίς αιρέσεσι δεινών περιπιπτόντων· αλλά νυνί και δέομαι, και δυσωπώ προθύμως μηδ’ όλως τοις αιρετικοίς κατά τι κοινωνείτε, μηδέ συγκαταβαίνετε τη τούτων βλασφημία· μη βρώμασι, μη πόμασι, μη σχέσει, μη φιλία, αυτοίς συναναμίγνυσθε και γαρ εκ τούτων πάντων της του Χριστού μερίζεσθε καθολικώς αγάπης, και βασιλείας ουρανών μακράν αλλοτριούσθε»

 

Επί τέλους πρέπει να τελειώνουμε μ’ αυτό το κακόδοξο παραμύθι.

(Πηγή: Ιερομονάχου Ευγενίου-Η ΈΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΛΥΣΜΟΥ)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: (όσοι θέλουν να το προμηθευτούν ΔΩΡΕΑΝ, με μοναδικό έξοδο τα ταχυδρομικά να μας στείλουν τα στοιχεία τους στο e-mail  melitinisdometianos@gmail.com)

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

visit counter