Προκλητικές προσθήκες στα Εγκώμια από την Εκκλησία της Κύπρου

visit counter

Άρθρο της Ευαγγελίας Ζουλάκη

 «παρέδωκεν ο και παρέλαβεν» (Α΄ Κορ. ιε΄, 3)

Διαφορετικά άκουσαν φέτος τα Εγκώμια της Μ. Παρασκευής οι πιστοί στην Κύπρο. Η απόφαση αυτή είχε ληφθεί ήδη την 14η Ιανουαρίου από την Ιερά Σύνοδο της Κύπρου και τώρα ήρθε η ώρα να εφαρμοστεί στην πράξη [1].

Τα Εγκώμια απαρτίζονται από τρεις στάσεις. Στο τέλος κάθε στάσης προστέθηκαν αυθαίρετα τέσσερις νέοι στίχοι πριν από το δοξαστικό, σχετικά με το Κυπριακό ζήτημα.

 Ειδικότερα:

 Στην πρώτη στάση «Ἡ ζωή ἐν τάφῳ» προστέθηκαν οι στίχοι:

 Τὸν ἐν Κύπρω, Σώτερ, παροικούντα λαών, τὸν την θείαν σου ταφήν μεγαλύνοντα, ρῦσαι τάχει ἐκ δουλείας πονηράς.

 Εἰς πατρώους οἴκους καὶ σκηνώματα Σά ἐπιστρέψαι καταξίωσον, Κύριε, τοὺς τὴν ἔνδοξον τιμῶντάς Σου ταφήν.

 Μακρυνθέντες πάντες ἐντολῶν ἱερῶν, ἁμαρτίας τὰ ὀψώνια δρέπομεν, ἀλλ᾿ αὐτοῦ μεν πάτρης λύτρωσιν κλαυθμῷ.

 Ἡ ἐν Κύπρῳ, Σῶτερ, τῶν ἁγίων πληθύς, ἐν μιᾷ φωνῇ ἱκετεύει Σοι, τοὺς τῆς Ἄγαρ άποδίωξον ταχύ.

 

Στη δεύτερη στάση «Ἄξιον ἐστί …» προστέθηκαν τα εξής:

 Κράζομεν, Χριστέ, μετανοίας ἐν κλαυθμῷ βοῶντες, ἀλλοθρήσκων τὰ στρατεύματα δίωξον, καὶ εἰρήνην πᾶσι χάρισαι ἡμῖν.

 Ἔτεσι πολλοῖς καὶ ἐν θλίψει βαρυτάτη, Σώτερ. μακρὰν ἑστιῶν ἑορτάζοντες, ἐξαιτούμεθα ἐπάνοδον ταχεῖαν ἐν αὐταῖς.

 Ἔγερσιν ἰδεῖν, τὴν τριήμερον τὴν Σὴν Οἰκτίρμον, καὶ πατρίδος Κύπρου τὴν ἐξανάστασιν, καταξίωσον ἰδεῖν Υἱὲ Θεοῦ.

 Κράζουσι, Χριστέ, σὺν ἡμῖν Βαρνάβας τε καὶ Παῦλος· λύτρωσιν παράσχου τοῖς δούλοις Σου καὶ πατρίδα ἐλευθέρωσον ταχύ.

 Ενώ στην τρίτη στάση «Αἱ γένεαί πᾶσαι…» διαβάζουμε:

 Σπεῦσον ἐξαναστῆναι, τῆς Κύπρου λύων Λόγε, δεσμὰ στυγνῆς δουλείας.

 Ἰδεῖν ἐλευθερίαν ἐκ τῶν τῆς Ἄγαρ, Σώτερ, δίδου τοῖς σοῖς ἱκέταις.

 Υἰὲ Θεοῦ παντάναξ, ἐλευθερίαν δίδου τῇ νήσῳ τῶν Ἁγίων.

 Σὺν σῇ ἐγέρσει Λόγε, ἰδεῖν καὶ τῆς πατρίδος ἀνάστασιν αἰτοῦμεν.

 

Στην αναθεωρημένη έκδοση που κυκλοφόρησε για τα Εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος σημειώνει στην Εισαγωγή:

 «Μέσα σ’ αὐτὰ τὰ πλαίσια, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, κατὰ τὴ συνεδρία της στὶς 14 Ιανουαρίου 2026, ἀποδέχτηκε ὁμόφωνα εἰσήγησή μας, λαμβάνοντας ὑπόψη τὴν τραγική κατάσταση, στην ὁποία βρίσκεται, ἐδῶ καὶ 52 χρόνια ή πατρίδα μας, μὲ τὸν ἐκτοπισμὸ τοῦ λαοῦ μας νὰ συνεχίζεται, τοὺς ναούς μας νὰ καταστρέφονται καὶ τὴν κατοχὴ νὰ ἑδραιώνεται, ὅπως προσθέσουμε στὰ ἐγκώμια τῆς Μ. Παρασκευῆς καὶ κάποια, ποὺ νὰ ἀναφέρονται στη δοκιμαζόμενη πατρίδα μας καὶ τὴν ἐκζήτηση, ἀπὸ τὸν καθαιρέτη τοῦ Ἅδου, κατὰ τὴν εὔσημη αὐτὴ μέρα, τῆς βοήθειάς Του γιὰ τὴν ἀπελευθέρωσή της καὶ τὴν ἐπιστροφὴ στὶς ἑστίες καὶ τὰ ἱερά μας».

Ενώ σε άλλο σημείο τονίζει:

 «[…] Πιστεύουμε ότι μέσα στο συγκινησιακά φορτισμένο κλίμα της Μεγάλης Παρασκευής, θα κατανοήσει καλύτερα και ο λαός μας τον κίνδυνο που διατρέχουμε και θα αναπέμψει θερμότερες τις ικεσίες και τις προσευχές του, προς τον Θεό για τη λύτρωση μας “εκ της καταδυναστείας των αλλοφύλων”». 

 Ως γνωστό, τα Εγκώμια, ο Επιτάφιος Θρήνος, αναφέρονται στον θρήνο της Υπεραγίας Θεοτόκου κατά την ταφή του Υιού και Θεού της, του Θεανθρώπου Κυρίου μας Ιησού Χριστού. 

 Η εμπλοκή ενός αλλότριου εθνικού θέματος (όσο δίκαιο και αν είναι το αίτημα του Κυπριακού λαού, όσο άδικη και αν είναι η μέχρι σήμερα αντιμετώπισή του από τη Διεθνή Κοινότητα) σε ένα τόσο ιερό Εγκώμιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προκλητική και σκανδαλώδης… Όχι γιατί το θέμα που προστέθηκε είναι καθαυτό λάθος. Αντιθέτως είναι απολύτως ορθό να προσεύχονται οι πιστοί στον Κύριο για την απελευθέρωση της πατρίδας τους, όπως έγινε εξάλλου και με την επανάσταση του ‘21 και όπως θα έπρεπε πάντα να γίνεται. Οι «ευσεβείς πόθοι» ωστόσο, πρέπει να πραγματώνονται και με τον ορθό τρόπο.

 Ο Επιτάφιος θρήνος, είναι κάτι Ιερό καθώς αποδίδεται στον Κύριο μας. Τα Εγκώμια δεν είναι απλά ένα ποίημα που εκφωνείται σε κάποια εκδήλωση για να προκαλέσουν κάποιον συναισθηματισμό, μια καρδιακή θλίψη, αλλά είναι ψαλμός, στο λειτουργικό τυπικό εν ώρα Ιεράς Ακολουθίας του Επιταφίου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και συνοδεύεται από κατάνυξη και ψυχικό πένθος.

 Δυστυχώς όμως οι Ακολουθίες αυτές της Μεγάλης Εβδομάδας και δη της Μ. Παρασκευής, λόγω των Εγκωμίων, συγκινούν ορισμένους χριστιανούς λόγω της ποιητικής ή γλωσσικής/φιλολογικής αξίας τους, και όχι λόγω του περιεχόμενου και της ουσίας αυτών των Ακολουθιών.

 Πέραν αυτών, η Ιερά Σύνοδος θα μπορούσε να κερδίσει την ευαισθησία του λαού στα εθνικά θέματα με χίλιους δυο άλλους τρόπους (μέσα από σχετικές εκδηλώσεις κλπ.) και όχι μέσα από την λειτουργική παράδοση.

 Πέρα από τα προαναφερθέντα λάθη είναι σημαντικό να τονίσουμε για μια ακόμη φορά πως πρέπει να τηρείται η Παράδοση της Εκκλησίας και να αποφεύγονται σφόδρα οι καινοτομίες.

 Αρυόμενοι από το θαυμάσιο σχετικό άρθρο για την απόφαση της Ι. Συνόδου της Κύπρου, του αδελφού Ελευθέριου Ν. Κοσμίδη, παραθέτουμε τα στοιχεία που άντλησε από την Εκκλησιαστική γραμματεία σχετικά με την λειτουργική Παράδοση της Εκκλησίας μας [2].

 «Ιουστίνος, ο Φιλόσοφος και Μάρτυρας (2ος αι.): Η λειτουργική παράδοση συνδέεται με την παράδοση της πίστεως. Επομένως, ο πυρήνας της λειτουργικής παραδόσεως ευρίσκεται στο σωτηριώδες κήρυγμα του Κυρίου.

 Ο Τερτυλλιανός (τέλος 2ου αι.) τονίζει τη σημασία της λειτουργικής παραδόσεως για θέματα που δεν μαρτυρούνται στην Αγία Γραφή, ενώ ο Ωριγένης διαβεβαιώνει ότι η λειτουργική παράδοση διαβιβάστηκε από τον Ίδιο τον Κύριο.

 Ο Μέγας Βασίλειος θεωρεί τη λειτουργική παράδοση ως ισχυρότατη «άγραφη διδασκαλία» που συνδέεται με τον ίδιο τον Κύριο. Επισημαίνει ότι η άγραφη λειτουργική παράδοση εδραιώθηκε στην Εκκλησία με το κριτήριο «της αλήθειας που έγινε αποδεκτή πάντοτε, παντού και από όλους» (Βικέντιος Λυρίνου)» .

 Βλέπουμε λοιπόν πως η λειτουργική Παράδοση είναι Θεοπαράδοτη και Αγιοπαράδοτη και δεν δύνανται οι Επίσκοποι να παίρνουν αυθαίρετες αποφάσεις. 

 Εν αντιθέσει, οφείλουν να είναι οι κύριοι φυλακές της παραδόσεως. 

 Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου έχει γίνει πλέον γνωστός για το λίαν οικουμενιστικό του προφίλ. Γι’ αυτό και τέτοιες καινοτομίες εκ μέρους της Ιεράς Συνόδου της Κύπρου δεν μας εκπλήσσουν καθόλου, καθώς τον τελευταίο καιρό με τα όσα τραγικά συνέβησαν στην Μητρόπολη Πάφου είδαμε πολλά ανήκουστα…

 Ωστόσο, απ’ το μετερίζι της Αγιοπατερικής, Ιεροκανονικής Αποτείχισης οφείλουμε να επισημαίνουμε κάθε Οικουμενιστικό έκτροπο και να αναδεικνύουμε το δρόμο που μας άφησαν οι Άγιοι Πατέρες, που είναι και ο μόνος που οδηγεί στην σωτηρία.

 

Είθε ο Αναστημένος Κύριος να τους φωτίζει όλους προς μετάνοια.

 

Χριστός Ανέστη!

 

[1] https://www.alphanews.live

[2] https://katanixi.gr

 

https://katanixi.gr/proklitikes-prosthikes-sta-egkomia-apo-tin-ekklisia-tis-kyproy/?fbclid=IwY2xjawRM40dleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeTy4YSNvt8yejCj3EEd1XlbYkWnT34nAQ-UzJFvxJ1XTT6EX6wOTtdRu9fvk_aem_7fzaqekIiF2WPzmqjiMHyQ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΥΤΙΚΟΤΡΟΠΗ ΑΛΛΟΙΩΣΗ

visit counter

Έρευνα :πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Σύντομα ιστορικά στοιχεία  

Η καθιέρωση της περιφοράς του Επιταφίου, αποτελεί το προϊόν μιας μακράς και σύνθετης εξέλιξης, όπου η καθαρή λειτουργική τάξη του Βυζαντίου συνάντησε τη λαϊκή ευσέβεια και, αργότερα, τις δυτικές επιδράσεις της αστικής κοινωνίας. Η ρίζα του εθίμου δεν βρίσκεται σε μια προκαθορισμένη «παρέλαση», αλλά στην ίδια τη δομή της Θείας Λειτουργίας. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, η περιφορά ξεκίνησε από τη Μεγάλη Είσοδο, όταν οι ιερείς μετέφεραν τα Τίμια Δώρα καλυμμένα με τον «Αέρα», ένα μεγάλο ύφασμα που συμβόλιζε τη σινδόνη του Χριστού. Με την πάροδο του χρόνου, πάνω σε αυτό το ύφασμα άρχισε να κεντιέται η παράσταση του Επιτάφιου Θρήνου, οδηγώντας στη δημιουργία του ανεξάρτητου, κεντητού Επιταφίου που γνωρίζουμε.

Η έξοδος της πομπής από τον στενό χώρο του ναού προς τους δρόμους της πόλης ή του χωριού παγιώθηκε κυρίως κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Σε μια εποχή που η χριστιανική ταυτότητα δοκιμαζόταν, η δημόσια περιφορά λειτουργούσε ως μια συλλογική ομολογία πίστης και ως μια πράξη καθαγιασμού του δημόσιου χώρου. Η περιφορά της «κηδείας» του Θεανθρώπου στους δρόμους δεν ήταν απλώς μια αναπαράσταση, αλλά μια συμβολική πορεία της κοινότητας που ζητούσε την προστασία του θείου, μεταφέροντας την ευλογία από το ιερό θυσιαστήριο στα σπίτια και τα σοκάκια των πιστών.

Η Σημερινή Δυτικότροπη πραγματικότητα

Η σύγχρονη, ωστόσο, μεγαλειώδης μορφή του εθίμου —με τα περίτεχνα ξύλινα κουβούκλια, τις φιλαρμονικές ορχήστρες και την επίσημη ιεραρχία— φέρει έντονα τα σημάδια του 19ου αιώνα. Μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, και υπό την επίδραση των ευρωπαϊκών προτύπων (ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Αντιβασιλείας και του Όθωνα), η περιφορά στην Αθήνα και τα μεγάλα αστικά κέντρα απέκτησε χαρακτήρα κρατικής τελετής και δυτικότροπης λιτανείας. Η ενσωμάτωση στρατιωτικών αγημάτων και πένθιμων εμβατηρίων προσέδωσε μια επισημότητα που συχνά υπερβαίνει τη βυζαντινή λιτότητα. Έτσι, ο Επιτάφιος που βλέπουμε σήμερα είναι ένα πολυεπίπεδο μωσαϊκό: ξεκινά από τη βυζαντινή μυσταγωγία, περνά μέσα από τον λαϊκό θρήνο της Τουρκοκρατίας και καταλήγει στη δυτική «παρασημοφόρηση» της αστικής τάξης, παραμένοντας, παρά τις αλλοιώσεις του, η κορυφαία στιγμή της λαϊκής συμμετοχής στο Πασχαλινό δράμα.

Στην Ορθόδοξη Ανατολή, η περιφορά του Επιταφίου είναι η κηδεία του Θεανθρώπου, μια πράξη εσωτερική, πένθιμη και μυσταγωγική. Όμως η σύγχρονη πρακτική και ιδίως στα αστικά κέντρα συνιστά μια βαθιά πολιτισμική και θεολογική αλλοίωση. Στην προσπάθειά της να επιβιώσει μέσα στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον, η ορθόδοξη πρακτική της Μεγάλης Παρασκευής έχει διολισθήσει σε ένα μοντέλο που προσιδιάζει περισσότερο στον δυτικό θρησκευτικό συναισθηματισμό και το θέαμα, παρά στην εσωτερική μυσταγωγία της καθ’ ημάς Ανατολής.

Η σκληρή πραγματικότητα αποκαλύπτει μια μετατόπιση από τη Μετοχή στο Θέαμα. Ενώ η Ορθόδοξη Ανατολή βιώνει την περιφορά ως την κηδεία του Θεανθρώπου —μια πράξη πένθιμη, σιωπηλή και υπαρξιακή— η σύγχρονη εκδοχή της θυμίζει συχνά δυτικότροπη παρέλαση ή τις καθολικές λιτανείες  της Νότιας Ευρώπης. Ο πιστός παύει να είναι «συνοδοιπόρος» στο Πάθος και μετατρέπεται σε απλό θεατή μιας επιδεικτικής διαδικασίας, όπου ο πλούτος του ανθοστόλιστου κουβουκλίου και η ένταση των φιλαρμονικών υποκαθιστούν τη συντετριμμένη καρδία.

Αυτός ο «θρίαμβος του συναισθηματισμού» έναντι του δόγματος αποτελεί καθαρό δάνειο από τη δυτική χριστιανική παράδοση, η οποία ιστορικά επένδυσε στον εντυπωσιασμό και την πρόκληση συγκίνησης μέσω της εξωτερικής μορφής. Η μάχη των εντυπώσεων ανάμεσα στις ενορίες και η μετατροπή της κατάνυξης σε ένα «ηχητικό κοκτέιλ» από μπάντες και ψαλμωδίες, υποδηλώνει μια πνευματική ρηχότητα. Το ιερό γεγονός εκκοσμικεύεται πλήρως: το κερί στο ένα χέρι και το κινητό τηλέφωνο στο άλλο, η μυρωδιά του λιβανιού που ανακατεύεται με τις προετοιμασίες των εστιατορίων, και η βιασύνη για την κοινωνική έξοδο αμέσως μετά την περιφορά, μαρτυρούν μια διακοσμητική και φολκλορική σχέση με τη θρησκεία.

Τέλος, η μαζικοποίηση του γεγονότος διαλύει την έννοια της χριστιανικής κοινότητας. Η ενορία, ως κύτταρο πνευματικής ζωής όπου τα μέλη γνωρίζονται και συμπροσεύχονται, πνίγεται μέσα στην ανωνυμία της μάζας που καταναλώνει «πνευματικότητα» όπως θα κατανάλωνε ένα κονσέρτο ή μια τουριστική ατραξιόν. Αυτό που αντικρίζουμε, λοιπόν, δεν είναι η Ανατολή που προσκυνά τον Τάφο, αλλά μια υβριδική Δύση που χρησιμοποιεί τα ορθόδοξα σύμβολα ως σκηνικό για μια ανοιξιάτικη βόλτα, μετατρέποντας το Μυστήριο σε καταναλωτικό προϊόν και τη Λατρεία σε κοσμικό γεγονός.

Η Ορθόδοξη πρακτική της περιφοράς του Επιταφίου

Στην αυθεντική ορθόδοξη παράδοση και σύμφωνα με την αυστηρή λειτουργική τάξη, η περιφορά του Επιταφίου αποτελεί το αποκορύφωμα του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου, ο οποίος τελείται το εσπέρας της Μεγάλης Παρασκευής. Η γνήσια ορθόδοξη πρακτική εστιάζει στην εσωτερικότητα και τη «χαρμολύπη», μακριά από τον θόρυβο και τον κοσμικό εντυπωσιασμό. Σε αντίθεση με τη δυτική «μαύρη» απόγνωση, η Ορθοδοξία βλέπει τον θάνατο του Χριστού ως μια νίκη που έχει ήδη ξεκινήσει, γεγονός που αποτυπώνεται στα Εγκώμια, τα οποία δεν είναι μοιρολόγια αλλά ύμνοι λατρείας και έκπληξης μπροστά στο Μυστήριο.

Όσον αφορά το τυπικό, η αρχέγονη και αυστηρή πρόβλεψη περιορίζει την περιφορά εντός του Ναού. Ιστορικά και λειτουργικά, η πομπή συμβολίζει την κάθοδο του Χριστού στον Άδη και την προετοιμασία της Ταφής, πράξεις που τελούνται μέσα στον ιερό χώρο. Ακόμη και σήμερα, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, η περιφορά πραγματοποιείται αποκλειστικά εντός του Πατριαρχικού Ναού του Αγίου Γεωργίου (ή στον πέριξ αυλόγυρο), διατηρώντας τον απόλυτα μυσταγωγικό και προσευχητικό χαρακτήρα της τελετής. Η έξοδος της πομπής στους δρόμους και η περιφορά στις ενορίες είναι μια μεταγενέστερη πρακτική που παγιώθηκε κυρίως κατά την Τουρκοκρατία και την οθωνική περίοδο, εξυπηρετώντας την ανάγκη για δημόσια ομολογία πίστης και αγιασμό της κτίσης.

Στην ορθόδοξη πρακτική, η δομή της πομπής είναι ιεραρχική και συμμετοχική: προηγούνται τα Εξαπτέρυγα και ο Σταυρός ως σύμβολα νίκης, ακολουθεί ο κλήρος με τον Επιτάφιο (το κεντημένο ύφασμα), ενώ ο λαός έπεται ως «συνοδοιπόρος» στην ταφή και όχι ως θεατής από τα πεζοδρόμια. Η χρήση χάλκινων πνευστών και φιλαρμονικών είναι ξένη προς τη βυζαντινή παράδοση, η οποία επιτάσσει μόνο το πένθιμο σήμαντρο και τη βυζαντινή ψαλμωδία. Η τελετή ολοκληρώνεται με την επιστροφή στο ναό, όπου οι πιστοί περνούν κάτω από τον Επιτάφιο στην είσοδο, συμβολίζοντας την είσοδο της ανθρωπότητας στη ζωή και την Ανάσταση μέσω του θανάτου του Κυρίου. Οποιαδήποτε στοιχεία υπερβολής, όπως πυροτεχνήματα ή ανταγωνιστικοί στολισμοί, θεωρούνται αλλοίωση αυτού του ταπεινού ήθους που ορίζει την Ανατολική Εκκλησία.

Επίλογος: Η Επιστροφή στην Ουσία της "Χαρμολύπης"

Η ιστορική διαδρομή της περιφοράς του Επιταφίου, από τη μυσταγωγική Μεγάλη Είσοδο του Βυζαντίου έως τις μεγαλειώδεις αστικές λιτανείες του σήμερα, αναδεικνύει την αέναη πάλη μεταξύ της ουσίας και του φαίνεσθαι. Αν η σύγχρονη πραγματικότητα τείνει να μετατρέψει το κορυφαίο γεγονός της χριστιανοσύνης σε ένα καλαίσθητο κοινωνικό δρώμενο ή μια "δυτικότροπη" παρέλαση, η ορθόδοξη παράδοση παραμένει εκεί για να μας υπενθυμίζει το αληθές: ότι ο Επιτάφιος δεν είναι θέαμα, αλλά βίωμα.

Η πρόκληση για τον σύγχρονο πιστό δεν έγκειται στην κατάργηση της παράδοσης, αλλά στην αποκάθαρσή της από τα στοιχεία της εκκοσμίκευσης και του εντυπωσιασμού. Η επιστροφή στο ταπεινό ήθος της Ανατολικής Εκκλησίας —εκεί όπου η σιωπή είναι πιο ηχηρή από τις φιλαρμονικές και η συντετριμμένη καρδία πιο πολύτιμη από τον πλούσιο ανθοστολισμό— είναι η μόνη οδός για να μετατραπεί η περιφορά από μια "ανοιξιάτικη βόλτα" σε μια πραγματική συνοδοιπορία προς την Ανάσταση.

Εν τέλει, ο Επιτάφιος καλεί τον άνθρωπο όχι να παρατηρήσει τον θάνατο του Θεανθρώπου από το πεζοδρόμιο της ανωνυμίας, αλλά να εισέλθει μέσα στον Τάφο, εκεί όπου η "χαρμολύπη" μεταμορφώνει το πένθος σε ελπίδα και την κηδεία σε απαρχή της αιώνιας ζωής.

Προσεγγίζοντας τον θάνατο του Ιησού ΙΑΤΡΙΚΩΣ

visit counter

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Ο θάνατος του Ιησού Χριστού αποτελεί ένα από τα πιο μελετημένα ζητήματα στην ιστορία της Ιατροδικαστικής, με τους επιστήμονες να συγκλίνουν στο ότι επήλθε μέσω ενός συνδυασμού ακραίων φυσιολογικών καταπονήσεων. Η διαδικασία ξεκίνησε ήδη από τον Κήπο της Γεθσημανή με το φαινόμενο της αιματίδρωσης, όπου το ακραίο ψυχικό στρες προκάλεσε τη ρήξη τριχοειδών αγγείων στους ιδρωτοποιούς αδένες, καθιστώντας το δέρμα εξαιρετικά ευαίσθητο. Η μετέπειτα ρωμαϊκή μαστίγωση με το flagrum προκάλεσε εκτεταμένες κακώσεις στους μαλακούς ιστούς και τους μυς, οδηγώντας σε σοβαρή απώλεια αίματος και υγρών. Αυτή η κατάσταση ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟΥ  σοκ σήμαινε ότι, πριν καν την ανύψωσή Του στον Σταυρό, ο οργανισμός βρισκόταν ήδη σε κατάσταση κατάρρευσης, με την καρδιά να πασχίζει να αντλήσει αίμα που δεν υπήρχε.

Κατά τη διάρκεια της σταύρωσης, το κύριο ιατρικό πρόβλημα μετατοπίστηκε στη μηχανική της αναπνοής. Η στάση του σώματος, με τα χέρια εκτεταμένα και το βάρος να έλκει τον θώρακα προς τα έξω, καθιστούσε την εκπνοή σχεδόν αδύνατη. Για να απελευθερώσει τον αέρα από τους πνεύμονες, ο πάσχων έπρεπε να ανασηκώσει το σώμα του στηριζόμενος στα καρφιά των ποδιών, μια κίνηση που προκαλούσε αφόρητο πόνο και σταδιακή εξάντληση. Αυτή η μηχανική ασφυξία οδήγησε σε υπερκαπνία και οξέωση, επηρεάζοντας τον καρδιακό ρυθμό και προκαλώντας τη συσσώρευση υγρού γύρω από την καρδιά (περικαρδιακή συλλογή) και τους πνεύμονες. Συγκεκριμένα λόγω  της αδυναμίας εκπνοής, το διοξείδιο του άνθρακα  συσσωρεύεται στο αίμα (υπερκαπνία). Αυτό οδηγεί σε πτώση του pH του αίματος, μια κατάσταση γνωστή ως αναπνευστική οξέωση. Η οξέωση με τη σειρά της προκαλεί μυϊκές κράμπες και έντονη αρρυθμία.

Η καρδιά, προσπαθώντας να αντισταθμίσει την έλλειψη οξυγόνου και την πτώση της πίεσης λόγω της αφυδάτωσης, χτυπά ταχύτατα (ταχυκαρδία), γεγονός που τελικά οδηγεί σε καρδιακή ανεπάρκεια. Η έντονη σωματική καταπόνηση και το σοκ μπορούν να προκαλέσουν τη διαρροή ορού από τα τριχοειδή αγγεία στους χώρους γύρω από τα όργανα.  Η περικαρδιακή συλλογή (υγρό γύρω από την καρδιά) εξηγεί το «ύδωρ» που αναφέρει ο Ιωάννης.  Η πλευριτική συλλογή (υγρό στους πνεύμονες) επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την ήδη δυσχερή αναπνοή.

Ο θάνατος επήλθε τελικά ως αποτέλεσμα πολυοργανικής ανεπάρκειας. Η ιατρική ερμηνεία του «αίματος και ύδατος» που έρρευσε από την πλευρά μετά τον νυγμό της λόγχης επιβεβαιώνει την παρουσία αυτών των υγρών (ορού και αίματος), υποδηλώνοντας ότι η καρδιά είχε ήδη υποστεί ρήξη ή οξεία ανακοπή λόγω της παρατεταμένης υποξίας και του τραυματικού σοκ. Έτσι, ο θάνατος δεν ήταν αποτέλεσμα ενός μόνο αιτίου, αλλά μια συνδυαστική κατάρρευση του κυκλοφορικού, του αναπνευστικού και του νευρικού συστήματος υπό συνθήκες μέγιστης βιολογικής πίεσης.

Ελληνική Βιβλιογραφία & Μελέτες

• Σταυρακάκης, Ν. (2017). "Τα αίτια του θανάτου διά της σταυρώσεως". Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής.

Μια σύγχρονη ανασκόπηση στην ελληνική ιατρική βιβλιογραφία που εξετάζει την παθοφυσιολογία του σταυρικού θανάτου.

• Κωνσταντινίδης, Κ. (1994). Η Σταύρωση του Χριστού υπό το πρίσμα της Ιατροδικαστικής. Αθήνα.

Μελέτη που εστιάζει στα ιατροδικαστικά ευρήματα όπως περιγράφονται στα κείμενα των Ευαγγελίων.

• Γαλανός, Α. (2002). Ιατρική διερεύνηση των Παθών του Ιησού. Εκδόσεις Τήνος.

 

Σύγχρονοι Πιλάτοι: Η Ενοχή της Σιωπής και η Αλλοίωση της Πίστης

visit counter

Η ιστορική φιγούρα του Πόντιου Πιλάτου παραμένει το διαχρονικό σύμβολο της δειλίας και της αποποίησης των ευθυνών. Σήμερα, ωστόσο, το φαινόμενο του «Πιλατισμού» δεν περιορίζεται μόνο στις κοσμικές εξουσίες. Μεταφέρεται αυτούσιο εντός των τειχών της Εκκλησίας, όπου η «νίψη των χειρών» έχει γίνει η επίσημη στάση όχι μόνο πολλών ποιμένων, αλλά και ενός μεγάλου μέρους του λαού απέναντι στην αλλοίωση της Ορθόδοξης ομολογίας.

Η σύγχρονη «νίψη των χειρών» εκδηλώνεται με τον πιο επικίνδυνο τρόπο απέναντι στην αίρεση του Οικουμενισμού. Ενώ η πίστη νοθεύεται μέσα από  ΣΥΝΟΔΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ (ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΡΗΤΗΣ 2016), συγκρητιστικές συμπροσευχές και θεολογικούς συμβιβασμούς, παρατηρείται μια συλλογική φυγοπονία. Ο σύγχρονος Πιλάτος –είτε φοράει ράσο είτε πολιτικά– αναγνωρίζει την εκτροπή από την Πατερική παράδοση, αλλά επιλέγει τη στρατηγική της σιωπής. Προτάσσει μια ψευδεπίγραφη «υπακοή» ή μια «αγάπη» χωρίς αλήθεια, προκειμένου να μην διαταράξει τις σχέσεις του με το εκκλησιαστικό κατεστημένο.

Η στάση του λαού στα σημερινά εκκλησιαστικά δρώμενα είναι συχνά πανομοιότυπη με εκείνη του πλήθους στα Ιεροσόλυμα. Αν ο Πιλάτος έπλυνε τα χέρια του μία φορά, ο λαός που παραμένει απαθής στην αλλοίωση της πίστης του, τα πλένει καθημερινά. Η αδιαφορία για τα δογματικά ζητήματα και η αποδοχή της αίρεσης με το πρόσχημα της «ενότητας» δεν είναι ουδετερότητα· είναι συμμετοχή στο έγκλημα.Όταν ο πιστός λαός ανέχεται ηγέτες που προδίδουν την ακρίβεια της πίστης για χάρη της διπλωματίας , ουσιαστικά επαναλαμβάνει την ιστορική κραυγή υπέρ του κοσμικού συμφέροντος έναντι της Αλήθειας.

Η αλλοίωση της πίστης δεν συμβαίνει πάντα με βίαιο τρόπο, αλλά με την ανοχή των πολλών. Οι σύγχρονοι Πιλάτοι καθησυχάζουν τη συνείδησή τους θεωρώντας ότι «δεν φέρουν αυτοί την ευθύνη των αποφάσεων». Όμως, στην Εκκλησία, ο λαός είναι ο φύλακας της Ορθοδοξίας. Όταν ο φύλακας σιωπά μπροστά στον λύκο που εισβάλλει στην ποίμνη υπό το ένδυμα του Οικουμενισμού, τότε η νίψη των χειρών μετατρέπεται σε προδοσία.

«Η σιωπή είναι η τρίτη μορφή αθεΐας» — Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Οι σύγχρονοι Πιλάτοι και ο συμβιβασμένος λαός αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: της πνευματικής ακαμψίας. Η πραγματική πίστη δεν κρίνεται από την τυπική ευσέβεια, αλλά από τη δύναμη της ομολογίας σε καιρούς νόθευσης.

Το νερό της λεκάνης του Πιλάτου δεν καθάρισε ποτέ το αίμα της αδικίας. Παρομοίως, καμία δικαιολογία περί «ειρήνης» ή «υπακοής» δεν μπορεί να καθαρίσει τη συνείδηση εκείνων που βλέπουν την πίστη τους να εκποιείται και επιλέγουν να παραμένουν απλοί παρατηρητές. Η ιστορία της Εκκλησίας γράφτηκε από εκείνους που αρνήθηκαν να νίψουν τας χείρας τους και επέλεξαν να σηκώσουν τον Σταυρό της Αλήθειας, κόντρα στο ρεύμα της εποχής και της βολικής αδιαφορίας.

(Από το προσωπικό μου αρχείο).

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΧΟΛΙΑΖΕΙ ΤΑ ΠΑΘΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

visit counter

 

Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Ο  Ιερός Χρυσόστομος στους σχετικούς λόγους για τα Πάθη και τον Σταυρικό θάνατο του Χριστού, παρουσιάζει τον Χριστό ως τον Μεγάλο Αρχιερέα που προσφέρει τον Εαυτό Του, ως τον Βασιλέα που θρονιάζεται στον Σταυρό και ως  τον Διδάσκαλο που παραδίδει το μάθημα της σιωπής. Η Εκκλησία, λοιπόν, είναι ο χώρος όπου αυτό το Πάθος συνεχίζεται να βιώνεται ως νίκη, και όπου η ταπείνωση αναγνωρίζεται ως η μόνη οδός προς τη θέωση. Η εμβάθυνση στην ανάλυση του Ιερού Χρυσοστόμου απαιτεί τη σύνδεση των ιστορικών γεγονότων της Σταύρωσης με το Οντολογικό και Εκκλησιολογικό τους υπόβαθρο. Για τον Χρυσόστομο, ο Σταυρός δεν είναι απλώς ένα ηθικό παράδειγμα, αλλά η ιδρυτική πράξη της Εκκλησίας και η ανακαίνιση της κτίσης.

Σύμφωνα με την ερμηνευτική προσέγγιση του Ιερού Χρυσοστόμου, τα Πάθη του Κυρίου δεν αποτελούν απλώς μια ιστορική καταγραφή μαρτυρίου, αλλά μια βαθιά αποκάλυψη της πνευματικής κατάστασης της ανθρωπότητας και της θείας οικονομίας. Ο Άγιος επισημαίνει με έμφαση ότι η ακραία συμπεριφορά των στρατιωτών και του όχλου ξεπερνούσε τα όρια της κοινής ανθρώπινης κακίας, αποτελώντας μια «βακχική μανία» υποκινούμενη άμεσα από τον διάβολο. Εντοπίζει μάλιστα μια σαφή αντίθεση στα κίνητρα των θυτών: ενώ οι Ιουδαίοι ωθούνταν από τον φθόνο, οι Ρωμαίοι στρατιώτες, που δεν είχαν κανέναν προσωπικό λόγο αντιδικίας, επέδειξαν μια αδικαιολόγητη αγριότητα που αποδεικνύει την πλήρη πνευματική αλλοτρίωση εκείνης της στιγμής. Αυτή η κακία εκφράστηκε μέσα από την καθολικότητα του εξευτελισμού, καθώς ο Χριστός δεν υπέφερε σε ένα μόνο μέλος του σώματός Του, αλλά καθολικά: στην κεφαλή με το ακάνθινο στεφάνι, στο πρόσωπο με τους εμπτυσμούς, στα χέρια με τον κάλαμο και σε ολόκληρο το σώμα με τη μαστίγωση.

Παράλληλα, ο Χρυσόστομος απαντά στο ερώτημα γιατί η Εκκλησία επιλέγει να προβάλλει τόσο έντονα και δημοσίως αυτές τις στιγμές της άκρας ταπείνωσης αντί να τις αποσιωπά. Εξηγεί ότι αυτό συμβαίνει πρωτίστως για να μην δίνεται η εντύπωση στους εθνικούς ότι η χριστιανική πίστη προβάλλει επιλεκτικά μόνο τα ένδοξα θαύματα, αποκρύπτοντας τις «δύσκολες» στιγμές. Η Χάρη του Αγίου Πνεύματος οργάνωσε έτσι τα πράγματα, ώστε η ημέρα αυτή να ονομαστεί Μεγάλη και η ταπείνωση του Θεού να διακηρυχθεί ενώπιον όλης της οικουμένης. Για την Εκκλησία, η σωτηρία δεν πηγάζει μόνο από τη δύναμη του Θεού, αλλά κυρίως από την απόφασή Του να γίνει «ευτελής» και να ταπεινωθεί μέχρι θανάτου για χάρη του ανθρώπου.

Τέλος, ο «Χρυσούς Ρήτωρ» προβαίνει σε μια σημαντική θεολογική εναρμόνιση σχετικά με τη στάση των δύο ληστών, λύνοντας τη φαινομενική διαφωνία μεταξύ των Ευαγγελιστών Ματθαίου και Λουκά. Διευκρινίζει ότι στην αρχή και οι δύο ληστές χλεύαζαν τον Κύριο, συμμετέχοντας στον γενικό εμπαιγμό. Ωστόσο, η συγκλονιστική μεταστροφή του ενός ληστή έλαβε χώρα πάνω στον Σταυρό, την ώρα του μαρτυρίου. Αυτό το γεγονός υπογραμμίζει με τον πλέον δυναμικό τρόπο την απεριόριστη δύναμη της μετάνοιας, η οποία μπορεί να ανακαινίσει τον άνθρωπο και να μεταβάλει την πνευματική του μοίρα μέσα σε μια στιγμή, ακόμη και την ύστατη ώρα του θανάτου.

 

 

Η Χριστολογική Διάσταση

Ο Χρυσόστομος θεολογεί πάνω στην ένωση των δύο φύσεων του Χριστού, δίνοντας έμφαση στο πώς η Θεότητα ενεργεί μέσα από την άκρα Ανθρωπότητα. Ο Άγιος υπογραμμίζει ότι ο Χριστός δεν υφίσταται τα πάθη από αδυναμία, αλλά από κυριαρχική ελευθερία. Η θεολογική αξία της σιωπής Του έγκειται στο ότι ο «Λόγος» μένει άφωνος για να δώσει φωνή στην ανθρωπότητα που είχε βουβιαθεί από την αμαρτία. Κάθε στάδιο του πάθους είναι μια «αντίστροφη δημιουργία». Στην Εδέμ ο άνθρωπος θέλησε να γίνει Θεός και απέτυχε· στον Γολγοθά ο Θεός γίνεται «σκώληκας και ουκ άνθρωπος» για να θεραπεύσει την ανθρώπινη υπερηφάνεια. Το ακάνθινο στεφάνι είναι η θεολογική αναίρεση των «ακανθών και τριβόλων» της πτώσης.

Εκκλησιολογική Θεμελίωση: Ο Σταυρός ως Μήτρα της Εκκλησίας

Η  χρυσοστομική θεολογία συνδέει άρρηκτα τη Σταύρωση με την Εκκλησιολογία: Ο Χρυσόστομος τονίζει ότι ο εξευτελισμός «ολόκληρου του σώματος» (κεφαλή, χέρια, πρόσωπο) αγιάζει ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας. Κάθε μέλος του Χριστού που υποφέρει, δέχεται τον αγιασμό από τα μέλη του Εσταυρωμένου. Η παρατήρησή του ότι τα πάθη αναγιγνώσκονται μπροστά σε όλη την οικουμένη (άνδρες, γυναίκες, παιδιά) υποδηλώνει την καθολικότητα της Εκκλησίας. Η Εκκλησία δεν είναι μια κλειστή λέσχη «φωτισμένων», αλλά το σώμα εκείνο που ομολογεί δημόσια την ταπείνωση του Θεού της. Η αναφορά στο αίμα και το ύδωρ (που υπονοείται μέσω της εκπλήρωσης των προφητειών) αποτελεί για τον Χρυσόστομο τη γέννηση των δύο βασικών μυστηρίων: του Βαπτίσματος και της Θείας Ευχαριστίας. Ο Σταυρός είναι η τράπεζα πάνω στην οποία προσφέρεται η θυσία που συγκροτεί την Εκκλησία.

Γ. Η Σωτηριολογική Σημασία: Η Νίκη επί του Θανάτου

Ο Χρυσόστομος αναλύει τη σύγκρουση Χριστού και Διαβόλου ως μια πνευματική στρατηγική. Ο Διάβολος, βλέποντας τον Χριστό να πεινάει, να διψάει και να υποφέρει, πίστεψε ότι είναι ένας κοινός άνθρωπος. Η «βακχική μανία» που περιγράφει ο Άγιος είναι η παγίδα της θείας οικονομίας: ο θάνατος κατάπιε ένα σώμα, αλλά «σκόνταψε» στη Θεότητα και έτσι αναγκάστηκε να ξεράσει όλους τους απ' αιώνος νεκρούς.Η σωτηρία του ληστή είναι η πρώτη εκκλησιολογική πράξη «εντός» του Παραδείσου. Ο ληστής γίνεται ο πρώτος πολίτης της Βασιλείας, αποδεικνύοντας ότι η Εκκλησία είναι τόπος μετανοίας και όχι δικαίωσης των «καθαρών».

Για τον Χρυσόστομο, η θεολογία πρέπει να γίνει βίωμα μέσα στην κοινότητα. Η προτροπή του να υπομένουμε τους δούλους ή τους φίλους μας δεν είναι απλή ευγένεια, αλλά εκκλησιολογική αναγκαιότητα. Αν ο Χριστός, η κεφαλή του σώματος, υπέμεινε τα πάντα, τότε τα μέλη δεν μπορούν να ζουν σε διχόνοια. Η οργή διασπά το σώμα της Εκκλησίας, ενώ η μακροθυμία το ενώνει. Το σημείο του Σταυρού στο στήθος δεν είναι φυλαχτό, αλλά υπενθύμιση της εν Χριστώ ταυτότητας. Ο πιστός καλείται να γίνει «σύμμορφος» με τα πάθη του Χριστού, μετατρέποντας την καθημερινή του αδικία σε ευλογία.

Τα Υπερφυσικά Σημεία και η Σημασία τους.

Το σκοτάδι που κάλυψε τη γη από την έκτη έως την ενάτη ώρα (12:00 - 15:00) δεν ήταν ένα φυσικό φαινόμενο, όπως μια έκλειψη ηλίου. Η Διάρκεια: Μια έκλειψη διαρκεί λίγα λεπτά, ενώ το σκοτάδι αυτό κράτησε τρεις ώρες. Έγινε στο μέσο της ημέρας για να είναι ορατό από όλους και να δείξει την "οργή" της κτίσης για το έγκλημα που συντελούνταν.

Το "Σημείον του Ιωνά" και η Δύναμη του Σταυρού

Ο Χριστός είχε υποσχεθεί ότι το μόνο σημάδι που θα έδινε στην "πονηρή γενεά" θα ήταν αυτό του προφήτη Ιωνά. Όπως ο Ιωνάς έμεινε τρεις μέρες στην κοιλιά του κήτους, έτσι και ο Χριστός θα έμενε τρεις μέρες στον τάφο. Η δύναμη του Χριστού φανερώθηκε τη στιγμή που φαινόταν "ηττημένος" πάνω στον Σταυρό. Το κείμενο επισημαίνει ότι τα θαύματα την ώρα της Σταύρωσης (σεισμός, σχίσιμο πέτρας) ήταν πιο θαυμαστά από όσα έκανε όσο βάδιζε στη γη.

Η Τελευταία Φωνή και η Εξουσία επί του Θανάτου

Η φράση «Ἠλὶ ἠλί, λιμᾶ σαβαχθανί» και η τελική κραυγή πριν την παράδοση του πνεύματος έχουν ιδιαίτερη σημασία. Ο Χριστός προσεύχεται χρησιμοποιώντας λόγια των Ψαλμών (Παλαιά Διαθήκη), αποδεικνύοντας ότι δεν είναι "αντίθεος" αλλά σε πλήρη συμφωνία με τον Θεό Πατέρα. Ο Χριστός δεν πέθανε από εξάντληση, όπως οι κοινοί θνητοί πάνω στον σταυρό. Η "μεγάλη φωνή" του δείχνει ότι είχε ακόμα δυνάμεις και ότι παρέδωσε ο ίδιος την ψυχή του θεληματικά.

Οι Συνέπειες στον Ναό και την Κτίση

• Το Καταπέτασμα: Το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού συμβολίζει το τέλος της παλαιάς λατρείας και την επερχόμενη ερήμωση της Ιερουσαλήμ.
• Η Ανάσταση των Νεκρών: Το γεγονός ότι "μνημεία ανεώχθησαν" πριν καν την τριήμερο Ανάσταση του Χριστού, αποτελεί προάγγελο της κοινής ανάστασης όλων των ανθρώπων.

Η Μεταστροφή του Εκατόνταρχου

Ο εκατόνταρχος δεν ήταν ένας απλός θεατής, αλλά ο αξιωματικός υπεύθυνος για την εκτέλεση. Η ομολογία του («Ἀληθῶς Θεοῦ υἱὸς ἦν οὗτος») έχει τεράστια σημασία για τους εξής λόγους: Δεν πίστεψε μόνο λόγω του σεισμού, αλλά —όπως εξηγεί το κείμενο— επειδή είδε τον Χριστό να ξεψυχά με «εξουσία». Αντελήφθη ότι ο θάνατος αυτός δεν ήταν μια παθητική κατάρρευση από αδυναμία, αλλά μια κυριαρχική παράδοση πνεύματος. Ο  εκατόνταρχος (που η εκκλησιαστική παράδοση ονομάζει Λογγίνο) όχι μόνο πίστεψε, αλλά αργότερα μαρτύρησε για τον Χριστό, σφραγίζοντας την πίστη του με το αίμα του.

Η Αντίδραση του Όχλου

Ενώ λίγο πριν ο όχλος χλεύαζε και ζητούσε τη σταύρωση, η εικόνα αλλάζει άρδην μετά τον θάνατο του Ιησού:

• Τύπτοντες τὰ στήθη: Η κίνηση αυτή (το χτύπημα στο στήθος) είναι παγκόσμιο σύμβολο βαθιάς οδύνης, συντριβής και μεταμέλειας.
• Η Δύναμη του Εσταυρωμένου: Ο Άγιος  τονίζει ότι η πνευματική δύναμη του Χριστού ενήργησε στις ψυχές τους τη στιγμή που όλα φαινόνταν να έχουν τελειώσει. Η ύβρις έδωσε τη θέση της στον φόβο και τον σεβασμό.

ΠΗΓΕΣ:

·         https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-matthaeum.pdf

·         Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου Ἅπαντα τὰ ἔργα, Ὑπόμνημα στὸ Κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον, ὁμιλία ΠΘ΄ (ἐπιλεγμένα ἀπόσπασματα), πατερικὲς ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς» (ΕΠΕ), ἐκδ. οἶκος «Τὸ Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1979, τόμος 12, σελίδες 375-381 ἀντίστοιχα.

·         Βιβλιοθήκη τῶν Ἑλλήνων, Ἅπαντα τῶν ἁγίων Πατέρων, Ἰωάννου Χρυσοστόμου ἔργα, τόμος 69, σελ. 176-177 καὶ σελ. 190-193:

·         http://users.sch.gr/aiasgr/Paterika keimena/Eurethrio/Agios Iwannhs o Xrusostomos Apanta.htm

·         http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient greek/tools/liddell-scott/index.html

·         Π. Τρεμπέλα, Ἡ Καινὴ Διαθήκη μὲ σύντομη ἑρμηνεία, ἐκδόσεις ἀδελφότητος θεολόγων «Ὁ Σωτήρ», ἔκδοση τέταρτη, Ἀθήνα 2014.

·         Ἡ Καινὴ Διαθήκη, Κείμενον καὶ ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοσις ὑπὸ Ἰωάννου Κολιτσάρα, ἐκδόσεις ἀδελφότητος θεολόγων «Ἡ Ζωή», ἔκδοση τριακοστὴ τρίτη, Ἀθήνα 2009.

·         Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη κατὰ τοὺς ἑβδομήκοντα, Κείμενον καὶ σύντομος ἀπόδοσις τοῦ νοήματος ὑπὸ Ἰωάννου Κολιτσάρα, ἐκδόσεις ἀδελφότητος θεολόγων «Ἡ Ζωή», ἔκδοση τέταρτη, Ἀθήνα 2005.

·         http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia Diathikh/Biblia/Palaia Diathikh.htm

·         http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh Diathikh/Biblia/Kainh Diathikh.htm

 

Από την Προδοσία των Σχέσεων στην Αποστασία των Ποιμένων

visit counter

Η ιστορία του Ιούδα του Ισκαριώτη δεν αποτελεί ένα απλό χρονικό μιας περασμένης εποχής, αλλά μια ανοιχτή πληγή στην παγκόσμια ιστορία που αντηχεί σε κάθε επίπεδο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το όνομά του, συνώνυμο της δολιότητας, αντηχεί σε κάθε επίπεδο της ανθρώπινης ύπαρξης—από τις πληγωμένες διαπροσωπικές σχέσεις μέχρι την κορυφή της εκκλησιαστικής πυραμίδας. Η προδοσία, είτε εκδηλώνεται ως προσωπικό σακάτεμα της καρδιάς είτε ως θεσμική αποστασία, παραμένει η ίδια: μια άρνηση της αγάπης και μια εκμετάλλευση της εμπιστοσύνης. Αυτή η μήτρα της προδοσίας, που ξεκινά από το προσωπικό και καταλήγει στο θεσμικό, αποδεικνύει πως η ανθρωπότητα δεν έπαψε ποτέ να γεννά «Εφιάλτες». Σύγχρονοι Ιούδες κυκλοφορούν ανάμεσά μας, άμεμπτοι ηθοποιοί που υποδύονται ρόλους φιλίας και αγάπης, μόνο και μόνο για να αφήσουν πίσω τους καρδιές σακατεμένες.

Αυτό το «σύνδρομο του Ιούδα» βρίσκει την πλήρη και πλέον επικίνδυνη έκφανσή του στον σύγχρονο κλήρο. Εκείνοι που κάποτε υποδέχθηκαν τον Χριστό με ζητωκραυγές ήταν οι ίδιοι που τελικά ζήτησαν τη σταύρωσή Του· παρομοίως, σύγχρονοι αρχιερείς, ενώ στέφθηκαν «βασιλείς» στις συνειδήσεις του λαού, φαίνεται να ετοιμάζουν τα καρφιά της αποστασίας. Η Κένωσις του Χριστού, ο Οποίος από Δεσπότης έγινε δούλος, αντικαθίσταται σήμερα από μια θεσμοποιημένη έπαρση, όπου η αρχιερωσύνη μετατράπηκε από σταυρικό λειτούργημα σε κοσμικό αξίωμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η χλιδή και οι «πρωτοκαθεδρίες» δεν λογίζονται πλέον ως απλά ηθικά ατοπήματα, αλλά ως μια οντολογική προδοσία του Μυστηρίου της Εκκλησίας.

Μέσα σε αυτή την πνευματική σύγχυση, αναδύονται οι «Επί-σκοτοι» και η λεγόμενη «κανονική αναρχία», φαινόμενα για τα οποία είχαν προειδοποιήσει ο Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης και ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, κάνοντας λόγο για «Λυκοποιμένες» που εξοντώνουν το ποίμνιο. Σήμερα, οι Ιεροί Κανόνες εργαλειοποιούνται με τρόπο προκλητικό: επισείονται ως ρομφαία όταν πρόκειται να καταπνίξουν την ελευθερία των πιστών, αλλά παραθεωρούνται ως «αναχρονιστικοί» όταν πρόκειται να ελέγξουν την αιρετική παρέκκλιση των ίδιων των αρχιερέων. Πρόκειται για μια πνευματική κακουργία, όπου η εμπιστοσύνη της αθώας καρδιάς του πιστού λαού γίνεται αντικείμενο στυγνής εκμετάλλευσης από εκείνους που έμαθαν μόνο να «παίρνουν» και ποτέ να «δίνουν».

Κεντρικός πυλώνας αυτής της εκκλησιαστικής αλλοτρίωσης παραμένει η φιλαργυρία, το πάθος που κάποτε τύφλωσε τον Ιούδα. Η κυριαρχία του Μαμμωνά εκδηλώνεται πλέον μέσα από οικουμενιστικά παζάρια, όπου η δογματική ακρίβεια θυσιάζεται στον βωμό διεθνών κονδυλίων και πολιτικών σκοπιμοτήτων. Ταυτόχρονα, μια βαθιά κοινωνική υποκρισία επιτρέπει στους «ταγούς» να ευλογούν την ηθική διάβρωση της κοινωνίας προκειμένου να διασφαλίσουν εκταμιεύσεις και προνόμια. Οδηγούμενοι από έναν άκρατο επισκοποκεντρισμό και ένα παπικό πνεύμα αλαθήτου, οι σύγχρονοι ηγέτες περιέρχονται σε πνευματική πώρωση. Όπως ακριβώς ο Ιούδας σκανδαλίστηκε από την «άχρηστη» σπατάλη του μύρου στα πόδια του Χριστού, έτσι και οι σύγχρονοι συνεχιστές του σκανδαλίζονται από την απλότητα του Ευαγγελίου, προτιμώντας την ασφάλεια και τη δύναμη που προσφέρει το χρήμα.

(Κείμενο από το προσωπικό μου αρχείο  που δημοσιεύτηκε παλιότερα στα social media).

π.Δ.Α

Λόγος στην πόρνη με το μύρο.(Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου )

visit counter

Διαμόρφωση κειμένου σε μορφή διαλόγου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Ο Διάλογος της Μετάνοιας: Η Πόρνη και ο Αρωματοπώλης

Αφηγητής: Σήμερα, ο Φαρισαίος κάλεσε τον Δεσπότη σε δείπνο, μπερδεύοντας την τιμή με την ατιμία. Όμως μια γυναίκα, η πόρνη της πόλης –εκείνη που ήταν το «σιδερένιο βέλος» και η «παγίδα των νέων»– πήρε μια απόφαση ζωής. Χωρίς φόβο για τους υπηρέτες ή την κατακραυγή, αποφάσισε να γίνει «σιδερένια» για να σωθεί.

(Η Πόρνη στέκεται μόνη, ψιθυρίζοντας στον εαυτό της)

Πόρνη: Τώρα είναι ο καιρός! Πρέπει να νικήσω αυτόν που με πολεμούσε τόσο καιρό. Τόσο καιρό άρεσα στους ανθρώπους για την αμαρτία· τώρα πρέπει να αρέσω στον Θεό για τη μετάνοιά μου. Αλλά πώς θα πάω; Τι θα κρατάω; Θα πάρω ένα δώρο, ένα μύρο πολύτιμο. Αν με διώξει, θα ξέρω πως δεν αξίζω συγχώρεση. Αλλά αν με δεχτεί...

(Τρέχει στο μαγαζί του Αρωματοπώλη. Μπαίνει λαχανιασμένη)

Πόρνη: Δώσε μου μύρο! Το πιο εκλεκτό, το βασιλικό, το πιο τίμιο που έχεις. Δώσ' το μου γρήγορα, γιατί Εκείνος που θα το προσφέρω είναι ο μεγαλύτερος από όλους!

Αρωματοπώλης (με απορία και ειρωνεία): Μα τι λες, γυναίκα; Ποιος σε αυτή τη χώρα δεν σε ξέρει; Όλοι γνωρίζουν τους εραστές σου. Σε ποιον, λοιπόν, θέλεις να πας το βασιλικό μύρο; Τι αντάλλαγμα μπορεί να σου δώσει αυτός για κάτι τόσο ακριβό; Γνωρίζω όλους τους αγαπητικούς σου, αλλά κανείς τους δεν έχει τη δύναμη να σου ανταποδώσει τέτοιο δώρο.

Πόρνη (ανυπόμονη): Μη με καθυστερείς!

Αρωματοπώλης: Θέλω να το πουλήσω, αλλά θέλω και να μάθω: Γιατί τόσος ζήλος; Γιατί τέτοια ταραχή; Μήπως είναι γιος βασιλιά; Μήπως είναι μεγαλύτερος κι από τον Δαβίδ; Ποιος είναι αυτός ο «αγαπητικός» σου;

Πόρνη (με ιερή οργή): Φοβήσου τον Θεό, άνθρωπε! Σε ορκίζω στον Θεό του Μωυσή, που έσκισε την Ερυθρά Θάλασσα! Σε ορκίζω στα ιερά λείψανα του Ιωσήφ! Πάρε όσα χρήματα θέλεις, αλλά δώσ' μου το μύρο. Πρέπει να δω τον αγαπητικό μου, τον Αμόλυντο!

Αρωματοπώλης (σαστισμένος): Βλέπω την αξία του μύρου και απορώ... Με έκανες να θέλω κι εγώ να τον δω. Πες μου, γιατί τόση αγάπη; Ποιος είναι;

Πόρνη: Γιατί με πιέζεις να σου πω κάτι που δεν μπορείς να καταλάβεις; Δεν βλέπεις ότι η καρδιά μου καίγεται; Φοβάμαι μήπως περάσει η ώρα και χάσω τον μόνο Γιατρό που μπορεί να με σώσει! Ήρθα να αγοράσω, όχι να πολυλογώ. Δώσε μου το αγγείο να φύγω!

Αρωματοπώλης: Μα πες μου...

Πόρνη (με δάκρυα στα μάτια): Άκου, λοιπόν. Όλοι ξέρουν τα αίσχη μου. Ξέρουν πόσους παρέσυρα στην αμαρτία. Αλλά όταν είδα αυτόν τον Άγιο Γιατρό, η ψυχή μου έγινε δούλη Του. Είδα με τα μάτια μου θαύματα! Δέχεται αμαρτωλούς, κάθεται με τελώνες, αγκαλιάζει λεπρούς και δεν θυμώνει. Ανασταίνει νεκρούς μόνο με τον λόγο Του!

Αρωματοπώλης: Και πιστεύεις πως θα δεχτεί εσένα;

Πόρνη: Πιστεύω πως είναι ο Θεός! Έχει εξουσία να συγχωρεί. Δεν θα αμελήσω την υγεία της ψυχής μου. Θέλω να Του παραδώσω το «χειρόγραφο» των αμαρτιών μου. Ξέρω πως αν και μόνο Τον πλησιάσω, θα με αγιάσει. Γιατί Αυτός είναι ο Χριστός!

---

Αφηγητής: Και έτσι, η γυναίκα πήρε το μύρο και έτρεξε να συναντήσει το Φως, μετατρέποντας τη μύρο της αμαρτίας σε μύρο αιώνιας σωτηρίας.

Απόδοση στη Νεοελληνική: Βίκτωρ Μοναχός