ΤΟ ΠΡΩΤΕΙΟ ΚΑΙ Η ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΑΠΙΣΜΟ

visit counter

Εισαγωγικά.

Πριν προχωρήσουμε στις δημοσιεύσεις άρθρων σχετικά με τα κείμενα Chieti και Αλεξάνδρειας καθώς και για τις πρόσφατες εξελίξεις δημοσιεύουμε απαραίτητα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζουμε για το ΠΡΩΤΕΙΟ και την Συνοδικότητα. Το ζήτημα του πρωτείου στην Εκκλησία αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βασικότερους θεολογικούς και εκκλησιολογικούς λόγους διαίρεσης μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας (Παπισμού). Η διαφορά δεν εντοπίζεται τόσο στην ύπαρξη ενός τιμητικού ή λειτουργικού πρωτείου, όσο στον τρόπο άσκησης, στη θεμελίωση και στη φύση αυτού του πρωτείου (καθολική δικαιοδοσία και αλάθητο έναντι συνοδικότητας).

1. Το Πρωτείο στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Η Ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζει πρωτείο, αλλά πρόκειται για πρωτείο τιμής και διακονίας. Δεν πρόκειται για πρωτείο εξουσίας ή διοικητικής υπεροχής επί ολόκληρης της Οικουμένης. Θεολογικά, η Εκκλησία είναι το σώμα του Χριστού, όπου όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι πλήρεις, ισότιμες και αυτοκέφαλες, με αποκλειστική Κεφαλή τον Ιησού Χριστό. Η διοίκηση της Εκκλησίας ασκείται συνοδικά, και κανένας επίσκοπος δεν βρίσκεται πάνω από τους άλλους σε μυστηριακή ή δογματική εξουσία. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης θεωρείται «πρώτος μεταξύ ίσων» (primus inter pares), έχοντας το προνόμιο του συντονισμού και της εκπροσώπησης, αλλά όχι δικαιοδοσία παρέμβασης στα εσωτερικά των άλλων Πατριαρχείων. Ιστορικά, το πρωτείο απονεμήθηκε στους επισκόπους των σπουδαίων κέντρων της αυτοκρατορίας, όπως η Ρώμη, η Κωνσταντινούπολη, η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια και τα Ιεροσόλυμα. Η βάση αυτή στηρίχθηκε στα πρεσβεία τιμής των κανόνων των Οικουμενικών Συνόδων και όχι σε κάποιο προσωπικό προνόμιο του Αποστόλου Πέτρου που μεταβιβάστηκε αποκλειστικά σε έναν διάδοχο.

2. Το Πρωτείο στον Παπισμό (Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία)

Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, το πρωτείο του Πάπα είναι πρωτείο εξουσίας, δικαιοδοσίας και αλάθητου. Σύμφωνα με το ρωμαιοκαθολικό δόγμα, ο Χριστός όρισε τον Απόστολο Πέτρο αρχηγό των Αποστόλων και ορατή κεφαλή της Εκκλησίας. Το προνόμιο αυτό θεωρείται ότι μεταβιβάζεται διαδοχικά σε κάθε επίσκοπο Ρώμης (Πάπα) ως διάδοχο του Πέτρου. Ο Πάπας θεωρείται ότι έχει «πλήρη, ανώτατη, άμεση και οικουμενική εξουσία» επί ολόκληρης της Εκκλησίας και επί κάθε τοπικής Εκκλησίας και επισκόπου ξεχωριστά. Σύμφωνα με την Α' Βατικανή Σύνοδο (1870), ο Πάπας είναι αλάθητος (infallibilis) όταν ομιλεί ex cathedra (επήκοα/επίσημα από τον θρόνο του) επί θεμάτων πίστης και ηθικής, διατυπώνοντας διδασκαλία που δεσμεύει ολόκληρη την Εκκλησία.

Η Ερμηνεία του «Επί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ» (Ματθ. 16, 18)

Η θεμελιώδης διαφορά ξεκινά από τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται η γνωστή φράση του Χριστού προς τον Απόστολο Πέτρο: «Κι εγώ λέω σ' εσένα πως εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σ' αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου...»

• Η Ρωμαιοκαθολική Ερμηνεία:

1. Ταυτίζει τη λέξη «πέτρα» άμεσα με το πρόσωπο του Αποστόλου Πέτρου.
2. Υποστηρίζει ότι ο Χριστός όρισε τον Πέτρο ως το ατομικό θεμέλιο και την ορατή κεφαλή της Εκκλησίας.
3. Επειδή ο Πέτρος μαρτύρησε στη Ρώμη και υπήρξε ο πρώτος επίσκοπός της, αυτό το πρωτείο εξουσίας κληροδοτείται εξ ολοκλήρου στους διαδόχους του, τους Πάπες Ρώμης.

• Η Ορθόδοξη Ερμηνεία:

1. Ερμηνεύει τη «πέτρα» όχι στο πρόσωπο του Πέτρου, αλλά στην ομολογία πίστεως που μόλις είχε κάνει ο Πέτρος («Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού ζώντος»).
2. Κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας (όπως ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Αυγουστίνος), η Εκκλησία είναι χτισμένη πάνω στην πέτρα της πίστης στον Χριστό, και ο Πέτρος εκπροσωπεί εδώ όλους τους Αποστόλους.
3. Οι Ορθόδοξοι δέχονται ότι ο Πέτρος είχε όντως ένα «πρωτείο τιμής» ή πρωτοβουλίας μεταξύ των Αποστόλων (ήταν ο "πρώτος"), αλλά αυτό δεν σήμαινε διοικητική εξουσία ή αυθεντία πάνω στους άλλους αποστόλους, οι οποίοι ήταν κι αυτοί ισιότιμοι (ο Παύλος π.χ. έλεγξε ανοιχτά τον Πέτρο στην Αντιόχεια, όπως αναφέρεται στην Προς Γαλάτας επιστολή).

Ιστορική Εξέλιξη: Από την Πρώτη Χιλιετία στη Σχίσμα

Η εξέλιξη του θεσμού πέρασε από τρία βασικά στάδια:

1. Η Αρχαία Εκκλησία (Πρώτη Χιλιετία): Στην ενιαία τότε Εκκλησία, η Ρώμη απολάμβανε πράγματι τα «πρεσβεία τιμής» ως η πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας και ως η Εκκλησία που ιδρύθηκε από τους κορυφαίους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Ο Πάπας θεωρούνταν ο «πρώτος» μεταξύ των Πατριαρχών, αλλά οι αποφάσεις λαμβάνονταν συνοδικά. Ουδέποτε ο Πάπας είχε δικαιοδοσία να επεμβαίνει στα εσωτερικά των άλλων Πατριαρχείων (Ανατολής) χωρίς αίτημα ή συναίνεση, ούτε υπήρχε δόγμα περί αλάθητου.
2. Η Σταδιακή Απόκλιση (Μεσσαίωνας): Λόγω των πολιτικών συνθηκών στη Δύση (κατάρρευση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), ο Πάπας ανέλαβε πολιτικούς και κοσμικούς ρόλους, γεγονός που ενίσχυσε τη συγκεντρωτική του εξουσία.  Στη Δύση άρχισε να επικρατεί η αντίληψη ότι ο Πάπας δεν είναι απλώς «πρώτος μεταξύ ίσων», αλλά ο απόλυτος μονάρχης της Εκκλησίας, από τον οποίο πηγάζει η εξουσία όλων των άλλων επισκόπων.
3. Η Οριστική Ρήξη: Η κορύφωση ήρθε τον 11ο αιώνα (1054 - Σχίσμα) και παγιώθηκε τον 19ο αιώνα με τις αποφάσεις της Α’ Συνόδου του Βατικανού (1870), η οποία κατοχύρωσε δογματικά το Παπικό Αλάθητο και την παντοδυναμία του Πάπα, απομακρυνándose οριστικά από το συνοδικό πολίτευμα της αρχαίας Εκκλησίας.

Η Συνοδικότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και στον Παπισμό

Η έννοια της συνοδικότητας (η συμμετοχή και η κοινωνία όλων των μελών της Εκκλησίας στη λήψη αποφάσεων και στη ζωή της υπό την ηγεσία των επισκόπων) αποτελεί θεμελιώδη δομή της εκκλησιολογίας, αλλά εφαρμόζεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο στην Ορθόδοξη Εκκλησία και στον Ρωμαιοκαθολικισμό (Παπισμό).

1. Η Συνοδικότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Στην Ορθοδοξία, η συνοδικότητα είναι σύμφυτη με τη φύση της Εκκλησίας ως Σώματος Χριστού.

• Ισοτιμία Επισκόπων: Όλοι οι επίσκοποι είναι κατ' αρχήν ίσοι μεταξύ τους. Ο Πρώτος (π.χ. ο Οικουμενικός Πατριάρχης) έχει «πρωτείο τιμής» και όχι «πρωτείο εξουσίας» επί των άλλων Εκκλησιών.
• Συνοδική Διοίκηση: Τα ανώτατα ζητήματα πίστης και διοίκησης λύνονται από Συνόδους (Τοπικές ή Οικουμενικές). Κανένας επίσκοπος, ακόμη και ο Πατριάρχης, δεν μπορεί να αποφασίσει αυθαίρετα για ολόκληρη την Εκκλησία.
• Ο Ρόλος του Λαού: Αν και οι επίσκοποι έχουν τον αποκλειστικό λόγο ψήφου στις Συνόδους, οι αποφάσεις τους εκφράζουν και επικυρώνονται από τη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας (κλήρου και λαού). Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Εγκύκλιος των Ανατολικών Πατριαρχών του 1848, η οποία τονίζει ότι φύλακας της πίστης είναι ο ίδιος ο λαός.

2. Η Συνοδικότητα στον Παπισμό

Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, το σύστημα παραδοσιακά κυριαρχείσαι από τον παπικό συγκεντρωτισμό. Σύμφωνα με τις αποφάσεις της Α' Βατικανής Συνόδου (1870), ο Πάπας της Ρώμης διαθέτει «πλήρη, υπέρτατη, άμεση και παγκόσμια» δικαιοδοσία επί ολόκληρης της Εκκλησίας, ενώ είναι και αλάθητος όταν μιλάει ex cathedra για ζητήματα πίστης και ηθικής. Η Σύνοδος των Επισκόπων, όπως λειτουργεί παραδοσιακά, δεν λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις αυτόνομα· λειτουργεί κυρίως ως συμβουλευτικό όργανο προς τον Πάπα, ο οποίος έχει τον τελικό και αποφασιστικό λόγο.

 

Προτάσεις στον θεολογικό διάλογο  για τη Λύση του Ζητήματος.

Το ζήτημα του πρωτείου παραμένει το δυσκολότερο εμπόδιο στον θεολογικό διάλογο μεταξύ Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Ωστόσο, μέσα από τις συζητήσεις της Μικτής Διεθνούς Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου (με σημαντικά κείμενα όπως η Συμφωνία της Ραβέννας το 2007 και τα επόμενα έγγραφα), έχουν διατυπωθεί σημαντικές προέκτασεις και προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να γίνει κατανοητό το πρωτείο σε μια ενωμένη Εκκλησία:

1. Η Διάκριση μεταξύ Τοπικού, Περιφερειακού και Οικουμενικού Επιπέδου

Η Ορθόδοξη θεολογία αποδέχεται ότι η Εκκλησία έχει μια δομή σε διάφορα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό/συνοδικό και οικουμενικό). Σύμφωνα με τα κείμενα του διαλόγου: Όπως κάθε τοπική Εκκλησία έχει έναν «πρώτο» (τον επίσκοπό της), και κάθε περιφέρεια/σύνοδος έχει τον δικό της «πρώτο» (τον μητροπολίτη ή πατριάρχη), έτσι και σε οικουμενικό επίπεδο, στην αρχαία Εκκλησία, υπήρχε ένας «πρώτος» μεταξύ των Πατριαρχών. Η Ορθόδοξη θέση είναι διατεθειμένη να αναγνωρίσει ένα οικουμενικό πρωτείο τιμής στον Πάπα Ρώμης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό θα ασκείται αυστηρά μέσα στα πλαίσια της συνοδικότητας.

2. Η Επιστροφή στο Μοντέλο της Πρώτης Χιλιετίας

Η βασική  πρόταση για τη λύση του προβλήματος είναι η επαναφορά στην εκκλησιολογία της πρώτης χιλιετίας, δηλαδή πριν από το Σχίσμα του 1054:

• Ο Πάπας μπορεί να είναι ο «πρώτος» στην τάξη μεταξύ των προκαθημένων των Πατριαρχείων.
• Ωστόσο, αυτό το πρωτείο δεν μπορεί να συνεπάγεται:
• Καθολική δικαιοδοσία (δηλαδή δικαίωμα παρέμβασης ή κατάργησης αποφάσεων σε άλλες τοπικές Εκκλησίες).
• Δόγμα περί παπικού αλάθητου.
• Το πρωτείο πρέπει να λειτουργεί διακονικά, ως σημείο ενότητας και συντονισμού της παγκόσμιας Εκκλησίας, και όχι ως μοναρχική εξουσία.

3. Η Σημασία της «Συνοδικότητας και Πρωτείου»

Σύμφωνα με τα σύγχρονα ορθόδοξα θεολογικά κείμενα (όπως αυτά του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και άλλων Εκκλησιών), συνοδικότητα και πρωτείο είναι αλληλεξαρτώμενα και αχώριστα:

• Δεν υπάρχει πρωτείο χωρίς τη Σύνοδο, ούτε Σύνοδος χωρίς έναν «πρώτο» που να συγκαλεί και να εκπροσωπεί το σώμα.
• Σε μια προοπτική επανένωσης, το στοίχημα δεν είναι η κατάργηση κάθε μορφής πρωτείου, αλλά ο επαναπροσδιορισμός του ώστε να εκφράζει την αγάπη, την ισότητα των τοπικών Εκκλησιών και την κοινή πίστη, απορρίπτοντας τα απολυταρχικά και νομικίστικα στοιχεία της μεσαιωνικής Δύσης.

 

Η Ορθόδοξη  Κριτική στο Ζήτημα του Πρωτείου

Η  πατερική  πλευρά εντός της Ορθόδοξης Εκκλησίας αντιμετωπίζει το ζήτημα του παπικού πρωτείου –αλλά και τις τάσεις αναβίωσής του εντός του ορθόδοξου χώρου– με απόλυτη αυστηρότητα.

Σύμφωνα με τους αντιοικουμενιστές θεολόγους, μοναχοί (π.χ. Αγιορείτες) και ζηλωτές κληρικούς, οποιαδήποτε υποχώρηση ή αποδοχή ενός «οικουμενικού πρωτείου εξουσίας» (έστω και καμουφλαρισμένου ως «πρωτείου διακονίας») ισοδυναμεί με αλλοίωση της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας και προδοσία της Παράδοσης.

Οι Βασικοί Άξονες της Ορθόδοξης  Κριτικής

1. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν νοείται «ορατή κεφαλή» παγκοσμίως. Κεφαλή του Σώματος της Εκκλησίας είναι αποκλειστικά και μόνο ο Ιησούς Χριστός.   Οποιαδήποτε απόδοση υπερεπισκοπικών προνομίων, δικαιωμάτων έκκλητου (να δικάζει δηλαδή επισκόπους άλλων Εκκλησιών) ή διοικητικής δικαιοδοσίας σε έναν άνθρωπο (είτε στον Πάπα είτε σε κάποιον Ορθόδοξο Πατριάρχη) θεωρείται «νεο-παπισμός» και εισαγωγή κοσμικής εξουσίας (μοναρχίας) στο σώμα της Εκκλησίας.

2. Ασυμβίβαστο Πρωτείου και Συνοδικότητας :Σύμφωνα με την πατερική παράδοση, η Εκκλησία διοικείται συνοδικά. Οι επίσκοποι είναι ισιότιμοι («ισότιμοι τῇ τιμῇ και τῇ χάριτι»). Είναι θεολογικά αδύνατον να συνυπάρχουν το παπικό πρωτείο και η συνοδικότητα. Ακόμη και στα πλαίσια του διαλόγου Ορθοδόξων-Ρωμαιοκαθολικών, θεωρούν ότι τα κείμενα που υπογράφονται από ορθόδοξους αντιπροσώπους (όπως η Συμφωνία της Ραβέννας) επιχειρούν «επικίνδυνους συμβιβασμούς», προσπαθώντας να χωρέσουν τον θεσμό του Πάπα σε μια δήθεν «διορθωμένη» μορφή, πράγμα που απορρίπτεται ως εκκλησιολογική εκτροπή.

3. Η Απόρριψη του «Πρωτείου Τιμής» ως Δούρειου Ίππος: Πολλοί ορθόδοξοι  εκφράζουν φόβους και για το ίδιο το Ορθόδοξο «πρωτείο τιμής» όταν αυτό αρχίζει να ερμηνεύεται από ορισμένους κύκλους (π.χ. από το Οικουμενικό Πατριαρχείο) με αξιώσεις διοικητικής υπεροχής, εμπλοκής στα εσωτερικά άλλων Εκκλησιών (π.χ. το ζήτημα της Ουκρανίας) ή αποκλειστικών προνομίων. Θεωρούν ότι το «πρωτείο τιμής» κινδυνεύει να μεταλλαχθεί σιγά-σιγά σε «πρωτείο εξουσίας» δυτικού τύπου, φέρνοντας τον παπισμό πίσω στην Ορθοδοξία από την «πίσω πόρτα».

Το Σχίσμα του 1054 δεν είναι απλώς ένα ιστορικό ή διοικητικό γεγονός που μπορεί να λυθεί με διπλωματικές φόρμουλες, αλλά δογματικό ζήτημα.   Εφόσον ο Παπισμός εμμένει στα δόγματα του αλάθητου και της παπικής παντοδυναμίας, παραμένει –κατά τους αντιοικουμενιστές– εκτός της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οποιαδήποτε κίνηση «ένωσης» χωρίς την προηγούμενη ριζική αποκήρυξη των παπικών δογμάτων θεωρείται «ένωση εν τω ψεύδει» και προδοσία της αλήθειας των Οικουμενικών Συνόδων.

Η  Ορθοδοξία δεν πρέπει να διαπραγματεύεται τη δομή της Εκκλησίας με κριτήρια πολιτικού ρεαλισμού ή πίεσης για την «παγκόσμια χριστιανική ενότητα». Η μοναδική οδός είναι η επιστροφή τωνετεροδόξων στην αδιασάλευτη παράδοση της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας της πρώτης χιλιετίας, χωρίς καμία έκπτωση στα θέματα της συνοδικής ισότητας των επισκόπων.

π.Δ.Α

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΑΠΙΣΜΟ

visit counter

(Σύντομο κατηχητικό σημείωμα)

Ο Σταυρός είναι το κέντρο της Χριστιανικής πίστης. Για κάθε Χριστιανό, ο σταυρός δεν είναι απλώς ένα σύμβολο· είναι το σημείο όπου η αγάπη του Θεού συνάντησε την αμαρτία του ανθρώπου. Όμως, όπως συμβαίνει με πολλά θέματα της πίστης, η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία και ο Ρωμαιοκαθολικισμός (που συχνά ονομάζεται «παπισμός» στα θεολογικά κείμενα) κατανοούν τον Σταυρό με διαφορετικό τρόπο. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε, με απλά λόγια, ποια είναι η θεολογία του Σταυρού στον παπισμό και πού εντοπίζονται οι βασικές διαφορές από την Ορθόδοξη παράδοση.

Τι είναι ο Σταυρός για τον Ρωμαιοκαθολικισμό;

Για την Καθολική Εκκλησία, ο Σταυρός είναι πρώτα απ' όλα η θυσία του Χριστού για τη σωτηρία του κόσμου. Ο Χριστός πέθανε στον σταυρό για να λυτρώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία. Αυτή η βασική αλήθεια είναι κοινή σε όλες τις Χριστιανικές Εκκλησίες. Η διαφορά βρίσκεται στο πώς εξηγείται αυτή η θυσία.

Η θεωρία της «ικανοποίησης»

Η σημαντικότερη κατανόηση του Σταυρού στον παπισμό οφείλεται στον  Ανσέλμο Καντερβούρης (11ος αιώνας). Σύμφωνα με τη διδασκαλία του, ο άνθρωπος αμάρτησε και όφειλε στον Θεό μια «οφειλή» — μια χρεωστική υποχρέωση που δεν μπορούσε να πληρώσει. Ο Θεός, ως δίκαιος, δεν μπορούσε να αγνοήσει την αμαρτία. Έτσι, ο Χριστός ήρθε και πλήρωσε τη χρέη αντί για μας, προσφέροντας τον εαυτό Του ως θυσία.

Η θεολογική σύλληψη του Ανσέλμου Καντερβούρη (11ος αιώνας), η οποία διατυπώθηκε κυρίως στο έργο του Cur Deus Homo (Γιατί ο Θεός έγινε άνθρωπος), αποτελεί τη θεμελιώδη βάση της δυτικής σωτηριολογίας γύρω από το νόημα του Σταυρού. Ο Ανσέλμος επηρεάστηκε βαθύτατα από το φεουδαρχικό σύστημα της εποχής του, θεωρώντας ότι η αμαρτία του ανθρώπου δεν είναι μια απλή ηθική παράβαση, αλλά μια άπειρη προσβολή προς την υπέρτατη θεία Μαεστρία. Επειδή ο άνθρωπος είναι πεπερασμένος, αδυνατεί να προσφέρει κάτι επαρκές για να εξιλεώσει αυτή την προσβολή, με αποτέλεσμα να χρωστά στον Θεό μια «οφειλή»  που παραμένει διαρκώς απλήρωτη, καθώς η θεία δικαιοσύνη απαιτεί απόλυτη τάξη. Επειδή ο άνθρωπος αδυνατούσε να πληρώσει, αλλά ο Θεός επιθυμούσε να τον σώσει, απαιτήθηκε η παρέμβαση του Ιησού Χριστού, ο οποίος ως αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος διέθετε ταυτόχρονα την απαιτούμενη ιδιότητα και αξία. Ο θάνατός Του πάνω στον Σταυρό λειτούργησε ως μια εκούσια προσφορά υπέρμετρης τιμής προς τον Πατέρα, εξισορροπώντας το βάρος της ανθρώπινης αμαρτίας και ικανοποιώντας πλήρως τη θεία δικαιοσύνη αντί για εμάς. Αυτή η προσέγγιση προσέδωσε στη λύτρωση έναν έντονα νομικό, λογιστικό και συναλλακτικό χαρακτήρα, εστιάζοντας κυρίως στο πώς ο Θεός ικανοποιεί τη δικαιοσύνη Του, σε αντίθεση με την ανατολική παράδοση που ερμηνεύει τον Σταυρό πρωτίστως ως νίκη κατά του θανάτου και έκφραση της άπειρης αγάπης.

Σε απλά λόγια: ο Θεός ήταν «θυμωμένος» με τον άνθρωπο λόγω της αμαρτίας, και ο Χριστός «ικανοποίησε» αυτή την απαίτηση της δικαιοσύνης με το θάνατό Του. Αυτή η προσέγγιση τονίζει τη δικαιοσύνη του Θεού και παρουσιάζει τον Σταυρό ως μια οικονομική ή νομική συναλλαγή.

Η τιμωρία και η δικαιοσύνη

Μια παραλλαγή αυτής της θεωρίας, που έγινε ιδιαίτερα γνωστή από τον μεταρρυθμιστή Λούθηρο και επηρέασε πολύ τη Δύση, είναι η ιδέα της «υποκατάστασης», σύμφωνα με την οποία ο Χριστός τιμωρήθηκε στη θέση μας, καθώς ο Θεός «μετέθεσε» τις αμαρτίες μας πάνω στον Χριστό κι Εκείνος υπέστη την τιμωρία που εμείς αξίζαμε. Στον Ρωμαιοκαθολικισμό σήμερα αυτή η εικόνα έχει μαλακώσει, αλλά παραμένει η ιδέα ότι ο θάνατος του Χριστού ήταν μια «τιμωρία» που χρειαζόταν να εξαγοραστεί για λογαριασμό μας.. Αυτή η αντίληψη, γνωστή στη θεολογία ως ποινική υποκατάσταση, αποτέλεσε έναν από τους βασικότερους τρόπους με τους οποίους η Δυτική Χριστιανοσύνη ερμήνευσε το νόημα του Σταυρού και της Σωτηρίας, βασιζόμενη στη θεία δικαιοσύνη, όπου ο Θεός ως υπέρτατος Κριτής απαιτεί την τιμωρία κάθε παράβασης.

Οι βασικοί πυρήνες της θεωρίας αυτής περιλαμβάνουν τη μεταφορά της ενοχής, όπου οι αμαρτίες όλης της ανθρωπότητας λογαριάστηκαν στον Ιησού Χριστό, και την εκτέλεση μιας θανατικής ποινής, κατά την οποία ο Χριστός υπέφερε την οργή του Θεού και αποπλήρωσε πλήρως το χρέος της αμαρτίας. Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται αισθητά από την παράδοση της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας, η οποία ερμηνεύει τον σταυρικό θάνατο με όρους λύτρωσης, νίκης κατά του θανάτου και θεραπείας της ανθρώπινης φύσης, ενώ η Δύση είδε τη σχέση Θεού και ανθρώπου μέσα από το πρίσμα του ρωμαϊκού νομικού συστήματος και του δικαίου.

Η εξέλιξη της ιδέας διακρίνεται στον Προτεσταντισμό, ιδιαίτερα στον Καλβινισμό και τον Λουθηρανισμό, όπου η ποινική υποκατάσταση έγινε το κέντρο της σωτηριολογίας και ο άνθρωπος δικαιώνεται δια πίστεως αποδεχόμενος αυτή την αντικατάσταση. Αντίθετα, στην Καθολική Εκκλησία, αν και διατηρήθηκε η ιδέα της ικανοποίησης της θείας δικαιοσύνης, οι σύγχρονοι θεολόγοι αποφεύγουν τις ακραίες δικανικές ερμηνείες, τονίζοντας τον θάνατο του Χριστού ως την υπέρτατη πράξη υπακοής και αγάπης μέχρι θανάτου που εξιλεώνει την ανθρωπότητα.

 

Η Ορθόδοξη αντίθεση: νίκη και αγάπη

Η Ορθόδοξη Εκκλησία βλέπει τον Σταυρό τελείως διαφορετικά. Για την Ορθοδοξία, ο Σταυρός δεν είναι η τιμωρία που έδωσε ένας θυμωμένος Θεός, αλλά η μεγάλη νίκη του Χριστού απέναντι στον θάνατο και τον διάβολο. Ο Χριστός δεν πλήρωσε κάποιο χρέος σε έναν «θυμωμένο Πατέρα», αφού ο Θεός Πατέρας δεν ήταν ποτέ εχθρός του ανθρώπου. Ο Θεός είναι μόνο αγάπη, και ο Σταυρός είναι η μεγαλύτερη απόδειξη αυτής της αγάπης. Όπως λέει άλλωστε ο Απόστολος Παύλος, «ο Χριστός μας αγάπησε και έδωσε τον εαυτό του για εμάς». Έτσι, η Ορθοδοξία μιλάει για μια θυσία αγάπης και όχι για την ικανοποίηση μιας αυστηρής δικαιοσύνης. Ο Χριστός πρόσφερε τον εαυτό του εντελώς ελεύθερα και από αγάπη, και όχι επειδή «αναγκάστηκε» να πληρώσει κάποιο χρέος.

Συμπέρασμα

Η θεολογία του Σταυρού στον παπισμό βασίζεται κυρίως στην ιδέα της «ικανοποίησης» και της «τιμωρίας» — ο Χριστός πλήρωσε το χρέος της αμαρτίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, από την άλλη, βλέπει τον Σταυρό ως έκφραση της άπειρης αγάπης του Θεού και ως νίκη επί του θανάτου. Και στις δύο περιπτώσεις, ο Σταυρός παραμένει το μεγαλύτερο μυστήριο της πίστης μας. Για τον Ορθόδοξο Χριστιανό, όμως, το βασικό μήνυμα είναι ένα: ο Θεός δεν μας τιμώρησε· μας αγάπησε μέχρι θανάτου, και ο θάνατός Του έγινε η αφετηρία της δικής μας αναστάσεως.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Η αναγνώριση της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων ως ‘’θρονικής’’ του Παπισμού

visit counter

Του  Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

____________________

Αναγνωρίζοντας την Εορτή των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ως θρονική εορτή του Παπισμού, παρεπόμενα αναγνωρίζουμε τον Παπισμό ως Εκκλησία και τον Πάπα ως κανονικό Επίσκοπο της Μίας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Και φυσικά  αναγνωρίζουμε τον Παπισμό ως την Πρωτόθρονη Εκκλησία.  Αυτό δεν γίνεται αντιληπτό;

 

Όλα εκείνα τα οποία λέγονται περί της μοναδικότητας της Εκκλησίας παραθεωρούνται;  Δεν γίνεται αντιληπτό ότι τα περί παπικού πρωτείου ενισχύονται, με μια τέτοια αναγνώριση και ότι ο Παπισμός προβάλλεται ως ‘’παράλληλη’’ Εκκλησία;  Στον Παπισμό ούτε το παπικό πρωτείο έχουν απορρίψει, ούτε και τις λοιπές κακοδοξίες τους.  Ορθώς ο Άγιος Πορφύριος αναφέρει πως «είναι φως φανάρι ότι τον ενδιαφέρει να αναγνωρίσουν οι Ορθόδοξοι κεφαλήν τον Πάπα και τίποτε περισσότερο». 

 

Δεν αναγνωρίζουν τον Παπισμό ως Εκκλησία και μάλιστα ως Πρωτόθρονη, με την αναγνώριση της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ως θρονικής εορτή του Παπισμού;  Προς τί οι αντιεκκλησιαστικές υπερβολές περί της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ως θρονικής εορτής του Παπισμού; 

 

Λησμονούμε τη μεγάλη έγνοια του Παπισμού, για την εξουσιαστική στρέβλωση του λεγόμενου παπικού πρωτείου; Ευκαίρως ακαίρως οι Παπικοί ‘’πρωτομιλούν’’ για το παπικό εξουσιαστικό πρωτείο.  

 

Καθετί το οποίο αναιρεί την κακοδοξία του Παπικού εξουσιαστικού πρωτείου, σκοπίμως οι Παπικοί το παραγνωρίζουν. Όπως για παράδειγμα τον λόγο του Αποστόλου Παύλου, «λογίζομαι γαρ μηδέν υστερηκέναι των υπερλίαν αποστόλων» (Β΄ Κορ. 11,5). 

 

«Τα πάντα θα σοφισθούν, τα πάντα θα δράσουν, όπως αναδείξουν τους Πάπας ηγεμόνας της Εκκλησίας και τυράννους της Οικουμένης», έγραφε ο  Άγιος Νεκτάριος.

 

Είναι φυσικό να μην ‘’αναπαύουν’’ την παπική εξουσιαστική μανία λόγοι, όπως αυτοί τους οποίους συναντούμε στην Προς Γαλάτας επιστολή του Αποστόλου Παύλου, οι οποίοι πολύ ενοχλούν τον Παπισμό.  «Παύλος, απόστολος ουκ απ’ ανθρώπων, ουδέ δι’ ανθρώπου, αλλά δια Ιησού Χριστού και Θεού Πατρός του εγείραντος αυτόν εκ νεκρών» (Γαλ. 1,1), «από δε των δοκούντων είναι τι, οποίοι ποτέ ήσαν ουδέν μοι διαφέρει· πρόσωπον Θεός ανθρώπου ου λαμβάνει· εμοί γαρ οι δοκούντες ουδέν προσανέθεντο» (Γαλ. 2,6) και «ο γαρ ενεργήσας Πέτρω εις αποστολήν της περιτομής ενήργησε και εμοί εις τα έθνη» Γαλ. 2,8, τονίζει χαρακτηριστικά ο Απόστολος Παύλος.  Αυτοί οι λόγοι του Αποστόλου Παύλου πολύ ενοχλούν στον Παπισμό.

 

Το διάταγμα του Sancti Oficii το οποίο απέστειλε ο Πάπας Ιννοκέντιος ο Ι΄ στις 21 Ιαννουαρίου 1647, «αναθεματιζόταν ως αιρετικός» αναφέρει ο μακαριστός Επίσκοπος Ναζιανζού Παύλος Μπαγιεστέρ*, «κάθε χριστιανός που θα τολμούσε να πιστέψει, να ακολουθήσει ή να μεταδώσει την διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου περί της αυθεντίας του αποστολικού αξιώματος»*. 

 

Μάλιστα ανέφερε το διάταγμα του Sancti Oficii και την μεταθανάτια τιμωρία ως απειλή.  Γνωρίζουν οι Παπικοί ότι ο λόγος του Αποστόλου Παύλου, «λογίζομαι γαρ μηδέν υστερηκέναι των υπερλίαν αποστόλων» (Β΄ Κορ. 11,5) ‘’δυσκολεύει’’ την κακοδοξία του Παπικού εξουσιαστικού πρωτείου.  Η Παπική μείωση του Αποστόλου Παύλου, σκοπό, έχει την εδραίωση του Παπικού εξουσιαστικού πρωτείου. 

 

Παρενθετικά να αναφέρουμε ότι ο μακαριστός Επίσκοπος Ναζιανζού Παύλος Μπαγιεστέρ (Ορθόδοξος Επίσκοπος), πρώην φραγκισκανός μοναχός Ισπανικής καταγωγής, σε φραγκισκανό μοναστήρι στη Βόρεια Ισπανία, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση σοβαρά προβληματισθέντος για το παπικό εξουσιαστικό πρωτείο, με αποτέλεσμα την επιστροφή του στην Μία Αγία Εκκλησία, την Ορθόδοξη Εκκλησία.  Ενοχλεί τους Παπικούς το γεγονός ότι ο Απόστολος Παύλος διακηρύσσει την ισότητα του, τόσο με τους άλλους Αποστόλους, όσο και με τον Απόστολο Πέτρο.

 

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σε σχόλιά του στην Προς Γαλάτας επιστολή του Αποστόλου Παύλου αναφέρει ότι, «(ο Απόστολος Παύλος) διακηρύσσει την ισότητα του με τους άλλους Αποστόλους, και επιθυμεί να συγκριθεί όχι μόνο με τους υπολοίπους, αλλά και με τον πρώτον από αυτούς, για να αποδείξει ότι όλοι είχαν το ίδιο αξίωμα». Είναι επακριβώς αυτό δηλαδή, το οποίο αναφέρει ο Άγιος Κυπριανός ότι, «όλοι οι Απόστολοι ήταν ό,τι και ο Πέτρος, δηλαδή προικισμένοι με την ίδια τιμή και εξουσία»**. 

 

Κατά την Εσπερινή Ακολουθία, της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου ψάλλουμε, «Έδωκας στηρίγματα, τη Εκκλησία σου Κύριε, την του Πέτρου στερρότητα, και του Παύλου την σύνεσιν, και λαμπράν σοφίαν, και την εκατέρων, θεηγορίαν αληθή…». 

 

Η Εκκλησία μας στην Ιεράν Υμνολογία της, ορθά τους καλεί πρωτόθρονους των Αποστόλων και ως τέτοιους τους τιμά.  Κάθε προσπάθεια από μέρους των Παπικών, ‘’παραγκωνισμού’’ διδασκαλιών του Αποστόλου Παύλου, δεν συνάδει με το νόημα της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων. 

 

Ποια λοιπόν η έννοια της αναγνώρισης της Εορτής των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ως θρονικής εορτής του Παπισμού.  Περί ποίου θρόνου μπορούμε να ομιλούμε μετά το σχίσμα και την αποκοπή του Παπισμού από την Εκκλησία;  Περί ποιας θρονικής εορτής στον Παπισμό, μπορούμε να ομιλούμε; 

 

*Οι αναφερόμενες πληροφορίες οι οποίες αφορούν τον μακαριστό Επίσκοπο Ναζιανζού Παύλο Μπαγιεστέρ, έχουν παρθεί από το βιβλίο του «Η επιστροφή μου στην Ορθοδοξία», (Έκδοσις Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής Μαχαιρά - 2009).

**Οι μεταφράσεις των λόγων του Αγίου Ιωάννη Χρυσόστομου και του Αγίου Κυπριανού έχουν παρθεί από το προαναφερθέν βιβλίο.

Περί της καλουμένης ‘’πλήρους’’ κοινωνίας με τον Παπισμό

visit counter

Του Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

______________

Αν κάποιος παρακολουθούσε γνωστούς διαδικτυακούς ιστότοπους  Παπικών, θα διεπίστωνε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, ότι προωθούσαν ή μάλλον απεδέχοντο μια δυαρχία, με παράλληλες δομές σε Δύση και Ανατολή, όπως φυσικά την εννοούν αυτοί.  Έτσι θα απεφεύγετο γι’ αυτούς το εμπόδιο της Συνοδικότητας και θα επέβαλλαν αλλοτρόπως το παπικό εξουσιαστικό πρωτείο και δι’ αυτού το ενισχύον αυτό ‘’αλάθητο’’.  Τέτοιες αναφορές επιβάλλουν μια πρακτική παράλληλης ‘’συνύπαρξης’’ χωρίς να χρειάζεται να εγκαταλείψουν αυτά τα οποία έγιναν αιτία αποκοπής των από την Μία Αγία Εκκλησία. 

 

Να θυμίσουμε αυτό το οποίο ανεφέρετο σε άρθρο του Gianni Valente στη La Stampa (Vatican insider), ημερομηνίας 9 Δεκεμβρίου 2014, το οποίο τιτλοφορείτο «Ιωάννης Περγάμου: το Φανάρι σε μια ‘’προκαταβολή’’ για την πλήρη κοινωνία»  (Ioannis di Pergamo: al Fanar un “anticipo” della piena comunione), όπου γινόταν αναφορά στην Παπική ‘’’μεγαλοκαρδία’’, με τον τονισμό, «Η Καθολική Εκκλησία  ‘’δεν προτίθεται να επιβάλει καμιά υποχρέωση’’ για να φτάσουμε στην πλήρη κοινωνία με τους Ορθόδοξους Χριστιανούς».

 

‘’Δυνατά τα λόγια αυτά του Πάπα Φραγκίσκου’’, ήταν ο χαρακτηρισμός από τον μακαριστό Μητροπολίτη  Περγάμου Ιωάννη για τις δηλώσεις αυτές.  ‘’Αυτά τα λόγια, που διατυπώνονται από ένα Πάπα, είναι πολύ δυνατά και είναι σίγουρα ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός και ότι οι Ορθόδοξοι θα το εκτιμήσουν. Επειδή για πολλούς αιώνες οι Ορθόδοξοι πίστευαν ότι ο Πάπας ήθελε να τους υποτάξει. Και τώρα βλέπουμε ότι αυτό δεν είναι αλήθεια’’. 

 

Δεν αποτελεί ακρότητα ή φανατισμό να πούμε αυτό αποτελεί αναλήθεια.  Η όποια  αβρότητα εκ μέρους του Πάπα Φραγκίσκου, δεν μπορούσε να αποτελέσει επιχείρημα το οποίο να αναιρεί μια πικρή πραγματικότητα από του σχίσματος του 1054 μ.Χ. έως σήμερα.    

 

 

Ο Gianni Valente στο άρθρο του, ανέφερε τότε τα ακόλουθα : «Ειδικά όταν είπε ο Πάπας ότι για να επιτευχθεί ο στόχος της πλήρους ενότητας με τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, «η Καθολική Εκκλησία ‘’δεν προτίθεται να επιβάλει καμιά υποχρέωση’’ για να φτάσουμε στην πλήρη κοινωνία με του Ορθόδοξους Χριστιανούς», ο Σεβ. Περγάμου χαρακτήρισε ως δυνατά αυτά τα λόγια που είπε ο Πάπας στο Φανάρι. 

 

Ακολούθως ο  Σεβ. Περγάμου, ανέφερε ότι ‘’είναι σημαντικό να μοιράζονται την ίδια Πίστη. Το μόνο θεμέλιο της ενότητας μας είναι η ομολογία της ίδιας Πίστης’’, και ότι «το ζήτημα είναι να επισημάνουμε τι είναι η ίδια Πίστη που πρέπει να ομολογήσουμε μαζί, για να ζήσουμε σε πλήρη κοινωνία’’. 

 

Τα περί ομολογίας της ίδιας Πίστης, τα οποία ανέφερε ο μ. Περγάμου είναι ορθότατα, αλλά δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε την αναφορά του ‘’για να ζήσουμε σε πλήρη κοινωνία’’.   Αυτό σαφέστατα ότι ζούμε μαζί, αλλά όχι σε πλήρη κοινωνία.  Αυτό δυστυχώς αποτελεί θεώρημα και άλλων Ορθοδόξων Κληρικών και λαϊκών θεολόγων, οι οποίοι αναγνωρίζουν εκκλησιαστικότητα στον Παπισμό.    

 

Και κατόπιν ο αρθρογράφος Gianni Valente ρώτησε τα ακόλουθα : ‘’Ποια κριτήρια πρέπει να ακολουθηθούν;’’  Στο ερώτημα τούτο, ιδού η απάντηση του Σεβ. Περγάμου : ‘’Για μας του Ορθοδόξους η κοινή Πίστη που επιτρέπει την πλήρη μυστηριακή κοινωνία είναι αυτή των Επτά Οικουμενικών Συνόδων της πρώτης χιλιετίας’’. 

 

Η αναφορά μεμονωμένα στην ‘’πρώτη χιλιετία’’ δημιουργεί στρεβλές εντυπώσεις.  «Η Εκκλησιαστική μας Παράδοση, είναι η εν Αγίω Πνεύματι ζωή της Εκκλησίας», αναφέρει ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, και η Εκκλησιαστική μας Παράδοση δεν έχει διακοπεί ποτέ.  Η Εκκλησία είναι Μία και μοναδική και αυτή είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία μας. 

 

Ο αρθρογράφος Gianni Valente  έπειτα έκανε αναφορά στα λόγια του  Πάπα Φραγκίσκου, κατά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος τόνισε ότι, ‘’αν πρέπει να περιμένουμε τους θεολόγους να συμφωνήσουν, δεν θα έρθει ποτέ εκείνη η μέρα’’.  

 

Και η απάντηση του μ. Μητροπολίτη  Περγάμου Ιωάννη ήταν η εξής :  ‘’Ναι, αυτό μπορεί να είναι αλήθεια. Αλλά την ίδια στιγμή, γνωρίζουμε από την ιστορία ότι η θεολογία έχει διχάσει την Εκκλησία. Έτσι και τώρα η θεολογία θα βοηθήσει στην ανασκευή και να ενταχθούν στην Εκκλησία. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις θεολογικές διαφωνίες που οδήγησαν στη διαίρεση της Εκκλησίας’’. 

 

Αξίζει να αναφερθεί παρενθετικά ότι σε παλαιότερο άρθρο του ο Gianni Valente, στις 26 Φεβρουαρίου 2014 με τίτλο «Μητροπολίτης Ιωάννης Ζηζιούλας, ‘’Κίνδυνος αποτυχίας θεολογικού διαλόγου με τους Καθολικούς’’», ο μ. Περγάμου είχε εκφράσει την ίδια ανησυχία για αποτυχία του διαλόγου.

 

Η Εκκλησία παραμένει στην αληθινή Πίστη και στα πατροπαράδοτα δόγματά της Εκκλησίας, καθώς και στο απαραχάρακτο Σύμβολο της Πίστεως. Η Εκκλησία είναι Μία και Μοναδική.  Δεν είναι διηρημένη με δύο παράλληλες ιεραρχικές δομές, όπως κάποιοι φρονούν. 

 

Στην ερώτηση του αρθρογράφου Gianni Valente,  ‘’αν η Πανορθόδοξη Σύνοδος, η οποία θα συγκαλείτο το 2016 θα ασχολείτο και με αυτά που αφορούν την ‘’Καθολική Εκκλησία’’ (Παπισμό)’’, η απάντηση ήταν ως εξής : ‘’Ίσως αλλά μόνο σε γενικές γραμμές. Θα είναι μια ευκαιρία να εκτιμήσουν τα μεγάλα βήματα που έχουν γίνει. Αλλά δεν νομίζω ότι θα ασχοληθούν με αυτό. Η προσοχή θα επικεντρωθεί κυρίως στα εσωτερικά προβλήματα της Ορθοδοξίας’’.

 

Στην ερώτηση-αναφορά ότι «Η τελευταία σύνοδος του θεολογικού διαλόγου μεταξύ ‘’Καθολικών’’ και Ορθοδόξων είχε πενιχρά αποτελέσματα, ειδικά με το γεγονός ότι προέκυψαν διαιρέσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Πώς το εξηγείτε;», η απάντηση ήταν ως εξής : «Είναι σημαντικό ότι οι Ορθόδοξοι είναι ενωμένοι μεταξύ τους. Δυστυχώς βλέπω ότι κάποιοι Ορθόδοξοι επιστρέφουν στην παλιά πολεμική εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας και του Παπισμού. Και αυτό σίγουρα δεν βοηθά».

 

Δεν είναι ορθό να διαγράφεται η «εν Αγίω Πνεύματι ζωή της Εκκλησίας».  Δεν πρέπει  να περιθωροποιείται και να καθίσταται δευτερεύουσα η δογματική διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αλλά και οι τόσες άλλες διαφορές με τον Παπισμό.

 

H Εκκλησία είναι Μία και είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία.  Η Μία Αγία Καθολική Εκκλησία, η Ορθόδοξη δηλαδή Εκκλησία δεν βρίσκεται σε μερική κοινωνία με τον Παπισμό και ως εκ τούτου να αναμένεται και η πλήρης κοινωνία με αυτόν.

Η Θεολογία του Σταυρού στην Παπική και Ορθόδοξη Εκκλησία

visit counter

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθνασίου

Εισαγωγή

Η θεολογία του Σταυρού αποτελεί κεντρικό σημείο της χριστιανικής πίστης, αλλά η ερμηνεία της διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ της Δυτικής (Παπικής) και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στη Δύση, η κατανόηση του Σταυρού εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες, διαμορφώνοντας ένα σύνθετο θεολογικό σύστημα με έντονα νομικά χαρακτηριστικά. Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία διατήρησε μια περισσότερο θεραπευτική και υπαρξιακή προσέγγιση, εστιάζοντας στη νίκη κατά του θανάτου και στη θέωση του ανθρώπου.

Η πρώτη περίοδος: Η θεωρία του λύτρου

Κατά τους πρώτους δέκα αιώνες, κυριαρχούσε η αντίληψη ότι ο Χριστός προσέφερε τον εαυτό Του ως λύτρο για την απελευθέρωση του ανθρώπου από τη δουλεία του διαβόλου. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ο διάβολος εξαπατήθηκε από τον θάνατο του Χριστού, καθώς δεν μπόρεσε να συγκρατήσει την θεϊκή Του φύση, γεγονός που οδήγησε στην Ανάσταση και στην ήττα του.

Η μεταστροφή με τον  Ανσέλμο

Τον 11ο αιώνα, ο Ανσέλμος του Κάντερμπερι εισήγαγε μια νέα θεολογική προσέγγιση στο έργο του «Cur Deus Homo» («Γιατί Θεάνθρωπος»). Απέρριψε τη θεωρία του λύτρου ως μη λογική και πρότεινε τη θεωρία της «ικανοποίησης». Σύμφωνα με αυτή, η αμαρτία αποτελεί προσβολή κατά της άπειρης τιμής του Θεού, και επομένως απαιτείται μια άπειρη ικανοποίηση. Ο Χριστός, ως Θεάνθρωπος, είναι ο μόνος που μπορεί να προσφέρει αυτή την ικανοποίηση μέσω της υπακοής Του μέχρι θανάτου.

Η προσέγγιση αυτή επηρέασε βαθιά τη δυτική θεολογία. Ωστόσο, σύγχρονοι θεολόγοι, όπως ο Γιόζεφ Ράτζινγκερ (ο μετέπειτα Πάπας Βενέδικτος), έχουν επισημάνει ότι η θεωρία αυτή, αν και καθοριστική, παρουσιάζει μονομέρεια και δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις σύγχρονες θεολογικές αναζητήσεις.

Η Μεταρρύθμιση και η θεωρία της ποινικής αντικατάστασης

Κατά την περίοδο της Μεταρρύθμισης, θεολόγοι όπως ο Καλβίνος προχώρησαν περαιτέρω τη σκέψη του Ανσέλμου, διατυπώνοντας τη θεωρία της ποινικής αντικατάστασης. Σύμφωνα με αυτή, ο Χριστός υπέστη την ποινή που άξιζε στην ανθρωπότητα, ικανοποιώντας τη θεία δικαιοσύνη και αποκαθιστώντας τη σχέση ανθρώπου και Θεού. Παρόλο που η Καθολική Εκκλησία απέρριψε αυτή τη διατύπωση ως υπερβολική, η επίδρασή της στη δυτική θεολογική σκέψη υπήρξε σημαντική.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της δυτικής θεολογίας

Η δυτική θεολογία του Σταυρού διακρίνεται από τρία βασικά χαρακτηριστικά.

Πρώτον, χρησιμοποιεί έντονα νομική γλώσσα, ερμηνεύοντας τη σωτηρία με όρους δικαιοσύνης, χρέους και ποινής.

Δεύτερον, συνδέει άμεσα τον Σταυρό με τη Θεία Ευχαριστία, θεωρώντας ότι η θυσία του Χριστού καθίσταται παρούσα στη Θεία Λειτουργία μέσω της μεταουσίωσης.

Τρίτον, δίνει έμφαση στην έννοια του ιλαστηρίου, δηλαδή στην ιδέα ότι η θυσία του Χριστού ικανοποιεί ή «ηρεμεί» τη θεία δικαιοσύνη.

Η ορθόδοξη θεώρηση του Σταυρού

Η Ορθόδοξη Εκκλησία προσεγγίζει τον Σταυρό με διαφορετικό τρόπο. Αντί για νομικούς όρους, χρησιμοποιεί θεραπευτική γλώσσα, βλέποντας τη σωτηρία ως θεραπεία της ανθρώπινης φύσης και αποκατάσταση της κοινωνίας με τον Θεό. Ο Χριστός δεν παρουσιάζεται ως εκείνος που ικανοποιεί έναν οργισμένο Πατέρα, αλλά ως ο Νικητής του θανάτου και του Άδη.

Ο Σταυρός, στην ορθόδοξη θεολογία, αποτελεί έκφραση της θείας αγάπης, ταπείνωσης και αυτοπροσφοράς. Η σωτηρία δεν νοείται ως απλή νομική δικαίωση, αλλά ως θέωση, δηλαδή ως συμμετοχή του ανθρώπου στη ζωή του Θεού «κατά χάρη».

Σύγχρονες θεολογικές προσεγγίσεις

Στη σύγχρονη εποχή, πολλοί καθολικοί θεολόγοι επανεξετάζουν τη θεολογία του Ανσέλμου. Ο Ράτζινγκερ έχει ασκήσει κριτική στην «άκαμπτη λογική» της, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να οδηγήσει σε μια παραμορφωμένη εικόνα του Θεού. Παράλληλα, θεολόγοι όπως ο Ράνερ και ο φον Μπαλτάσαρ προσεγγίζουν τον Σταυρό ως ύψιστη έκφραση της θείας αγάπης, επιχειρώντας να υπερβούν τον στενό νομικισμό.

Η θεολογία του Σταυρού στη Δυτική Εκκλησία χαρακτηρίζεται από τη νομική της δομή, τη σύνδεση με τη Θεία Ευχαριστία και την έμφαση στην εξιλέωση της θείας δικαιοσύνης. Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία εστιάζει στη θεραπεία της ανθρώπινης φύσης, στη νίκη κατά του θανάτου και στη θέωση του ανθρώπου.

Η διαφορά αυτή δεν είναι απλώς θεωρητική, αλλά επηρεάζει βαθιά την πνευματικότητα και την εκκλησιαστική ζωή. Ενώ η Δύση προσεγγίζει τον Σταυρό ως απάντηση σε ένα νομικό πρόβλημα, η Ανατολή τον βιώνει ως γεγονός ζωής, νίκης και μεταμόρφωσης του ανθρώπου.

 

 

Βιβλιογραφία

Ratzinger, Iosephus [Benedictus XVI]. Einführung in das Christentum [Εισαγωγή στον Χριστιανισμό]. München: Kösel-Verlag, 1968. [Ελλ. μετ.: Εισαγωγή στον Χριστιανισμό. Μετάφρ. Ν. Λαυρέντης. Αθήνα: Ακρίτας, 1995.]

Ματσούκας, Νίκος. Δογματική και Συμβολική Θεολογία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας. Τόμ. Α'-Γ'. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 2000-2002.

Ματσούκας, Νίκος. Θεολογία της Λειτουργίας. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 1999.

Ματσούκας, Νίκος. Θεολογία της Σωτηρίας. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 1996.

Παπαδόπουλος, Στέλιος. Η Θεολογία του Σταυρού στην Ορθόδοξη και Δυτική Παράδοση. Αθήνα: Ακρίτας, 2005.

Τσίγκος, Βασίλειος. Ιστορία Δογμάτων. Αθήνα: Ακρίτας, 2010.

Χρυσόστομος Σταμούλης. Θεολογία και Εμπειρία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ο Σωτήρ, 2004.

Χρυσόστομος Σταμούλης. Η Θεολογία της Απελευθέρωσης στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ο Σωτήρ, 2008.

Αποκαλύψεις που σοκάρουν για την Μητέρα Τερέζα

visit counter

Για 45 χρόνια, ο κόσμος την αποκαλούσε ζωντανή αγία.

 

Μητέρα Τερέζα. Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Ευλογημένη από 3 Πάπες. Λατρευόταν από δισεκατομμύρια.

 

Διεξήγαγε τον μεγαλύτερο έγκλημα εμπορίας παιδιών στην ιστορία.

Και το Βατικανό το ήξερε.

 

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΚΟΥΤΑΣ

 

Μεταξύ 1962 και 1997, οι Ιεραπόστολοι Φιλανθρωπίας της Τερέζας «διεκπεραίωσαν» υιοθεσίες για πάνω από 3 εκατομμύρια ορφανά μέσω 517 σπιτιών σε πάνω από 100 χώρες.

 

Τα αρχεία δείχνουν:

— Μωρά που αφαιρέθηκαν από μητέρες στις οποίες ειπώθηκε ότι τα παιδιά τους πέθαναν κατά τη γέννηση.

— Έγγραφα υιοθεσίας υπογεγραμμένα από μοναχές χωρίς καμία κυβερνητική εποπτεία.

— Παιδιά που στάλθηκαν σε πλούσιες οικογένειες στην Ευρώπη και την Αμερική για 15.000–50.000 δολάρια το καθένα.

— Εκτιμώμενα ετήσια έσοδα: 50 έως 100 εκατομμύρια δολάρια. Αφορολόγητα. Μη ελεγμένα. Μη ανιχνεύσιμα.

 

Δεν έσωσε αυτά τα παιδιά. Τα πούλησε.

 

ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

 

Ο Μωρός Ντοκ Ντουβαλιέ — Αϊτινός δικτάτορας. Έδωσε στην Τερέζα πρόσβαση σε ορφανοτροφεία σε όλη την Αϊτή. Η ίδια Αϊτή που τροφοδοτεί παιδιά μέσω του αγωγού Epstein σήμερα.

 

Τσαρλς Κίτινγκ — Εγκληματίας τραπεζίτης. Δώρισε 1,25 εκατομμύρια δολάρια στην Τερέζα. Έγραψε μια προσωπική επιστολή στον δικαστή ζητώντας την απελευθέρωσή του. Τα χρήματα προήλθαν από κλεμμένες αποταμιεύσεις 23.000 Αμερικανών.

 

Ρόμπερτ Μάξγουελ — Πατέρας της Γκισλέιν Μάξγουελ. Μεγιστάνας των ΜΜΕ. Συνδέθηκε με την Τερέζα μέσω καναλιών συγκέντρωσης χρημάτων του Βατικανού. Η κόρη του έγινε η επικεφαλής στρατολόγος του Epstein.

 

Χίλαρι Κλίντον — Συνίδρυσε ένα σπίτι για νήπια στην Ουάσινγκτον με την Τερέζα το 1995. Το σπίτι έκλεισε αθόρυβα το 2012. Δεν υπάρχουν αρχεία για το πού πήγαν τα παιδιά.

 

ΤΟ ΘΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΤΙΚΑΝΟΥ

 

Το 2017, η ινδική αστυνομία έκανε έφοδο σε ένα σπίτι Ιεραποστόλων Φιλανθρωπίας στο Ράντσι.

Βρήκαν μοναχές να πουλάνε μωρά για 1.800 δολάρια το καθένα.

Η απάντηση του Βατικανού; Σιωπή.

 

Ο Πάπας Φραγκίσκος επιτάχυνε την αγιοποίηση της Τερέζα το 2016 — ένα χρόνο ΠΡΙΝ από την έφοδο. Την αγιοποίησαν για να καταστήσουν άθικτη τη συμμορία της.

 

Η Τράπεζα του Βατικανού επεξεργάστηκε 8 δισεκατομμύρια δολάρια σε ανώνυμες δωρεές μέσω του δικτύου της Τερέζα μεταξύ 1970 και 1997. Καμία απόδειξη. Καμία καταγραφή. Καμία ερώτηση.

Πού πήγαν τα χρήματα;

Πού πήγαν τα παιδιά;

Ίδια απάντηση. Ίδιο δίκτυο. Ίδιοι άνθρωποι.

 

Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΣΤΑΪΝ

 

Αϊτή → Δομινικανή Δημοκρατία → Παρθένες Νήσοι.

Αυτή ήταν η διαδρομή του Επστάιν. Αλλά ήταν η διαδρομή της Τερέζα 30 χρόνια νωρίτερα.

Τα ορφανοτροφεία που έχτισε έγιναν η αλυσίδα εφοδιασμού για ό,τι ακολούθησε.

Η Μπρουνέλ χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες της. Η Μάξγουελ χρησιμοποίησε τις επαφές της. Ο Έπσταϊν χρησιμοποίησε την υποδομή της.

Το βραβείο Νόμπελ. Η αγιοποίηση. Τα νοσοκομεία που πήραν το όνομά της.

 

Όλα αυτά φαίνεται ότι ήταν μια κάλυψη για τη μεγαλύτερη επιχείρηση εμπορίας παιδιών που κατασκευάστηκε ποτέ.

3 εκατομμύρια ορφανά. Μηδενική λογοδοσία. Μία «αγία».

 

@PaulGoldEagle

πηγή

 

ΣΧΟΛΙΟ

 

Πρέπει να το χωνέψουμε ΔΕΝ υπάρχουν άγιοι στον Παπισμό...

Κι ελλείψει αγίων κάνουν αγίους τους εγκληματίες και τους απατεώνες... 

πηγη,https://koukfamily.blogspot.com/2026/03/blog-post_772.html

Ρωμαιοκαθολικισμός ή Παπισμός;

visit counter

 Περί της ορολογίας «Παπισμός» και της εκκλησιολογικής χρήσεως των όρων «Καθολική» και «Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία»

1. Ανάγκη θεολογικής διευκρινίσεως της ορολογίας

Απαιτείται κατ’ αρχάς μία ουσιώδης διευκρίνισις: ο χαρακτηρισμός του Δυτικού Χριστιανισμού, με διοικητικό και δογματικό κέντρο το Βατικανό και τον Πάπα, ως Παπισμού δεν αποτελεί εκδήλωσι μισαλλοδοξίας ή φανατισμού, αλλά θεολογική και εκκλησιολογική τοποθέτησι. Η χρήση του όρου δεν αποσκοπεί σε ηθική απαξίωση προσώπων, αλλά σε δογματικό προσδιορισμό εκκλησιαστικής ταυτότητος.

Στους κύκλους του συγχρόνου Οικουμενισμού έχει επικρατήσει η χρήση των όρων «Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία» ή «Καθολική Εκκλησία». Ωστόσο, η αυθεντική Ορθόδοξη Παράδοση δεν υιοθέτησε ποτέ αυτούς τους όρους για τον μετασχισματικό δυτικό χριστιανικό κόσμο, ακριβώς διότι οι όροι αυτοί έχουν συγκεκριμένο θεολογικό περιεχόμενο.

---

2. Η εκκλησιολογική σημασία του όρου «Καθολική»

Στην Πατερική Παράδοση, ο όρος Καθολική Εκκλησία δεν δηλώνει γεωγραφική εξάπλωση ή διοικητική οικουμενικότητα, αλλά την πληρότητα της Αληθείας και της Ζωής εν Χριστώ. Η καθολικότητα (καθ’ ὅλου) αναφέρεται:

• στην πληρότητα της αποστολικής πίστεως
• στην ακεραιότητα της δογματικής παραδόσεως
• στην ενότητα πίστεως και ζωής
• στην παρουσία όλης της Εκκλησίας σε κάθε τοπική ευχαριστιακή σύναξη

Δια τούτο, η Καθολικότης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ορθοδοξία. Η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία ταυτίζεται, κατά την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία, με την αδιάσπαστη συνέχεια της αποστολικής και πατερικής παραδόσεως.

Κατά συνέπειαν, εκκλησιαστικό σώμα το οποίο έχει εισαγάγει δογματικές καινοτομίες δεν δύναται, υπό την πατερική έννοια, να χαρακτηρίζεται «Καθολικό».

---

3. Το ιστορικό γεγονός της αποκοπής της Δύσεως

Οι δυτικοί χριστιανοί, οι οποίοι αποκόπηκαν βαθμιαία και τελικώς από την εκκλησιαστική κοινωνία της Ανατολής (με κορυφαίους σταθμούς τα έτη 1009/1014 και 1054), ακολούθησαν θεολογική και εκκλησιολογική πορεία διαφοροποιήσεως. Η αποδοχή δογμάτων και διδασκαλιών ξένων προς την προγενέστερη κοινή παράδοση (όπως το Filioque, η κτιστή χάρις, το καθαρτήριο πυρ κ.ά.) συνιστά, κατά την ορθόδοξη θεώρηση, απώλεια της δογματικής πληρότητος.

Εφόσον, λοιπόν, η καθολικότητα ταυτίζεται με την πληρότητα της αποστολικής πίστεως, δεν είναι θεολογικώς ακριβές —κατά την ορθόδοξη εκκλησιολογία— να αποδίδεται στον μετασχισματικό δυτικό χριστιανισμό ο τίτλος «Καθολική Εκκλησία».

---

4. Ο όρος «Παπισμός» ως δογματικός προσδιορισμός

Ο όρος Παπισμός χρησιμοποιείται για να δηλώσει το εκκλησιαστικό σύστημα που έχει ως θεμελιώδη αρχή τον παπικό θεσμό. Δεν πρόκειται απλώς για διοικητικό πρωτείο τιμής, αλλά —κατά την επίσημη ρωμαιοκαθολική διδασκαλία— για:

• πρωτείο καθολικής δικαιοδοσίας
• δογματικό αλάθητο
• θεσμό θεωρούμενο ως θείας ιδρύσεως
• αναγκαίο στοιχείο για την αυθεντική πίστη και σωτηρία

Η δογματοποίηση του παπικού αλαθήτου και του καθολικού πρωτείου δικαιοδοσίας από την Α΄ Βατικανή Σύνοδο (1870) και η περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του πάπα από τη Β΄ Βατικανή (1962–1965) συνιστούν, από ορθόδοξη σκοπιά, ουσιώδη μεταβολή του εκκλησιολογικού δόγματος περί της φύσεως της Εκκλησίας.

Κατά την ορθόδοξη εκκλησιολογία, κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο Χριστός, και η συνοδικότητα αποτελεί τον θεμελιώδη τρόπο εκκλησιαστικής υπάρξεως και διοικήσεως. Η ανάδειξη ενός επισκόπου σε υπερ-εκκλησιαστικό, αλάθητο κέντρο εξουσίας θεωρείται εκκλησιολογική εκτροπή.

---

5. Πατερικές και νεώτερες ορθόδοξες τοποθετήσεις

Σημαντικοί ορθόδοξοι θεολόγοι έχουν χαρακτηρίσει τον παπικό θεσμό ως σοβαρή εκκλησιολογική αλλοίωση. Χαρακτηριστική είναι η διατύπωση του αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς, ο οποίος θεωρεί το δόγμα του παπικού αλαθήτου ως ακραία μορφή εκκλησιολογικής παρεκκλίσεως, διότι μεταθέτει ιδιότητες της Εκκλησίας και του Χριστού σε έναν άνθρωπο-φορέα θεσμικής εξουσίας.

Η κριτική αυτή δεν στρέφεται κατά των προσώπων, αλλά κατά δογματικών διατυπώσεων που —κατά την ορθόδοξη θεώρηση— αλλοιώνουν το θεανθρώπινο κέντρο της Εκκλησίας.

---

6. Ιστορικο-φιλολογική διάσταση των όρων «Ρωμαίος» και «Ρωμαιοκαθολικός»

Ιστορικώς, στον ανατολικό ρωμαϊκό (βυζαντινό) κόσμο, οι όροι:

• Ρωμαίος / Ρωμηός
• Καθολικός

συνδέονταν με την ορθόδοξη εκκλησιαστική και πολιτισμική ταυτότητα. Μετά τη μεταφορά της πρωτευούσης στην Κωνσταντινούπολη (330), ο όρος «Ρωμαίος» δήλωνε τον πολίτη της χριστιανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, δηλαδή τον ορθόδοξο.

Κατά την προσέγγιση αυτή, ο όρος «Ρωμαιο-Καθολικός» θα μπορούσε, από αυστηρά ιστορικο-εκκλησιολογική άποψη, να αποδοθεί μάλλον στους Ορθοδόξους και όχι στους μεταγενεστέρους δυτικούς χριστιανούς, οι οποίοι μετά το Σχίσμα οικειοποιήθηκαν την ορολογία.

Η χρήση του όρου Παπισμός αποτελεί, εντός της ορθοδόξου θεολογικής γλώσσης, δογματικό και εκκλησιολογικό προσδιορισμό και όχι υβριστικό χαρακτηρισμό. Αντιστοίχως, η επιφύλαξη έναντι του όρου «Καθολική» για τον δυτικό μετασχισματικό χριστιανισμό εδράζεται στη συγκεκριμένη πατερική κατανόηση της καθολικότητος ως πληρότητος πίστεως.