Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟ-ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΝΟΒΑΚΟΒΙΤΣ

visit counter

Εισαγωγικά

Δημοσιεύσαμε δύο κείμενα του Χωρο-επισκόπου Νοβο-Μπρντο και Πανονίας Μαξίμου (της επισκοπής Ράσκας-Πριζρένης στην εξορία)  με τους τίτλους.

1.      «Η Ομολογία του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή και η μάχη υπέρ της Ορθοδοξίας του Επισκόπου Αρτεμίου (σε δύο μέρη)

2.      Συμβολή στην ορθή κατανόηση και εφαρμογή του 15ου κανόνα της Πρωτοδευτέρας Συνόδου της Κωνσταντινούπολης. 

Στο παρακάτω κείμενο συνοψίζουμε τα βασικά σημεία της εκκλησιολογίας, που ανέπτυξε ο συγκεκριμένος Χωρο- επίσκοπος.

π.Δ.Α

-------------------------------------------------------------------------

Τα κεντρικά θεολογικά επιχειρήματα

1. Το θεμέλιο της εκκλησιολογίας του Μαξίμου Νοβάκοβιτς είναι η ταύτιση Εκκλησίας και Ορθόδοξης Ομολογίας. Παραθέτει τον Άγιο Μάξιμο: «Καθολικὴν Ἐκκλησίαν, τὴν ὀρθὴν καὶ σωτήριον τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως ὁμολογίαν» — η Εκκλησία είναι η ορθή ομολογία της πίστεως, όχι ένας θεσμικός οργανισμός. Η επιχειρηματική ακολουθία ορίζει ότι η Εκκλησία δεν προσδιορίζεται γεωγραφικά ή διοικητικά (Βυζάντιο, Ρώμη, Αντιόχεια κ.λπ.), ούτε από την κοινωνία με συγκεκριμένους θρόνους, αλλά αποκλειστικά από την ακριβή ομολογία της πίστεως. Αυτό επιτρέπει στον ομιλητή να απαντήσει στο ερώτημα «Ποιας Εκκλησίας είσαι;» με τη φράση «Της Ορθόδοξης Ομολογίας», αποκόπτοντας το ζήτημα από τη θεσμική νομιμότητα.

2. Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα είναι η απορριπτική στάση απέναντι στη «σιωπή» ή τον «οικονομικό» συμβιβασμό. Ο Μάξιμος Ομολογητής αρνείται τον «Τύπον» του Ηρακλείου που κατασίγαζε τη συζήτηση περί θελήσεων, τονίζοντας:

«Ἡ σιγὴ τῶν λόγων, ἀναίρεσις τῶν λόγων ἐστί». Η θεολογική υπόθεση εδώ είναι ότι η αλήθεια είναι ουσιωδώς ρητή  και δεν μπορεί να συρρικνωθεί σε μια εσωτερική «καρδιακή» πίστη χωρίς εξωτερική ομολογία. Καθώς ο Χριστός χρησιμοποίησε το ρήμα «ὁμολογήσω» (Μτ. 10:32) και όχι το «πιστεύσω», η σιωπή σε καιρό αιρέσεως δεν θεωρείται ειρήνη, αλλά προδοσία.

3. Τα  κείμενα αναπτύσσουν  μια εκκλησιολογία της λειτουργικής κοινωνίας, όπου η ενότητα της Εκκλησίας δεν νοείται ως διοικητική υποταγή ή θεσμική ένταξη, αλλά ως ενότητα εν Χριστώ μέσω των αχράντων μυστηρίων, της κοινής μελέτης και της συμπροσευχής μεταξύ των πιστών και των θρόνων που φυλάσσουν ακέραιη την πίστη. Η διακοπή αυτής της κοινωνίας (συλλείτουργο, μνημόσυνο, διοικητική υποτακτικότητα) δεν αποτελεί σχίσμα, αλλά αναγκαία απόσταση από μια «μολυσμένη» από την αίρεση κοινωνία, σύμφωνα με τους κανόνες της Πρωτοδευτέρας Συνόδου (861). Η κοινωνία δεν είναι εξωτερικός δεσμός αλλά έκφραση της εσχατολογικής ενότητας του σώματος του Χριστού· όταν η πίστη διαστρέφεται, η κοινωνία καθίσταται «κοινωνία ψεύδους» και η διακοπή της μετατρέπεται σε πράξη προστασίας του μυστηρίου της σωτηρίας. Το ερώτημα του Μαξίμου Ομολογητή είναι καταλυτικό: «Καὶ τίς ὄνησις ὀνομάτων, τῶν δογμάτων ἐκβεβλημένων;» (Και ποιο το όφελος των λέξεων (των ονομάτων), όταν οι διδασκαλίες (τα δόγματα) έχουν απορριφθεί;)

 Η αποτείχιση, λοιπόν, προβάλλεται ως αυτοάμυνα της συνειδήσεως και όχι ως σχισματική ενέργεια.

4. Το επιχείρημα «Σὺ μόνος σῴζῃ, καὶ πάντες ἀπόλλυνται;» αποδομείται μέσω της παραπομπής στους Τρεις Παίδες και τον Δανιήλ: στόχος δεν είναι η κρίση των άλλων, αλλά η φύλαξη της πίστης. Η εκκλησιολογία εδώ είναι ασκητική και προσωπική, απορρίπτοντας ρητά την «ανθρωπιστική, βουλευτική και προτεσταντική αντίληψη της Εκκλησίας», όπου η πλειοψηφία ή η διοικητική πελατειακή σχέση υπερισχύει της αλήθειας.

Η εκκλησιολογία που προτείνεται

Α. Καθιερώνεται μια σαφής ιεραρχία όπου η ουσία της Εκκλησίας είναι η Ορθόδοξη Ομολογία, ενώ η μορφή της είναι η διοικητική και γραφειοκρατική δομή. Η μορφή οφείλει να διατηρείται μόνο στο μέτρο που δεν θυσιάζεται η ουσία. Αυτή η στάση είναι ριζικά αντι-συγκρητιστική, απορρίπτοντας κάθε «οικονομία» που πλήττει το δόγμα για χάρη της ενότητας.

Β. Προτείνεται η ένταξη στη «Διαχρονική Εκκλησία» και την κοινότητα «μετά Πάντων των Αγίων». Αυτή η εκκλησιολογία χαρακτηρίζεται ως συγχρονικά διαχρονική (ζωντανή κοινωνία με τους αγίους όλων των αιώνων), ασυμβίβαστα κανονική (διακοπή κοινωνίας με αιρετικούς) και προσωπικά ομολογιακή (η σωτηρία συνδέεται με την προσωπική στάση και όχι απλώς με την ένταξη σε έναν θεσμό).

Γ. Το κείμενο ταυτίζει τον Σεργιανισμό (υποταγή στο κομμουνιστικό κράτος το 1927) με τον σύγχρονο Οικουμενισμό (υποταγή στην παγκοσμιοποίηση). Και τα δύο φαινόμενα ορίζονται ως αιρέσεις, επειδή διαχωρίζουν τη μορφή από την ουσία, προστατεύοντας τη θεσμική επιφάνεια εις βάρος της δογματικής αλήθειας.

Δ. Με την αναφορά στη φράση «Ἐγὼ δόγμα ἴδιον οὐκ ἔχω, ἀλλὰ τὸ κοινὸν τῆς Ἐκκλησίας», αντικρούεται η κατηγορία περί «καινοτομιών». Υποστηρίζεται ότι δεν εισάγονται νέα δόγματα, αλλά φυλάσσεται το κοινό δόγμα της Εκκλησίας έναντι των καινοτομιών που εισάγουν οι αιρετικοί.

ΠΗΓΗ.ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΡΑΣΚΑΣ-ΠΡΙΖΡΕΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ.