ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

visit counter

(Κείμενο-μετάφραση)

Πρωτότυπο Κείμενο	Νεοελληνική Απόδοση
«᾿Εποφειλομένη πρὸς Θεὸν ἐτήσιος εὐχαριστία, καθ᾿ ἣν ἡμέραν ἀπελάβομεν τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν σὺν ἀποδείξει τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων καὶ καταστροφῇ τῶν τῆς κακίας δυσσεβημάτων.»	Οφειλόμενη προς τον Θεό ετήσια ευχαριστία είναι η ημέρα κατά την οποία ανακτήσαμε την Εκκλησία του Θεού, μαζί με την απόδειξη των δογμάτων της ευσέβειας και την ανατροπή των ασεβών κακοδοξιών.
«Προφητικαῖς ἑπόμενοι ῥήσεσιν ἀποστολικαῖς τε παραινέσεσιν εἴκοντες καὶ εὐαγγελικαῖς ἱστορίαις στοιχούμενοι, τῶν ἐγκαινίων τὴν ἡμέραν ἑορτάζομεν. Καὶ ταύτῃ εὐχαῖς καὶ λιτανείαις συνευφραινόμενοί τε καὶ συναγαλλόμενοι ψαλμοῖς ἐκβοῶμεν καὶ ᾄσμασιν».	Ακολουθώντας τα λόγια των Προφητών, υπακούοντας στις αποστολικές προτροπές και βαδίζοντας σύμφωνα με τα ευαγγελικά γεγονότα, εορτάζουμε την ημέρα των Εγκαινίων. Και αυτή την ημέρα, με προσευχές και λιτανείες, χαίροντας και αγαλλόμενοι, αναφωνούμε με ψαλμούς και ύμνους.
«Τῶν τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρουσίαν, λόγῳ, στόματι, καρδίᾳ καὶ νῷ, γραφῇ τε καὶ εἰκόσιν ὁμολογούντων, αἰωνία ἡ μνήμη».	Σε όσους ομολογούν την ένσαρκη παρουσία του Θεού Λόγου με λόγο, με στόμα, με καρδιά και με νου, τόσο με γραπτό λόγο όσο και με εικόνες, αιωνία τους η μνήμη.
«Τῶν πιστευόντων καὶ διακηρυκευομένων, ἤτοι εὐαγγελιζομένων τοὺς λόγους ἐπὶ γραμμάτων, τὰ πράγματα ἐπὶ σχημάτων, καὶ εἰς μίαν ἑκάτερον συντελεῖν ὠφέλειαν, τήν τε διὰ λόγων ἀνακήρυξιν καὶ τὴν δι᾿ εἰκόνων τῆς ἀληθείας βεβαίωσιν, αἰωνία ἡ μνήμη».	Σε όσους πιστεύουν και διακηρύττουν — δηλαδή ευαγγελίζονται τα λόγια με γραπτά κείμενα και τα γεγονότα με παραστάσεις — και συντελούν ώστε και τα δύο να οδηγούν σε μία ωφέλεια, τόσο η διακήρυξη με λόγια όσο και η διαβεβαίωση της αλήθειας μέσω των εικόνων, αιωνία τους η μνήμη.
«Οἱ προφῆται ὡς εἶδον, οἱ ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ Ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ οἰκουμένη ὡς συμπεφρόνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο, ὁ Χριστὸς ὡς ἐβράβευσεν· οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ τοὺς αὐτοῦ ἁγίους ἐν λόγοις τιμῶντες, ἐν συγγραφαῖς, ἐν νοήμασιν, ἐν θυσίαις, ἐν ναοῖς, ἐν εἰκονίσμασι, τὸν μὲν ὡς Θεὸν καὶ δεσπότην προσκυνοῦντες καὶ σέβοντες, τοὺς δὲ διὰ τὸν κοινὸν δεσπότην ὡς αὐτοῦ γνησίους θεράποντας τιμῶντες καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέμοντες.»	Όπως είδαν οι Προφήτες, όπως δίδαξαν οι Απόστολοι, όπως παρέλαβε η Εκκλησία, όπως διατύπωσαν τα δόγματα οι Διδάσκαλοι, όπως συμφώνησε η οικουμένη, όπως έλαμψε η χάρη, όπως αποδείχθηκε η αλήθεια, όπως απομακρύνθηκε το ψεύδος, όπως μίλησε με παρρησία η σοφία, όπως βράβευσε ο Χριστός· έτσι φρονούμε, έτσι μιλούμε, έτσι κηρύσσουμε τον Χριστό τον αληθινό Θεό μας· και τους αγίους Του τους τιμούμε με λόγους, με συγγράμματα, με σκέψεις, με θυσίες, με ναούς, με εικόνες· Εκείνον μεν ως Θεό και Κύριο Τον προσκυνούμε και Τον σεβόμαστε, ενώ εκείνους, για χάρη του κοινού Δεσπότη, τους τιμούμε ως γνήσιους υπηρέτες Του και τους αποδίδουμε σχετική προσκύνηση.
«Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν οἰκουμένην ἐστήριξε».	Αυτή είναι η πίστη των Αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των Πατέρων, αυτή είναι η πίστη των Ορθοδόξων, αυτή η πίστη στήριξε την οικουμένη.

 

Πρωτότυπο Κείμενο

Νεοελληνική Απόδοση

«Τούτων τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας μέχρι θανάτου ἄθλοις τε καὶ ἀγωνίσμασι καὶ διδασκαλίαις παιδαγωγεῖσθαί τε καὶ κρατύνεσθαι Θεὸν ἐκλιπαροῦντες καὶ μιμητὰς τῆς ἐνθέου αὐτῶν πολιτείας μέχρι τέλους ἀναδείκνυσθαι ἐκδυσωποῦντες, ἀξιωθείημεν τῶν ἐξαιτουμένων, οἰκτιρμοῖς καὶ χάριτι τοῦ μεγάλου καὶ πρώτου ἀρχιερέως Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, πρεσβείαις τῆς ὑπερενδόξου δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῶν θεοειδῶν ἀγγέλων καὶ πάντων τῶν ἁγίων».

Παρακαλώντας τον Θεό να παιδαγωγούμαστε και να ενδυναμωνόμαστε από τους αγώνες, τα μαρτύρια και τις διδασκαλίες εκείνων που αγωνίστηκαν για την ευσέβεια μέχρι θανάτου, και ικετεύοντας να αναδειχθούμε μιμητές της θεοφόρου ζωής τους μέχρι τέλους, είθε να αξιωθούμε όσα ζητούμε, με το έλεος και τη χάρη του μεγάλου και πρώτου Αρχιερέως, του Χριστού, του αληθινού Θεού μας, με τις πρεσβείες της υπερενδόξου Κυρίας μας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, των θεοειδών Αγγέλων και όλων των Αγίων.

 

Πρωτότυπο κείμενο	Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά
Τοῖς ἐπαγγελλομένοις τά τῶν Ἑλλήνων, ἤτοι εἰδωλολατρῶν, δυσσεβῆ δόγματα καί ἀναβιοῦσι τά μυθικά αὐτῶν πλάσματα ἀρχαιολάτραις καί νεοπαγανισταῖς, ἀνάθεμα.	Σε όσους διακηρύσσουν τα ασεβή δόγματα των Ελλήνων, δηλαδή των ειδωλολατρών, και αναβιώνουν τα μυθικά τους πλάσματα ως αρχαιολάτρες και νεοπαγανιστές, ανάθεμα.
Ἀρείῳ τῷ πρώτῳ θεομάχῳ καί ἀρχηγῷ τῶν αἱρέσεων, ἀνάθεμα.	Στον Άρειο, τον πρώτο θεομάχο και αρχηγό των αιρέσεων, ανάθεμα.
Μακεδονίῳ τῷ δυσσεβεῖ καί Νεστορίῳ τῷ θεηλάτῳ, τῷ παθητήν λέγοντι τήν Ἁγίαν Τριάδα, καί Οὐαλεντίνῳ δυσσεβεῖ τῷ παράφρονι, ἀνάθεμα.	Στον Μακεδόνιο τον ασεβή, και στον Νεστόριο τον θεομάχο, που έλεγε ότι η Αγία Τριάδα υπόκειται σε πάθος, και στον Ουαλεντίνο τον ασεβή και παράφρονα, ανάθεμα.
Πέτρῳ τῷ Κναφεῖ καί παράφρονι, τῷ λέγοντι «Ἅγιος Ἀθάνατος, ὁ σταυρωθείς δι’ἡμᾶς», ἀνάθεμα.	Στον Πέτρο τον Κναφέα τον παράφρονα, που έλεγε «Άγιος Αθάνατος, ο σταυρωθείς για μας», ανάθεμα.
Παύλῳ τῷ Σαμοσατεῖ καί Θεοδοτίωνι τῷ τούτου συμμύστη καί ὁμόφρονι, σύν ἄλλῳ Νεστορίῳ παράφρονι, ἀνάθεμα.	Στον Παύλο τον Σαμοσατέα και στον Θεοδοτίωνα, ομοϊδεάτη και συνεργό του, μαζί με άλλον παράφρονα Νεστόριο, ανάθεμα.
Τοῖς Ὠριγενισταῖς καί τοῖς ὀπαδοῖς καί διαδόχοις αὐτῶν, ἀνάθεμα.	Στους Ωριγενιστές και στους οπαδούς και διαδόχους τους, ανάθεμα.
Ὅλοις τοῖς Εὐτυχιανισταῖς καί Μονοθελήταις καί Ἰακωβίτες καί Ἀρτζιβουρίταις καί ἁπλῶς πᾶσιν αἱρετικοῖς, ἀνάθεμα.	Σε όλους τους Ευτυχιανιστές, Μονοθελήτες, Ιακωβίτες, Αρτζιβουρίτες και γενικά σε όλους τους αιρετικούς, ανάθεμα.
Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν ἐν Εἰκόνι περιγραπτόν κατά τό ἀνθρώπινον, ἤτω ἀνάθεμα.	Αν κάποιος δεν προσκυνά τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, απεικονισμένο σε εικόνα κατά την ανθρώπινη φύση Του, ας είναι ανάθεμα.
Βαρλαάμ Καλαβρῷ, Γρηγορίῳ Ἀκινδύνῳ, Προχώρῳ Κυδώνι, Νικηφόρῳ Γρηγορᾷ, Γεωργίῳ Λαπίθῃ καί τοῖς ὀπαδοῖς καί διαδόχοις αὐτῶν, ἀνάθεμα.	Στον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, στον Γρηγόριο Ακίνδυνο, στον Πρόχορο Κυδώνη, στον Νικηφόρο Γρηγορά, στον Γεώργιο Λαπίθη, και στους οπαδούς και διαδόχους τους, ανάθεμα.

 

Πρωτότυπο κείμενο	Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά
Ἅπαντα τά παρά τήν Ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν, καί τήν διδασκαλίαν, καί ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων καί ἀοιδίμων Πατέρων καινοτομηθέντα, ἤ μετά τοῦτο πραχθησόμενα, ἀνάθεμα.	Όλα όσα έχουν εισαχθεί ως νεωτερισμοί αντίθετα προς την Εκκλησιαστική Παράδοση, τη διδασκαλία και το πρότυπο ζωής των αγίων και αοιδίμων Πατέρων, ή όσα πρόκειται να γίνουν στο μέλλον με τον ίδιο τρόπο, να είναι ανάθεμα.

Μπορούν να προστεθούν ΝΕΟΙ ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΙ στο ΣΥΝΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ;

visit counter

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Η απάντηση είναι θεωρητικά ναι, αλλά στην εκκλησιαστική πράξη αυτό συμβαίνει σπάνια και μόνο υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας δεν είναι ένα "κλειστό" κείμενο που σφραγίστηκε οριστικά το 843 μ.Χ. μετά την αναστήλωση των εικόνων. Αντιθέτως, λειτουργεί ως ένας "ζωντανός" κατάλογος των αποφάσεων της Εκκλησίας ενάντια σε κάθε νέα διδασκαλία που θεωρείται ότι αλλοιώνει το δόγμα.

1. Η Ιστορική Εξέλιξη

Αν και το Συνοδικό ξεκίνησε για να καταδικάσει την Εικονομαχία, με το πέρασμα των αιώνων προστέθηκαν κεφάλαια για μεταγενέστερες διαμάχες. Για παράδειγμα:

1. 11ος αιώνας: Προσθήκη αναθεματισμών κατά του Ιωάννη Ιταλού (για πλατωνικές/φιλοσοφικές πλάνες).
2. 14ος αιώνας: Προσθήκη των αποφάσεων των Ησυχαστικών Συνόδων υπέρ του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά και κατά του Βαρλαάμ του Καλαβρού.    Αναλυτικότερα:.

1. Η περίπτωση του Ιωάννη Ιταλού (11ος αιώνας)

Αυτή η προσθήκη ήταν εξαιρετικά σημαντική γιατί δεν αφορούσε μια καθαρά θεολογική λεπτομέρεια, αλλά τη σχέση Φιλοσοφίας και Πίστης.

Η Πλάνη: Ο Ιταλός προσπάθησε να ερμηνεύσει τα δόγματα χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τη λογική και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία (Πλάτωνα, Αριστοτέλη).

Ο Αναθεματισμός: Το Συνοδικό καταδικάζει όσους δέχονται τις ιδέες των Ελλήνων φιλοσόφων ως μοναδική αλήθεια και όχι ως εργαλείο, καθώς και όσους πιστεύουν στην προύπαρξη των ψυχών ή στην αιωνιότητα της ύλης.

2. Η Ησυχαστική Έριδα (14ος αιώνας)

Αυτή είναι η τελευταία μεγάλη δογματική ενότητα που προστέθηκε στο Συνοδικό και θεωρείται η κορυφή της ορθόδοξης θεολογίας.

Η Πλάνη (Βαρλαάμ): Ισχυριζόταν ότι ο Θεός είναι τελείως απρόσιτος και ότι το Φως της Μεταμορφώσεως ήταν κάτι κτιστό (ένα οπτικό φαινόμενο που χάθηκε).

Η Ορθόδοξη Θέση (Γρηγόριος Παλαμάς): Ο Θεός είναι απρόσιτος στην Ουσία Του, αλλά μετέχουμε σε Αυτόν μέσω των Άκτιστων Ενεργειών Του. Το Φως του Θαβώρ είναι η ίδια η Θεία Δόξα.

---

Γιατί σταμάτησαν οι προσθήκες;

Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης (1453), η Ορθόδοξη Εκκλησία επικεντρώθηκε στην επιβίωση και τη διατήρηση της παράδοσης. Οι μεγάλες Σύνοδοι έγιναν πιο σπάνιες και το κείμενο του Συνοδικού «κρυσταλλώθηκε» στη μορφή που έχουμε σήμερα.

Αν και υπήρξαν σημαντικές Σύνοδοι αργότερα (π.χ. κατά των Προτεσταντικών επιδράσεων τον 17ο αιώνα), οι αποφάσεις τους συνήθως καταγράφονταν σε Ομολογίες Πίστεως και όχι ως νέες προσθήκες στο λειτουργικό κείμενο που διαβάζεται την Κυριακή της Ορθοδοξίας.

 

2. Ποιος έχει το δικαίωμα προσθήκης;

Μόνο μια Τοπική ή Πανορθόδοξη Σύνοδος έχει την αυθεντία να προσθέσει νέους αναθεματισμούς. Δεν μπορεί ένας ιερέας ή ένας μεμονωμένος Επίσκοπος να τροποποιήσει το κείμενο κατά το δοκούν. Η προσθήκη αντικατοπτρίζει τη συλλογική συνείδηση της Εκκλησίας απέναντι σε μια συγκεκριμένη απειλή για την ενότητά της.

Η διαδικασία αυτή μοιάζει με την επικύρωση ενός Συντάγματος:

1. Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ: Πρέπει πρώτα να προκύψει μια διδασκαλία που αμφισβητεί άμεσα θεμελιώδη δόγματα (π.χ. τη φύση του Χριστού ή τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος).
2. Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ: Οι ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ θεολόγοι και οι ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ  ιεράρχες μαζί με τον ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΛΑΟ  εξετάζουν αν η νέα αυτή ιδέα όντως αποκλίνει από την Παράδοση. Στην Ορθοδοξία, η αλήθεια δεν είναι μια "άνωθεν" διαταγή που επιβάλλεται τυφλά, αλλά μια βιωματική ομολογία όλου του σώματος της Εκκλησίας.

 

Ο Ρόλος του Ορθόδοξου Λαού

Ο  λαός δεν είναι παθητικός θεατής. Στην Ορθόδοξη παράδοση, ο λαός θεωρείται ο «φύλακας της Ορθοδοξίας».

Η Αποδοχή: Μια Συνοδική απόφαση, για να θεωρηθεί έγκυρη και να ενταχθεί στο Συνοδικό, πρέπει να γίνει αποδεκτή από το πλήρωμα της Εκκλησίας (κλήρο και λαό).

Το Ιστορικό Παράδειγμα: Η Σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-1439) υπέγραψε την ένωση με τους Ρωμαιοκαθολικούς, αλλά ο Ορθόδοξος Λαός την απέρριψε σύσσωμος, με αποτέλεσμα η Σύνοδος αυτή να μην αναγνωριστεί ποτέ ως έγκυρη και οι αποφάσεις της να μην μπουν ποτέ στο Συνοδικό.

Η Συνοδική Απόφαση των Επισκόπων

Οι Επίσκοποι, ως διάδοχοι των Αποστόλων, έχουν το χάρισμα να διατυπώνουν τον «Όρο». Όμως, αυτή η διατύπωση δεν είναι δική τους επινόηση· είναι η καταγραφή αυτού που η Εκκλησία πίστευε «πάντοτε, παντού και από όλους» .

 

3. Η ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: Μόνο όταν υπάρξει σύγκληση Σώματος (Συνόδου) ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ , εκδίδεται ο «Όρος», δηλαδή η επίσημη διατύπωση της αλήθειας, και ακολουθούν οι αναθεματισμοί για όσους την αρνούνται.

Στην Ορθόδοξη παράδοση, η αυθεντία της Συνόδου πηγάζει από την ταύτισή της με το φρόνημα των Πατέρων. Αν οι Επίσκοποι παρεκκλίνουν από αυτό, τότε η Σύνοδος παύει να θεωρείται Ορθόδοξη και οι αποφάσεις της (μαζί με τυχόν αναθεματισμούς) απορρίπτονται από το σώμα της Εκκλησίας.

Η Λειτουργική Επικύρωση

Όταν μια απόφαση μπαίνει στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας, παύει να είναι ένα απλό νομικό ή διοικητικό έγγραφο και γίνεται λειτουργικό κείμενο.

• Η Εκφώνηση: Την Κυριακή της Ορθοδοξίας, ο κλήρος και ο λαός ομολογούν μαζί: «Αύτη η πίστις των Αποστόλων, αύτη η πίστις των Πατέρων...».
• Η Ταύτιση: Με το να επαναλαμβάνει ο λαός το «Αιωνία η μνήμη» για τους υποστηρικτές της αλήθειας και το «Ανάθεμα» για τους διαστρεβλωτές της, επικυρώνει στην πράξη τη Συνοδική απόφαση.

Μια Ιστορική Υπενθύμιση

Υπήρξαν στην ιστορία οι λεγόμενες «Ληστρικές Σύνοδοι» (όπως η Σύνοδος της Εφέσου το 449 μ.Χ.). Είχαν Επισκόπους, είχαν διαδικασίες, αλλά δεν είχαν την Ορθόδοξη αλήθεια. Ο Ορθόδοξος Λαός και οι Άγιοι της εποχής τις ακύρωσαν στην πράξη, και οι αποφάσεις τους δεν μπήκαν ποτέ σε κανένα Συνοδικό.

Το Γενικό Ανάθεμα του Συνοδικού ως ασφαλιστική δικλείδα της Ορθόδοξης πίστης.

Το «Γενικό Ανάθεμα»  λειτουργεί ως μια διαρκής «πνευματική ασπίδα». Αυτή η διατύπωση είναι συγκλονιστική, γιατί δεν στρέφεται μόνο εναντίον των αιρέσεων του παρελθόντος, αλλά προλαμβάνει κάθε μελλοντική απόπειρα αλλοίωσης της Πίστης.

Το κείμενο αναφέρει:

«Πάντα τα παρά την εκκλησιαστικήν παράδοσιν, και την διδασκαλίαν, και υποτύπωσιν των αγίων και αοιδίμων Πατέρων καινοτομηθέντα, ή μετά τούτο πραχθησόμενα, ανάθεμα.»

 

Γιατί αυτό το κείμενο είναι η «δικλείδα ασφαλείας»;

1. «Πάντα τα παρά την εκκλησιαστικήν παράδοσιν»: Δεν αφορά μόνο τα μεγάλα δόγματα (π.χ. Τριάδα), αλλά ολόκληρο το ήθος και την παράδοση της Εκκλησίας. Οτιδήποτε «παραχαράσσει» τη συνέχεια, μπαίνει στο στόχαστρο.
2. «Καινοτομηθέντα»: Καταδικάζει την «καινοτομία» όχι ως πρόοδο, αλλά ως «ξένο σώμα» που εισάγεται στην Πίστη. Στην Ορθοδοξία, η αλήθεια είναι αποκάλυψη, όχι ανακάλυψη.
3. «Ή μετά τούτο πραχθησόμενα»: Αυτή είναι η πιο κρίσιμη φράση. Σημαίνει «ή όσα πρόκειται να πράξουν στο μέλλον». Με αυτή τη φράση, το Συνοδικό παραμένει ανοιχτό και ενεργό για κάθε νέα αίρεση που μπορεί να εμφανιστεί το 2026, το 2100 ή οποτεδήποτε.

---

Η Δύναμη της Ομολογίας

Όταν ο πιστός ακούει ή λέει αυτό το ανάθεμα την Κυριακή της Ορθοδοξίας, ουσιαστικά δηλώνει: «Δεσμεύομαι να μην δεχτώ τίποτα που συγκρούεται με όσα παρέλαβα από τους Αγίους, όσο "λογικό" ή "σύγχρονο" κι αν φαίνεται».

---

Πώς τελειώνει ο θρίαμβος;

Μετά τους αναθεματισμούς, το Συνοδικό κλείνει με τη βεβαιότητα της νίκης της Αλήθειας, την οποία ονομάζει «Πίστη των Ορθοδόξων»:

• «Αύτη η πίστις των Αποστόλων...»
• «Αύτη η πίστις των Πατέρων...»
• «Αύτη η πίστις την Οικουμένην εστήριξεν.»

Αυτή η τριπλή επιβεβαίωση δείχνει ότι η Ορθοδοξία δεν είναι μια ιδεολογία που αλλάζει, αλλά μια σταθερά που κρατά την οικουμένη σε πνευματική ισορροπία.

 

Η Συνοδικότητα στη Σύγχρονη Ορθοδοξία: Συνοδικό της Ορθοδοξίας (842) και Σύνοδος της Κρήτης (2016)

visit να 

Η Συνοδικότητα στη Σύγχρονη Ορθοδοξία: Συνοδικό της Ορθοδοξίας (842) και Σύνοδος της Κρήτης (2016)

Επιμέλεια έρευνας και κειμένων: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

1. Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας – Η μία και μοναδική αλήθεια

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας δεν είναι ένας νόμος ή μια απλή διακήρυξη. Είναι ομολογία πίστεως. Βασίζεται στη θεολογία των Πατέρων και στη διακήρυξη ότι ο Χριστός έγινε πραγματικός άνθρωπος. Όποιος αρνείται αυτή την αλήθεια, αρνείται και τη σωτηρία.

Η θεολογία του Συνοδικού είναι ξεκάθαρη:

• Δεν δέχεται καινοτομίες στην πίστη.
• Θεωρεί την παράδοση των Πατέρων ζωντανή εμπειρία, όχι απλή θεωρία.
• Ομολογεί ότι η Ορθοδοξία είναι η μόνη αληθινή Εκκλησία.

Αυτή η στάση δεν είναι σκληρότητα, αλλά προστασία της αλήθειας.

 

2. Η Εκκλησία ως ένα αδιαίρετο Σώμα

Στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας διακηρύσσεται με απόλυτη σαφήνεια ότι η Εκκλησία είναι Μία και μοναδική, όχι ως αριθμητικό μέγεθος, αλλά ως οντολογική πραγματικότητα. Η ενότητα αυτή δεν είναι προϊόν ιστορικής σύμβασης ή θεσμικής οργάνωσης, αλλά πηγάζει από την ίδια τη φύση της Εκκλησίας ως μυστηρίου. Η Εκκλησία υπάρχει ως το ζωντανό Σώμα του Ιησού Χριστου, και αυτή η σχέση δεν είναι μεταφορική, αλλά πραγματική και σωτηριολογική.

Όπως ο Χριστός είναι ένας, αδιαίρετος και αμερίστως κοινωνούμενος, έτσι και η Εκκλησία, ως Σώμα Του, δεν μπορεί να τεμαχιστεί ή να πολλαπλασιαστεί χωρίς να αναιρεθεί η ίδια της η ταυτότητα. Οποιαδήποτε αντίληψη περί «διασπασμένης ενότητας» ή «πολλαπλών εκκλησιαστικών σωμάτων» εισάγει εσωτερική αντίφαση στην εκκλησιολογία, διότι προϋποθέτει είτε πολλαπλές κεφαλές είτε ένα Σώμα χωρίς ενότητα ζωής και αλήθειας.

Η αναγνώριση «άλλων Εκκλησιών» με την πλήρη θεολογική σημασία του όρου δημιουργεί σοβαρό δογματικό πρόβλημα. Εάν γίνουν αποδεκτές πολλές Εκκλησίες, τότε η αλήθεια παύει να νοείται ως μία, καθολική και αποκεκαλυμμένη πραγματικότητα και μετατρέπεται σε σχετική έκφραση διαφορετικών εκκλησιαστικών εμπειριών. Η Εκκλησία, όμως, δεν είναι φορέας μερικής ή αποσπασματικής αλήθειας, αλλά «στύλος και εδραίωμα της αληθείας».

Κατ’ επέκταση, και η σωτηρία χάνει τα σαφή και συγκεκριμένα όριά της. Δεν μπορεί πλέον να νοηθεί ως καρπός της ενσωμάτωσης του ανθρώπου στο ένα Σώμα του Χριστού μέσω των Μυστηρίων, αλλά αποσυνδέεται από την ιστορική και αποστολική συνέχεια της Εκκλησίας. Έτσι, η σωτηρία παύει να συνδέεται αποκλειστικά με τη Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία και μετατρέπεται σε αφηρημένη πνευματική δυνατότητα, ανεξάρτητη από την εκκλησιαστική ζωή.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, επομένως, δεν αρνείται την ύπαρξη χριστιανικών κοινοτήτων εκτός των κανονικών της ορίων· αρνείται όμως να αποδώσει σε αυτές την εκκλησιολογική πληρότητα που ανήκει μόνο στη Μία Εκκλησία του Χριστού. Η επιμονή στο «Μία» δεν αποτελεί έκφραση αποκλειστικότητας ή ιστορικού εγωκεντρισμού, αλλά ομολογία πίστεως στην ενότητα της αλήθειας, της χάριτος και της σωτηρίας, όπως αυτές βιώνονται μέσα στο Σώμα του Χριστού.

 

3. Η Σύνοδος της Κρήτης και η νέα εκκλησιολογική γλώσσα

3.1Η θεολογική βαρύτητα της ορολογίας «άλλες Εκκλησίες»

Στη Σύνοδο της Κρήτης υιοθετήθηκε διατύπωση σύμφωνα με την οποία άλλες χριστιανικές ομολογίες χαρακτηρίζονται, έστω και «κατ’ ιστορικήν ονομασίαν», ως «Εκκλησίες». Η επιλογή αυτής της γλώσσας δεν αποτελεί απλή διπλωματική ευγένεια ούτε ουδέτερη περιγραφική διατύπωση. Πρόκειται για ουσιαστική θεολογική μετατόπιση, διότι στην ορθόδοξη θεολογία ο όρος «Εκκλησία» δεν είναι κοινωνιολογικός ή ιστορικός, αλλά οντολογικός και σωτηριολογικός.

Η Εκκλησία δεν είναι ένας θρησκευτικός οργανισμός ανάμεσα σε άλλους, αλλά το ίδιο το Σώμα του Χριστού, μέσα στο οποίο ενεργεί το Άγιο Πνεύμα και προσφέρεται η σωτηρία. Επομένως, η χρήση του όρου «Εκκλησία» για κοινότητες που δεν βρίσκονται σε κοινωνία πίστεως, μυστηρίων και εκκλησιαστικού ήθους με την Ορθοδοξία αλλοιώνει το περιεχόμενο της εκκλησιολογίας.

 

3.2. Σχετικοποίηση της αλήθειας

Όταν αναγνωρίζονται πολλές «Εκκλησίες», η αλήθεια παύει να νοείται ως μία, καθολική και αποκεκαλυμμένη πραγματικότητα. Η Ορθοδοξία δεν παρουσιάζεται πλέον ως η πλήρης και ακέραιη φανέρωση της αλήθειας, αλλά ως μία εκδοχή ή μία «παράδοση» ανάμεσα σε άλλες. Έτσι, η αλήθεια μετατρέπεται από απόλυτο εκκλησιαστικό γεγονός σε σχετικό θεολογικό σχήμα.

 

3.3. Μετατόπιση της σωτηριολογίας

Στην πατερική παράδοση, η σωτηρία δεν είναι αφηρημένη ηθική κατάσταση ούτε ατομικό γεγονός, αλλά εκκλησιαστικό γεγονός: πραγματοποιείται μέσα στο Σώμα του Χριστού. Όταν γίνεται λόγος για σωτηρία εκτός της Εκκλησίας, χωρίς σαφή διάκριση ανάμεσα στην Εκκλησία και την πλάνη, τότε η σωτηρία αποσυνδέεται από τα μυστήρια, την ορθόδοξη πίστη και τη ζωή της Εκκλησίας. Έτσι, η Εκκλησία παύει να είναι ο μοναδικός χώρος θεραπείας και θέωσης του ανθρώπου.

 

3.4. Αλλοίωση της έννοιας της αίρεσης

Στην ορθόδοξη θεολογία, η αίρεση δεν είναι απλώς μια «διαφορετική άποψη», αλλά απόκλιση από την αλήθεια που τραυματίζει τη σχέση του ανθρώπου με τον Χριστό. Όταν οι αιρετικές κοινότητες χαρακτηρίζονται ως «Εκκλησίες», τότε η αίρεση παύει να νοείται ως πλάνη που χρειάζεται μετάνοια και επιστροφή και αντιμετωπίζεται ως ισότιμη εκκλησιαστική πραγματικότητα. Αυτό οδηγεί σε εξουδετέρωση της δογματικής διάκρισης μεταξύ αλήθειας και πλάνης.

 

4. Τι σημαίνει πραγματική Συνοδικότητα

Τι σημαίνει πραγματική Συνοδικότητα

Στην ορθόδοξη θεολογία, η Συνοδικότητα δεν είναι διοικητικός μηχανισμός ούτε απλή θεσμική διαδικασία. Δεν ταυτίζεται με μια συνέλευση επισκόπων που λαμβάνουν αποφάσεις κατά πλειοψηφία. Η Σύνοδος είναι γεγονός εκκλησιολογικό, δηλαδή φανέρωση της ίδιας της ζωής της Εκκλησίας μέσα στην αλήθεια του Αγίου Πνεύματος.

Η Εκκλησία είναι Σώμα Χριστού και η Σύνοδος εκφράζει αυτή την ενότητα, όχι ως εξωτερική συμφωνία, αλλά ως κοινό φρόνημα πίστεως. Γι’ αυτό και η αυθεντία μιας Συνόδου δεν πηγάζει από τον αριθμό των συμμετεχόντων επισκόπων ούτε από το κύρος των προσώπων, αλλά από τη συμφωνία της με την αποστολική και πατερική Παράδοση.

 

4.1. Η αυθεντία δεν είναι αριθμητική

Στην Ορθοδοξία, η αλήθεια δεν καθορίζεται από πλειοψηφίες. Η ιστορία της Εκκλησίας δείχνει ότι ακόμη και σύνοδοι με ευρεία συμμετοχή απορρίφθηκαν, όταν αποδείχθηκαν ασύμφωνες με την πίστη της Εκκλησίας. Αντίθετα, η αλήθεια πολλές φορές διαφυλάχθηκε από μειοψηφίες ή και από μεμονωμένα πρόσωπα που εξέφραζαν το αυθεντικό εκκλησιαστικό φρόνημα.

Γι’ αυτό, η Συνοδικότητα δεν λειτουργεί δημοκρατικά, αλλά θεολογικά.

 

4.2. Η συμφωνία με την Παράδοση

Η Σύνοδος δεν έχει εξουσία να δημιουργεί νέα δόγματα ή να τροποποιεί την πίστη. Η αποστολή της είναι να μαρτυρεί και να διατυπώνει την ίδια αλήθεια που βιώνει η Εκκλησία από την Πεντηκοστή μέχρι σήμερα. Η Παράδοση δεν είναι σύνολο παλαιών κειμένων, αλλά ζωντανή εμπειρία του Αγίου Πνεύματος μέσα στο σώμα της Εκκλησίας.

Όταν μια Σύνοδος απομακρύνεται από αυτή τη συνέχεια, χάνει το εκκλησιολογικό της κύρος, ακόμη κι αν είναι κανονικά συγκροτημένη.

 

4.3. Η αποδοχή από το πλήρωμα της Εκκλησίας

Καθοριστικό στοιχείο της Συνοδικότητας είναι η αποδοχή από το πλήρωμα της Εκκλησίας: επισκόπους, κλήρο, μοναχούς και λαό. Αυτή η αποδοχή δεν είναι τυπική επικύρωση, αλλά πνευματική αναγνώριση ότι η Σύνοδος εκφράζει την πίστη της Εκκλησίας.

Η Εκκλησία στο σύνολό της διαθέτει πνευματική διάκριση, και όταν μια Σύνοδος δεν γίνεται δεκτή στη συνείδηση του πληρώματος, αυτό αποτελεί σοβαρή ένδειξη εκκλησιολογικού προβλήματος.

 

4.4. Η Σύνοδος ως έκφραση και όχι ως πηγή της αλήθειας

Η αλήθεια στην Ορθοδοξία δεν γεννιέται σε συνοδικές αίθουσες. Προϋπάρχει ως ζωή και εμπειρία της Εκκλησίας. Η Σύνοδος έρχεται να εκφράσει, να διατυπώσει και να προστατεύσει αυτή την αλήθεια απέναντι στην πλάνη.

Όταν μια Σύνοδος επιχειρεί να προσαρμόσει την αλήθεια στις απαιτήσεις της εποχής ή να θολώσει τα όρια της πίστης για λόγους συνεννόησης ή διπλωματίας, τότε παύει να λειτουργεί ως όργανο της Εκκλησίας και μετατρέπεται σε διοικητικό σχήμα χωρίς σωτηριολογικό βάθος.

 

 

5. Έλλειψη καθολικότητας στη Σύνοδο της Κρήτης

. Η απουσία σημαντικών κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών από τη Σύνοδο της Κρήτης δημιουργεί σοβαρό εκκλησιολογικό ζήτημα καθολικότητας. Στην ορθόδοξη παράδοση, η Εκκλησία δεν αποφασίζει με βάση την πλειοψηφία, όπως συμβαίνει σε πολιτικούς ή διοικητικούς θεσμούς. Η ενότητα της Εκκλησίας δεν είναι αποτέλεσμα αριθμητικής συμφωνίας, αλλά καρπός πληρότητας και σύμπνοιας στην αλήθεια.

Η καθολικότητα μιας Συνόδου δεν εξασφαλίζεται απλώς από τη νόμιμη σύγκλησή της, αλλά από το αν εκφράζει το σύνολο της Εκκλησίας. Όταν απουσιάζουν ολόκληρες Εκκλησίες, τότε η Σύνοδος, ακόμη κι αν είναι θεσμικά έγκυρη, εμφανίζεται ως μερική έκφραση και όχι ως φωνή του όλου εκκλησιαστικού σώματος. Αυτό δημιουργεί ρήγμα στην εκκλησιαστική συνείδηση, διότι η Εκκλησία βιώνει τον εαυτό της ως αδιάσπαστη ενότητα.

 

5.1Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τυπικό, αλλά πνευματικό

Πέρα από το ζήτημα της συμμετοχής, πολλοί θεολόγοι και μοναχοί τόνισαν ότι το βαθύτερο πρόβλημα της Συνόδου της Κρήτης δεν είναι διαδικαστικό, αλλά πνευματικό και θεολογικό. Το ήθος των κειμένων χαρακτηρίζεται από ασάφεια, προσεκτικές διατυπώσεις και διάθεση συμβιβασμού, ιδιαίτερα σε θέματα εκκλησιολογίας.

Σε αντίθεση με αυτό, το Συνοδικό της Ορθοδοξίας χρησιμοποιεί καθαρή, οριοθετημένη και αποφασιστική γλώσσα. Δεν φοβάται να διακρίνει την αλήθεια από την πλάνη, ούτε να θέσει σαφή δογματικά όρια. Το ήθος του είναι αγωνιστικό, όχι για λόγους αντιπαράθεσης, αλλά για τη διαφύλαξη της σωτηριολογικής αλήθειας.

 

5.2 Η σημασία του εκκλησιαστικού ήθους

Στην Ορθοδοξία, το ήθος μιας Συνόδου έχει εξίσου μεγάλη σημασία με το περιεχόμενο των αποφάσεών της. Το εκκλησιαστικό ήθος φανερώνει αν μια Σύνοδος κινείται μέσα στο πνεύμα της Παράδοσης ή αν προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής. Όταν η γλώσσα γίνεται διφορούμενη και αποφεύγει τη σαφή ομολογία της αλήθειας, τότε δημιουργείται σύγχυση στο πλήρωμα της Εκκλησίας.

Η Εκκλησία δεν καλείται να είναι αρεστή στον κόσμο, αλλά πιστή στην αλήθεια που της παραδόθηκε. Γι’ αυτό, η απόκλιση από το σαφές και ομολογιακό ήθος του Συνοδικού της Ορθοδοξίας θεωρείται από πολλούς όχι απλώς αλλαγή ύφους, αλλά ένδειξη εκκλησιολογικής αστάθειας.

 

6. Αλήθεια και ήθος – όχι μόνο σωστές λέξεις

Στην πατερική παράδοση, η αλήθεια δεν ταυτίζεται με την ορθότητα των διατυπώσεων, αλλά με τον τρόπο ύπαρξης της Εκκλησίας μέσα στον κόσμο. Η αλήθεια δεν είναι απλό νοητικό σχήμα ούτε σύνολο σωστών όρων· είναι ζωή εν Χριστώ, βίωμα πίστεως και φρόνημα που εκφράζεται σε λόγο, πράξη και στάση. Γι’ αυτό και οι Πατέρες δεν αξιολογούν μόνο τι λέγεται, αλλά κυρίως πώς και με ποιο πνεύμα λέγεται.

Είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται ορθόδοξη ορολογία και, ταυτόχρονα, να απουσιάζει το ορθόδοξο ήθος. Η ιστορία της Εκκλησίας δείχνει ότι οι αιρέσεις συχνά υιοθέτησαν εκκλησιαστική γλώσσα, αλλοιώνοντας όμως το περιεχόμενο και το πνεύμα της πίστης. Γι’ αυτό η Εκκλησία πάντοτε διέκρινε ανάμεσα στη λεκτική ορθοδοξία και στη βιωματική αλήθεια.

 

Η έννοια του φρονήματος

Το φρόνημα της Εκκλησίας είναι η εσωτερική στάση που γεννά η ζωντανή εμπειρία της αλήθειας. Δεν είναι ιδεολογική τοποθέτηση, αλλά καρπός κοινωνίας με τον Χριστό. Εκφράζεται με σαφήνεια, παρρησία και διάκριση, χωρίς φόβο μήπως η αλήθεια προκαλέσει αντίδραση. Όπου υπάρχει αυθεντικό εκκλησιαστικό φρόνημα, η αλήθεια ομολογείται χωρίς ασάφειες και χωρίς προσαρμογές στις απαιτήσεις της εποχής.

 

Η περίπτωση της Συνόδου της Κρήτης

Στη Σύνοδο της Κρήτης, πολλοί επισημαίνουν ότι:

• η γλώσσα των κειμένων παραμένει τυπικά ορθόδοξη,
• όμως το πνεύμα τους χαρακτηρίζεται από προσαρμογή, επιφυλακτικότητα και διάθεση συμβιβασμού.

Αυτή η διάσταση ανάμεσα στη γλώσσα και στο φρόνημα θεωρείται θεολογικά κρίσιμη. Η αποφυγή σαφών οριοθετήσεων, η προσεκτική ασάφεια και η προσπάθεια να μη θιγεί το πνεύμα του διαλόγου δημιουργούν την εντύπωση ότι η αλήθεια δεν ομολογείται ως απόλυτο εκκλησιαστικό γεγονός, αλλά διαχειρίζεται με όρους ισορροπίας και διπλωματίας.

 

Αλλοίωση της εκκλησιαστικής συνείδησης

Όταν η αλήθεια αποσυνδέεται από το ομολογιακό ήθος, τότε αλλοιώνεται η εκκλησιαστική συνείδηση. Η Εκκλησία παύει να βιώνεται ως χώρος καθαρής μαρτυρίας και γίνεται φορέας προσαρμοσμένου λόγου. Αυτό δεν συνιστά απλή αλλαγή ύφους, αλλά μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία κατανοεί την αποστολή της.

Στην ορθόδοξη εμπειρία, η αλήθεια δεν φυλάσσεται μόνο με σωστές λέξεις, αλλά με πιστό φρόνημα. Όταν αυτό το φρόνημα υποχωρεί, ακόμη και η πιο προσεγμένη ορθόδοξη ορολογία κινδυνεύει να καταστεί κενό σχήμα. Γι’ αυτό η διάκριση ανάμεσα στην αλήθεια ως λόγο και στην αλήθεια ως τρόπο ύπαρξης παραμένει καθοριστική για τη ζωή και την αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας.

 

Συμπέρασμα – Μια κρίση ταυτότητας

Η Σύνοδος της Κρήτης παρουσιάστηκε ως προσπάθεια διαλόγου της Ορθοδοξίας με τον σύγχρονο κόσμο. Ο διάλογος αυτός, ως πρόθεση, δεν είναι από μόνος του προβληματικός· η Εκκλησία πάντοτε απευθυνόταν στον κόσμο, όχι όμως για να προσαρμοστεί σε αυτόν, αλλά για να τον καλέσει σε μετάνοια και αλήθεια. Η αυστηρή θεολογική κριτική, ωστόσο, επισημαίνει ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο διάλογος επιχειρήθηκε με κόστος την καθαρότητα των εκκλησιολογικών ορίων.

Η Ορθοδοξία δεν ορίζεται απλώς ως μία χριστιανική παράδοση ανάμεσα σε άλλες, αλλά ως η μία και μοναδική αληθινή Εκκλησία, μέσα στην οποία διασώζεται ακέραιη η αποκαλυφθείσα αλήθεια και προσφέρεται η σωτηρία. Όταν, λοιπόν, χρησιμοποιείται γλώσσα που θολώνει τη διάκριση ανάμεσα στην Εκκλησία και την πλάνη, αυτό δεν συνιστά απλή διαφοροποίηση ύφους ή ποιμαντικής προσέγγισης, αλλά μεταβολή στον τρόπο αυτοκατανόησης της Εκκλησίας.

Μια τέτοια γλωσσική και θεολογική ασάφεια οδηγεί σε εκκλησιολογική κρίση, διότι αγγίζει τον πυρήνα της εκκλησιαστικής ταυτότητας. Αν τα όρια της Εκκλησίας δεν είναι σαφή, τότε και η έννοια της αλήθειας καθίσταται ασαφής, ενώ η σωτηρία αποσυνδέεται από το συγκεκριμένο εκκλησιαστικό σώμα στο οποίο αυτή βιώνεται.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι δευτερεύον ούτε ακαδημαϊκό. Αφορά το αν η Εκκλησία συνεχίζει να ομολογεί τον εαυτό της με παρρησία ως το ένα και αδιαίρετο Σώμα του Χριστού ή αν υιοθετεί λόγο που, στο όνομα του διαλόγου, εξασθενεί την ομολογιακή της συνείδηση. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται η σοβαρότητα της θεολογικής κριτικής προς τη Σύνοδο της Κρήτης: όχι στην πρόθεση επικοινωνίας με τον κόσμο, αλλά στον κίνδυνο αλλοίωσης της ίδιας της ταυτότητας της Εκκλησίας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Άρθρα κριτικής προσέγγισης

• Θεόδωρος Ζήσης,
  «Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος και το πρόβλημα της εκκλησιολογίας»,
  Θεοδρομία, 2016.
  → Εκτενής ανάλυση της χρήσης του όρου «Εκκλησίες» και της ρήξης με το Συνοδικό της Ορθοδοξίας.
• Δημήτριος Τσελεγγίδης,
  «Η Σύνοδος της Κρήτης και η αλλοίωση της ορθόδοξης αυτοσυνειδησίας»,
  Θεολογία, τ. 87 (2016).
  → Κριτική της οικουμενιστικής εκκλησιολογίας και των σωτηριολογικών συνεπειών.
• Κείμενο Αγιορειτών Πατέρων,
  «Παρατηρήσεις επί των κειμένων της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου», 2016.
  → Έμφαση στο ήθος, τη συνοδικότητα και την αποδοχή από το πλήρωμα της Εκκλησίας.

---

Άρθρα υποστηρικτικής προσέγγισης

• Ιωάννης Ζηζιούλας,
  «Η εκκλησιολογική σημασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου»,
  Θεολογία, 2017.
  → Υπεράσπιση της συνοδικότητας και της χρήσης της ιστορικής ορολογίας.
• Ελπιδοφόρος Λαμπρινιάδης,
  «Η Ορθόδοξη Εκκλησία και ο σύγχρονος κόσμος»,
  θεολογικό άρθρο μετά τη Σύνοδο της Κρήτης.
  → Ποιμαντική και διαλογική προσέγγιση.

Άρθρα του Μητροπολίτη Ναυπάκτου  Ιερόθεου Βλάχου για τη Σύνοδο της Κρήτης

Κύρια άρθρα – παρεμβάσεις

• «Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος και η εκκλησιολογική της σημασία»
  Άρθρο όπου υποστηρίζεται ότι τα κείμενα της Συνόδου πρέπει να ερμηνεύονται μέσα στο πλαίσιο της πατερικής παράδοσης και όχι απομονωμένα.
  → Τονίζεται ότι ο όρος «Εκκλησίες» χρησιμοποιείται περιγραφικά και όχι δογματικά.
• «Η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού και οι ετερόδοξοι»
  Ανάλυση της διάκρισης μεταξύ Εκκλησίας και ετεροδόξων, με έμφαση στο ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει η Μία Εκκλησία.
  → Υποστηρίζεται ότι δεν αλλοιώνεται η ορθόδοξη εκκλησιολογία.
• «Η συνοδικότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία»
  Κείμενο που εξηγεί ότι η Σύνοδος της Κρήτης αποτελεί έκφραση συνοδικότητας, έστω και αν δεν είχε οικουμενικό χαρακτήρα.
  → Γίνεται διάκριση μεταξύ «Αγίας και Μεγάλης» και «Οικουμενικής» Συνόδου.
• «Περί αποδοχής ή μη των κειμένων της Συνόδου της Κρήτης»
  Άρθρο όπου υπογραμμίζεται ο ρόλος της ερμηνείας των συνοδικών κειμένων από το πλήρωμα της Εκκλησίας.
  → Αναγνωρίζονται ασάφειες, χωρίς όμως απόρριψη της Συνόδου.

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας και τα Αναθέματα.

visit counter

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας: Έννοια και Χαρακτήρας

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας είναι ένα επίσημο εκκλησιαστικό κείμενο της Ορθόδοξης Εκκλησίας με έντονο δογματικό και ιστορικό χαρακτήρα. Αποτελεί μια συνοπτική και πανηγυρική διακήρυξη της ορθόδοξης πίστης, μέσα από την οποία τιμώνται και επαινούνται όσοι αγωνίστηκαν και υπερασπίστηκαν την Ορθοδοξία, ενώ ταυτόχρονα αναθεματίζονται αιρέσεις και διδασκαλίες που κρίθηκαν αντίθετες προς την πίστη και την παράδοση της Εκκλησίας.

Ιστορική Καθιέρωση και Λειτουργική Χρήση

Το Συνοδικό καθιερώθηκε μετά την οριστική αναστήλωση των ιερών εικόνων το 843 μ.Χ., γεγονός που σήμανε το τέλος της Εικονομαχίας και επισφράγισε τη νίκη της Ορθοδοξίας απέναντι στις αιρετικές διδασκαλίες της εποχής. Από τότε συνδέθηκε άρρηκτα με αυτή τη νίκη και με τη διαφύλαξη της ορθόδοξης διδασκαλίας. Διαβάζεται πανηγυρικά την Κυριακή της Ορθοδοξίας, δηλαδή την Α΄ Κυριακή των Νηστειών, και αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ακολουθίας της ημέρας.

Περιεχόμενο του Συνοδικού

Το περιεχόμενο του Συνοδικού περιλαμβάνει την ομολογία της ορθόδοξης πίστης, εγκώμια στους Πατέρες της Εκκλησίας και στους υπερασπιστές των ιερών εικόνων, αναθέματα κατά συγκεκριμένων αιρετικών διδασκαλιών και καταλήγει σε δοξολογία προς τον Θεό. Ωστόσο, το Συνοδικό δεν είναι απλώς ένα ιστορικό κείμενο, αλλά εκφράζει τη συνέχεια και τη ζωντανή παράδοση της πίστης της Εκκλησίας, τη συνοδικότητα ως θεμελιώδη τρόπο λήψης αποφάσεων και τη σημασία της θεολογικής ακρίβειας και της ορθής πίστης στην Ορθοδοξία.

Η Έννοια του «Αναθέματος» και η Γλωσσική Εξέλιξη

Η λέξη «ἀνάθεμα» ακούγεται σήμερα ιδιαίτερα σκληρή, κυρίως λόγω της απόστασης που χωρίζει τη σύγχρονη γλωσσική εμπειρία από τη βιβλική και πατερική χρήση της. Στην αρχαία και βιβλική ελληνική, ο όρος δεν σήμαινε κατάρα ή έκφραση μίσους, αλλά δήλωνε κάτι «αφιερωμένο» ή «αποκομμένο», μια πράξη διάκρισης και οριοθέτησης και όχι επιθετικότητας. Με το πέρασμα των αιώνων, η λέξη φορτίστηκε συναισθηματικά και στη νεοελληνική συνείδηση ταυτίστηκε με ύβρη, απόλυτη καταδίκη και εχθρότητα. Έτσι δημιουργείται ένα γλωσσικό και πολιτισμικό χάσμα, το οποίο δεν είναι θεολογικό αλλά ερμηνευτικό.

Τα Αναθέματα μέσα στη Θεία Λατρεία

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα αναθέματα διαβάζονται μέσα στη Θεία Λατρεία. Εκεί δεν διεξάγεται ιδεολογική αντιπαράθεση, αλλά ομολογία πίστεως. Τα αναθέματα δεν εκφωνούνται για να προσβάλουν όσους βρίσκονται εκτός της Εκκλησίας, αλλά για να προστατεύσουν και να καθοδηγήσουν εκείνους που βρίσκονται εντός της. Όπως το Σύμβολο της Πίστεως εκφράζει το «πιστεύω», έτσι το Συνοδικό δηλώνει το «έτσι πιστεύουμε και όχι αλλιώς».

Ποιμαντική Προσέγγιση των Αναθεμάτων Σήμερα

Από ποιμαντική άποψη, ο τρόπος πρόσληψης των αναθεμάτων σήμερα είναι καθοριστικός. Για τον πιστό, δεν αποτελούν καταδίκη προσώπων, αλλά ένδειξη του δρόμου που διαφυλάσσει την αλήθεια της πίστης. Για τον άνθρωπο που αναζητά ή δυσκολεύεται, η Εκκλησία δεν απαιτεί άκριτη αποδοχή, αλλά κατανόηση ότι ο λόγος της εκφέρεται με ευθύνη και όχι με εχθρότητα. Ακόμη και ο σκανδαλισμός μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή διαλόγου και πνευματικής ωρίμανσης.

Αγάπη και Αλήθεια στην Ορθόδοξη Παράδοση

Στο βάθος όλων αυτών βρίσκεται η ουσιώδης ένταση ανάμεσα στην αγάπη και την αλήθεια. Η Ορθοδοξία δεν ισχυρίζεται ότι όλες οι απόψεις είναι εξίσου αληθείς, ούτε ότι όποιος διαφωνεί χάνεται. Ομολογεί ότι η αλήθεια σώζει και ότι η αγάπη είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή προσφέρεται. Χωρίς αλήθεια, η αγάπη εκφυλίζεται· χωρίς αγάπη, η αλήθεια γίνεται ιδεολογία. Τα αναθέματα υπάρχουν ακριβώς για να μη χαθεί καμία από τις δύο.

π.Δ.Α

Φρικώδης πτώσις του Παπισμού: Θέτει την Παναγία ως «γέφυρα» με το Ισλάμ! Βλάσφημη και βέβηλη δήλωση

visit counter

Αποτελέσματα του Διαθρησκειακού Οικουμενισμού-

Οι φρικτές πτώσεις του Παπισμού είναι συνεχείς, αδυνατώντας να τις παρακολουθήσουμε. Η εδραίωση του «Χρισλάμ», δηλαδή της «εναρμονίσεως» και «συμβιβασμού» Χριστιανισμού και Ισλάμ, το οποίο εγκαινίασε ο τωρινός «αλάθητος», βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Πρόσφατα δημοσιοποιήθηκε πως το Βατικανό ρίχνει «γέφυρα» προς το Ισλάμ, την θρησκεία του μίσους και της καταστροφής, χρησιμοποιώντας ως μέσον το ιερότατο πρόσωπο της Θεοτόκου!

Δείτε την είδηση: Η Ποντιφική Διεθνής Ακαδημία Marian (PAMI) προωθεί την Παναγία ως γέφυρα για τον συνδυασμό του Ισλάμ και του Καθολικισμού μετά το σύμφωνο του Αμπού Ντάμπι μεταξύ του Πάπα Φραγκίσκου και του μεγάλου ιμάμη του al-Azhar Ahmed al-Tayyeb. Η Ακαδημία Marian στη Ρώμη ξεκίνησε μία σειρά διαδικτυακών σεμιναρίων διάρκειας 10 εβδομάδων με τίτλο “Μαρία, ένα μοντέλο πίστης και ζωής για τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ”, σε συνεργασία με το Μεγάλο Τζαμί της Ρώμης και το Ισλαμικό Πολιτιστικό Κέντρο της Ιταλίας.

Με βάση την πεποίθησή του ότι η Μαρία είναι «Εβραία, Χριστιανή και Μουσουλμάνα», ο π. Gian Matteo Roggio, διοργανωτής της εκδήλωσης για την Παναγία, επιδιώκει να εμφανίσει την Θεοτόκο ως πρότυπο «ανοιχτών συνόρων» μεταξύ θρησκευτικών και πολυπολιτισμικών κόσμων. Η Μαρία απαντά «στους γενετικούς κώδικες του Ιουδαϊσμού, του Χριστιανισμού και του Ισλάμ»!

Απίστευτα βλάσφημη και βέβηλη η δήλωση του φραγκόπαπα!

Σημειώνουμε πως η Μαρία για το Ισλάμ (έτσι την αποκαλούν και μάλιστα την μπερδεύουν με την αδελφή του Μωυσή!!!), γέννησε έναν άνθρωπο προφήτη, τον Ιησού, κατώτερο του Μωάμεθ. Και το χειρότερο: σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση, η Μαρία, στον ισλαμικό «παράδεισο», είναι μία από τις συζύγους του Μωάμεθ! Φρίκη μας καταλαμβάνει (και) από αυτή την ασέβεια του Παπισμού!

(*) Εφημερ. «Ορθόδοξος Τύπος», 12.3.2021, σελ. 2. 

------------------------------------------------------------------

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί αδιαπραγμάτευτα ότι η Υπεραγία Θεοτόκος είναι Μητέρα του Θεού Λόγου, διότι ο Υιός της είναι «Θεός αληθινός και άνθρωπος αληθινός». Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος (Έφεσος, 431) καθόρισε δογματικά τον όρο «Θεοτόκος», και ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας διακήρυξε ότι όποιος δεν ομολογεί την Παρθένο ως Θεοτόκο, χωρίζει τον Χριστό σε δύο πρόσωπα. Συνεπώς, κάθε παρουσίαση της Παναγίας που αποσυνδέει το πρόσωπό της από το μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως αλλοιώνει τον ίδιο τον Χριστολογικό πυρήνα της πίστεως.

Η Αγία Γραφή είναι σαφής: «Και ο Λόγος σαρξ εγένετο» (Ιω. 1,14). Δεν εγεννήθη απλώς προφήτης, αλλά ο Μονογενής Υιός του Θεού. Η Ελισάβετ ονομάζει την Παναγία «Μητέρα του Κυρίου μου» (Λουκ. 1,43), ομολογώντας την θεότητα του εμβρύου που φέρει. Εάν λοιπόν μια θρησκευτική προσέγγιση αρνείται την θεότητα του Χριστού και Τον θεωρεί κτίσμα ή κατώτερο προφήτη, τότε δεν μπορεί να γίνεται λόγος για κοινό θεολογικό έδαφος ως προς το πρόσωπο της Μαρίας. Διότι η τιμή της Θεοτόκου πηγάζει από την αλήθεια περί του Υιού της. Όπου αλλοιώνεται η Χριστολογία, αλλοιώνεται και η Μαριολογία.

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, αντιπαρατιθέμενος σε αιρέσεις, διδάσκει ότι η αλήθεια της Εκκλησίας δεν συμβιβάζεται «δι’ οικονομίαν ψευδούς ενώσεως». Ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός ομολογεί: «Ουδέν ούτω ξένον της αληθείας ως ο συμβιβασμός αυτής». Η ενότητα χωρίς ομολογία της αληθείας δεν είναι ενότητα, αλλά σύγχυση. Η Εκκλησία καλεί σε αγάπη προς όλους, αλλά η αγάπη δεν ταυτίζεται με δογματική εξίσωση. «Τις κοινωνία φωτί προς σκότος;» (Β΄ Κορ. 6,14). Ο λόγος αυτός δεν εκφράζει μίσος, αλλά διάκριση θεολογική.

Η Θεοτόκος δεν είναι σύμβολο διαθρησκειακής γεφυρώσεως, ούτε ιδεολογικό πρότυπο «ανοιχτών συνόρων». Είναι το ζωντανό πρόσωπο της Εκκλησίας, η Κεχαριτωμένη, η «πλατυτέρα των ουρανών». Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τονίζει ότι δια της Θεοτόκου «επληρώθη το μυστήριον της σωτηρίας». Εάν αφαιρεθεί η ομολογία της θεότητος του Χριστού, τότε η Παναγία απογυμνώνεται από το σωτηριολογικό της νόημα και μετατρέπεται σε ουδέτερο διαθρησκειακό σημείο αναφοράς — πράγμα θεολογικά απαράδεκτο.

Επιπλέον, η Ορθόδοξη Παράδοση γνωρίζει ότι η αλήθεια της πίστεως δεν αποτελεί προϊόν «γενετικών κωδίκων» θρησκειών, αλλά αποκάλυψη του Θεού εν Χριστώ. «Ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ει μη δι’ Εμού» (Ιω. 14,6). Η σωτηρία δεν είναι αποτέλεσμα συγκρητισμού, αλλά μετοχή στο Σώμα του Χριστού, που είναι η Εκκλησία. Η Θεοτόκος στέκεται εντός αυτού του μυστηρίου, όχι εκτός αυτού.

Συνεπώς, η θεολογική κριτική είναι σαφής: κάθε απόπειρα παρουσιάσεως της Παναγίας ως κοινού δογματικού παρονομαστή μεταξύ πίστεως που ομολογεί την Ενανθρώπηση και πίστεως που την αρνείται, αντιβαίνει στην ορθόδοξη Χριστολογία, στην εκκλησιολογία και στην παράδοση των Αγίων Πατέρων. Η Εκκλησία δύναται να διαλέγεται, αλλά δεν δύναται να αποσιωπά το δόγμα. Ο σεβασμός προς τα πρόσωπα είναι καθήκον· η παραχώρηση της αληθείας δεν είναι.

Η ορθόδοξη στάση δεν είναι φανατισμός ούτε εμπάθεια, αλλά ακλόνητη ομολογία. Με ταπείνωση, με προσευχή και με καθαρότητα πίστεως, μένουμε στην παράδοση που παραλάβαμε: «Στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις» (Β΄ Θεσσ. 2,15).

π.Δ.Α