Τό «μοναρχιανικό» πνεῦμα τῆς «Συνόδου» τοῦ Κολυμπαρίου ὡς κατ’ἐξοχήν διασπαστικό στοιχεῖο στήν ἑνότητα τῆς Όρθοδόξου Ἐκκλησίας

visit counter

 

Ἰωάννης Μαρκάς
Μ.Δ.Ε. Δογματικῆς Θεολογίας Α.Π.Θ

 

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ

1. Η Θεολογική «Εκτροπή» και η Θεωρία του Πρωτείου

• Κείμενο της Ραβέννας (2007): Ο εισηγητής υποστηρίζει ότι ο μακαριστός Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας χρησιμοποίησε το κείμενο αυτό για να κατοχυρώσει τη θεωρία της «ευχαριστιακής εκκλησιολογίας» και να νομιμοποιήσει το παπικό «πρωτείο εξουσίας».
• Παρερμηνεία Κανόνων: Κατηγορείται ο Περγάμου ότι επέκτεινε αυθαίρετα τον 34ο Αποστολικό Κανόνα (που αφορά τον «πρώτο» σε τοπικό/επαρχιακό επίπεδο) σε παγκόσμιο διοικητικό επίπεδο.
• Η «Μοναρχία του Πατρός» ως Αίρεση: Ο Ζηζιούλας επικρίνεται ότι ερμήνευσε τη μοναρχία του Πατρός στην Αγία Τριάδα όχι ως πηγή θεότητας, αλλά ως «δεσποτεία» έναντι του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, προκειμένου να δικαιολογήσει τη θέση ενός «πρώτου» (ενός «Πάπα της Ανατολής») στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

---

2. Η Εξέλιξη της Θεωρίας και η Αντίδραση των Μητροπολιτών

• Συνάντηση στο Αμμάν (2014): Αναφέρεται ότι τέθηκε έντονα το ζήτημα ενός παπικού τύπου πρωτείου για τον Ορθόδοξο Πατριάρχη, προκαλώντας μάλιστα την έκπληξη της παπικής αντιπροσωπείας για τα θεολογικά επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν.
• "Primus sine paribus" (Πρώτος άνευ ίσων): Ο νυν Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος επικρίνεται για το σχετικό του κείμενο, με το οποίο μετακίνησε τη θέση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως από το παραδοσιακό «πρώτος μεταξύ ίσων» στο «πρώτος άνευ ίσων».
• Η Αντίδραση των 5 Μητροπολιτών (2014): Οι Μητροπολίτες Κυθήρων, Κονίτσης, Γόρτυνος, Αιτωλοακαρνανίας και Γλυφάδας αντέδρασαν τονίζοντας ότι:
• Η Εκκλησία έχει χριστολογική θεμελίωση (κεφαλή είναι ο Χριστός και όχι ο Πατέρας).
• Στην Ορθόδοξη Σύνοδο, ο «Πρώτος» αναδεικνύεται και καθαιρείται από τη Σύνοδο, άρα η Σύνοδος είναι η πηγή του Πρώτου και όχι το αντίθετο.

---

3. Η «Σύνοδος» του Κολυμπαρίου (2016) ως «Συλλογικός Παπισμός»

Ο εισηγητής απορρίπτει τον όρο «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος» για το Κολυμπάρι της Κρήτης, χαρακτηρίζοντάς το ως «Σύναξη Προκαθημένων» ή «Ληστρική Σύνοδο» για τους εξής λόγους:

• Δεν υπήρξε «Αγία»: Επειδή δεν επικύρωσε καταδικαστικές αποφάσεις προηγούμενων Οικουμενικών Συνόδων και δεν καταδίκασε τον Οικουμενισμό, αλλά αντιθέτως τον «νομιμοποίησε».
• Δεν υπήρξε «Μεγάλη»: Απουσίαζαν τέσσερα Πατριαρχεία (Αντιοχείας, Ρωσίας, Γεωργίας, Βουλγαρίας) και οι συνοδοί Αρχιερείς δεν είχαν δικαίωμα ψήφου.
• Κατάργηση της Ομοφωνίας (Consensus): Η αρχή «εις ανήρ – μία ψήφος» αντικαταστάθηκε από το «μία αυτοκέφαλος Εκκλησία – μία ψήφος», δίνοντας δικαίωμα απόφασης μόνο στους Προκαθημένους, γεγονός που χαρακτηρίστηκε από τον Μητροπολίτη Μπάτσκας Ειρηναίο και τον καθηγητή Δ. Τσελεγγίδη ως μορφή «συλλογικού Παπισμού».
• Δογματική Αλλοίωση στο «Κείμενο Στ΄»: Κατηγορείται ότι αποδέχθηκε προτεσταντικές θεωρίες («περί αοράτου εκκλησίας», «βαπτισματική θεολογία», «θεωρία των κλάδων») μέσω της νομιμοποίησης κειμένων του Π.Σ.Ε.
• • 1. Η Αλλοίωση της Συνοδικότητας (Το «Μοναρχικό» Πνεύμα)
  • Η Ορθόδοξη Εκκλησία ιστορικά διοικείται με βάση το συνοδικό σύστημα, όπου όλοι οι επίσκοποι είναι ίσοι και οι αποφάσεις λαμβάνονται με ισοτιμία. Η κριτική προς το Κολυμπάρι εστιάζει στα εξής:
  • Σύνοδος Αρχηγών και όχι Επισκόπων: Στο Κολυμπάρι δεν συμμετείχαν όλοι οι επίσκοποι της Ορθοδοξίας με δικαίωμα ψήφου, αλλά μόνο αντιπροσωπείες. Το δικαίωμα ψήφου ανήκε αποκλειστικά στους Προκαθημένους (Αρχιεπισκόπους/Πατριάρχες).
  • Υπερσυγκεντρωτισμός: Αυτή η δομή θεωρήθηκε ότι εισάγει ένα «μοναρχικό» ή «ολιγαρχικό» πρότυπο διοίκησης, ξένο προς την ορθόδοξη παράδοση, το οποίο προσεγγίζει περισσότερο το παπικό πρωτείο παρά την ορθόδοξη συνοδικότητα.
  • 2. Η Απουσία Τεσσάρων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών
  • Το γεγονός ότι τέσσερις Πατριαρχεία και Αυτοκέφαλες Εκκλησίες δεν προσήλθαν στη Σύνοδο έπληξε καίρια το επιχείρημα της «Πανορθόδοξης» ενότητας:
  • Οι αποσκιρτήσαντες: Τα Πατριαρχεία Αντιοχείας, Ρωσίας, Βουλγαρίας και Γεωργίας αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, επικαλούμενα διαφωνίες επί των κειμένων και των διαδικασιών.
  • Το αποτέλεσμα: Η επιμονή στη διεξαγωγή της Συνόδου παρά την απουσία αυτών των Εκκλησιών (που αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο μέρος του ορθόδοξου πληθυσμού) ερμηνεύτηκε ως μονομερής και επιβεβλημένη ενέργεια, η οποία αντί να ενώσει, βάθυνε το χάσμα μεταξύ των Εκκλησιών.
  • 3. Ασάφειες στα Θεολογικά Κείμενα (Το Οικουμενιστικό Πνεύμα)
  • Το κείμενο «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον» βρέθηκε στο επίκεντρο της έντονης κριτικής:
  • Ορολογία: Η χρήση του όρου «Εκκλησία» για τις ετερόδοξες χριστιανικές ομολογίες (π.χ. Ρωμαιοκαθολικοί, Προτεστάντες) θεωρήθηκε από τους παραδοσιακούς θεολόγους ως υποχώρηση από την αποκλειστικότητα της Ορθοδοξίας ως της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας».
  • Διασπαστικό στοιχείο: Αυτή η θεολογική ασάφεια προκάλεσε εσωτερικές διαιρέσεις και αναστάτωση στο πλήρωμα της Εκκλησίας (μοναχούς, κληρικούς και λαϊκούς), με ορισμένους να φτάνουν μέχρι και τη «διακοπή μνημοσύνου» των επισκόπων τους (αποτείχιση).
  • 4. Η Επιβολή της «Συναίνεσης» (Consensus)
  • Η διαδικασία λήψης αποφάσεων απαιτούσε ομοφωνία μεταξύ των Εκκλησιών, αλλά όχι μεταξύ των individual επισκόπων.
  • Αν μια τοπική Εκκλησία (διά του Προκαθημένου της) συμφωνούσε, οι εσωτερικές διαφωνίες των επισκόπων της ίδιας της αντιπροσωπείας αποσιωπούνταν. Αυτή η «τεχνητή» συναίνεση θεωρήθηκε καταπίεση της ελεύθερης θεολογικής γνώμης.

---

4. Οι Επιπτώσεις στην Ενότητα της Εκκλησίας

• Το Ουκρανικό Σχίσμα: Το «μοναρχιανικό» πνεύμα του Κολυμπαρίου θεωρείται η κύρια αιτία για το σχίσμα στην Ουκρανία (2 χρόνια μετά), το οποίο προκλήθηκε από την «αντικανονική εισπήδηση» του Φαναρίου εις βάρος της κανονικής Εκκλησίας του Μητροπολίτη Ονουφρίου.
• Έξαρση «Επισκοποκεντρισμού»: Ο εισηγητής υποστηρίζει ότι η θεωρία αυτή οδήγησε σε δεσποτική απολυταρχία και αυθαιρεσία Μητροπολιτών στην Ελλάδα και την Κύπρο (αναφέροντας ως παραδείγματα την καθαίρεση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού και ενέργειες του Μητροπολίτη Περιστερίου Γρηγορίου).

---

5. Συμπέρασμα: Η Αυθεντική Ορθόδοξη Ενότητα

• Ο Λαός ως Θεματοφύλακας: Η ενότητα της Εκκλησίας δεν εξαρτάται από διοικητικές επιβολές «πρώτων», αλλά από την ενότητα της πίστεως.
• Με βάση την Εγκύκλιο των Πατριαρχών της Ανατολής (1848), ο πιστός λαός παραμένει ο θεματοφύλακας της Ορθοδοξίας, ακόμη κι αν η διοίκηση εκτραπεί.
• Η αληθινή ενότητα είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος και υφίσταται μόνο όταν τηρείται η ορθή δογματική συνείδηση και οι εντολές του Χριστού.

ΟΚΟΚΛΗΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ. 

https://aktines.blogspot.com/2026/05/blog-post_556.html