ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡ.ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΟΠΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΤΑΟΥΑΝΤΡΟΥ Β'

visit counter

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

Μακαριότητα και Αγιότητα Ταουάντρος Β', Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αγαπητέ αδελφέ εν Χριστώ,

Σεβασμιότητες, Εξοχότητες και Χάριτες,

Πατέρες Άγιοι,

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές εν Χριστώ,

Χριστὸς Ἀνέστη!

Σε αυτή τη λαμπρή Κυριακή των Μυροφόρων, προσφέρουμε ευχαριστία στον Θεό της ζωής, ο οποίος επέλεξε να αποκαλύψει το μυστήριο της Αναστάσεως πρώτα όχι στους Αποστόλους, αλλά στις πιστές Του μαθήτριες, τις άγιες Μυροφόρες — εκείνες τις σταθερές υπηρέτριες που ήλθαν φέροντας μύρα εις αφιέρωσιν του Κυρίου. Αυτές οι μακάριες γυναίκες έγιναν οι πρώτες κήρυκες του κενού τάφου, οι πρώτες αποδέκτριες του θαυμαστού αποκαλυπτηρίου που ενώνει τον πόνο με τη δόξα, τον Σταυρό με την Ανάσταση. Το παράδειγμά τους αντηχεί δια μέσου των αιώνων ως πρόσκληση προς όλους μας: να περάσουμε από τον φόβο στην πίστη, από την απελπισία στην ελπίδα, από την αλλοτρίωση στην κοινωνία.

Όπως ο Ψαλμωδός κηρύσσει: «Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό!» (Ψαλμός 132:1). Αυτός ο αρχαίος ύμνος της ομονοίας βρίσκει ζωντανή αντηχία στη σημερινή μας συνάθροιση, καθώς στεκόμαστε μαζί με αδελφική αγάπη και στη κοινή χαρά του Αναστημένου Χριστού.

Δεν είναι, λοιπόν, κατά τύχη, αλλά κατά Θεία Πρόνοια, που υποδεχόμαστε την Αγιότητά σας και τα έντιμα μέλη της αποστολής σας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η παρουσία σας μεταξύ μας είναι αληθινή ευλογία, που εκδηλώνει το διαρκές έργο του Αγίου Πνεύματος, το οποίο συνεχίζει να καθοδηγεί τις Εκκλησίες μας προς την πληρότητα της αποστολικής πίστεως και προς την αποκατάσταση εκείνης της ορατής ενότητος για την οποία ο ίδιος ο Κύριος προσευχήθηκε: «ἵνα πάντες ἓν ὦσι» (Ιωάννης 17:21).

Πράγματι, η σχέση μεταξύ της Ανατολικής Ορθόδοξης και της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κατέχει μοναδική και προνομιακή θέση εντός του ευρύτερου οικουμενικού εγχειρήματος. Μέσα από δεκαετίες υπομονετικού και ειλικρινούς θεολογικού διαλόγου, ήλθαμε να αναγνωρίσουμε με αυξανόμενη σαφήνεια ότι η ομολογία μας για το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως είναι, κατά την ουσία της, μία και η αυτή. Οι διαιρέσεις που υπέμειναν για αιώνες δεν απορρέουν από απόκλιση της πίστεως εις Χριστόν, αλλά μάλλον από ιστορικές συγκυρίες, γλωσσικές διαφορές και πολιτισμικές παρεξηγήσεις.

Αυτή η αναγνώριση δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό συμπέρασμα· είναι θεολογική πραγματικότητα που πρέπει να βρει έκφραση στη ζωή της Εκκλησίας. Οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν από τους θεολόγους μας δεν μπορούν να παραμείνουν περιορισμένες σε κείμενα και επιτροπές· πρέπει να υποδεχθούν, να ενσαρκωθούν και να ζήσουν εντός των Εκκλησιών μας — τόσο στις ιστορικές μας πατρίδες όσο και σε όλη τη διασπορά, όπου τόσοι πιστοί μας μοιράζονται κοινές προκλήσεις, επιδιώξεις και ελπίδες. Διότι εάν αυτές οι συμφωνίες παραμείνουν ανυπόδεκτες, η συνεχιζόμενη χωριστότητά μας κινδυνεύει να δώσει ψευδή μαρτυρία για τις ίδιες τις πεποιθήσεις που από κοινού έχουμε αναγνωρίσει.

Η σημασία της σημερινής σας επισκέψεως, αγαπητέ αδελφέ εν Χριστώ, βρίσκεται ακριβώς εδώ: ότι κληθήκαμε να περάσουμε από τη συμφωνία στην υποδοχή, από τον διάλογο στη ζωή, από τη θεολογική σύγκλιση στη μυστηριακή και ποιμαντική συνεργασία. Διότι στην ορθόδοξη κατανόηση, η θεολογία δεν είναι ποτέ αφηρημένη· είναι εγγενώς δοξολογική, εκκλησιαστική και ενανθρωπιστική. Αυτό που ομολογούμε πρέπει επίσης να είναι αυτό που εορτάζουμε· αυτό που κηρύττουμε πρέπει να γίνει αυτό που ζούμε.

Με αυτό το πνεύμα, επαναβεβαιώνουμε με πεποίθηση την επείγουσα ανάγκη βαθύτερης υποδοχής των θεολογικών μας διαλόγων εντός του πλαισίου της εκκλησιαστικής κληρονομιάς που μοιραζόμαστε, καθώς και των διακριτών παραδόσεων που έχουν εμπιστευθεί σε κάθε μία από τις Εκκλησίες μας. Αυτή η αμοιβαία κίνηση από τη συναίνεση στην υποδοχή θα συνεπάγεται ανανεωμένη δέσμευση εκ μέρους των θεολογικών μας ιδρυμάτων να διαμορφώσουν τις μελλοντικές γενιές στην ουσία της κοινής μας πίστεως· θα καλέσει τον κλήρο μας να αντικατοπτρίσει αυτή τη σύγκλιση στο κήρυγμα και την ποιμαντική του διακονία· και θα προσκαλέσει τους πιστούς μας να συναντηθούν πλέον όχι ως ξένοι, αλλά ως μέλη μιας εκτεταμένης οικογένειας εν Χριστώ. Πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε, με ειλικρίνεια και ευθύνη, ότι ορισμένα εμπόδια εξακολουθούν να παρεμποδίζουν την πρόοδό μας προς την πλήρη κοινωνία — μεταξύ αυτών, το διαρκές ζήτημα των αναθεμάτων που διαφυλάσσονται εντός των εκάστοτε εκκλησιαστικών μας παραδόσεων, τα οποία εξακολουθούν να απαιτούν προσεκτική και προσευχητική επίλυση.

Όπως ο Άγιος Απόστολος Παύλος μας παρακινεί: «ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ, αυξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, Χριστός» (Εφεσίους 4:15). Αυτός ο αποστολικός λόγος της σοφίας φωτίζει την πορεία μας: η αλήθεια χωρίς την αγάπη κατακερματίζει, ενώ η αλήθεια που αγκαλιάζεται με αγάπη οικοδομεί το Σώμα του Χριστού.

Συνεπώς, καλούμαστε να υπερνικήσουμε όχι μόνο θεολογικές παρεξηγήσεις, αλλά και τα πνευματικά, ιστορικά και συναισθηματικά βάρη που έχουν συσσωρευθεί κατά τους αιώνες. Αυτό το μεγάλο εγχείρημα απαιτεί ταπείνωση, υπομονή και θυσιαστική ετοιμότητα να φέρουμε το βάρος της ιστορίας, προκειμένου να ανοίξουμε τον δρόμο προς ένα μέλλον κοινωνίας.

Οι Μυροφόρες δεν έμειναν στον τάφο· απεστάλησαν ως Απόστολοι προς τους Αποστόλους. Ομοίως, κι εμείς αποστελλόμαστε από αυτή την ιερά συνάθροιση με μια αποστολή: να γίνουμε υπηρέτες της συμφιλιώσεως, να μεταφράσουμε τη θεολογική συμφωνία σε βιωμένη πραγματικότητα, και να προετοιμάσουμε, με τη χάρη του Θεού, την ημέρα κατά την οποία θα σταθούμε μαζί γύρω από το ένα Ευχαριστιακό Τραπέζι.

Όμως, καθώς ατενίζουμε προς εκείνη την ευλογημένη ημέρα, δεν μπορούμε να παραμείνουμε σιωπηλοί απέναντι στις πληγές του κόσμου στον οποίο πρέπει να προσφέρουμε τη χριστιανική μας μαρτυρία. Σήμερα συμπίπτει επίσης η τεσσαρακοστή επέτειος της τραγωδίας του Τσερνόμπιλ — μια πληγή στη μνήμη της ανθρωπότητας και ένα νηφάλιο υπενθύμισμα ότι η κτίση, που ο Θεός μας εμπιστεύθηκε ως οικονομία, δεν μπορεί ποτέ να υποβληθεί σε απερίσκεπτη αδιαφορία ή να γίνει όργανο καταστροφής. Σαράντα χρόνια αργότερα, εκείνη η πληγή δεν έχει θεραπευθεί πλήρως. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έφερε νέο κίνδυνο σε τόπους ήδη σημαδεμένους από τον πόνο. Μέσω επιθέσεων σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και συναφή υποδομή, συμπεριλαμβανομένων χώρων συνδεδεμένων με το Τσερνόμπιλ, ανανέωσε τις ανησυχίες για την πυρηνική ασφάλεια, επέβαλε αμέτρητη δυστυχία στον ουκρανικό λαό, και απείλησε συνέπειες που δεν θα περιορίζονταν μόνο στην Ουκρανία, αλλά θα εκινδύνευαν την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο. Γι' αυτό υψώνουμε τη φωνή μας σε προσευχή και σε ειλικρινή έκκληση για δίκαιη και διαρκή ειρήνη: για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, για την προστασία της πολιτικής ζωής, και για την προστασία της κτίσεως από κάθε μορφή αδιάκριτης καταστροφής. Συνεπώς, η ακεραιότητα του δημιουργημένου κόσμου και η αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου προσώπου δεν είναι δευτερεύουσες ανησυχίες, αλλά ιερές ευθύνες ενώπιον του Θεού και ενώπιον αλλήλων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινή εορτή της Αναστάσεως που βιώσαμε πέρυσι στέκεται ως πραγματικό ορόσημο στην πορεία μας προς τη συμφιλίωση, ένα λαμπρό σημάδι του τι καθίσταται δυνατό όταν η πίστη συνδυάζεται με επιμονή και θάρρος. Έτσι, προσευχόμαστε η αυξανόμενη ικανότητά μας — και ειλικρινής προθυμία μας — να μοιραζόμαστε τη γιορτή της Αναστάσεως του Χριστού να γίνει διαρκής και ορατή μαρτυρία προς τον κόσμο.

Μακαριότητα και Αγιότητα, πολυαγαπημένε αδελφέ,

Η παρουσία σας σήμερα ενισχύει την ελπίδα μας και ανανεώνει την αποφασιστικότητά μας. Μαζί με την σεβαστή σας αποστολή, επαναβεβαιώνουμε ότι ο στόχος μας δεν είναι μερική ή συμβολική ενότητα, αλλά πλήρης κοινωνία στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Αυτό δεν είναι δευτερεύουσα επιδίωξη, αλλά ιερή υποχρέωση που απορρέει από τη φύση αυτή καθαυτή της Εκκλησίας ως του ενός Σώματος του Χριστού.

Καθώς προχωρούμε σε αυτόν τον δρόμο της ιάσεως, εμπιστεύουμε τις προσπάθειές μας στον Αναστημένο Κύριο, ο οποίος μόνος θεραπεύει τις διαιρέσεις και ανακαινίζει τα πάντα. Ας μας χαρίσει το θάρρος να παραμείνουμε πιστοί στην αλήθεια που λάβαμε και τη χάρη να ενσαρκώσουμε αυτή την αλήθεια στην κοινή μας ζωή.

 Χριστὸς Ἀνέστη!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Το πρωτότυπο κείμενο στην Αγγλική γλώσσα: 

https://fosfanariou.gr/index.php/2026/04/27/i-patriarchiki-omilia-kata-tin-kyriaki-ton-myroforon-parousia-tou-patriarchou-tis-koptikis-ekklisias/

--------------------------------------------------

Σύντομη κριτική

Α. Οι Μυροφόρες δεν είναι αφηρημένα σύμβολα μετάβασης από τον φόβο στην ελπίδα, ούτε «λογοτεχνικοί χαρακτήρες» για ψυχολογική έμπνευση. Είναι συγκεκριμένα πρόσωπα — η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μαρία η του Ιακώβου, η Σαλώμη — που έζησαν την Ανάσταση ως μέλη της Μίας Εκκλησίας. Να τις χρησιμοποιούμε ως μοντέλο οικουμενιστικής ένωσης σημαίνει να τις αποστερούμε αυτής ακριβώς της ταυτότητας· και να μετατρέπουμε τη θεολογία σε «βιωματική εμπειρία», δίνοντας βάρος στο πώς νιώθουμε αντί στο τι πιστεύουμε — δηλαδή στο δόγμα.

Β.Ο Πατριάρχης δηλώνει ότι η πίστη για την Ενανθρώπηση είναι «μία και η αυτή» μεταξύ Ορθοδόξων και ΑντιΧαλκηδονίων. Αυτό συνιστά δογματικό μινιμαλισμό: αγνοεί ότι η Σύνοδος της Χαλκηδόνας ορίζει δύο φύσεις στον Χριστό ενωμένες ασυγχύτως, ενώ οι Αντιχαλκηδόνιοι μία. Αν η πίστη ήταν πράγματι ταυτόσημη, η Εκκλησία δεν θα είχε χωριστεί για 1.500 χρόνια. Η φράση είναι διπλωματικά αναγκαία αλλά θεολογικά ελλιπής.

Γ. Ο Πατριάρχης αποδίδει το σχίσμα σε «ιστορικές συγκυρίες, γλωσσικές διαφορές και πολιτισμικές παρεξηγήσεις». Αυτό αγνοεί ότι οι Άγιοι Πατέρες, που γνώριζαν άριστα τα ελληνικά, δεν παρεξήγησαν τίποτα· κατεδίκασαν τον Μονοφυσιτισμό ως αίρεση. Αν δεχτούμε ότι επρόκειτο απλώς για παρεξήγηση, τότε οι Άγιοι που μαρτύρησαν για την ορθόδοξη ακρίβεια έκαναν λάθος. Η άρση των αναθεμάτων απαιτεί μετάνοια και επιστροφή στην αλήθεια, όχι απλή «φιλική διευθέτηση».

Δ. Ο Πατριάρχης προτρέπει σε «μυστηριακή συνεργασία» — προσέγγιση του κοινού Ποτηρίου. Αυτό αντιστρέφει την ορθόδοξη τάξη: στη Μία Εκκλησία, η Θεία Κοινωνία αποτελεί σφραγίδα της κοινής πίστεως, όχι μέσο για να την επιτύχουμε. Δεν κοινωνούμε μαζί «για να ενωθούμε».

Ε.Ο Πατριάρχης αναφέρεται σε «εκτεταμένη οικογένεια» με «διακριτές παραδόσεις». Αυτή η μεταφορά υποβαθμίζει την Εκκλησία από Σώμα Χριστού σε συγγενικό δίκτυο όπου ο καθένας κρατά τη «δική του παράδοση» — άλλος σε μία φύση, άλλος σε δύο. Η Εκκλησία δεν είναι οικογένεια που ανέχεται διαφορετικές πεποιθήσεις· είναι Σώμα με μία πίστη. Η μεταφορά καθιστά το δόγμα δευτερεύον έναντι των «συγγενικών δεσμών».

Απάντηση τουΤαουάνδρου Β΄, Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας-(Σάββατο, 25 Απριλίου 2026)(Κείμενο-Σύντομη κριτική)

visit counter

Παναγιώτατε Οικουμενικέ Πατριάρχα κ.κ. Βαρθολομαίε,

Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες και Επίσκοποι, σεβαστοί Πατέρες, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

Χριστός Ανέστη… Αληθώς Ανέστη.

Με μεγάλη χαρά στέκομαι σήμερα ανάμεσά σας σε αυτόν τον άγιο τόπο. Εκφράζω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς την Παναγιότητά Σας για την ευγενική αυτή πρόσκληση, την οποία δεν λαμβάνω απλώς ως επίσημη επίσκεψη, αλλά ως μήνυμα σφραγισμένο με αγάπη.

Η συνοδεία μου ενώνεται μαζί μου στην έκφραση βαθύτατης ευγνωμοσύνης για τη θερμή υποδοχή σας και την αγάπη που διαφαίνεται σε κάθε λεπτομέρεια της γενναιόδωρης φιλοξενίας σας από την πρώτη στιγμή της αφίξεώς μας.

Είχα την ευλογία να συναντήσω την Παναγιότητά Σας και στο παρελθόν, όμως αυτή είναι η πρώτη μου επίσκεψη στην ιστορική σας Έδρα εδώ στην Τουρκία, σε αυτήν την όμορφη χώρα. Έχω ευλογηθεί βαθιά από αυτή την επίσκεψη, η οποία αποτελεί συνέχεια της μακράς ιστορίας και των βαθιά ριζωμένων δεσμών αγάπης μεταξύ των δύο Εκκλησιών μας, της Έδρας του Αγίου Μάρκου του Αποστόλου και της Έδρας του Αγίου Ανδρέου του Αποστόλου.

Έρχομαι σε εσάς από την Αίγυπτο, από την Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία, από τη γη που αγιάστηκε από την επίσκεψη της Αγίας Οικογένειας κατά τον πρώτο αιώνα· από τη γη του Αγίου Μάρκου του Αποστόλου, ο οποίος επισφράγισε τη μαρτυρία του με το μαρτύριο στην Αλεξάνδρεια.

Μέσα στους αιώνες, η Κοπτική Εκκλησία διαφύλαξε την πίστη με σταθερότητα και ανέδειξε μεγάλους Πατέρες της Ορθοδοξίας, μεταξύ των οποίων τον Άγιο Αθανάσιο τον Αποστολικό και τον Άγιο Κύριλλο, στύλο της πίστεως. Έγινε γνωστή στην ιστορία ως η Εκκλησία των Μαρτύρων.

Από τη γη της ανέτειλε επίσης ο Μέγας Αντώνιος, ο πατέρας του μοναχισμού, του οποίου το παράδειγμα ενέπνευσε την εξάπλωση του μοναχικού βίου σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεν μπορώ να σταθώ εδώ χωρίς να εκφράσω τη βαθιά μου εκτίμηση για τη μαρτυρία και τη διακονία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, καθώς και για τις ακούραστες προσπάθειες της Παναγιότητάς Σας στην υπηρεσία της ενότητας της Ορθοδοξίας.

Φέρετε αυτήν την ιερή μαρτυρία με αξιοθαύμαστη πιστότητα και πνευματική χαρά που μας εμπνέει όλους. Εκτιμώ ιδιαίτερα τη δέσμευσή σας για ενότητα και ειρήνη, και ιδίως την βαθιά σας πρόσκληση ότι η Εκκλησία πρέπει να είναι «σημείο ενότητας, μαρτυρία αγάπης και διάκονος ειρήνης».

Προσεύχομαι ο Κύριος Χριστός να χαρίζει στην Παναγιότητά Σας υγεία και δύναμη και να σας στηρίζει σε αυτήν την ιερή αποστολή. Εκτιμώ επίσης τις ιστορικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και των λαών μας, που συνδέονται με βαθιούς και διαρκείς δεσμούς μέσα στους αιώνες.

Είναι αληθινή χαρά να συναντώ σήμερα την Παναγιότητά Σας, μαζί με τους αγαπητούς Πατέρες της ευλογημένης σας Εκκλησίας. Αναμένουμε με μεγάλη χαρά να σας υποδεχθούμε στην Αίγυπτο στον κατάλληλο χρόνο.

Κλείνοντας, ας προσευχηθούμε μαζί, ας διακονήσουμε μαζί και ας δώσουμε μαρτυρία μαζί ενώπιον ενός κόσμου που αναμένει από εμάς κάτι πολύ βαθύτερο από λόγια. Διότι, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, ο Θεός «δύναται ὑπερεκπερισσοῦ ποιῆσαι ὑπὲρ πάντα ἃ αἰτούμεθα ἢ νοοῦμεν, κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἡμῖν» (Εφεσίους 3:20). Αυτή είναι η βάση της ελπίδας μας.

Χριστός Ανέστη… Αληθώς Ανέστη. Ευχαριστώ.

-------------------------------------------------------------------------------------

Σύντομη κριτική των απόψεων

Α. Πρωτίστως, καταλογίζεται στον Κόπτη Προκαθήμενο μια «σιωπηρή αποδοχή» του πρωτείου της Κωνσταντινούπολης. Η χρήση τίτλων όπως «Παναγιώτατε» και η αναγνώριση μιας ειδικής «ιερής αποστολής» του Φαναρίου έρχονται σε σύγκρουση με την ιστορική αυτοσυνειδησία της Αλεξανδρινής Έδρας, η οποία παραδοσιακά δεν αναγνώριζε δικαιοδοσία εξουσίας στην Κωνσταντινούπολη, ειδικά μετά το Σχίσμα του 451 μ.Χ.

Β. Παράλληλα, εντοπίζεται μια έντονη δογματική ασάφεια. Ο Πατριάρχης χρησιμοποιεί τον όρο «Ορθοδοξία»  εξισώνοντας τη Μονοφυσιτική παράδοση των Κοπτών με τη Χαλκηδόνεια παράδοση των Βυζαντινών. Αυτή η «ορολογική ισοπέδωση» συνοδεύεται από μια ηχηρή αποσιώπηση της Χριστολογικής διαφοράς. Η πλήρης αποφυγή αναφοράς στις δύο φύσεις του Χριστού —το κεντρικό ζήτημα που χωρίζει τις δύο Εκκλησίες για 15 αιώνες— δεν εκλαμβάνεται ως διπλωματική ευγένεια, αλλά ως εκκλησιολογική αυτονόμευση που θυσιάζει την αλήθεια του δόγματος χάριν της προσέγγισης.

Γ.Η ρητορική περί «μακρών δεσμών αγάπης» χαρακτηρίζεται ιστορικά ανακριβής, καθώς αποσιωπά αιώνες αλληλοαφορισμών και εχθρότητας, παρουσιάζοντας τη σύγχρονη εκκλησιαστική διπλωματία ως δήθεν αιώνια παράδοση. Αυτό οδηγεί σε έναν προβληματικό «λειτουργικό οικουμενισμό», όπου η κοινή προσευχή και η κοινωνική διακονία προτάσσονται ως υποκατάστατα της δογματικής ενότητας.

Δ. Η  χρήση της Αγίας Γραφής ως ρητορικό άλλοθι και η ασάφεια γύρω από τα όρια της Εκκλησίας υποδηλώνουν μια θεολογική παράλυση. Η  αληθινή ενότητα δεν μπορεί να επιτευχθεί με διπλωματικούς ελιγμούς και αμοιβαίες αβρότητες, αλλά απαιτεί ειλικρινή ομολογία της αλήθειας, αναγνώριση του βάθους της διαίρεσης και ουσιαστικό θεολογικό διάλογο χωρίς εκπτώσεις στην πίστη.

Προσφώνηση του Οικουμενικού Πατρ. Βαρθολομαίου προς τον Πάπα και Πατριάρχη των Κοπτών Tawadros II (Απόψεις και σχόλια)

visit counter

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί ελευθερη μετάφραση του πρωτοτύπου, που δημοσιεύτηκε στο link   https://fosfanariou.gr/index.php/2026/04/26/porsfonisi-tou-oikoumenikou-patriarchou-pros-ton-patriarchi-tis-koptikis-ekklisias/

στην αγγλική γλώσσα κατά την επίσημη επίσκεψη της Αυτού Μακαριότητος Tawadros II, Πάπα των Κοπτών  στο Φανάρι το Σάββατο, 25 Απριλίου 2026.

Ακολουθεί σύντομη κριτική των απόψεων.

-------------------------------------------------------------------

Χαιρετισμός της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου κατά την επίσημη επίσκεψη της Α.Μ. Ταουάνδρου Β΄, Πάπα και Πατριάρχη της Κοπτικής Ορθοδόξου Εκκλησίας (Σάββατο, 25 Απριλίου 2026)

Μακαριώτατε και Αγιώτατε Ταουάνδρε Β΄, Πάπα και Πατριάρχα της Κοπτικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ,
Σεβασμιώτατοι, Εξοχώτατοι και Θεοφιλέστατοι,
Σεβαστοί Πατέρες,
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές,

Χριστός Ανέστη!

Με πολλή χαρά εν τω Αναστάντι Κυρίω, υποδεχόμαστε την Μακαριότητά Σας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η παρουσία Σας ανάμεσά μας αποτελεί ευλογία και σημείο ελπίδας — ελπίδας που δεν στηρίζεται μόνο στην ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά στη χάρη του Αγίου Πνεύματος, το οποίο, διά της αγάπης του Χριστού, μας οδηγεί προς την ενότητα (πρβλ. Β΄ Κορ. 5:14). Μέσα στο ίδιο αυτό πνεύμα, ο άγιος Απόστολος μας προτρέπει: «ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ» (Γαλ. 6:2).

Η σημερινή σας επίσκεψη υπερβαίνει μια απλή τελετουργική συνάντηση· φέρει βαθιά ιστορική σημασία, καθώς αποτελεί την πρώτη σας επίσκεψη στο Φανάρι. Η συνάντηση αυτή αποτελεί άμεσο καρπό της αδελφικής συνάξεως που φιλοξενήσατε τον Σεπτέμβριο του 2024 στην σεπτή Μονή του Αγίου Βησσαρίου στην Αίγυπτο, η οποία υπήρξε ισχυρό σημείο αρμονίας και ομονοίας. Εκεί, εν προσευχή και αμοιβαία αγάπη, εκπρόσωποι των Ανατολικών Ορθοδόξων και των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών επιβεβαίωσαν την κοινή τους κλήση: να εμβαθύνουν την κατανόηση, να ενισχύσουν τους δεσμούς της αγάπης, να επιδιώξουν την αποκατάσταση της ενότητας εν κοινωνία και να προσφέρουν κοινή και αξιόπιστη μαρτυρία στον σύγχρονο κόσμο. Έτσι, η πορεία που ανοίγεται μπροστά μας δεν είναι μια αφηρημένη θεολογική επιδίωξη, αλλά μια ζώσα εκκλησιαστική πραγματικότητα.

Για αιώνες, οι Εκκλησίες μας πορεύθηκαν παράλληλα, μερικές φορές χωρισμένες από το βάρος ιστορικών συνθηκών και δογματικών παρεξηγήσεων. Ωστόσο, μέσω ειλικρινούς και υπομονετικού διαλόγου, έχουμε πλέον αναγνωρίσει εκ νέου ότι αυτά που μας ενώνουν υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνα που κάποτε μας χώριζαν. Οι χριστολογικές συμφωνίες των τελευταίων δεκαετιών κατέδειξαν την κοινή μας πίστη στο μυστήριο του Ενανθρωπήσαντος Λόγου, εκφρασμένη με διαφορετικούς θεολογικούς τρόπους, αλλά βαθιά ριζωμένη στην αποστολική και αδιαίρετη Παράδοση της Εκκλησίας.

Ήλθε, λοιπόν, ο καιρός να προχωρήσουμε από τη συμφωνία στη συνάντηση, από τη θεολογική σύγκλιση στην πνευματική ενότητα. Αυτή είναι η συλλογική μας ευθύνη. Καλούμαστε να μετατρέψουμε τους καρπούς του διαλόγου σε απτές ποιμαντικές πραγματικότητες: να καλλιεργήσουμε την αμοιβαία αναγνώριση και γνωριμία μεταξύ των πιστών μας· να ενθαρρύνουμε τη συνεργασία στη μαρτυρία της πίστεως, ιδίως σε περιοχές όπου οι Χριστιανοί υφίστανται διωγμούς και περιθωριοποίηση· και να υψώσουμε κοινή φωνή για ζητήματα που αφορούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ιερότητα της δημιουργίας, τον θεσμό της οικογένειας και την επείγουσα ανάγκη για ειρήνη.

Όπως τονίσθηκε εύγλωττα κατά τη συνάντηση του 2024, καλούμαστε να εμβαθύνουμε την εν Χριστώ κοινωνία μας, να εμπλουτίσουμε την κατανόησή μας και να επιμείνουμε στην προσευχή, ώστε να οδηγηθούμε πλησιέστερα στη μετοχή στο Μυστικό Σώμα και Αίμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Μακαριώτατε,

Οι δεσμοί μεταξύ των Ανατολικών Ορθοδόξων και των Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών, γενικώς, και μεταξύ της Κοπτικής Εκκλησίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ειδικότερα, είναι αρχαίοι και ιεροί. Ριζώνουν στη μαρτυρία των πρώτων χριστιανικών αιώνων, τρέφονται από τον σεβασμό προς την πατερική παράδοση, αγιάζονται από το αίμα των μαρτύρων και εμψυχώνονται από κοινό λειτουργικό και ασκητικό ήθος. Σήμερα, οι ιεροί αυτοί δεσμοί ανανεώνονται και θεραπεύονται — όχι με τη διαγραφή της ιστορίας, αλλά με την υπέρβαση των διαφορών και ακόμη και των παλαιών διαφωνιών, μέσα στο φωτεινό φως της αλήθειας και της αγάπης του Χριστού.

Υποδεχόμενοι τη Μακαριότητά Σας και τη σεπτή συνοδεία Σας στην ιστορική αυτή Καθέδρα της Κωνσταντινουπόλεως, προσευχόμαστε θερμά η παρούσα περίσταση να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση των αδελφικών σχέσεων μεταξύ των Εκκλησιών μας και να εμπνεύσει νέα βήματα προς την πλήρη φανέρωση της ενότητάς μας.

Είθε ο Αναστάς Κύριος να ευλογεί τα βήματά Σας, να καθοδηγεί τις Εκκλησίες μας και να μας αξιώσει, εν τω καλώ Του καιρώ, να Τον δοξάσουμε με μία καρδιά και μία φωνή, συγκεντρωμένοι γύρω από το ένα Άγιο Ποτήριο, εις δόξαν αιώνιαν.

Χριστός Ανέστη!

---------------------------------------------------------------------------------

Κριτική των απόψεων

Α. Ο Πατριάρχης αναφέρεται επανειλημμένα σε «Εκκλησίες» στον πληθυντικό, εξισώνοντας την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία με τις μη χαλκηδόνειες κοινότητες. Εκκλησιολογικά, αυτό συνιστά κατάλυση της εκκλησιολογίας των Οικουμενικών Συνόδων. Η Εκκλησία είναι μία, όχι πολλές. Η χρήση του πληθυντικού «Εκκλησίες» για ομάδες που δεν βρίσκονται σε ευχαριστιακή κοινωνία μεταξύ τους και δεν ομολογούν την ίδια πίστη, δεν είναι απλώς ατόπημα· είναι εκκλησιολογική αυτοαναιρέση. Αν η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, δεν μπορεί να διασπάται σε «παράλληλους δρόμους» που οδηγούν στο ίδιο τέρμα.

Β. Το κείμενο αναφέρεται σε «Χριστολογικές συμφωνίες» και «διαφορετικά θεολογικά ιδιώματα», παρουσιάζοντας τη διαφορά ως θέμα «ιδιωμάτων» ή «παρεξηγήσεων». Αυτό είναι εκκλησιολογικά ανεπίτρεπτο. Οι Μονοφυσίτες  δεν απλώς «εξέφρασαν διαφορετικά» την ίδια πίστη· αρνήθηκαν τον ορισμό της Χαλκηδόνειας Συνόδου περί των δύο φύσεων του Χριστού «ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως». Η παρουσίαση αυτής της άρνησης ως «διαφορετικού ιδιώματος» ισοδυναμεί με εκκλησιολογικό ρελατιβισμό. Οι Σύνοδοι δεν καταδίκασαν «ιδιώματα»· καταδίκασαν αίρεση.

Γ.Η προοπτική για ένα κοινό Άγιο Ποτήριο (Intercommunio) χωρίς να έχει επιτευχθεί προηγουμένως πλήρης ταύτιση στην πίστη θεωρείται κατάλυση της ευχαριστιακής ενότητας. Για την ορθόδοξη παράδοση, η κοινή κοινωνία των μυστηρίων δεν είναι το μέσο για την ένωση, αλλά το επιστέγασμα και το αποτέλεσμα μιας ήδη υπάρχουσας δογματικής ενότητας.

Δ.Υπάρχει έντονη ένσταση για την αποδυνάμωση του κύρους των Οικουμενικών Συνόδων. Όταν οι Σύνοδοι αντιμετωπίζονται ως απλές «ιστορικές συγκυρίες», η αντικειμενική αλήθεια της Εκκλησίας κινδυνεύει να αντικατασταθεί από μια υποκειμενική συναισθηματική προσέγγιση της πίστης.

Ε. Η αυθαίρετη χρήση αποσπασμάτων από την Αγία Γραφή, όπως αυτά προς Γαλάτας και προς Κορινθίους και η απομόνωση των χωρίων αυτών από το ερμηνευτικό πλαίσιο των Πατέρων της Εκκλησίας θεωρείται ότι αλλοιώνει το νόημά τους, προκειμένου να στηριχθούν προκατασκευασμένα συμπεράσματα για μια ασαφή ενότητα.

ΣΤ. Το κείμενο αυτό δεν αποτελεί απλώς μια «προσφώνηση αγάπης». Εκφράζει μια εκκλησιολογία που:

• Υποκαθιστά τη δογματική ενότητα με συναισθηματική συγγένεια.
• Υποβαθμίζει τις Οικουμενικές Συνόδους σε «ιστορικές συγκυρίες».
• Προοιωνίζει ευχαριστιακή κοινωνία χωρίς κοινή πίστη.
• Μετατρέπει την Ορθόδοξη Εκκλησία από Σώμα Χριστού σε «μέλος μιας ευρύτερης χριστιανικής οικογένειας».

 

Η Εκκλησία στα Έσχατα Χρόνια.

visit counter

Θα πρέπει όλοι οι πιστοί να καταλάβουν, ότι η Εκκλησία δεν είναι εκεί που φαίνεται. Οι Λειτουργίες θα εξακολουθήσουν να γίνονται και οι ναοί να γεμίζουν από πιστούς, όμως η Εκκλησία δεν θα έχει καμμία σχέση με τους ναούς εκείνους, ούτε με εκείνα τα ράσα κι εκείνους τους πιστούς. Η Εκκλησία είναι εκεί, όπου υπάρχει η αλήθεια. Πιστοί είναι εκείνοι, που συνεχίζουν την αδιάκοπη παράδοση της Ορθοδοξίας, το έργο αυτό του Αγίου Πνεύματος. Ιερείς είναι εκείνοι που σκέπτονται, ζουν και διδάσκουν, όπως οι Πατέρες και οι 'Αγιοι της Εκκλησίας, ή τουλάχιστον, που δεν τους αρνούνται με την διδαχή τους. 'Οπου δεν υπάρχει αυτή η συνέχεια σκέψεως και ζωής, είναι πλάνη να ομιλούμε για Εκκλησία, έστω και αν όλα τα εξωτερικά φαινόμενα μιλούν γι' αυτήν. Πάντα θα βρεθεί ένας κανονικός ιερεύς, χειροτονημένος από έναν κανονικό Επίσκοπο, που να ακολουθεί τήν Παράδοση. Γύρω σε τέτοιους ιερείς θα συσπειρώνονται οι μικρές ομάδες των πιστών που θα απομείνουν στο τέλος των καιρών. Αυτές οι μικρές ομάδες, θα είναι η κάθε μία τους και από μία τοπική «Καθολική» Εκκλησία του Θεού.

Ο πιστός θα βρίσκει μέσα σ' αυτές όλο το πλήρωμα της Χάριτος του Θεού. Δεν θα έχουν ανάγκη από διοικητικούς ή άλλους δεσμούς, γιατι η κοινωνία που θα υπάρχει μεταξύ τους θα είναι η τελειότερη που μπορεί να υπάρξει. Θα είναι η κοινωνία στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού, η Κοινωνία στο Πνεύμα το Άγιο. Οι χρυσοί κρίκοι της αναλλοίωτης Ορθοδόξου Παραδόσεως θα συνδέουν τις Εκκλησίες αυτές μεταξύ τους, καθώς και με τις Εκκλησίες του παρελθόντος, με την θριαμβεύουσα Εκκλησία των ουρανών. Μέσα σ' αυτές τις μικρές ομάδες θα διατηρηθεί ακέραιη η Μία, Αγία, Καθολική καί Αποστολική Εκκλησία. Βέβαια είναι θαυμάσιο να μπορεί να υπάρχει τάξις και συντονισμός στις εξωτερικές εκδηλώσεις των διαφόρων Εκκλησιών, και oι ολιγότερο σημαντικές Εκκλησίες να παίρνουν κατευθύνσεις και οδηγίες από τις πιο σημαντικές, όπως γίνεται τώρα ανάμεσα στις Επισκοπές, τις Μητροπόλεις, τις Αρχιεπισκοπές και τα Πατριαρχεία. Όμως στο τέλος των καιρών τέτοιες εξωτερικές σχέσεις και επαφές θα είναι τις περισσότερες φορές αδύνατες.

Θα υπάρχει τέτοια σύγχυσις στον κόσμο, που η μία Εκκλησία δεν θα μπορεί να είναι τόσο σίγουρη για την ορθοδοξία της άλλης, λόγω του πλήθους των ψευδοπροφητών, που θα έχουν γεμίσει τον κόσμο, και θα λέγουν «εδώ ο Χριστός και εκεί ο Χριστός». Μόνον μέσα σε μικρές ομάδες θα διατηρείται η βεβαιότης της ορθής πίστεως και ζωής. Μπορεί να υπάρχουν και παρεξηγήσεις ανάμέσα σέ πραγματικά Ορθόδοξες Εκκλησίες λόγω της «συγχύσεως των γλωσσών» που υπάρχει στην σύγχρονο Βαβέλ. Όμως τίποτε απ' αυτά δεν θα διασπά την ουσιαστική ενότητα της Εκκλησίας. Στο τέλος των καιρών όλοι θα ισχυρίζονται ότι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι και ότι η Ορθοδοξία είναι όπως την καταλαβαίνουν αυτοί. Παρ' όλα αυτά όμως, όσοι θα έχουν καθαρή καρδιά και φωτισμένο από την θεία Χάρι νου, θα αναγνωρίζουν την Ορθόδοξο Εκκλησία παρ' όλες τις φαινομενικές διαιρέσεις και την ολοσχερή έλλειψη εξωτερικής αίγλης. Θα συσπειρώνωνιαι γύρω στους πραγματικούς ιερείς και θα γίνονται οι στύλοι της Εκκλησίας. Ας κάνουν ό,τι θέλουν oi άνθρωποι του κόσμου. Ας γίνονται οικουμενικά συνέδρια, ας ενώνονται οι «Εκκλησίες», ας νοθεύεται ο Χρι στιανισμός, ας αλλοιώνεται η παράδοσις και η ζωή, ας ενώνονται οι θρησκείες.

Η Εκκλησία του Χριστού θα μένει αναλλοίωτη, γιατι, όπως λέγει ο Χρυσόστομος, έστω και ένας στύλος της αν παραμείνη όρθιος, η Εκκλησία δεν θα πέσει. «Ουδέν Εκκλησίας ισχυρότερου. Του ούρανού υψηλοτέρα εστί, της γης πλατυτέρα εστίν. Ουδέποτε γήρα, αεί δε ακμάζει». Στύλος της Εκκλησίας είναι ο κάθε πραγματικός πιστός, που μένει κολλημένος στην Παράδοση των Πατέρων, παρ' όλα τα φοβερά ρεύματα τού κόσμου που δοκιμάζουν να τον παρασύρουν. Τέτοιοι στύλοι θα υπάρχουν μέχρι την συντέλεια του κόσμου, ό,τι και να γίνει. Εξ' άλλου, όταν φθάσουν να γίνουν αυτά τα πράγματα, ο ερχομός του Κυρίου δεν θα είναι μακριά. Αυτή η κατάστασις θα είναι το πιο φοβερό σημάδι, ότι κοντεύει ο ερχομός Του. Τότε ακριβώς «ήξει το τέλος». Oι γλυκανάλατοι και συναισθηματικοί Χριστιανοί θεωρούν τα παραπάνω σαν υπερβολική και αποκρουστική άπαισιοδοξία. Σύμμαχοι του κόσμου, δεν μπορούν να ιδούν την σφραγίδα του διαβόλου σ' αυτό που οι ίδιοι επικροτούν. Ούτε μπορούν να αναμετρήσουν το τεράστιο χάος που χωρίζει τον κόσμο από τον Θεό, γιατι τότε θα είναι αναγκασμένοι να παραδεχθούν ότι το ίδιο χάος χωρίζει και τους ίδιους από τον Θεό.

Δεν μπορούν λοιπόν να ανεχθούν να είναι κανείς απαισιόδοξος για την σύγχρονη Βαβέλ. Είναι τόσο ικανοποιημένοι από την εποχή τους. Βλέπουν το μέλλον τόσο λαμπρό. Ο Χριστιανισμός γι' αυτούς είναι τόσο συμβατός με τον κόσμο και είναι τόσο ευχαριστημένοι γι' αυτό, που δεν θα σε συγχωρήσουν αν τους δείξεις ότι πλανώνται. Οραματίζονται στο μέλλον μια παγκόσμια ενωμένη Εκκλησία, με όλους τους ανθρώπους ενωμένους με τον δεσμό της αγάπης. Οι αιρετικοί των διαφόρων αποχρώσεων είναι γι' αυτούς «οι αδελφοί τους Χριστιανοί», από τους οποίους τους εχώρισαν οι εγωισμοί και οι στενοκεφαλιές παρωχημένων εποχών... Για τους ανθρώπους του κόσμου, αυτή η προοπτική του παγκοσμίου κράτους και της παγκοσμίου θρησκείας είναι κάτι το πολύ ευχάριστο. Το ίδιο συμβαίνει και για όσους ποθούν σήμερα την ένωση των «Εκκλησιών» και δεν δίδουν σημασία στην αλήθεια. Για τους τελευταίους αυτούς, τα δογματικά θέματα είναι μισερές βυζαντινολογίες. Αλλά, «διά τούτο πέμψει αυτοίς ο Θεός ενέργειαν πλάνης εις το πιστεύσαι αυτούς τω ψεύδει, ίνα κριθώσι πάντες oι μη πιστεύσαντες τη αληθεία, αλλ' ευδοκήσαντες εν τη αδικία».

Μέσα σ' αυτήν την κοινωνία του Αντιχρίστου,

οι λίγοι που θα μείνουν γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί θα αποτελούν την πέτρα του σκανδάλου, την μόνη παραφωνία μέσα στην τόση διαβολική αρμονία.

Γι αυτούς οι μέρες εκείνες θα είναι ημέρες θλίψεως μεγάλης.

«Και έσεσθε μισούμενοι υπό πάντων των εθνών διά το όνομά μου».

Θα είναι μία νέα περίοδος μαρτυρίου, μαρτυρίου περισσότερο ψυχικού παρά σωματικού.

Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί θα είναι μέσα στο απέραντο παγκόσμιο κράτος οι απόκληροι της κοινωνίας.

«Και ποιήση, όσοι αν μη προσκυνήσωσι τη εικόνι του θηρίου, ίνα αποκτανθώσι.

Και ποιεί πάντας, τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους πτωχούς, και τους ελευθέρους και τους δούλους, ίνα δώσωσιν αυτοίς χάραγμα επί της χειρός αυτών της δεξιάς, ή επί των μετώπων αυτών, και ίνα μη τις δύναται αγοράσαι ή πωλησαι ειμή ο έχων το χάραγμα, το όνομα του θηρίου ή τον αριθμόν του ονόματος αύτού». (Αποκ. 13, 15).

H Ιστορία έχει να μας παρουσιάσει δις την τοπικήν Εκκλησίαν της Κων/λεως άνευ ορθοδόξου επισκόπου. Πρώτον μεν, ότε ούσαν Αρειανοκρατουμένην, ο μεταβάς εκεί προς ενίσχυσιν του Ορθοδόξου ποιμνίου Γρηγόριος ο θεολόγος εύρε αυτό «και ανεπίσκοπον» (MANSΙ 3, 532). Δεύτερον δε επί κακοδόξου Νεστορίου, ότε οί πιστοί, κλήρος και λαος αποκηρύξαντες αυτόν συνήγοντο άνευ αυτού (MANSΙ 4, 1096). Συνεπώς, ο οργανικός σύνδεσμος επισκόπου και αληθείας αποτελεί όρον εκ των ων ουκ άνευ δια την Ορθοδοξίαν της τοπικής εκκλησίας , ης ούτος προίσταται. Δια τούτο και ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ετόνιζε προς τους αντιπάλους του: ''Οι της του Χριστού Εκκλησίας, της αληθείας εισί.

Και οι μη της αληθείας όντες, ουδέ της του Χριστού Εκκλησίας εισί''. (Συγγράμ. Β', 627). Ουχί λοιπόν της Εκκλησίας οι κακοδοξούντες, ουδέ ποιμένες, αλλά ''λύκοι'' εν προβάτου δορά, φορά προβάτων κατεργαζόμενοι, έστω κι αν τιτλοφορώνται αρχιποιμένες, παναγιώτατοι και οικουμενικοί. ''Και τοσούτον μάλλον αν και σφων αυτών κατεψεύδοιντο'' συνεχίζει ο μέγας πατήρ, ''ποιμένας και αρχιποιμένας ιερούς εαυτούς καλούντες και υπ' αλλήλων καλούμενοι. Μηδέ γαρ προσώποις τον Χριστιανισμόν, αλλ' αληθεία και ακριβεία πίστεως χαρακτηρίζεσθαι μεμυήμεθα''. (Ένθ αν). Δια τούτον είχε δίκαιον ο καθηγητής πατήρ Γ. Φλωρόφσκι, όταν έγραφε: ''Πολύ συχνά το μέτρον της αληθείας είναι η μαρτυρία της μεοψηφίας. Είναι δυνατόν να είναι Καθολική Εκκλησία το ''μικρόν ποίμνιον''.

Ίσως υπάρχουν περισσότεροι ετερόδοξοι παρά Ορθόδοξοι. Είναι δυνατόν να εξαπλωθούν οι αιρετικοί παντού και να καταλήξει η Εκκλησία εις το περιθώριον της Ιστορίας ή να αποσυρθεί εις την έρημον. Αυτό συνέβη κατ' επανάληψιν εις την Ιστορίαν και είναι πολύ πιθανόν να συμβεί και πάλιν...''. ''Το καθήκον της υπακοής παύει όταν ο επίσκοπος παρεκκλίνει από τον καθολικόν κανόνα και ο Λαός έχει το δικαίωμα να τον κατηγορήσει, ακόμα δε και να τον καθαιρέσει''. (Αγία Γραφή, Εκκλησία, Παράδοσις, Θεσσαλον. 1977, σελ. 71, 75. Πρβλ. Ι. Κοτσώνη, Προβλήματα Εκκλησιαστικής Οικονομίας, σελ. 113). ''Γιατι όμως αισθάνονται οι Χριστιανοί τόσο πολύ έντονα την ανάγκη να καταφύγουν οπωσδήποτε σε μια διοικητικά οργανωμένη Εκκλησία;

Αυτό γίνεται, γιατι η Ιστορία έχει μεγάλη δύναμη στην ψυχή μας. Επειδή στην Εκκλησία μέσα στους αιώνες την γνωρίσαμε οργανωμένη σε Πατριαρχεία και σε Συνόδους, την ταυτήσαμε με την οργάνωσή της αυτήν, ξεχνώντας ότι κατά την διάρκεια των αιρέσεων, η οργάνωση αυτή χανόταν για τους Ορθοδόξους και γινόταν το όπλο της κακοδοξίας εναντίον τους. Όμως στους αποκαλυπτικούς καιρούς που ζούμε, έχουμε αφήσει πια πίσω την Ιστορία και μπήκαμε στην Εσχατολογία. Η πνευματική μας επιβίωση εξαρτάται από την συνειδητοποίηση αυτού του γεγονότος. Έπεσαν πια όλα τα ιστορικά μας αντερείσματα. Η αποστασία άλλαξε τους ποιμένας σε λύκους και η οργανωμένη Εκκλησία που ξέραμε είναι πια σήμερα αγέλη λύκων και θάνατος προβάτων. Ο διάβολος είναι πια λυμένος.

Για να επιβιώσουμε πρέπει να δούμε την Εκκλησία στη μυστική και μυστηριακή της ουσία, γυμνωμένη από την διοικητική της οργάνωση που γνωρίσαμε στην Ιστορία. Στην αρένα οι μάρτυρες γυμνοί αντιμετώπιζαν τα θηρία. Γυμνή και η στρατευομένη Εκκλησία των εσχάτων καιρών θα παλέψει μαζί τους χωρίς Συνόδους, χωρίς Πατριαρχεία, χωρίς σύνδεσμο των κατά τόπους μικρών Εκκλησιών άλλον από τον Χριστόν και την κοινωνία τους με την θριαμβεύουσα Εκκλησία. Το συνηθισμένο λοιπόν ερώτημα: ''Καλά να φύγουμε από τον Οικουμενισμό, αλλά σε ποια Εκκλησία να πάμε;'' δεν έχει την θέση του σήμερα. Γιατι δεν πρόκειται να πάμε πουθενά, αλλά να μείνουμε στην Εκκλησία του Χριστού, στην Εκκλησία των Πατέρων. Ν' αρνηθούμε τις παραποιήσεις και να μείνουμε στην αλήθεια που από απαλών ονύχων γνωρίσαμε, αλλά δυσκολευόμαστε πια ν' αναγνωρίσουμε σ' αυτό που μας λέγουν, ότι είναι δήθεν Εκκλησία. Αυτή την άρνηση του ψεύδους και των παραποιήσεων, θα την πραγματοποιήσουμε εκεί που βρισκόμαστε, διακόπτοντας απλά κάθε επικοινωνία μαζί της.

Και τότε, όταν θα έχουμε κάνει το πρώτο βήμα που περιμένει από μας ο Θεός, θα έλθει ο ίδιος σε συνάντησή μας και θ' ανοίξει τα μάτια μας που μέχρι τότε όνομα είχαν ότι βλέπουν, αλλά ήταν ανίκανα να δουν τον αληθινό Χριστό. Και όταν τον δούμε θα τρέξουμε στον πιο ακριβό μας φίλο, όπως έτρεξε ο Φίλιππος στον Ναθαναήλ και θα τον καλέσουμε να' ρθει να δει κι αυτός , όσο κι αν αμφιβάλλει για το καλό που μπορεί να έλθει από την Ναζαρέτ. Έτσι σχηματίζεται το ''μικρό ποίμνιο'', η μικρή τοπική εκκλησία. Οι αληθινοί Ισραηλίτες βρίσκουν ο ένας τον άλλον και έρχονται μαζί στον Χριστό, λαικοί και Ιερείς και Επίσκοποι.

Γέρων Θεοδώρητος Μαύρος (+2007)

-------------------------------------------------

Δια της Εγκυκλίου της Ψευδοσυνόδου της Κρήτης καθιερώθηκε και ''Συνοδικά'' ο Οικουμενισμός, ως διακεκηρυγμένη παναίρεση στους κόλπους της επισήμου Εκκλησίας, αναγνωρίστηκε επίσημα η οντολογική ύπαρξη και άλλων Εκκλησιών που έχουν σωστικά μυστήρια και νομοθετήθηκε ''πανορθόδοξα'' η απρόσκοπτη πορεία υπέρ της των πάντων ενώσεως!

Κατοχυρώθηκε ''Συνοδικά'' η φίμωση, η λογοκρισία και η απαγόρευση εις πάντα

μη συμμορφούμενο προς τας οικουμενιστικάς υποδείξεις, νομιμοποιήθηκε το Π.Σ.Ε. αποκτώντας και κατοχυρωμένα οικουμενικό χαρακτήρα και ''ταυτοποιήθηκε'' επισήμως η Ορθοδοξία με τον Οικουμενισμό!(

Οι αποφάσεις της Ληστρικής αυτής Ψευδοσυνόδου έχουν οικουμενικό χαραχτήρα,

αποτελούν πλέον εσωτερικό νόμο των τοπικών εκκλησιών και εγγίζουν όχι μόνο τον κλήρο, μα και παν το ποίμνιο, που κοινωνεί δια των ιερέων και επισκόπων του με τους ακοινωνήτους του Οικουμενικού θρόνου.

Τέλος, η ''Ευχή της των πάντων ενώσεως'' της Μεγάλης Συναπτής, που τόσο υπερφίαλα, βλάσφημα και ανέξοδα ερμηνεύθηκε πρόσφατα από τον Ποντίφηκα του Φαναρίου, ως ένωση όλων των εκκλησιών, διαφορετικών δογμάτων, σημαίνει αυτό και μόνον αυτό:

την ένωση δηλαδή πάντων των ανθρώπων εν αληθεία Ορθοδόξου πίστεως και την επιστροφή τους στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, ως πασίδηλα μετανοημένοι και αναγεννημένοι εκ του Ορθοδόξου βαπτίσματος

ευλογημένοι Χριστιανοί.

Εύχεσθε και προσεύχεσθε!

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΡΑΣΚΑΣ-ΠΡΙΖΡΕΝΗΣ ΕΝ ΕΞΟΡΙΑ

visit counter

Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Παρουσιάζουμε , μετά από σχετική απομαγνητοφώνηση, τη συνέντευξη του Σεβασμιωτάτου Επισκόπου Ξενοφώντος, προϊσταμένου της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν «στην Εξορία». Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στις 23 Απριλίου 2026 στην επίσημη ιστοσελίδα της Επισκοπής « Ράσκας-Πριζρένης εν εξορία».

Σκοπός της παρουσίασης  δεν είναι η ανάλυση ή η κρίση των θέσεων που διατυπώνονται, αλλά η ακριβής παρουσίαση των βασικών θέσεων της συγκεκριμένης εκκλησιαστικής δομής, όπως αυτές διατυπώνονται από τον ίδιο τον Επίσκοπο.

Η Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν «στην Εξορία» αποτελεί μια  περίπτωση οργανωμένης   ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗΣ  στη σύγχρονη Ορθοδοξία: Πρόκειται για μια κοινότητα κλήρου και λαού που δημιουργήθηκε, μετά την απομάκρυνση του Επισκόπου Αρτεμίου από το Κοσσυφοπέδιο το 2010.Ο μακαριστός επίσκοπος Αρτέμιος  αρνήθηκε να υπαχθεί στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Σερβίας, θεωρώντας ότι η επίσημη εκκλησιαστική ηγεσία είχε παρεκκλίνει από την ορθόδοξη παράδοση μέσω του οικουμενισμού και του συμβιβασμού με την πολιτική εξουσία.

Ο Επίσκοπος Ξενοφών παρουσιάζει την Επισκοπή του ως φορέα συνέχειας της πνευματικής κληρονομιάς του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς και του Μακαριστού Αρτεμίου, επιμένοντας στην αυστηρή τήρηση των ιερών κανόνων και στην άρνηση κάθε συμβιβασμού που θίγει το δόγμα. Η συνέντευξη καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: από την εσωτερική οργάνωση και τη δομή της Επαρχίας, την κριτική στην επίσημη εκκλησιαστική ηγεσία και τον οικουμενισμό, έως τα εθνικά ζητήματα, την ιστορική μνήμη, και τις σύγχρονες προκλήσεις όπως ο ψηφιακός έλεγχος και ο μεταανθρωπισμός.

Η παρούσα ανάλυση οργανώνεται σε θεματικές ενότητες, ακολουθώντας τη λογική των ερωτημάτων που τέθηκαν, με στόχο να δώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα του πνευματικού, εκκλησιολογικού και κοινωνικού λόγου της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν «στην Εξορία».

Η συνέντευξη του Επισκόπου Ξενοφώντος είναι μια κατάθεση ενός «μοναχικού δρόμου». Συνδυάζει την αυστηρή δογματική περιφρούρηση με την εθνική αγωνία και την πνευματική ελπίδα. Για τον ίδιο και την κοινότητά του, η «Εξορία» δεν είναι τιμωρία, αλλά το τίμημα της ελευθερίας τους να παραμείνουν αυτό που θεωρούν αυθεντική Ορθοδοξία.

 Στο βίντεο της συνέντευξής του, ο Επίσκοπος Ξενοφών της Ράσκα και Πριζρένης (σε εξορία) αναφέρεται στους συγκεκριμένους πατριάρχες και εκκλησιαστικές προσωπικότητες στο πλαίσιο της κριτικής του κατά του οικουμενισμού, τον οποίο χαρακτηρίζει ως «παναίρεση».

Ακολουθούν τα κύρια σημεία των αναφορών του:

• Μελέτιος Μεταξάκης: Ο Επίσκοπος τον αναφέρει ως το πρόσωπο από το οποίο ξεκίνησε η «μεγάλη πτώση» του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις αρχές του 20ού αιώνα [15:38]. Τον κατηγορεί για την εισαγωγή σειράς «νεοτερισμών» και κανονικών παραπτωμάτων στην πράξη της ελληνικής εκκλησίας [15:48].
• Αθηναγόρας και Δημήτριος: Χαρακτηρίζονται ως συνεχιστές της γραμμής του Μεταξάκη και «ενεργοί συμμετέχοντες» στην οικουμενιστική κίνηση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο [16:41]. Ο Επίσκοπος αναφέρεται ιδιαίτερα στις στενές τους σχέσεις με το Βατικανό και στις συναντήσεις τους με τον Πάπα, όπως η άρση των αναθεμάτων το 1965 από τον Πατριάρχη Αθηναγόρα και τον Πάπα Παύλο ΣΤ' [16:55].
• Βαρθολομαίος: Ο Επίσκοπος Ξενοφών σχολιάζει τη δήλωση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου ότι «ο οικουμενισμός είναι δρόμος χωρίς επιστροφή» [18:25]. Συμφωνεί ότι είναι όντως δρόμος χωρίς επιστροφή, αλλά με την έννοια ότι οδηγεί στην «άβυσσο» και την καταστροφή [18:32]. Υποστηρίζει μάλιστα ότι «ο Θεός των ορθοδόξων και ο Θεός των οικουμενιστών δεν είναι ο ίδιος», ανεξάρτητα από τα άμφια που φορούν [18:59].
•     Σχέση με τον Πάπα: Σχολιάζει τη συνάντηση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον Πάπα ως μέρος μιας σειράς γεγονότων όπου η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία χρησιμοποιεί έναν "πιο μαλακό" και "υποκριτικό" τρόπο προσέγγισης (μέσω της αγάπης και του διαλόγου) για να προσελκύσει τους Ορθοδόξους [19:18].

Γενικότερα, ο Επίσκοπος Ξενοφών χρησιμοποιεί αυτά τα παραδείγματα για να υποστηρίξει ότι η δική του εκκλησιαστική δομή (σε εξορία) παραμένει η «μόνη ελεύθερη σερβική αρχή» που διατηρεί την καθαρότητα της πίστης ενάντια σε αυτές τις οικουμενιστικές τάσεις [39:19].

------------------------------------------------------------------------------

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ ΣΕ ΕΝΌΤΗΤΕΣ

Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ

Ο Επίσκοπος τονίζει ότι η Επαρχία τους αποτελεί συνέχεια της πνευματικής κληρονομιάς του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς και του Μακαριστού Επισκόπου Αρτεμίου, με στόχο τη διαφύλαξη της «καθαρής πηγής» της Ορθοδοξίας. Περιγράφει την Εκκλησία ως έναν θεανθρώπινο οργανισμό και μια ενότητα ιεραρχίας και πιστού λαού, και όχι ως έναν απλό εγκόσμιο θεσμό που πρέπει να συμβιβάζεται με την πολιτική. Η Εκκλησία δεν είναι ένας οργανισμός (όπως μια ΜΚΟ ή ένα κράτος) αλλά ένας ζωντανός οργανισμός, το Σώμα του Χριστού. Ο στόχος της δεν είναι η κοινωνική πρόνοια ή η πολιτική επιρροή, αλλά η παροχή της αιώνιας ζωής στον άνθρωπο μέσω της ένωσής του με τον Θεό. Τονίζει ότι η Εκκλησία δεν είναι μόνο οι Επίσκοποι. Χωρίς τον «πιστό λαό» (το πλήρωμα), η ιεραρχία δεν έχει λόγο ύπαρξης. Υπονοεί ότι ο λαός έχει το αισθητήριο να αναγνωρίζει πότε η ηγεσία παρεκκλίνει από την αλήθεια. Όπως αναφέρει, η πίστη είναι αυτή που καθορίζει την Εκκλησία, και όχι οι «σφραγίδες» των εγκόσμιων γραφείων.

Η «Εξορία» ως Επιλογή: Η χρήση του όρου «στην εξορία» για την Επαρχία τους υποδηλώνει ακριβώς αυτό: ότι προτιμούν να στερηθούν κτίρια και επίσημη αναγνώριση, προκειμένου να μην συμβιβάσουν τα δογματικά και πνευματικά τους πιστεύω με την τρέχουσα πολιτική ατζέντα. Είναι μια θέση που δίνει έμφαση στην αυθεντικότητα έναντι της νομιμότητας, υποστηρίζοντας ότι η αληθινή Εκκλησία βρίσκεται εκεί που ομολογείται σωστά η πίστη, ακόμη και αν βρίσκεται υπό διωγμό.

Η Δομή και η Λειτουργία

Παρά την έλλειψη πρόσβασης σε μεγάλους καθεδρικούς ναούς, η Επαρχία έχει αναπτυχθεί σημαντικά: Αναφέρεται συχνά σε «εκκλησίες-κατακόμβες». Πρόκειται για μικρούς ναούς ή παρεκκλήσια που έχουν χτιστεί σε ιδιωτικά κτήματα, όπου η λατρεία γίνεται με τον παραδοσιακό τρόπο, χωρίς αλλοιώσεις. Τονίζει ότι η καρδιά της Επαρχίας είναι ο μοναχισμός. Περισσότεροι από 100 μοναχοί και μοναχές που εγκατέλειψαν τα μοναστήρια τους στο Κοσσυφοπέδιο το 2010, παραμένουν ενωμένοι κάτω από αυτή τη δομή.

Η «Ετικέτα» του Παρασυνάγωγου

Απαντά στην κατηγορία ότι είναι μια «παρασυναγωγή» ή μια «σέκτα»:

• Δηλώνει ότι η ιστορία της Εκκλησίας είναι γεμάτη από περιόδους όπου η αλήθεια φυλάχθηκε από μια μειοψηφία στην έρημο ή στην εξορία (αναφέροντας τον Άγιο Αθανάσιο και τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή).
• Για τον Ξενοφώντα, η Επισκοπή του είναι «ελεύθερο έδαφος» της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που δεν ελέγχεται από πολιτικά κέντρα.

Η Ηγετική Πυραμίδα

Μετά την κοίμηση του Επισκόπου Αρτεμίου, η ηγεσία οργανώθηκε με τρόπο που να διασφαλίζει τη συνέχεια:Σήμερα υπάρχουν περισσότεροι από ένας επίσκοποι (όπως ο Ξενοφών, ο Χορέπισκοπος Νικόλαος κ.α.), οι οποίοι μοιράζονται τις διοικητικές και πνευματικές ευθύνες. Παρόλο που υπάρχει ιεραρχία, ο Επίσκοπος τονίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα την πιστότητα στην παρακαταθήκη του Αρτεμίου.

Η «Ευλογία της Φτώχειας»

Ο Επίσκοπος παρουσιάζει την οικονομική τους στενότητα όχι ως πρόβλημα, αλλά ως πνευματικό πλεονέκτημα. Υποστηρίζει ότι η έλλειψη πλούτου τους καθιστά ελεύθερους από πολιτικούς εκβιασμούς. «Όταν δεν έχεις να χάσεις κτίρια ή προνόμια, μπορείς να λες την αλήθεια χωρίς φόβο».

Η Στήριξη από τους Πιστούς

Ο Επίσκοπος τονίζει ότι η Επαρχία στην Εξορία επιβιώνει χάρη στις εθελοντικές προσφορές των πιστών.

• Δεν υπάρχουν σταθεροί μισθοί ή οικονομική στήριξη από το κράτος ή το Πατριαρχείο.
• Οι πιστοί προσφέρουν από το υστέρημά τους επειδή αναγνωρίζουν σε αυτή τη δομή την πνευματική καθαρότητα που αναζητούν.

Κατακόμβες και Μονές

Λόγω της ρήξης με το Πατριαρχείο και της απομάκρυνσής τους από τους επίσημους ναούς, η Επαρχία οργανώνεται σε «κατακόμβες» :Πρόκειται για πάνω από 40 λατρευτικούς χώρους σε όλη τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και τη διασπορά. Οι ναοί αυτοί είναι συχνά παρεκκλήσια ενσωματωμένα σε σπίτια ή αυτόνομα κτίσματα σε ιδιωτικά οικόπεδα, ώστε να μην μπορούν να κατασχεθούν από την επίσημη Εκκλησία.

Ο Μοναχικός Πυρήνας

Η οργάνωση είναι κατεξοχήν μοναχοκεντρική:

• Μετακίνηση Αδελφοτήτων: Όταν ο Αρτέμιος απομακρύνθηκε το 2010, ολόκληρες μοναστικές αδελφότητες (από τα μοναστήρια Crna Reka, Sveti Arhangeli κ.α.) τον ακολούθησαν.
• Διασπορά: Αυτές οι αδελφότητες αποτέλεσαν τη «μαγιά» για τη δημιουργία των νέων μοναστικών κέντρων στην εξορία, τα οποία λειτουργούν ως διοικητικά και πνευματικά κέντρα για τους λαϊκούς της κάθε περιοχής.

Διδασκαλία της Εκκλησίας για τα μυστήρια των αιρετικών Μελετίου (Καλαμαρᾶ), Μητροπ. Νικοπόλεως,.(+2012)

visit counter

--------------------------------------------------------

Παρουσιάζουμε στη  συνέχεια απόσπασμα από θεολογική μελέτη του  μακαριστού Μητροπολίτου Νικοπόλεως και Πρεβέζης κυρού Μελετίου , περί των μυστηρίων ,που τελούν αιρετικοί ιερείς, από το βιβλίο του Η Ε ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ.

Τα βασικά σημεία του κειμένου είναι

Α. Η Εκκλησία δεν είναι διοικητικό σωματείο, αλλά ενότητα Πίστης και Αγίου Πνεύματος. Μόνο η αίρεση τη διασπά.

Β. Ο ιερέας παραμένει «πατέρας» και «ποιμένας» μόνο όσο ορθοτομεί την αλήθεια. Αν παρεκκλίνει, θεωρείται «λύκος» και χάνει την πνευματική του ιδιότητα.

Γ.Η ετεροδοξία του ιερέα «μιαίνει» (μολύνει) τα μυστήρια. Η συμμετοχή σε αυτά δεν αγιάζει τον πιστό, αλλά τον καθιστά συνένοχο στην πλάνη.

Δ. Οφείλουν οι πιστοί  να διακόπτουν την κοινωνία ακόμη και με υπόπτους για αίρεση (παράδειγμα: η 35ετής αποχή των Ορθοδόξων στο Ακακιανό σχίσμα).

Ε. Η μνημόνευση είναι η σφραγίδα της ταύτισης στην πίστη. Η διαγραφή (π.χ. Πάπας Βιγίλιος) είναι αναγκαία για να παραμείνει η Εκκλησία καθαρή από την «ασέβεια»

Συμπερασματικά αυτό που καθιστά ορθόδοξο  έναν ιερέα  και έγκυρα τα μυστήρια τα οποία τελεί , είναι ΟΤΑΝ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ  ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΔΟΧΗ & ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΙΣΤΗ . 

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

----------------------------------------------------------------------------

 ΚΕΙΜΕΝΟ

«Κατὰ ἀδιαμφισβήτητον ἐκκλησ. ἀρχὴν ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶναι διοικητικῆς-θεσμικῆς μορφῆς. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐν Πνεύματι μία· εἶναι ἑνωμένη ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. “Εἷς Κύριος· μία Πίστις· ἓν Βάπτισμᾳ· εἷς Θεὸς καὶ Πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν”. Ἡ ἑνότης αὐτὴ παρασαλεύεται μόνον ἀπὸ τὰς ἑτεροδοξίας. Ὁ ἑτέρως, παρ’ ὃ παρέλαβε, φρονῶν, παύει νὰ ἔχῃ τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τὴν κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν Ε΄ Σύνοδον (Πρᾶξ. Α΄ §3, 17) ὑπέρτατο χρέος τῶν ἱερέων, φυλάκων τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι ἡ περιφρούρησις τῆς πίστεως. Ἡ ἔκπτωσις ἱερέων ἀπὸ τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως μιαίνει τὰ ὑπ’ αὐτῶν τελούμενα μυστήρια καὶ αἴρει ἀπὸ αὐτοὺς τὸ χάρισμα τῆς πνευματικῆς πατρότητος. Ἀντὶ ποιμένων ἀποβαίνουν λύκοι, κατατρώγοντες τὸ ποίμνιόν τους (βλ. Πρᾶξ. ΣΤ΄ §15, 10 καὶ Πρᾶξ. Α΄ 3, 14). Διὰ τοῦτο ὁ Ἰουστινιανὸς δηλοῖ (καὶ ἡ Σύνοδος ἐπικυρώνει τὴν ”θέσιν” αὐτὴν (ἐν Πράξει Ζ΄ §16, 1-2), ὅτι οὐδέποτε θὰ ἀνεχθῆ νὰ λάβῃ τὴν θείαν κοινωνίαν ἀπὸ ἱερεῖς ὑπόπτους ἐπὶ αἱρέσει. Καὶ οἱ ὀρθόδοξοι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἀκακιανοῦ σχίσματος ἠρνήθηκαν νὰ κοινωνήσουν τῶν ἀχράντων μυστηρίων ἀπὸ χειρῶν ἁπλῶς ὑπόπτων. “Ἀκοινώνητοι διὰ τί μένομεν ἐπὶ τοσαῦτα (35) ἔτη; Διὰ τί οὐ κοινωνοῦμεν; (Α.C.O. 3, σελ. 72). Ἱερεῖς καὶ πατέρες εἶναι μόνον οἱ τηροῦντες τὴν πίστιν ἀνόθευτον (Πρᾶξ. A΄ §3, 14).

Κάθε ἱερεὺς τελεῖ τὰ ἄχραντα μυστήρια ἀξίως καὶ ἐπὶ ἁγιασμῷ, μόνον ἐφ΄ ὅσον εἶναι ἡνωμένος μὲ τὴν πίστιν τῆς Ἐκκλησίας. Πρὸς δήλωσιν καὶ παραφυλακὴν αὐτῆς τῆς ἑνότητος γίνεται ἡ μνημόνευσις τῶν ἱερῶν διπτύχων. Εἰς μὲν τὰ δίπτυχα τῶν ζώντων ἀναγράφονται καὶ ἐκφωνοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν “κοινωνικῶν” ὀρθοδόξων ἀρχιερέων καὶ πατριαρχῶν. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ Σύνοδός μας, πρὸς περιφρούρησιν τῆς καθαρότητος τῶν ἁγίων μυστηρίων διαγράφει ἀπὸ τὰ ἱερὰ δίπτυχα τὸ ὄνομα τοῦ τότε ἀρχιερατεύοντος πάπα Βιγιλίου (βλ. Πρᾶξ. Ζ΄ §16-17). Εἰς τὰ δίπτυχα τῶν κεκοιμημένων μνημονεύονται μόνον οἱ ὀρθόδοξοι πατέρες καὶ διδάσκαλοι. Διὰ τοῦτο καί, ὅταν διεπιστώθη ὅτι ὁ Θεόδωρος ἐκήρυττεν ἑτεροδιδασκαλίας, διεγράφη τὸ ὄνομά του ἀπὸ τὰ δίπτυχα τῆς ἐν Μοψουεστίᾳ Ἐκκλησίας. Εἶναι “ἀλλότριον τῶν χριστιανῶν νὰ δέχωνται τὴν ἀσέβειαν (=αἵρεσιν) ἐξ ἴσου μὲ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν” (Πρᾶξ. Α΄ §3, 13). Ὅλοι οἱ ἱερεῖς πρέπει νὰ ἔχουν μία καὶ μόνον γνώμην (Πρᾶξ. Β΄ § 5, 7).

(«Ἡ Πέμπτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος» τοῦ Μελετίου (Καλαμαρᾶ), μητροπ. Νικοπόλεως, Ἀθῆναι 1985, σελ. 104-17).