Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 2013
Πέμπτη 17 Ιανουαρίου 2013
Ποια μυστική πανάρχαια επίκληση λέμε "όταν λέμε την αλφάβητο" και τι σημαίνει;
visit counter
Κοντοζίδη Πολυκάρπου
Φοιτητή Η΄ εξ. Ι.Σ. Α.Ε.Α.Θ.
Η ελληνική μας γλώσσα είναι η τελειότερη που έχει δημιουργηθεί στα χρονικά της ανθρώπινης ιστορίας. Πρόκειται για μια γλώσσα που έχει αναπτυχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να έχει άμεση σχέση με τη μαθηματική γλώσσα και να περικλείει μια "αφανή αρμονία". Όπως έγραψε ο Ιάμβλιχος στα "Θεολογούμενα της αριθμητικής" ("Περί δεκάδος" 64-15,20): "Ακόμα η δεκάδα γεννά τον (αριθμό) 55, ο οποίος περιέχει θαυμαστά κάλλη. Εάν δε υπολογίσεις τα ψηφία της λέξης 'εν' (δηλ. ένα) σε αριθμούς, βρίσκεις άθροισμα 55".
Οι ελληνική αριθμοί δεν είναι τα ψηφία αλλά τα γράμματα της αλφαβήτου μας τονισμένα ως σύμβολα αριθμών (π.χ. α΄=1, β΄=2 κ.ο.κ.). Όπως είδαμε προηγουμένως, με αυτό τον τρόπο οι λέξεις μπορούν να αναλυθούν σε αριθμούς σχηματίζοντας τους "λεξαρίθμους". Έτσι καθετί προσλάμβανε ξεχωριστή σημασία μέσα από έναν συνδυασμό μαθηματικών και ονομάτων. Για παράδειγμα, ο αριθμός της χρυσής τομής προκύπτει από τους λόγους ΑΠΟΛΛΩΝ : ΑΡΤΕΜΙΣ, ΕΣΤΙΑ: ΗΛΙΟΣ, ΑΦΡΟΔΙΤΗ : ΖΕΥΣ.
Θα πρέπει να προσέξουμε κάτι ιδιαίτερο το οποίο συμβαίνει με το ελληνικό αλφάβητο κρύβει μια μυστική επίκληση! Εάν πάρουμε τα γράμματά του και τα θέσουμε στη σειρά, ως δια μαγείας εμφανίζεται μια αρχαία προσευχή που εξυμνεί το Φως και την Ψυχή! Έχουμε, λοιπόν:
"Αλ φα, βη τα Γα! Αμα δε Ελ, τα εψ ιλών. Στη ίγμα, (ίνα) ζη τα, η τα, θη τα Ιώτα κατά παλλάν Δα. (Ινα) μη νυξ η, ο μικρόν (εστί) πυρός δε ίγμα ταφή εψ ιλών, φυ (οι) Ψυχή, ο μέγα (εστί)!"
Η μετάφραση έχει ως εξής: "Νοητέ ήλιε, εσύ που είσαι το φως, έλα στη Γη! Κι εσύ, ήλιε ορατέ, ρίξε τις ακτίνες σου στον πηλό που ψήνεται. Ας γίνει ένα καταστάλαγμα για να μπορέσουν τα Εγώ να ζήσουν, να υπάρξουν και να σταθούν πάνω στην παλλόμενη Γη. Ας μην επικρατήσει η νύχτα, που είναι το μικρόν, και κινδυνεύσει να χαθεί το καταστάλαγμα της φωτιάς μέσα στην αναβράζουσα λάσπη, κι ας αναπτυχθεί η Ψυχή, που είναι το μέγιστο, το σημαντικότερο όλων!"
Τη μυστική αυτή επίκληση μαθαίνουμε να κάνουμε όλοι ασυνείδητα από την ώρα που μαθαίνουμε το ελληνικό αλφάβητο! Επίσης έρευνες δείξανε πως οι μελέτη της αρχαιοελληνικής γλώσσας, διευρύνει τον νου! Δεν είναι τυχαίο, που σε έρευνα Αμερικανών για την τεχνητή νοημοσύνη, διαπιστώσανε πως για να επικοινωνήσουν δύο υπολογιστές μεταξύ τους και να έχουν μία λογική συζήτηση, χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν την αρχαία Ελληνική γλώσσα και μόνο! Τελευταία καταμέτρηση μάλιστα έδειξε πως η Ελληνική γλώσσα συν της αρχαιοελληνικής, περιέχει πάνω από 6.000.000(!) λέξεις και πολλές που ακόμα δεν γνωρίζουμε ενώ π.χ. η Αγγλική φτάνει μόλις τις 40000.
Τελικά πόσα ακόμη μυστικά μπορεί να κρύβει η ελληνική γλώσσα;Πολύ περισσότερα από όσα πιστεύουμε και σίγουρα ακόμα περισσότερα από όσα μπορεί να χωρέσουν στις σελίδες ενός αφιερώματος.
Πηγές: http://www.mylady.gr/arthra/2013/01/14-fovero!!!-poia-mustiki-panarhaia-epiklisi-leme-en-agnoia-mas-otan-leme-tin-alfavito-kai-ti-simainei/
strangehellas.blogspot.
Παρασκευή 11 Ιανουαρίου 2013
Πέμπτη 3 Ιανουαρίου 2013
Ἀναζητώντας ἀπαντήσεις στήν ὑπαρξιακή ἀγωνία τῶν ἐφήβων
visit counter
π. Χριστόδουλος Μπίθας
Καθώς ἡ οἰκουμένη κι ἡ Ἑλλάδα πού ξέραμε ἀλλάζουν ραγδαῖα, μαζί κι ἐμεῖς, παρατηροῦμε ἀμήχανοι τίς μεγάλες ἀλλαγές στήν σκέψη καί τήν συμπεριφορά τῶν ἐφήβων. Ὁ κόσμος μέσα στόν ὁποῖο ζοῦν τούς βιάζει νά μεγαλώσουν ἀφύσικα γρήγορα, πρίν τήν ὥρα τους, κι ἐκεῖνοι μέ τήν σειρά τους, ἔκπληκτοι μικρομέγαλοι, προσπαθοῦν νά ἀφομοιώσουν συναισθήματα, γεγονότα καί καταστάσεις πού τούς ξεπερνοῦν κατά πολύ. Καί καθώς συμβαίνει αὐτό, φουντώνουν μέσα τους ἕνα σωρό ὑπαρξιακά ἐρωτήματα, πού στίς παλιότερες γενιές ἀκολουθοῦσαν πιό φυσικά τά στάδια τῆς ἀνάπτυξης.
Τά παιδιά κι οἱ ἔφηβοι ἀντιγράφουν τόν δικό μας κόσμο, τίς δικές μας συνήθειες, τά λάθη μας, τίς φοβίες μας, τήν δική μας ἁμαρτία κι ἀστοχία. Τά ζοφερά προβλήματα πού συσσωρεύτηκαν τά τελευταῖα χρόνια στήν πατρίδα μας - ἀνεξέλεγκτη μετανάστευση, ἐγκληματικότητα, ἔλλειψη ἀστυνόμευσης, πιθανοί κίνδυνοι μέ τούς κάθε λογῆς γείτονές μας, κατάρρευση τῆς πολιτικῆς σκηνῆς, μόνιμη κρίση στήν παιδεία, ἀκραῖος λαϊκισμός, ἀνεργία, φτώχεια καί τόσα ἄλλα - ἔχουν τρομάξει τούς ἀνθρώπους. Σέ αὐτό τό διαρκῶς μεταβαλλόμενο καί ἀνασφαλές περιβάλλον, τά παιδιά μεγαλώνουν μέ ἄγχος κι ἀγωνία γιά τό σήμερα καί τό αὔριο. Ἔχοντας σάν μόνιμο ρεφραίν στ’ αὐτιά τους ἀπό τά μικράτα τους τόν ἦχο τῶν κινούμενων κεφαλῶν τῆς τηλεόρασης, τήν ἀκατάσχετη πολιτικολογία, τήν κινδυνολογία, τόν φόβο, τήν γκρίνια καί τόν αὐτοκαταστροφικό μηδενισμό γιά ὁτιδήποτε ἀφορᾶ τήν ἑλληνική πραγματικότητα, καταφεύγουν στόν δικό τους κόσμο ὅπου ἀναζητοῦν καταφύγιο. Τά διαδικτυακά παιχνίδια, τά κοινωνικά δίκτυα, τό lifestyle, ὁ ἐμπορικός κινηματογράφος, ἡ δισκογραφία καί ἡ μόδα, ἀποτελοῦν τόν τόπο ὅπου ἐπικοινωνοῦν μέ τούς δικούς τους κώδικες καί διαμορφώνουν τήν φαντασία τους ἀνάλογα.
Ὅσο ὅμως κι ἄν κρύβονται ἀπό τόν κόσμο τῶν ἐνηλίκων, αὐτός τούς καθορίζει, αὐτός τούς διαμορφώνει καί τούς κατευθύνει. Κι ὅσο οἱ μεγάλοι, ἐμεῖς δηλαδή, δέν ἔχουμε νόημα ζωῆς νά μᾶς κινεῖ καί νά μᾶς ἐλευθερώνει ἀπό τό ὑπαρξιακό μας κενό, τόσο θά συσκοτίζουμε τίς ἐφηβικές ψυχές. Ὅσο κι ἄν τούς βομβαρδίζουμε μέ κοινωνικοπολιτικές ἤ θρησκευτικές θεωρίες, αὐτά, φοβισμένα, ἀγχωμένα κι ἀνασφαλῆ, θά ὑποφέρουν ἀπό ὑπαρξιακή ἀγωνία, πού ἔμμεσα ἤ ἄμεσα τούς κτυπᾶ διαρκῶς τήν πόρτα.
Ὅταν ἐπιχειρήσουμε νά ρωτήσουμε τούς ἐφήβους σχετικά μέ τά βασικά ὑπαρξιακά προβλήματα, θά ἀκούσουμε ἀπαντήσεις πού φανερώνουν τήν ρευστότητα τῆς ἐποχῆς μας. Οἱ ἔφηβοι εἶναι βυθισμένοι μέσα σέ ἕνα κυκεῶνα συγκρητισμοῦ. Ὅλα παίζουν κι ὅλα ἀκούγονται. Ἡ θρησκευτική δεισιδαιμονία τῆς καλῆς γιαγιᾶς, ἡ πειστική διδασκαλία τοῦ πολιτικῶς ὀρθοῦ καθηγητῆ, ἡ ἐκκοσμικευμένη ἀντίληψη τοῦ πατέρα, τά ὡραῖα λόγια τοῦ καλοῦ θεολόγου, οἱ βουδιστικές ἀπόψεις πού διάβασε στό διαδίκτυο, τό τελευταῖο ἄρθρο τοῦ Dawkins ἐνάντια στίς θρησκεῖες, ἡ φαιδρή παρουσία κάποιου ἱερωμένου στήν τηλεόραση, ἡ θεωρία συνωμοσίας σ’ ἕνα ντοκυμαντέρ, ὁ καλός παπᾶς τῆς ἐνορίας, οἱ ἐπαναστατικοί στίχοι ἑνός ρόκ τραγουδιοῦ, ὁ καλός καί ἰδανικός ἥρωας στήν τελευταία Ἀμερικάνικη ταινία πού ὄμως σκοτώνει 100 ἐχθρούς σέ δύο ὧρες, ὁ ἐντυπωσιασμός ἀπό τήν συνέντευξη ἑνός πόπ ἰνδάλματος καί οὕτω καθ’ ἑξῆς.
Μιά ὑπαρξιακή σαλάτα ἀναπαράγεται στό μυαλό τῶν παιδιῶν πού συσκοτίζει τά πάντα, τά μπερδεύει, τά κάνει θολά καί ἀσαφῆ. Ἄν στίς προηγούμενες δεκαετίες ὁ ἰδεαλισμός τῶν ἐφήβων εὕρισκε διέξοδο στίς πολιτικές ἰδεολογίες ἤ στήν παραδοσιακή θρησκευτικότητα, σήμερα, τίποτε ἀπό αὐτά δέν εἶναι βέβαιο. Ἐννοεῖται, πώς αὐτό εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς στρεβλῆς καί συγκεχυμένης ταυτότητας τοῦ Νεοέλληνα, πού δέν ξέρει ποιός εἶναι καί ποῦ πάει. Ἀνάμεσα ἀπό Ἀνατολή καί Δύση, ἀπό τήν ἀποδόμηση τῶν πάντων καί τούς ἐθνικούς μύθους, ἀπό τήν ξενομανία καί τόν στεῖρο ἐθνικισμό, ἀπό τήν συντηρητικότητα καί τόν ψευδομοντερνισμό, ἀπό τήν ξύλινη θρησκευτικότητα καί τήν ὀρθή πίστη, ἀκόμα ψάχνει νά βρεῖ ποιός εἶναι, ἄν ποτέ βέβαια τά καταφέρει.
Παράλληλα, τά θέματα σχετικά μέ τόν ἔρωτα καί τό γενετήσιο ζήτημα, χαρακτηρίζουν σέ ὑπερβολικό βαθμό - ἔμμεσα ἤ ἄμεσα - τήν συμπεριφορά τους, πρίν καλά-καλά ὁλοκληρωθεῖ ἡ διαμόρφωση τῆς ἀφηρημένης σκέψης. Βασανίζονται ὑπερβολικά μέ τήν ἐμφάνισή τους κι ἀναζητοῦν ὄχι μόνο τό φλέρτ ἀλλά καί πολλά παραπάνω, σέ ἡλικίες πού ἐμεῖς παίζαμε ἀκόμα στρατιωτάκια καί κοῦκλες. Πολλά παιδιά πρίν ἀκόμα μποῦν στό Γυμνάσιο, ἔχουν δεῖ στό διαδίκτυο εἰκόνες ἐρωτικῶν περιπτύξεων πού οἱ παλιότερες γενιές δέν μπορούσαμε κἄν νά φανταστοῦμε ὅτι ὑπάρχουν, τοὐλάχιστον προτοῦ τελειώσουμε τό σχολεῖο. Εἶναι ἑπόμενο, πολλά ἀπό αὐτά, ὅταν φουντώσει ἡ ἐφηβεία μέσα τους, νά πασχίζουν νά τά κάνουν πράξη μέ κάθε τρόπο ἤ νά αἰσθάνονται ἄσχημα ἄν δέν τό ἔχουν ἤδη πραγματοποιήσει.
Νά τονίσουμε ἐδῶ, πώς τίς τελευταῖες δεκαετίες, τά παιδιά μεγαλώνουν μέσα σέ ἕναν ὀργιώδη καταναλωτισμό, ὅπου ἡ εὐδαιμονία ὁρίζεται μέ τήν ἀπόκτηση ὑλικῶν ἀγαθῶν. Στά χρόνια πού πέρασαν, ὅλα τά καλά τοῦ κόσμου ὑπῆρξαν μέσα στά σπίτια, ἀκόμα καί τῶν ἀσθενέστερων οἰκονομικά κοινωνικῶν στρωμάτων καί τά παιδιά μάθαιναν ἀπό τούς γονεῖς καί ἀπό τήν διαρκῆ ἔκθεση στήν διαφήμιση, ὅτι ἄν ἔχεις εἶσαι κάποιος, κι ὅτι ὅσα περισσότερα ἔχεις τόσο πιό πολύ προσεγγίζεις τήν εὐδαιμονία. Τό αἴτημα τῆς σοφίας, πού ἐπί αιῶνες ὑπῆρχε ὡς στόχος τῆς ζωῆς στόν ἀνθρώπινο πολιτισμό, καί βέβαια τῆς ἁγιότητος, μοιάζει νά ἔχει ἐξαφανιστεῖ ἀπό τό λεξιλόγιο τῶν Νεοελλήνων καί συνεπῶς καί τῶν παιδιῶν, καί παραμένει μόνο στό ἀμήχανο τραγουδάκι τῶν γενεθλίων.
Καθώς οἱ ὁρμόνες ἐκρήγνυνται στά σωματά τους, οἱ ἔφηβοι ἀναζητοῦν νόημα στήν ζωή, πασχίζουν νά διαμορφώσουν ταυτότητα, μπερδεύονται καί ἀγχώνονται, φοβοῦνται καί λυποῦνται, ἀποροῦν καί ἐξίστανται, προσπαθοῦν νά ἀρέσουν, ὑποφέρουν γιά τό ἄν εἶναι ὄμορφοι καί ἀποδεκτοί, περνοῦν ὧρες ὁλάκερες μπροστά στόν καθρέφτη παρατηρῶντας ἀτέλειες, φαντασιώνονται ἰδανικές καταστάσεις, δημιουργοῦν ἰδεολογήματα, ἀντιδροῦν, παρασύρονται ἀπό συναισθήματα καί παρορμήσεις, πέφτουν σέ κυκλοθυμία, κραυγάζουν καί ὀνειρεύονται. Ἄν ὁ γονιός δέν σταθεῖ μέ ἐπίγνωση καί προσοχή δίπλα στό παιδί του, τά ἐφηβικά προβλήματα διογκώνονται, τό ἄγχος, ἡ ἀβεβαιότητα κι ἡ ἔλλειψη αὐτοπεποίθησης ἀποδιοργανώνουν κι ἐξουθενώνουν τόν ἔφηβο.
Κι ἄν οἱ μεγάλοι ἀρχίσουν τήν ἀντιπαράθεση, τά παιδιά ὑποφέρουν καί ἀγχώνονται ἀκόμα περισσότερο. Πολλοί ἀντιδροῦν ἔντονα στήν κοσμοθεωρία τῶν γονιῶν τους γιατί ἔτσι αἰσθάνονται ὅτι συγκροτοῦν τήν δική τους ταυτότητα. Ἄλλοι προσπαθοῦν ἀπεγνωσμένα νά ταυτιστοῦν μέ τόν γονιό γιά νά νοιώσουν ἀποδοχή. Οἱ περισσότεροι, πάντως, κινοῦνται ἀνάμεσα στά δύο ἄκρα, τοῦ ἀντιδραστικοῦ καί τοῦ καλοῦ παιδιοῦ, μιά κι ἡ σύγχρονη οἰκογένεια τό εὐνοεῖ. Ἀρκετοί γονεῖς γίνονται ὑπερπροστατευτικοί, μέ ἀφορμή τούς διαφόρους καί πολλούς κινδύνους τῆς ἐποχῆς καί πνίγουν τά παιδιά τους.
Καί τότε εἶναι πιό εὔκολο ὁ ἀπεγνωσμένος ἔφηβος νά ζητήσει νά ἐνταχθεῖ σέ διαφόρων εἰδῶν ὀμάδες - πολλές φορές ἐπικίνδυνες - ὅπου θά βρεῖ τήν ἐπιβεβαίωση πού τοῦ ἀρνοῦνται οἱ δικοί του.
Καί ἄν ὅλα αὐτά ἰσχύουν γιά τόν μέσο Νεοέλληνα ἔφηβο, μέ τά παιδιά τῆς ἐκκλησίας τί γίνεται; Ἄν ἀφήσουμε στήν ἄκρη τῆς μεγαλοστομίες καί τήν εἰκονική πραγματικότητα πού πολλές φορές χαρακτηρίζει τόν τρέχοντα ἐκκλησιαστικό λόγο, θά διαπιστώσουμε ὅτι μᾶλλον καί στίς Χριστιανικές οἰκογένειες ἰσχύουν περίπου τά ἴδια. Πολλοί γονεῖς προφυλάσσουν τά παιδιά τους ἀπό τό περιβάλλον γιά νά μήν «ξεφύγουν», ὅμως ἀργά ἤ γρήγορα θά γοητευτοῦν κι αὐτά ἀπό τόν κόσμο τοῦτο καί κάποια θά πέσουν ἵσως καί μέ περισσότερη ὄρεξη στόν καταναλωτικό παράδεισο. Λίγοι εἶναι κατ’ ούσίαν ὅσοι μεγαλώνουν τά παιδιά τους μέ τέτοιο τρόπο πού νά δίνει κατεύθυνση καί νόημα ζωῆς κι ὄχι μιά ἐπιφανειακή θρησκευτικότητα. Σταδιακά, μέσα στά τελευταῖα χρόνια, ὅλο καί πιό γρήγορα ἀπό τίς ἀρχές τοῦ Γυμνασίου, τά παιδιά τῶν χριστιανικῶν οἰκογενειῶν ἐκφράζουν πολλές ἀμφιβολίες, ἐπηρεάζονται κι αὐτά ἀπό τό περιβάλλον γύρω τους καί τέλος ἐγκαταλείπουν τήν ἐκκλησιαστική ζωή, στήν προσπάθεια νά συγκροτήσουν τήν ταυτότητά τους.
Καί βέβαια, δέν εἶναι ἀπαραίτητα κακό αύτό, ἀφοῦ ἡ πίστη δέν ἀποκτᾶται κληρονομικά, ὅμως δέν εἶναι καθόλου σίγουρο ὅτι ἡ μέση θρησκευτική διαπαιδαγώγηση, μπορεῖ νά ἐπηρεάσει ἀποτελεσματικά τήν ἀλλοίωση πού φέρνει στόν ἔφηβο ὁ σύγχρονος τρόπος ζωῆς. Στά χρόνια πού πέρασαν, ἀρκετοί Ὀρθόδοξοι ζήσαμε ἕνα ἐκκοσμικευμένο μοντέλο Χριστιανικῆς πίστης, ὅπου ἄλλοι ἀπό ἐμᾶς, εἴτε μέ ὑψηλές τάχα θεωρητικολογίες εἴτε μέ τήν ἀγροτικοῦ τύπου δεισιδαιμονία πού παραλάβαμε ἀπό τούς παλιότερους (ἀλλά χωρίς τήν εὐσέβειά τους), καταφέραμε νά ζοῦμε ὅπως κι οἱ ἐκτός ἐκκλησίας, χωρίς μετάνοια καί οὐσιαστικό νόημα ζωῆς, περισσότερο σάν φαρισαῖοι καί λιγότερο ὡς ἅλας τῆς γῆς. Καταναλώσαμε μετά μανίας, χτίσαμε πολυτελῆ σπίτια, πολιτικολογήσαμε ἐπαρκῶς, αὐτοδικαιωθήκαμε ἠθικολογικά καί στά παιδιά δώσαμε παράδειγμα τέτοιο, πού εἶχε, ὄχι διπλό, ἀλλά πολλαπλό μήνυμα καί τά μπερδέψαμε πολύ. Κι ἔτσι, ὅταν πασχίζαμε νά τά ἀποτρέψουμε ἀπό τήν σαγήνη τοῦ κόσμου τούτου, δέν μπορούσαμε νά πείσουμε, γιατί εἴχαμε γλῶσσα θρησκευτική κι ὄχι παράδειγμα.
Εἶναι ἡ ἀστοχία μας πού τούς ταράζει, τούς φοβίζει, τούς ἐξαγριώνει. Εἴμαστε ἐμεῖς πού τούς λέμε ψέμματα, δέν τούς δίνουμε παράδειγμα, δρόμο πρός τήν Ἀλήθεια. Κι ὅταν αὐτοί πονᾶνε, ἀντί νά τούς δείξουμε ὅτι παρόμοια ἀγωνία ἔχουμε γιά τήν ζωή - ἁπλῶς σέ ἄλλη φάση εἴμαστε - τούς κουνᾶμε τό δάχτυλο διδακτικά. Μόνο πού δέν βλέπουμε αὐτό πού ἐκεῖνοι βλέπουν, δηλαδή τήν γυμνή μας πραγματικότητα. Στήν πραγματικότητα, δέν ὑπάρχει χάσμα γενεῶν, ἀλλά τό χάσμα πού δημιουργεῖ ἡ ἁμαρτία στούς ἀνθρώπους. Ἄν ἐμεῖς οἱ μεγάλοι ἤμασταν πιό διακριτικοι, πιό σοφοί, πιό ἀγαπητικοί, περισσότερο Ἅγιοι, οἱ ἔφηβοι θά ἦταν πιό ἥσυχοι μέσα στά ἰδιαίτερα προβλήματά τους.
***
Γιά νά ὁλοκληρώσουμε, τήν εἰσήγησή μας, πραγματοποιήσαμε μέ τήν βοήθεια τῶν κατηχητῶν τοῦ ναοῦ μας, ἀλλά καί ἀδελφῶν καθηγητριῶν, μία ἔρευνα [1] σχετικά μέ τίς ὑπαρξιακές ἀγωνίες τῶν ἐφήβων σήμερα.
Ἡ ἔρευνα εἶχε σάν σκοπό νά διερευνήσει σέ ἕνα πρῶτο ἐπίπεδο τίς τάσεις πού ὑπάρχουν στούς νέους ἀνθρώπους, ὅσον ἀφορᾷ συγκεκριμένα ὑπαρξιακά ἐρωτήματα Τά σχολεῖα πού συμμετεῖχαν, εἶναι τό Λύκειο Μάνδρας (31 παιδιά), ἕνα ἰδιωτικό λύκειο στά Πατήσια (24 παιδιά) καί τό Ἐπαγγελματικό Λύκειο Πειραιᾶ (37 παιδιά). Ἀπό τό κάθε σχολεῖο ἐπιλέχθηκε μία τάξη.
Προσθέσαμε στήν ἔρευνά μας καί παιδιά ἴδιας ἠλικίας ἀπό τήν κατηχητική συντροφιά τοῦ Ἱ. Ναοῦ Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Μοσχάτου, ὅπου διακονοῦμε. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἐπιτεύχθηκε μία σχετική ποικιλομορφία ἀπαντήσεων, ἡ ὁποία κατά τή γνώμη μας εἶναι πολύ χρήσιμη γιά τήν ἐξαγωγή συμπερασμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τούς νέους των ἡλικιῶν αὐτῶν καί σίγουρα ἀποτελεῖ ἀφετηρία γιά περαιτέρω ἔρευνα πάνω στό συγκεκριμένο ζήτημα.
Οἱ ἐρωτήσεις πού τούς θέσαμε ἦταν οἱ ἑξῆς:
Τί σέ φοβίζει;
Τί σέ ἀγχώνει;
Τί εἶναι ὁ θάνατος καί τί συμβαίνει μετά ἀπ’ αὐτόν;
Ὑπάρχει κάποιο νόημα στήν ζωή;
Γιατί ὑπάρχει πόνος καί ἀδικία;
Τί εἶναι ὁ Θεός γιά σένα;
Στήν ἔρευνά μας, [2] φαίνεται τό μέλλον νά εἶναι ἡ κύρια πηγή ἄγχους τῶν ἐφήβων, βραχυπρόθεσμα (τό σχολεῖο) ἤ μακροπρόθεσμα (ἡ δουλειά).
Πηγές φόβου ἀποτελοῦν κυρίως ἡ μοναξιά, οἱ διάφορες μεμονωμένες φοβίες (ὕψος, σκοτάδι, ἐρπετά κ.α.) καί ἡ ἀβεβαιότητα γιά τό μέλλον.
Ὑπάρχουν σοβαρές ἐνδείξεις ὅτι οἱ αἰτίες φόβου τῶν ἐφήβων παρουσιάζουν διακυμάνσεις μέ βάση τά δημογραφικά χαρακτηριστικά, δηλαδή πιθανόν νά ὑπάρχει μία τάση, ὅσο μεγαλώνουν τά παιδιά καί ὅσο περισσότερο προέρχονται ἀπό οἰκονομικά ὑποδεέστερες οἰκογένειες, τόσο περισσότερο νά αὐξάνεται ὁ φόβος καί ἡ ἀβεβαιότητα γιά τό μέλλον, ἐνῷ ἀντίστοιχα σέ μικρές ἡλικίες παίζει σημαντικότερο ρόλο ὁ φόβος τῆς ἀπόρριψης καί τῆς μοναξιᾶς.
Οἱ ἔφηβοι σέ μεγάλο βαθμό πιστεύουν στήν μετά θάνατο ζωή, ὡστόσο δέν ἔχουν κάποια συγκροτημένη ἄποψη γιά τό τί συμβαίνει, ἐνῷ ἐκεῖνοι πού ἐνσωματώνουν χριστιανικές ἀπόψεις στίς ἀπαντήσεις τους εἶναι λίγοι. Ἐπίσης, εἶναι σημαντικό τό ποσοστό πού πιστεύει ὅτι ὁ θάνατος εἶναι ἁπλῶς μιά φυσική διαδικασία. Καί πάλι ἐξετάζεται ἡ συσχέτιση δημογραφικῶν χαρακτηριστικῶν μέ τήν ἀντίληψή τους γιά τόν θάνατο.
Ἰδιαίτερη ἐντύπωση κάνει ἡ πίστη στήν μετεμψύχωση πού παρουσιάζει τό δεῖγμα ἀπό τό Ἰδιωτικό Λύκειο - πιθανότατα ἔχει νά κάνει μέ τό ὑψηλό οἰκονομικό ἐπίπεδο τῶν γονιῶν τους. Σημαντικό ποσοστό ἀπαντήσεων μέ χριστιανικές ἀπόψεις παρουσιάζει τό δεῖγμα ἀπό τό Λύκειο τῆς Μάνδρας, γεγονός τό ὁποῖο πιθανόν νά ἐξηγεῖται ἀπό τό ὅτι πρόκειται γιά πιό παραδοσιακό, μή ἔντονα ἀστικοποιημένο περιβάλλον.
Στό νόημα τῆς ζωῆς, προκαλεῖ τό ἐνδιαφέρον τό ἐξαιρετικά χαμηλό ποσοστό τῶν ἐφήβων πού θεωροῦν ὡς νόημα κάτι τό ὁποῖο εἶναι ἔξω ἀπό τόν ἑαυτό τους, εἴτε αὐτό ἀφορᾷ πρόσωπα πού ἀγαποῦν, εἴτε τό εὐρύτερο κοινωνικό σύνολο, εἴτε ἀφορᾷ τήν ἀφοσίωσή τους σέ κάποια ἰδέα, ἰδεολογία, ἀνώτερη δύναμη ἤ θρησκεία. Ἀντίστοιχα, τό ποσοστό τῶν παιδιῶν πού ἔχουν σάν νόημα ζωῆς κάτι πού ἔχει νά κάνει μέ τήν προσωπική τους ὁλοκλήρωση καί ἰκανοποίηση τῶν ἐπιθυμιῶν τους εἶναι ἰδιαίτερα μεγάλο.
Ἐπίσης, συχνά ἑρμηνεύουν τήν ἀδικία πού ὑπάρχει στόν κόσμο ὡς ἐμπειρία πού ὀδηγεῖ στήν προσωπική τους ὁλοκλήρωση καί ὡρίμανση, ἐνδέχεται ὡστόσο ὅσο μεγαλώνουν νά ἀλλάζουν τήν στάση τους στό συγκεκριμένο ζήτημα καί νά καταλήγουν στό ὅτι, "ἔτσι εἶναι ἡ ζωή".
Τά παιδιά δείχνουν νά πιστεύουν στήν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ σέ πολύ μεγάλο ποσοστό, ἐνσωματώνοντας στοιχεῖα ἐγγύτητας στήν ἀντίληψή τους γιά Ἐκεῖνον (τόν ἀντιλαμβάνονται περισσότερο σάν προστάτη καί βοηθό, σάν κάποιον δικό τους), περισσότερο ἀπό ὅτι στοιχεῖα πού δείχνουν ἀπόσταση (Θεός δημιουργός, δυνάστης, κριτής). Ἐντυπωσιακό εἶναι ὅμως, ὅτι στό ἰδιωτικό σχολεῖο, 33% τῶν ἐφήβων δηλώνουν ὅτι δέν ξέρουν ἤ δεν πιστεύουν ὅτι ὑπάρχει Θεός.
Ἔχει ἐνδιαφέρον νά σχολιάσουμε ξεχωριστά τίς ἀπαντήσεις τῶν ἐφήβων τῆς κατηχητικῆς μας συντροφιᾶς, ἀφοῦ παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ὁμοιογένειας. Προφανῶς, ἡ διαφορά στίς ἀπαντήσεις, προέρχεται ἀπό το ὅτι ἔχουν συνηθίσει νά συμμετέχουν σέ ὁμαδικές συζητήσεις, ἀλλά καί τό ὅτι προέρχονται ἀπό ἐκκλησιαστικές οἰκογένειες.
Στήν ἐρώτηση, τί σέ φοβίζει περισσότερο, ἐντύπωση προξενεῖ ὅτι τά μισά παιδιά ἀνέφεραν τόν θάνατο, ἐνῷ τά ἄλλα μισά τήν μοναξιά.
Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, ἔχουν μεγάλες ὁμοιότητες μέ τά παιδιά τῶν 3 σχολείων, δηλαδή κυριαρχεῖ τό βραχυπρόθεσμο καί τό μακροπρόθεσμο μέλλον.
Ἐδῶ, εἶναι ἀξιοσημείωτο τό σχετικά ὑψηλό ποσοστό τῶν ἐφήβων πού ὡς νόημα τῆς ζωῆς τους, δηλώνουν κάτι τό ὑπερβατικό, ἐνῷ οἱ μισοί δήλωσαν ὡς νόημα ζωῆς τήν σχέση μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους. Κανείς δέν ἀνέφερε ὡς νόημα ζωῆς κάτι πού ἔχει νά κάνει μέ τόν ἑαυτό του, ὅπως ἀπάντησαν τά παιδιά τῶν σχολείων.
Ὅσον ἀφορᾷ τήν μετά θάνατον ζωή, ὅλα τα παιδιά δηλώνουν τήν πίστη τους σέ αὐτή, ὡστόσο ἑστιάζουν κυρίως στόν πόνο τοῦ ἴδιου τοῦ θανάτου.
Στήν ἐρώτηση γιά τόν Θεό, ἐνσωματώνουν στίς ἀπαντήσεις τους σχεδόν ὅλοι, στοιχεῖα ἐγγύτητας, θεωρώντας τόν Θεό ὡς προστάτη καί βοηθό, ἐνῷ ἐντύπωση κάνει τό ὅτι ἀκόμη καί τά παιδιά πού δηλώνουν ὅτι δέν ξέρουν τί ἀκριβῶς εἶναι ὁ Θεός, ἀποτυπώνουν ταυτόχρονα καί τήν προσωπική τους σχέση μαζί του. (Παράδειγμα "Εἶναι πολύ δύσκολο νά ὁρίσω τί εἶναι ὁ Θεός γιά μένα. Πῶς μπορεῖ νά ὁρίσει κανείς τί εἶναι ὁ Θεός; Νομίζω πώς εἶναι μιά βαθύτερη ἀνάγκη μου στό νά πιστεύω ὅτι κάποιος ἀνώτερος ἀπό τούς πάντες μπορεῖ νά μέ βοηθήσει, νά μοῦ δώσει δύναμη, νά μέ προφυλάξει…").
Παραθέσαμε μερικά μόνο ἀπό τά ἀποτελέσματα τῆς ἔρευνάς μας, ἀφοῦ ὁ χρόνος δέν ἐπαρκεῖ νά εἴμαστε πιό ἀναλυτικοί. Αὐτό πού φαίνεται, εἶναι ὅτι οἱ ἔφηβοί μας εἶναι καλοί κι εὐαίσθητοι, ἀνήσυχοι καί ἀγχωμένοι, προβληματισμένοι καί μπερδεμένοι. Στά λὀγια τους φαίνεται τό χνάρι τῶν γονιῶν τους καί ἡ δυσκολία τῆς ἐποχῆς. Φοβοῦνται τό αὔριο καί ἀνησυχοῦν γιά τό σήμερα.
Πρίν βιαστοῦμε νά τούς κρίνουμε ὅμως, ἄς ἀναλογιστοῦμε: Τόν ἴδιο κόσμο μοιραζόμαστε μέ τούς ἐφήβους, ἐμεῖς τούς τόν φτιάξαμε καί μόνο ἄν καταλάβουμε ὅτι τό ὑπαρξιακό ζήτημα κοινό εἶναι σέ ὅλους μας, μικρούς καί μεγάλους, κι ὅτι μόνο ἡ ζωντανή καί ἔμπρακτη σχέση μέ τόν Χριστό καί τόν πλησίον μπορεῖ νά δώσει κατά τήν διάρκεια τῆς ζωῆς μας ἀπαντήσεις, τότε θά μπορέσουμε νά διαλεχτοῦμε μαζί τους. Καί γιά νά συμβεῖ αὐτό, πρέπει νά μετανοήσουμε ἐμεῖς πρῶτα, ὥστε νά μποροῦμε νά κοιτάξουμε τά παιδιά στά μάτια, καθώς προσπαθοῦμε νά τούς δώσουμε ἀπαντήσεις.
Τί ἀπαντήσεις, λοιπόν, νά δώσουμε στούς ἐφήβους; Πῶς νά ἐπικοινωνήσουμε μαζί τους; Πῶς νά καλλιεργήσουμε ἕνα γόνιμο λόγο πού θά ἀπευθύνεται στά παιδιά τοῦ σήμερα καί θά συλλαμβάνει τήν ἀγωνία τους καί τήν ἀσφυξία τους; Πῶς νά τούς μιλήσουμε γιά Θεό κι ἐλπίδα χωρίς νά ἀπαντοῦμε μέ ταυτολογίες ἤ μέ αὐταρέσκεια νά τούς παρουσιάζουμε μιά εἰκονική πραγματικότητα πού ἐκεῖνα δέν μποροῦν νά δοῦν; Ὅταν ἐπιχειρήσουμε νά συζητήσουμε μαζί τους, διαπιστώνουμε ὅτι ἔχουν μιά μπερδεμένη ψευδαίσθηση γνώσης πού δημιουργεῖ ἡ ὑπερπληροφόρηση. Ἄν τούς μιλήσουμε σάν αὐθεντίες δέν μᾶς ἀκοῦνε κι ἄν προσπαθήσουμε νά κουβεντιάσουμε μαζί τους εἰλικρινά, διακρίνουμε τήν ἀμφιβολία στά μάτια τους. Ἴσως ἡ κρίση νά δημιουργήσει νέα δεδομένα κι ἡ ἀκούσια ταπείνωση πού θά ὑποστοῦμε ὅλοι νά δημιουργήσει νέες δυναμικές, νά στρέψει καί πάλι κάποτε τούς ἀνθρώπους στήν ἀναζήτηση ἀξιῶν.
Τί νά ποῦμε ἄραγε στούς ἐφήβους; Μά τήν ἀλήθεια! Νά τούς μιλήσουμε τήν γλῶσσα τῆς καρδιᾶς. Νά παραδεχτοῦμε ὅτι κι ἐμεῖς ἀνησυχοῦμε, κι ἐμεῖς φοβόμαστε, κι ἐμεῖς ἀγχωνόμαστε! Νά ὀμολογήσουμε τήν φθορά, τούς συμβιβασμούς, τήν ἀστοχία μας. Ἀλλά συνάμα νά τούς θυμίσουμε τήν χαρά τῆς ζωῆς καί τῆς δημιουργίας. Νά μάθουμε μαζί τους νά διαβάζουμε τόν κόσμο, νά συμμετέχουμε στόν πολιτισμό, νά χαιρόμαστε τήν ἔμπνευση πού φέρνει τό Ἅγιο Πνεῦμα στούς ἀνθρώπους σ’ ἕνα κόσμο κακογουστιᾶς καί φθηνοῦ θεάματος. Νά τούς πιάσουμε ἀπό τό χέρι καί νά τούς δείξουμε τόν παράδεισο πού ἔπλασε ὁ Θεός γιά μᾶς, αὐτόν πού ἀποκαλύπτεται μόνο ὅταν μάθουμε νά εὐχαριστοῦμε γιά τήν κάθε στιγμή, τήν κάθε ἡμέρα. Νά τούς φανερώσουμε μέσα ἀπό τήν δική μας ζωή, μέ τό δικό μας παράδειγμα, τί ἐννοεῖ ἡ φράση «πάντοτε χαίρετε, ἐν παντί εὐχαριστεῖτε», τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Νά τούς διδάξουμε ὡς ποιμένες, ὡς γονεῖς, ὡς διδάσκαλοι, τό πώς μπορεῖς σ’ ἕνα κόσμο μιζέριας καί γκρίνιας νά ζεῖς μ’ αὐτό τό «Δόξα τῷ Θεῷ, πάντων ἔνεκεν» πού ἔλεγε ὁ Χρυσόστομος στόν δρόμο πρός τήν ἐξορία καί τόν θάνατο.
Νά ψηλαφήσουμε μαζί τους τόν τρόπο τῆς ἀνάληψης τῶν εὐθυνῶν μας, τό τί σημαίνει νά ἔχεις ἦθος, τί πάει νά πεῖ νά γίνεσαι σοφότερος ἀπό τά λάθη καί τις πτώσεις σου, τί σημαίνει περιχώρηση καί συγχώρεση.
Νά τούς μάθουμε μέ τό δικό μας παράδειγμα πώς, ζωή σημαίνει συμπόρευση, ἀλληλεγγύη, νοιάξιμο, ἀγάπη γιά τόν πλησίον, μέσα σ’ ἕνα κόσμο ἀτομισμοῦ, ἰδιοτέλειας, μίσους κι ἀφόρητης μοναξιᾶς.
Δέν εἶναι οὐτοπικά ὅλα αὐτά, ἀρκεῖ νά τά σκεφτόμαστε ὁ καθένας γιά τόν ἑαυτό του καί νά μήν βαυκαλιζόμαστε μέ μαζικές λύσεις, περιμένοντας ἀπό τούς ἄλλους. Ἄς ἀλλοιωνόμαστε ἐμεῖς γιά νά ἀλλάζουν μαζί μας κι ἄλλοι, ὅπως εἶπε ὁ Ἅγιος. Ὅσο ἐμεῖς γινόμαστε ἀληθινοί, εἰλικρινεῖς, πραγματικά μετανοοῦντες, οἱ ἔφηβοι θά βλέπουν, θά παρατηροῦν, θά ἐμπνέονται, θά ἀκολουθοῦν μέσα στήν δική τους μοναδικότητα.
Πάνω ἀπ’ ὅλα, νά τούς θυμίσουμε πώς ὑπάρχουν καλά νέα, πώς ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος καί μᾶς κάλεσε νά γίνει ἡ ζωή μας, ζωή Του. Ἔτσι, θἀ’χουμε τήν ἐλπίδα, πώς ὅταν περάσει τό ξέσπασμα τῆς ἐφηβείας, θά ἀνατείλει ἡ ὀμορφιά τοῦ νέου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος θά ἀκολουθήσει τόν δρόμο πού ἐλεύθερα ἔχει ἐπιλέξει.
Θά τελειώσω μέ λίγα λόγια τοῦ Ἁγίου Γέροντα Πορφυρίου πρός τούς γονεῖς σχετικά μέ τά παιδιά τους:
«Γίνετε ἅγιοι καί δέν θά ἔχετε κανένα πρόβλημα μέ τά παιδιά σας. Ἡ ἁγιότητα τῶν γονέων ἀπαλλάσσει τά παιδιά ἀπ’ τά προβλήματα… Κι ὅταν κάνουν ἀταξίες, νά παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα, ἀλλά νά μήν τά πιέζετε. Κυρίως νά προσεύχεσθε… Ὅταν τά παιδιά ἀναπτύσσονται μέσα στήν ἐλευθερία, βλέποντας συγχρόνως τό καλό παράδειγμα τῶν μεγάλων, χαιρόμαστε νά τά βλέπομε. Αὐτό εἶναι τό μυστικό, νά εἶσαι καλός, νά εἶσαι ἅγιος, γιά νά ἐμπνέεις, νά ἀκτινοβολεῖς. Ἡ ζωή τῶν παιδιῶν φαίνεται νά ἐπηρεάζεται ἀπ’ τήν ἀκτινοβολία τῶν γονέων [3]».
* * *
[1] Ἐπειδή σκοπός δέν ἦταν ἡ ἐξαγωγή ποσοτικῶν συμπερασμάτων καί συσχετίσεων γιά τόν πληθυσμό τῶν ἐφήβων ἀπό 14 ἕως 17 ἐτῶν, ἀλλά ἡ καταγραφή κάποιων τάσεων καί ὁ προβληματισμός ἐπάνω σε αὐτές, δέν δόθηκε ἔμφαση στήν ἀντιπροσωπευτικότητα τοῦ δείγματος, ἀλλά στήν μελέτη τῶν διαφόρων ἀπαντήσεων τῶν συγκεκριμένων παιδιῶν. Γιά τήν πιό σφαιρική ἀποτύπωση τῶν τάσεων, ἐπιλέχθηκαν 3 διαφορετικά σχολεῖα στά ὁποῖα τά δημογραφικά χαρακτηριστικά εἶναι σέ μεγάλο βαθμό ἀνόμοια καί προέρχονται ἀπό διαφορετικές τοποθεσίες τῆς Ἀττικῆς. Γιά νά μπορέσουμε νά ἀποκτήσουμε μιά γενική εἰκόνα, ὅσο εἶναι δυνατόν, κάναμε μιά συμβατική ὁμαδοποίηση τῶν ἀπαντήσεων καί μετρήσαμε τά ἀντίστοιχα ποσοστά πού συγκεντρώνει ἡ κάθε ὁμάδα. Ὑπῆρξαν καί ἀπαντήσεις, οἱ ὁποῖες δέν μποροῦσαν νά ὁμαδοποιηθοῦν καί γι’ αὐτό ἐξετάστηκαν μεμονωμένα.
[2] Ἄς ἀναφερθοῦμε σέ πιό συγκεκριμένα στοιχεῖα: Στήν Μάνδρα, στήν πρώτη θέση τῶν πηγῶν φόβου βρίσκουμε ἀπαντήσεις σχετικές μέ τήν μοναξιά καί ἀπαντήσεις σχετικές μέ τό μέλλον καί τήν ἐπαγγελματική ἀποκατάσταση (22.5% τοῦ δείγματος ἑκατέρωθεν). Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, τό 35% τοῦ δείγματος ἀπάντησε ὅτι ἀγχώνεται μέ τό μέλλον, ἐνῷ τό 29% μέ τά μαθήματα τοῦ σχολείου.
Στό Ἰδιωτικό Λύκειο ἀντίστοιχα, ὅσον ἀφορᾶ τόν φόβο, στήν πρώτη θέση βρίσκονται ἀπαντήσεις σχετικές μέ τήν μοναξιά καί τήν ἀναγνώριση ἀπό συνομηλίκους, σέ πολύ μεγάλο βαθμό σέ σχέση μέ τίς ὑπόλοιπες ἀπαντήσεις (41,7% τοῦ δείγματος) ἐνῷ στήν δεύτερη θέση βρίσκονται διάφορες φοβίες (φίδια, σκοτάδι, ὕψος καί ἄλλα μέ 33% τοῦ δείγματος).
Ὅσον ἀφορᾶ τό τί τούς ἀγχώνει, τό 58% ἀγχώνεται γιά τά μαθήματα τοῦ σχολείου, ἐνῶ μόνο 29% τοῦ δείγματος ἀναφέρεται στό μέλλον.
Στό ΕΠΑΛ, στήν πρώτη θέση βρίσκεται ἡ φοβία γιά τό μέλλον καί τήν ἐπαγγελματική ἀποκατάσταση (24% τοῦ δείγματος), ἐνῷ στήν δεύτερη θέση βρίσκονται διάφορες φοβίες (19% τοῦ δείγματος). Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, στό ΕΠΑΛ, τό 24% ἀγχώνεται γιά τό μέλλον, ἐνῷ τό 29%, ἀγχώνεται γιά τά μαθήματα τοῦ σχολείου.
Ἀξιοσημείωτο εἶναι τό γεγονός, ὅτι ὁ φόβος τοῦ θανάτου παρουσιάζει παρόμοια ποσοστά καί στά 3 δείγματα (8-16%).
* Τά στοιχεῖα τῆς ἔρευνας ἐπεξεργάσηκε ὁ Ζήσης Κτενίδης, κάτοχος μεταπτυχιακοῦ τίτλου ΜΒΑ, Ο.Π.Α.
[3] «Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου-Βίος καί Λόγοι», Ἱερά Μονή Χρυσοπηγῆς Χανίων, 2007.
Τά παιδιά κι οἱ ἔφηβοι ἀντιγράφουν τόν δικό μας κόσμο, τίς δικές μας συνήθειες, τά λάθη μας, τίς φοβίες μας, τήν δική μας ἁμαρτία κι ἀστοχία. Τά ζοφερά προβλήματα πού συσσωρεύτηκαν τά τελευταῖα χρόνια στήν πατρίδα μας - ἀνεξέλεγκτη μετανάστευση, ἐγκληματικότητα, ἔλλειψη ἀστυνόμευσης, πιθανοί κίνδυνοι μέ τούς κάθε λογῆς γείτονές μας, κατάρρευση τῆς πολιτικῆς σκηνῆς, μόνιμη κρίση στήν παιδεία, ἀκραῖος λαϊκισμός, ἀνεργία, φτώχεια καί τόσα ἄλλα - ἔχουν τρομάξει τούς ἀνθρώπους. Σέ αὐτό τό διαρκῶς μεταβαλλόμενο καί ἀνασφαλές περιβάλλον, τά παιδιά μεγαλώνουν μέ ἄγχος κι ἀγωνία γιά τό σήμερα καί τό αὔριο. Ἔχοντας σάν μόνιμο ρεφραίν στ’ αὐτιά τους ἀπό τά μικράτα τους τόν ἦχο τῶν κινούμενων κεφαλῶν τῆς τηλεόρασης, τήν ἀκατάσχετη πολιτικολογία, τήν κινδυνολογία, τόν φόβο, τήν γκρίνια καί τόν αὐτοκαταστροφικό μηδενισμό γιά ὁτιδήποτε ἀφορᾶ τήν ἑλληνική πραγματικότητα, καταφεύγουν στόν δικό τους κόσμο ὅπου ἀναζητοῦν καταφύγιο. Τά διαδικτυακά παιχνίδια, τά κοινωνικά δίκτυα, τό lifestyle, ὁ ἐμπορικός κινηματογράφος, ἡ δισκογραφία καί ἡ μόδα, ἀποτελοῦν τόν τόπο ὅπου ἐπικοινωνοῦν μέ τούς δικούς τους κώδικες καί διαμορφώνουν τήν φαντασία τους ἀνάλογα.
Ὅσο ὅμως κι ἄν κρύβονται ἀπό τόν κόσμο τῶν ἐνηλίκων, αὐτός τούς καθορίζει, αὐτός τούς διαμορφώνει καί τούς κατευθύνει. Κι ὅσο οἱ μεγάλοι, ἐμεῖς δηλαδή, δέν ἔχουμε νόημα ζωῆς νά μᾶς κινεῖ καί νά μᾶς ἐλευθερώνει ἀπό τό ὑπαρξιακό μας κενό, τόσο θά συσκοτίζουμε τίς ἐφηβικές ψυχές. Ὅσο κι ἄν τούς βομβαρδίζουμε μέ κοινωνικοπολιτικές ἤ θρησκευτικές θεωρίες, αὐτά, φοβισμένα, ἀγχωμένα κι ἀνασφαλῆ, θά ὑποφέρουν ἀπό ὑπαρξιακή ἀγωνία, πού ἔμμεσα ἤ ἄμεσα τούς κτυπᾶ διαρκῶς τήν πόρτα.
Ὅταν ἐπιχειρήσουμε νά ρωτήσουμε τούς ἐφήβους σχετικά μέ τά βασικά ὑπαρξιακά προβλήματα, θά ἀκούσουμε ἀπαντήσεις πού φανερώνουν τήν ρευστότητα τῆς ἐποχῆς μας. Οἱ ἔφηβοι εἶναι βυθισμένοι μέσα σέ ἕνα κυκεῶνα συγκρητισμοῦ. Ὅλα παίζουν κι ὅλα ἀκούγονται. Ἡ θρησκευτική δεισιδαιμονία τῆς καλῆς γιαγιᾶς, ἡ πειστική διδασκαλία τοῦ πολιτικῶς ὀρθοῦ καθηγητῆ, ἡ ἐκκοσμικευμένη ἀντίληψη τοῦ πατέρα, τά ὡραῖα λόγια τοῦ καλοῦ θεολόγου, οἱ βουδιστικές ἀπόψεις πού διάβασε στό διαδίκτυο, τό τελευταῖο ἄρθρο τοῦ Dawkins ἐνάντια στίς θρησκεῖες, ἡ φαιδρή παρουσία κάποιου ἱερωμένου στήν τηλεόραση, ἡ θεωρία συνωμοσίας σ’ ἕνα ντοκυμαντέρ, ὁ καλός παπᾶς τῆς ἐνορίας, οἱ ἐπαναστατικοί στίχοι ἑνός ρόκ τραγουδιοῦ, ὁ καλός καί ἰδανικός ἥρωας στήν τελευταία Ἀμερικάνικη ταινία πού ὄμως σκοτώνει 100 ἐχθρούς σέ δύο ὧρες, ὁ ἐντυπωσιασμός ἀπό τήν συνέντευξη ἑνός πόπ ἰνδάλματος καί οὕτω καθ’ ἑξῆς.
Μιά ὑπαρξιακή σαλάτα ἀναπαράγεται στό μυαλό τῶν παιδιῶν πού συσκοτίζει τά πάντα, τά μπερδεύει, τά κάνει θολά καί ἀσαφῆ. Ἄν στίς προηγούμενες δεκαετίες ὁ ἰδεαλισμός τῶν ἐφήβων εὕρισκε διέξοδο στίς πολιτικές ἰδεολογίες ἤ στήν παραδοσιακή θρησκευτικότητα, σήμερα, τίποτε ἀπό αὐτά δέν εἶναι βέβαιο. Ἐννοεῖται, πώς αὐτό εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς στρεβλῆς καί συγκεχυμένης ταυτότητας τοῦ Νεοέλληνα, πού δέν ξέρει ποιός εἶναι καί ποῦ πάει. Ἀνάμεσα ἀπό Ἀνατολή καί Δύση, ἀπό τήν ἀποδόμηση τῶν πάντων καί τούς ἐθνικούς μύθους, ἀπό τήν ξενομανία καί τόν στεῖρο ἐθνικισμό, ἀπό τήν συντηρητικότητα καί τόν ψευδομοντερνισμό, ἀπό τήν ξύλινη θρησκευτικότητα καί τήν ὀρθή πίστη, ἀκόμα ψάχνει νά βρεῖ ποιός εἶναι, ἄν ποτέ βέβαια τά καταφέρει.
Παράλληλα, τά θέματα σχετικά μέ τόν ἔρωτα καί τό γενετήσιο ζήτημα, χαρακτηρίζουν σέ ὑπερβολικό βαθμό - ἔμμεσα ἤ ἄμεσα - τήν συμπεριφορά τους, πρίν καλά-καλά ὁλοκληρωθεῖ ἡ διαμόρφωση τῆς ἀφηρημένης σκέψης. Βασανίζονται ὑπερβολικά μέ τήν ἐμφάνισή τους κι ἀναζητοῦν ὄχι μόνο τό φλέρτ ἀλλά καί πολλά παραπάνω, σέ ἡλικίες πού ἐμεῖς παίζαμε ἀκόμα στρατιωτάκια καί κοῦκλες. Πολλά παιδιά πρίν ἀκόμα μποῦν στό Γυμνάσιο, ἔχουν δεῖ στό διαδίκτυο εἰκόνες ἐρωτικῶν περιπτύξεων πού οἱ παλιότερες γενιές δέν μπορούσαμε κἄν νά φανταστοῦμε ὅτι ὑπάρχουν, τοὐλάχιστον προτοῦ τελειώσουμε τό σχολεῖο. Εἶναι ἑπόμενο, πολλά ἀπό αὐτά, ὅταν φουντώσει ἡ ἐφηβεία μέσα τους, νά πασχίζουν νά τά κάνουν πράξη μέ κάθε τρόπο ἤ νά αἰσθάνονται ἄσχημα ἄν δέν τό ἔχουν ἤδη πραγματοποιήσει.
Νά τονίσουμε ἐδῶ, πώς τίς τελευταῖες δεκαετίες, τά παιδιά μεγαλώνουν μέσα σέ ἕναν ὀργιώδη καταναλωτισμό, ὅπου ἡ εὐδαιμονία ὁρίζεται μέ τήν ἀπόκτηση ὑλικῶν ἀγαθῶν. Στά χρόνια πού πέρασαν, ὅλα τά καλά τοῦ κόσμου ὑπῆρξαν μέσα στά σπίτια, ἀκόμα καί τῶν ἀσθενέστερων οἰκονομικά κοινωνικῶν στρωμάτων καί τά παιδιά μάθαιναν ἀπό τούς γονεῖς καί ἀπό τήν διαρκῆ ἔκθεση στήν διαφήμιση, ὅτι ἄν ἔχεις εἶσαι κάποιος, κι ὅτι ὅσα περισσότερα ἔχεις τόσο πιό πολύ προσεγγίζεις τήν εὐδαιμονία. Τό αἴτημα τῆς σοφίας, πού ἐπί αιῶνες ὑπῆρχε ὡς στόχος τῆς ζωῆς στόν ἀνθρώπινο πολιτισμό, καί βέβαια τῆς ἁγιότητος, μοιάζει νά ἔχει ἐξαφανιστεῖ ἀπό τό λεξιλόγιο τῶν Νεοελλήνων καί συνεπῶς καί τῶν παιδιῶν, καί παραμένει μόνο στό ἀμήχανο τραγουδάκι τῶν γενεθλίων.
Καθώς οἱ ὁρμόνες ἐκρήγνυνται στά σωματά τους, οἱ ἔφηβοι ἀναζητοῦν νόημα στήν ζωή, πασχίζουν νά διαμορφώσουν ταυτότητα, μπερδεύονται καί ἀγχώνονται, φοβοῦνται καί λυποῦνται, ἀποροῦν καί ἐξίστανται, προσπαθοῦν νά ἀρέσουν, ὑποφέρουν γιά τό ἄν εἶναι ὄμορφοι καί ἀποδεκτοί, περνοῦν ὧρες ὁλάκερες μπροστά στόν καθρέφτη παρατηρῶντας ἀτέλειες, φαντασιώνονται ἰδανικές καταστάσεις, δημιουργοῦν ἰδεολογήματα, ἀντιδροῦν, παρασύρονται ἀπό συναισθήματα καί παρορμήσεις, πέφτουν σέ κυκλοθυμία, κραυγάζουν καί ὀνειρεύονται. Ἄν ὁ γονιός δέν σταθεῖ μέ ἐπίγνωση καί προσοχή δίπλα στό παιδί του, τά ἐφηβικά προβλήματα διογκώνονται, τό ἄγχος, ἡ ἀβεβαιότητα κι ἡ ἔλλειψη αὐτοπεποίθησης ἀποδιοργανώνουν κι ἐξουθενώνουν τόν ἔφηβο.
Κι ἄν οἱ μεγάλοι ἀρχίσουν τήν ἀντιπαράθεση, τά παιδιά ὑποφέρουν καί ἀγχώνονται ἀκόμα περισσότερο. Πολλοί ἀντιδροῦν ἔντονα στήν κοσμοθεωρία τῶν γονιῶν τους γιατί ἔτσι αἰσθάνονται ὅτι συγκροτοῦν τήν δική τους ταυτότητα. Ἄλλοι προσπαθοῦν ἀπεγνωσμένα νά ταυτιστοῦν μέ τόν γονιό γιά νά νοιώσουν ἀποδοχή. Οἱ περισσότεροι, πάντως, κινοῦνται ἀνάμεσα στά δύο ἄκρα, τοῦ ἀντιδραστικοῦ καί τοῦ καλοῦ παιδιοῦ, μιά κι ἡ σύγχρονη οἰκογένεια τό εὐνοεῖ. Ἀρκετοί γονεῖς γίνονται ὑπερπροστατευτικοί, μέ ἀφορμή τούς διαφόρους καί πολλούς κινδύνους τῆς ἐποχῆς καί πνίγουν τά παιδιά τους.
Καί τότε εἶναι πιό εὔκολο ὁ ἀπεγνωσμένος ἔφηβος νά ζητήσει νά ἐνταχθεῖ σέ διαφόρων εἰδῶν ὀμάδες - πολλές φορές ἐπικίνδυνες - ὅπου θά βρεῖ τήν ἐπιβεβαίωση πού τοῦ ἀρνοῦνται οἱ δικοί του.
Καί ἄν ὅλα αὐτά ἰσχύουν γιά τόν μέσο Νεοέλληνα ἔφηβο, μέ τά παιδιά τῆς ἐκκλησίας τί γίνεται; Ἄν ἀφήσουμε στήν ἄκρη τῆς μεγαλοστομίες καί τήν εἰκονική πραγματικότητα πού πολλές φορές χαρακτηρίζει τόν τρέχοντα ἐκκλησιαστικό λόγο, θά διαπιστώσουμε ὅτι μᾶλλον καί στίς Χριστιανικές οἰκογένειες ἰσχύουν περίπου τά ἴδια. Πολλοί γονεῖς προφυλάσσουν τά παιδιά τους ἀπό τό περιβάλλον γιά νά μήν «ξεφύγουν», ὅμως ἀργά ἤ γρήγορα θά γοητευτοῦν κι αὐτά ἀπό τόν κόσμο τοῦτο καί κάποια θά πέσουν ἵσως καί μέ περισσότερη ὄρεξη στόν καταναλωτικό παράδεισο. Λίγοι εἶναι κατ’ ούσίαν ὅσοι μεγαλώνουν τά παιδιά τους μέ τέτοιο τρόπο πού νά δίνει κατεύθυνση καί νόημα ζωῆς κι ὄχι μιά ἐπιφανειακή θρησκευτικότητα. Σταδιακά, μέσα στά τελευταῖα χρόνια, ὅλο καί πιό γρήγορα ἀπό τίς ἀρχές τοῦ Γυμνασίου, τά παιδιά τῶν χριστιανικῶν οἰκογενειῶν ἐκφράζουν πολλές ἀμφιβολίες, ἐπηρεάζονται κι αὐτά ἀπό τό περιβάλλον γύρω τους καί τέλος ἐγκαταλείπουν τήν ἐκκλησιαστική ζωή, στήν προσπάθεια νά συγκροτήσουν τήν ταυτότητά τους.
Καί βέβαια, δέν εἶναι ἀπαραίτητα κακό αύτό, ἀφοῦ ἡ πίστη δέν ἀποκτᾶται κληρονομικά, ὅμως δέν εἶναι καθόλου σίγουρο ὅτι ἡ μέση θρησκευτική διαπαιδαγώγηση, μπορεῖ νά ἐπηρεάσει ἀποτελεσματικά τήν ἀλλοίωση πού φέρνει στόν ἔφηβο ὁ σύγχρονος τρόπος ζωῆς. Στά χρόνια πού πέρασαν, ἀρκετοί Ὀρθόδοξοι ζήσαμε ἕνα ἐκκοσμικευμένο μοντέλο Χριστιανικῆς πίστης, ὅπου ἄλλοι ἀπό ἐμᾶς, εἴτε μέ ὑψηλές τάχα θεωρητικολογίες εἴτε μέ τήν ἀγροτικοῦ τύπου δεισιδαιμονία πού παραλάβαμε ἀπό τούς παλιότερους (ἀλλά χωρίς τήν εὐσέβειά τους), καταφέραμε νά ζοῦμε ὅπως κι οἱ ἐκτός ἐκκλησίας, χωρίς μετάνοια καί οὐσιαστικό νόημα ζωῆς, περισσότερο σάν φαρισαῖοι καί λιγότερο ὡς ἅλας τῆς γῆς. Καταναλώσαμε μετά μανίας, χτίσαμε πολυτελῆ σπίτια, πολιτικολογήσαμε ἐπαρκῶς, αὐτοδικαιωθήκαμε ἠθικολογικά καί στά παιδιά δώσαμε παράδειγμα τέτοιο, πού εἶχε, ὄχι διπλό, ἀλλά πολλαπλό μήνυμα καί τά μπερδέψαμε πολύ. Κι ἔτσι, ὅταν πασχίζαμε νά τά ἀποτρέψουμε ἀπό τήν σαγήνη τοῦ κόσμου τούτου, δέν μπορούσαμε νά πείσουμε, γιατί εἴχαμε γλῶσσα θρησκευτική κι ὄχι παράδειγμα.
Εἶναι ἡ ἀστοχία μας πού τούς ταράζει, τούς φοβίζει, τούς ἐξαγριώνει. Εἴμαστε ἐμεῖς πού τούς λέμε ψέμματα, δέν τούς δίνουμε παράδειγμα, δρόμο πρός τήν Ἀλήθεια. Κι ὅταν αὐτοί πονᾶνε, ἀντί νά τούς δείξουμε ὅτι παρόμοια ἀγωνία ἔχουμε γιά τήν ζωή - ἁπλῶς σέ ἄλλη φάση εἴμαστε - τούς κουνᾶμε τό δάχτυλο διδακτικά. Μόνο πού δέν βλέπουμε αὐτό πού ἐκεῖνοι βλέπουν, δηλαδή τήν γυμνή μας πραγματικότητα. Στήν πραγματικότητα, δέν ὑπάρχει χάσμα γενεῶν, ἀλλά τό χάσμα πού δημιουργεῖ ἡ ἁμαρτία στούς ἀνθρώπους. Ἄν ἐμεῖς οἱ μεγάλοι ἤμασταν πιό διακριτικοι, πιό σοφοί, πιό ἀγαπητικοί, περισσότερο Ἅγιοι, οἱ ἔφηβοι θά ἦταν πιό ἥσυχοι μέσα στά ἰδιαίτερα προβλήματά τους.
***
Γιά νά ὁλοκληρώσουμε, τήν εἰσήγησή μας, πραγματοποιήσαμε μέ τήν βοήθεια τῶν κατηχητῶν τοῦ ναοῦ μας, ἀλλά καί ἀδελφῶν καθηγητριῶν, μία ἔρευνα [1] σχετικά μέ τίς ὑπαρξιακές ἀγωνίες τῶν ἐφήβων σήμερα.
Ἡ ἔρευνα εἶχε σάν σκοπό νά διερευνήσει σέ ἕνα πρῶτο ἐπίπεδο τίς τάσεις πού ὑπάρχουν στούς νέους ἀνθρώπους, ὅσον ἀφορᾷ συγκεκριμένα ὑπαρξιακά ἐρωτήματα Τά σχολεῖα πού συμμετεῖχαν, εἶναι τό Λύκειο Μάνδρας (31 παιδιά), ἕνα ἰδιωτικό λύκειο στά Πατήσια (24 παιδιά) καί τό Ἐπαγγελματικό Λύκειο Πειραιᾶ (37 παιδιά). Ἀπό τό κάθε σχολεῖο ἐπιλέχθηκε μία τάξη.
Προσθέσαμε στήν ἔρευνά μας καί παιδιά ἴδιας ἠλικίας ἀπό τήν κατηχητική συντροφιά τοῦ Ἱ. Ναοῦ Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Μοσχάτου, ὅπου διακονοῦμε. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἐπιτεύχθηκε μία σχετική ποικιλομορφία ἀπαντήσεων, ἡ ὁποία κατά τή γνώμη μας εἶναι πολύ χρήσιμη γιά τήν ἐξαγωγή συμπερασμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τούς νέους των ἡλικιῶν αὐτῶν καί σίγουρα ἀποτελεῖ ἀφετηρία γιά περαιτέρω ἔρευνα πάνω στό συγκεκριμένο ζήτημα.
Οἱ ἐρωτήσεις πού τούς θέσαμε ἦταν οἱ ἑξῆς:
Τί σέ φοβίζει;
Τί σέ ἀγχώνει;
Τί εἶναι ὁ θάνατος καί τί συμβαίνει μετά ἀπ’ αὐτόν;
Ὑπάρχει κάποιο νόημα στήν ζωή;
Γιατί ὑπάρχει πόνος καί ἀδικία;
Τί εἶναι ὁ Θεός γιά σένα;
Στήν ἔρευνά μας, [2] φαίνεται τό μέλλον νά εἶναι ἡ κύρια πηγή ἄγχους τῶν ἐφήβων, βραχυπρόθεσμα (τό σχολεῖο) ἤ μακροπρόθεσμα (ἡ δουλειά).
Πηγές φόβου ἀποτελοῦν κυρίως ἡ μοναξιά, οἱ διάφορες μεμονωμένες φοβίες (ὕψος, σκοτάδι, ἐρπετά κ.α.) καί ἡ ἀβεβαιότητα γιά τό μέλλον.
Ὑπάρχουν σοβαρές ἐνδείξεις ὅτι οἱ αἰτίες φόβου τῶν ἐφήβων παρουσιάζουν διακυμάνσεις μέ βάση τά δημογραφικά χαρακτηριστικά, δηλαδή πιθανόν νά ὑπάρχει μία τάση, ὅσο μεγαλώνουν τά παιδιά καί ὅσο περισσότερο προέρχονται ἀπό οἰκονομικά ὑποδεέστερες οἰκογένειες, τόσο περισσότερο νά αὐξάνεται ὁ φόβος καί ἡ ἀβεβαιότητα γιά τό μέλλον, ἐνῷ ἀντίστοιχα σέ μικρές ἡλικίες παίζει σημαντικότερο ρόλο ὁ φόβος τῆς ἀπόρριψης καί τῆς μοναξιᾶς.
Οἱ ἔφηβοι σέ μεγάλο βαθμό πιστεύουν στήν μετά θάνατο ζωή, ὡστόσο δέν ἔχουν κάποια συγκροτημένη ἄποψη γιά τό τί συμβαίνει, ἐνῷ ἐκεῖνοι πού ἐνσωματώνουν χριστιανικές ἀπόψεις στίς ἀπαντήσεις τους εἶναι λίγοι. Ἐπίσης, εἶναι σημαντικό τό ποσοστό πού πιστεύει ὅτι ὁ θάνατος εἶναι ἁπλῶς μιά φυσική διαδικασία. Καί πάλι ἐξετάζεται ἡ συσχέτιση δημογραφικῶν χαρακτηριστικῶν μέ τήν ἀντίληψή τους γιά τόν θάνατο.
Ἰδιαίτερη ἐντύπωση κάνει ἡ πίστη στήν μετεμψύχωση πού παρουσιάζει τό δεῖγμα ἀπό τό Ἰδιωτικό Λύκειο - πιθανότατα ἔχει νά κάνει μέ τό ὑψηλό οἰκονομικό ἐπίπεδο τῶν γονιῶν τους. Σημαντικό ποσοστό ἀπαντήσεων μέ χριστιανικές ἀπόψεις παρουσιάζει τό δεῖγμα ἀπό τό Λύκειο τῆς Μάνδρας, γεγονός τό ὁποῖο πιθανόν νά ἐξηγεῖται ἀπό τό ὅτι πρόκειται γιά πιό παραδοσιακό, μή ἔντονα ἀστικοποιημένο περιβάλλον.
Στό νόημα τῆς ζωῆς, προκαλεῖ τό ἐνδιαφέρον τό ἐξαιρετικά χαμηλό ποσοστό τῶν ἐφήβων πού θεωροῦν ὡς νόημα κάτι τό ὁποῖο εἶναι ἔξω ἀπό τόν ἑαυτό τους, εἴτε αὐτό ἀφορᾷ πρόσωπα πού ἀγαποῦν, εἴτε τό εὐρύτερο κοινωνικό σύνολο, εἴτε ἀφορᾷ τήν ἀφοσίωσή τους σέ κάποια ἰδέα, ἰδεολογία, ἀνώτερη δύναμη ἤ θρησκεία. Ἀντίστοιχα, τό ποσοστό τῶν παιδιῶν πού ἔχουν σάν νόημα ζωῆς κάτι πού ἔχει νά κάνει μέ τήν προσωπική τους ὁλοκλήρωση καί ἰκανοποίηση τῶν ἐπιθυμιῶν τους εἶναι ἰδιαίτερα μεγάλο.
Ἐπίσης, συχνά ἑρμηνεύουν τήν ἀδικία πού ὑπάρχει στόν κόσμο ὡς ἐμπειρία πού ὀδηγεῖ στήν προσωπική τους ὁλοκλήρωση καί ὡρίμανση, ἐνδέχεται ὡστόσο ὅσο μεγαλώνουν νά ἀλλάζουν τήν στάση τους στό συγκεκριμένο ζήτημα καί νά καταλήγουν στό ὅτι, "ἔτσι εἶναι ἡ ζωή".
Τά παιδιά δείχνουν νά πιστεύουν στήν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ σέ πολύ μεγάλο ποσοστό, ἐνσωματώνοντας στοιχεῖα ἐγγύτητας στήν ἀντίληψή τους γιά Ἐκεῖνον (τόν ἀντιλαμβάνονται περισσότερο σάν προστάτη καί βοηθό, σάν κάποιον δικό τους), περισσότερο ἀπό ὅτι στοιχεῖα πού δείχνουν ἀπόσταση (Θεός δημιουργός, δυνάστης, κριτής). Ἐντυπωσιακό εἶναι ὅμως, ὅτι στό ἰδιωτικό σχολεῖο, 33% τῶν ἐφήβων δηλώνουν ὅτι δέν ξέρουν ἤ δεν πιστεύουν ὅτι ὑπάρχει Θεός.
Ἔχει ἐνδιαφέρον νά σχολιάσουμε ξεχωριστά τίς ἀπαντήσεις τῶν ἐφήβων τῆς κατηχητικῆς μας συντροφιᾶς, ἀφοῦ παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ὁμοιογένειας. Προφανῶς, ἡ διαφορά στίς ἀπαντήσεις, προέρχεται ἀπό το ὅτι ἔχουν συνηθίσει νά συμμετέχουν σέ ὁμαδικές συζητήσεις, ἀλλά καί τό ὅτι προέρχονται ἀπό ἐκκλησιαστικές οἰκογένειες.
Στήν ἐρώτηση, τί σέ φοβίζει περισσότερο, ἐντύπωση προξενεῖ ὅτι τά μισά παιδιά ἀνέφεραν τόν θάνατο, ἐνῷ τά ἄλλα μισά τήν μοναξιά.
Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, ἔχουν μεγάλες ὁμοιότητες μέ τά παιδιά τῶν 3 σχολείων, δηλαδή κυριαρχεῖ τό βραχυπρόθεσμο καί τό μακροπρόθεσμο μέλλον.
Ἐδῶ, εἶναι ἀξιοσημείωτο τό σχετικά ὑψηλό ποσοστό τῶν ἐφήβων πού ὡς νόημα τῆς ζωῆς τους, δηλώνουν κάτι τό ὑπερβατικό, ἐνῷ οἱ μισοί δήλωσαν ὡς νόημα ζωῆς τήν σχέση μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους. Κανείς δέν ἀνέφερε ὡς νόημα ζωῆς κάτι πού ἔχει νά κάνει μέ τόν ἑαυτό του, ὅπως ἀπάντησαν τά παιδιά τῶν σχολείων.
Ὅσον ἀφορᾷ τήν μετά θάνατον ζωή, ὅλα τα παιδιά δηλώνουν τήν πίστη τους σέ αὐτή, ὡστόσο ἑστιάζουν κυρίως στόν πόνο τοῦ ἴδιου τοῦ θανάτου.
Στήν ἐρώτηση γιά τόν Θεό, ἐνσωματώνουν στίς ἀπαντήσεις τους σχεδόν ὅλοι, στοιχεῖα ἐγγύτητας, θεωρώντας τόν Θεό ὡς προστάτη καί βοηθό, ἐνῷ ἐντύπωση κάνει τό ὅτι ἀκόμη καί τά παιδιά πού δηλώνουν ὅτι δέν ξέρουν τί ἀκριβῶς εἶναι ὁ Θεός, ἀποτυπώνουν ταυτόχρονα καί τήν προσωπική τους σχέση μαζί του. (Παράδειγμα "Εἶναι πολύ δύσκολο νά ὁρίσω τί εἶναι ὁ Θεός γιά μένα. Πῶς μπορεῖ νά ὁρίσει κανείς τί εἶναι ὁ Θεός; Νομίζω πώς εἶναι μιά βαθύτερη ἀνάγκη μου στό νά πιστεύω ὅτι κάποιος ἀνώτερος ἀπό τούς πάντες μπορεῖ νά μέ βοηθήσει, νά μοῦ δώσει δύναμη, νά μέ προφυλάξει…").
Παραθέσαμε μερικά μόνο ἀπό τά ἀποτελέσματα τῆς ἔρευνάς μας, ἀφοῦ ὁ χρόνος δέν ἐπαρκεῖ νά εἴμαστε πιό ἀναλυτικοί. Αὐτό πού φαίνεται, εἶναι ὅτι οἱ ἔφηβοί μας εἶναι καλοί κι εὐαίσθητοι, ἀνήσυχοι καί ἀγχωμένοι, προβληματισμένοι καί μπερδεμένοι. Στά λὀγια τους φαίνεται τό χνάρι τῶν γονιῶν τους καί ἡ δυσκολία τῆς ἐποχῆς. Φοβοῦνται τό αὔριο καί ἀνησυχοῦν γιά τό σήμερα.
Πρίν βιαστοῦμε νά τούς κρίνουμε ὅμως, ἄς ἀναλογιστοῦμε: Τόν ἴδιο κόσμο μοιραζόμαστε μέ τούς ἐφήβους, ἐμεῖς τούς τόν φτιάξαμε καί μόνο ἄν καταλάβουμε ὅτι τό ὑπαρξιακό ζήτημα κοινό εἶναι σέ ὅλους μας, μικρούς καί μεγάλους, κι ὅτι μόνο ἡ ζωντανή καί ἔμπρακτη σχέση μέ τόν Χριστό καί τόν πλησίον μπορεῖ νά δώσει κατά τήν διάρκεια τῆς ζωῆς μας ἀπαντήσεις, τότε θά μπορέσουμε νά διαλεχτοῦμε μαζί τους. Καί γιά νά συμβεῖ αὐτό, πρέπει νά μετανοήσουμε ἐμεῖς πρῶτα, ὥστε νά μποροῦμε νά κοιτάξουμε τά παιδιά στά μάτια, καθώς προσπαθοῦμε νά τούς δώσουμε ἀπαντήσεις.
Τί ἀπαντήσεις, λοιπόν, νά δώσουμε στούς ἐφήβους; Πῶς νά ἐπικοινωνήσουμε μαζί τους; Πῶς νά καλλιεργήσουμε ἕνα γόνιμο λόγο πού θά ἀπευθύνεται στά παιδιά τοῦ σήμερα καί θά συλλαμβάνει τήν ἀγωνία τους καί τήν ἀσφυξία τους; Πῶς νά τούς μιλήσουμε γιά Θεό κι ἐλπίδα χωρίς νά ἀπαντοῦμε μέ ταυτολογίες ἤ μέ αὐταρέσκεια νά τούς παρουσιάζουμε μιά εἰκονική πραγματικότητα πού ἐκεῖνα δέν μποροῦν νά δοῦν; Ὅταν ἐπιχειρήσουμε νά συζητήσουμε μαζί τους, διαπιστώνουμε ὅτι ἔχουν μιά μπερδεμένη ψευδαίσθηση γνώσης πού δημιουργεῖ ἡ ὑπερπληροφόρηση. Ἄν τούς μιλήσουμε σάν αὐθεντίες δέν μᾶς ἀκοῦνε κι ἄν προσπαθήσουμε νά κουβεντιάσουμε μαζί τους εἰλικρινά, διακρίνουμε τήν ἀμφιβολία στά μάτια τους. Ἴσως ἡ κρίση νά δημιουργήσει νέα δεδομένα κι ἡ ἀκούσια ταπείνωση πού θά ὑποστοῦμε ὅλοι νά δημιουργήσει νέες δυναμικές, νά στρέψει καί πάλι κάποτε τούς ἀνθρώπους στήν ἀναζήτηση ἀξιῶν.
Τί νά ποῦμε ἄραγε στούς ἐφήβους; Μά τήν ἀλήθεια! Νά τούς μιλήσουμε τήν γλῶσσα τῆς καρδιᾶς. Νά παραδεχτοῦμε ὅτι κι ἐμεῖς ἀνησυχοῦμε, κι ἐμεῖς φοβόμαστε, κι ἐμεῖς ἀγχωνόμαστε! Νά ὀμολογήσουμε τήν φθορά, τούς συμβιβασμούς, τήν ἀστοχία μας. Ἀλλά συνάμα νά τούς θυμίσουμε τήν χαρά τῆς ζωῆς καί τῆς δημιουργίας. Νά μάθουμε μαζί τους νά διαβάζουμε τόν κόσμο, νά συμμετέχουμε στόν πολιτισμό, νά χαιρόμαστε τήν ἔμπνευση πού φέρνει τό Ἅγιο Πνεῦμα στούς ἀνθρώπους σ’ ἕνα κόσμο κακογουστιᾶς καί φθηνοῦ θεάματος. Νά τούς πιάσουμε ἀπό τό χέρι καί νά τούς δείξουμε τόν παράδεισο πού ἔπλασε ὁ Θεός γιά μᾶς, αὐτόν πού ἀποκαλύπτεται μόνο ὅταν μάθουμε νά εὐχαριστοῦμε γιά τήν κάθε στιγμή, τήν κάθε ἡμέρα. Νά τούς φανερώσουμε μέσα ἀπό τήν δική μας ζωή, μέ τό δικό μας παράδειγμα, τί ἐννοεῖ ἡ φράση «πάντοτε χαίρετε, ἐν παντί εὐχαριστεῖτε», τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Νά τούς διδάξουμε ὡς ποιμένες, ὡς γονεῖς, ὡς διδάσκαλοι, τό πώς μπορεῖς σ’ ἕνα κόσμο μιζέριας καί γκρίνιας νά ζεῖς μ’ αὐτό τό «Δόξα τῷ Θεῷ, πάντων ἔνεκεν» πού ἔλεγε ὁ Χρυσόστομος στόν δρόμο πρός τήν ἐξορία καί τόν θάνατο.
Νά ψηλαφήσουμε μαζί τους τόν τρόπο τῆς ἀνάληψης τῶν εὐθυνῶν μας, τό τί σημαίνει νά ἔχεις ἦθος, τί πάει νά πεῖ νά γίνεσαι σοφότερος ἀπό τά λάθη καί τις πτώσεις σου, τί σημαίνει περιχώρηση καί συγχώρεση.
Νά τούς μάθουμε μέ τό δικό μας παράδειγμα πώς, ζωή σημαίνει συμπόρευση, ἀλληλεγγύη, νοιάξιμο, ἀγάπη γιά τόν πλησίον, μέσα σ’ ἕνα κόσμο ἀτομισμοῦ, ἰδιοτέλειας, μίσους κι ἀφόρητης μοναξιᾶς.
Δέν εἶναι οὐτοπικά ὅλα αὐτά, ἀρκεῖ νά τά σκεφτόμαστε ὁ καθένας γιά τόν ἑαυτό του καί νά μήν βαυκαλιζόμαστε μέ μαζικές λύσεις, περιμένοντας ἀπό τούς ἄλλους. Ἄς ἀλλοιωνόμαστε ἐμεῖς γιά νά ἀλλάζουν μαζί μας κι ἄλλοι, ὅπως εἶπε ὁ Ἅγιος. Ὅσο ἐμεῖς γινόμαστε ἀληθινοί, εἰλικρινεῖς, πραγματικά μετανοοῦντες, οἱ ἔφηβοι θά βλέπουν, θά παρατηροῦν, θά ἐμπνέονται, θά ἀκολουθοῦν μέσα στήν δική τους μοναδικότητα.
Πάνω ἀπ’ ὅλα, νά τούς θυμίσουμε πώς ὑπάρχουν καλά νέα, πώς ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος καί μᾶς κάλεσε νά γίνει ἡ ζωή μας, ζωή Του. Ἔτσι, θἀ’χουμε τήν ἐλπίδα, πώς ὅταν περάσει τό ξέσπασμα τῆς ἐφηβείας, θά ἀνατείλει ἡ ὀμορφιά τοῦ νέου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος θά ἀκολουθήσει τόν δρόμο πού ἐλεύθερα ἔχει ἐπιλέξει.
Θά τελειώσω μέ λίγα λόγια τοῦ Ἁγίου Γέροντα Πορφυρίου πρός τούς γονεῖς σχετικά μέ τά παιδιά τους:
«Γίνετε ἅγιοι καί δέν θά ἔχετε κανένα πρόβλημα μέ τά παιδιά σας. Ἡ ἁγιότητα τῶν γονέων ἀπαλλάσσει τά παιδιά ἀπ’ τά προβλήματα… Κι ὅταν κάνουν ἀταξίες, νά παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα, ἀλλά νά μήν τά πιέζετε. Κυρίως νά προσεύχεσθε… Ὅταν τά παιδιά ἀναπτύσσονται μέσα στήν ἐλευθερία, βλέποντας συγχρόνως τό καλό παράδειγμα τῶν μεγάλων, χαιρόμαστε νά τά βλέπομε. Αὐτό εἶναι τό μυστικό, νά εἶσαι καλός, νά εἶσαι ἅγιος, γιά νά ἐμπνέεις, νά ἀκτινοβολεῖς. Ἡ ζωή τῶν παιδιῶν φαίνεται νά ἐπηρεάζεται ἀπ’ τήν ἀκτινοβολία τῶν γονέων [3]».
* * *
[1] Ἐπειδή σκοπός δέν ἦταν ἡ ἐξαγωγή ποσοτικῶν συμπερασμάτων καί συσχετίσεων γιά τόν πληθυσμό τῶν ἐφήβων ἀπό 14 ἕως 17 ἐτῶν, ἀλλά ἡ καταγραφή κάποιων τάσεων καί ὁ προβληματισμός ἐπάνω σε αὐτές, δέν δόθηκε ἔμφαση στήν ἀντιπροσωπευτικότητα τοῦ δείγματος, ἀλλά στήν μελέτη τῶν διαφόρων ἀπαντήσεων τῶν συγκεκριμένων παιδιῶν. Γιά τήν πιό σφαιρική ἀποτύπωση τῶν τάσεων, ἐπιλέχθηκαν 3 διαφορετικά σχολεῖα στά ὁποῖα τά δημογραφικά χαρακτηριστικά εἶναι σέ μεγάλο βαθμό ἀνόμοια καί προέρχονται ἀπό διαφορετικές τοποθεσίες τῆς Ἀττικῆς. Γιά νά μπορέσουμε νά ἀποκτήσουμε μιά γενική εἰκόνα, ὅσο εἶναι δυνατόν, κάναμε μιά συμβατική ὁμαδοποίηση τῶν ἀπαντήσεων καί μετρήσαμε τά ἀντίστοιχα ποσοστά πού συγκεντρώνει ἡ κάθε ὁμάδα. Ὑπῆρξαν καί ἀπαντήσεις, οἱ ὁποῖες δέν μποροῦσαν νά ὁμαδοποιηθοῦν καί γι’ αὐτό ἐξετάστηκαν μεμονωμένα.
[2] Ἄς ἀναφερθοῦμε σέ πιό συγκεκριμένα στοιχεῖα: Στήν Μάνδρα, στήν πρώτη θέση τῶν πηγῶν φόβου βρίσκουμε ἀπαντήσεις σχετικές μέ τήν μοναξιά καί ἀπαντήσεις σχετικές μέ τό μέλλον καί τήν ἐπαγγελματική ἀποκατάσταση (22.5% τοῦ δείγματος ἑκατέρωθεν). Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, τό 35% τοῦ δείγματος ἀπάντησε ὅτι ἀγχώνεται μέ τό μέλλον, ἐνῷ τό 29% μέ τά μαθήματα τοῦ σχολείου.
Στό Ἰδιωτικό Λύκειο ἀντίστοιχα, ὅσον ἀφορᾶ τόν φόβο, στήν πρώτη θέση βρίσκονται ἀπαντήσεις σχετικές μέ τήν μοναξιά καί τήν ἀναγνώριση ἀπό συνομηλίκους, σέ πολύ μεγάλο βαθμό σέ σχέση μέ τίς ὑπόλοιπες ἀπαντήσεις (41,7% τοῦ δείγματος) ἐνῷ στήν δεύτερη θέση βρίσκονται διάφορες φοβίες (φίδια, σκοτάδι, ὕψος καί ἄλλα μέ 33% τοῦ δείγματος).
Ὅσον ἀφορᾶ τό τί τούς ἀγχώνει, τό 58% ἀγχώνεται γιά τά μαθήματα τοῦ σχολείου, ἐνῶ μόνο 29% τοῦ δείγματος ἀναφέρεται στό μέλλον.
Στό ΕΠΑΛ, στήν πρώτη θέση βρίσκεται ἡ φοβία γιά τό μέλλον καί τήν ἐπαγγελματική ἀποκατάσταση (24% τοῦ δείγματος), ἐνῷ στήν δεύτερη θέση βρίσκονται διάφορες φοβίες (19% τοῦ δείγματος). Ὅσον ἀφορᾶ τό ἄγχος, στό ΕΠΑΛ, τό 24% ἀγχώνεται γιά τό μέλλον, ἐνῷ τό 29%, ἀγχώνεται γιά τά μαθήματα τοῦ σχολείου.
Ἀξιοσημείωτο εἶναι τό γεγονός, ὅτι ὁ φόβος τοῦ θανάτου παρουσιάζει παρόμοια ποσοστά καί στά 3 δείγματα (8-16%).
* Τά στοιχεῖα τῆς ἔρευνας ἐπεξεργάσηκε ὁ Ζήσης Κτενίδης, κάτοχος μεταπτυχιακοῦ τίτλου ΜΒΑ, Ο.Π.Α.
[3] «Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου-Βίος καί Λόγοι», Ἱερά Μονή Χρυσοπηγῆς Χανίων, 2007.
Πρωϊνή προσευχή Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ
visit counter
Αἰώνιε Κύριε, Δημιουργέ τῶν ἁπάντων ὁ καλέσας μέ εἰς τήν ζωήν ταύτην τή ἀνεξερευνήτω Σου ἀγαθότητις δούς μοί τήν Χάριν τοῦ Βαπτίσματος καί τήν σφραγίδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ κοσμήσας μέ τή ἐπιθυμία τοῦ ἀναζητεῖν Σέ, τόν μόνον ἀληθινόν Θεόν, ἐπάκουσον τῆς δεήσεώς μου.
Ὁ Θεός μου, οὐκ ἔχω ζωήν, φῶς, χαράν, σοφίαν, δύναμιν ἄνευ Σου.
Ἀλλά Σύ εἴπας τοῖς μαθηταίς Σου: «Πάντα ὅσα ἐάν αἰτήσητε ἐν τή προσευχή πιστεύοντες, λήψεσθε».
Ὅθεν τολμῶ ἐπικαλεῖσθαι Σέ, καθάρισον μέ ἀπό παντός μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος.
Δίδαξον μέ πώς δεῖ προσεύχεσθαι.
Εὐλόγησον τήν ἡμέραν ταύτην ἤν ἐχάρισας μοί, τῷ ἀναξίω δούλω Σου.
Ἰκάνωσον μέ τή δυνάμει τῆς Χάριτός Σου ἀδιαλείπτως ὁμιλεῖν καί ἐργάζεσθαι πρός τήν Σήν δόξαν ἐν πνεύματι καθαρότητος, ταπεινώσεως, ὑπομονῆς, ἀγάπης, εὐγενείας, εἰρήνης, ἀνδρείας καί σοφίας, ἐπιγινώσκειν ἀεί τήν ἁπανταχοῦ παρουσίαν Σου.
Κύριε ὁ Θεός, δεῖξον μοί τήν ὁδόν τοῦ θελήματός Σου ἐν τή ἀπείρω Σου ἀγαθότητι καί ἀξίωσον μέ πορεύεσθαι ἐνώπιόν Σου χωρίς ἁμαρτίας.
Καρδιογνώστα Κύριε, Σύ ἐπιγινώσκεις πάσαν μου ἔνδειαν, Σύ γινώσκεις τήν τυφλότητα καί τήν ἄγνοιάν μου, Σύ γινώσκεις τήν ἀστάθειαν καί τήν διαφθοράν τῆς ψυχῆς μου.
Ἀλλ' οὔδ' ὁ πόνος οὐδ' ἡ ἀγωνία ἡ ἐμή κεκρυμμένα Σοί τυγχάνει. Ἐπάκουσον τῆς δεήσεώς μου καί δίδαξον μέ τῷ Πνεύματί Σου τῷ Ἁγίω, ὁδόν ἐν ἤ πορεύσομαι.
Μή ἐγκαταλείψης μέ, ὅτι ἡ διεφθαρμένη μου θέλησις ὁδηγήση μέ πρός ἄλλας ὁδούς, ἀλλά βιαίως ἐπαναγαγέ μέ πρός Σέ.
Δός μοί, τή δυνάμει τῆς Σῆς ἀγάπης, στερεωθῆναι μέ εἰς τό ἀγαθόν.
Φύλαξον μέ ἀπό παντός λόγου ἤ ἔργου ψυχοφθόρου, ἀπό πάσης ἐσωτερικῆς καί ἐξωτερικῆς κινήσεως μή εὐαρέστου ἐνώπιόν Σου καί ἐπιβλαβοῦς διά τόν ἀδελφόν μου.
Δίδαξον μέ πῶς δεῖ καί τί μέ δεῖ λαλεῖν.
Ἐάν τό Σόν θέλημά ἐστι τοῦ μή ἀποκριθῆναι μέ δός μοί πνεῦμα εἰρηναίας σιωπῆς, ἀλύπου καί ἀκινδύνου διά τόν ἀδελφόν μου.
Νομοθέτησον μέ ἐν τή τρίβω τῶν ἐντολῶν Σου καί ἕως ἐσχάτης μου ἀναπνοῆς μή ἐπιτρέψης παρεκκλίναι μέ ἀπό τοῦ Φωτός τῶν προσταγμάτων Σου, ἕως ὅτου καταστῶσιν ὁ μοναδικός νόμος πάσης ὑπάρξεώς μου, προσκαίρου τέ καί αἰωνίου.
Δέομαί Σου ὁ Θεός ἐλέησον μέ.
Λύτρωσαι μέ ἀπό τῆς θλίψεως καί ἀθλιότητός μου καί μή ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τήν ὁδόν τῆς σωτηρίας.
Ἐν τή ἀφροσύνη μου, ὁ Θεός, περί πολλῶν καί μεγάλων δέομαί Σου, γινώσκων ἀεί τήν ἐμήν κακότητα, τήν ἀδυναμίαν καί φαυλότητα κράζω Σοί, ἐλέησον μέ.
Μή ἀπορρίψης μέ ἀπό τοῦ Προσώπου Σου ἕνεκεν τῆς ἀλαζονείας μου.
Δός καί αὔξησον ἐν ἐμοί τῷ ἀχρείω τήν δύναμιν τοῦ ἀγαπᾶν Σέ, κατά τάς ἐντολᾶς Σου, ἐξ ὅλης της καρδίας μου, ἐξ ὅλης της ψυχῆς μου, ἐξ ὅλης της διανοίας μου, ἐξ ὅλης της ἰσχύος μου, καί δί' ὅλου του εἶναι μου.
Ναί, ὁ Θεός, δίδαξον μέ δικαίαν κρίσιν καί γνῶσιν τῷ Πνεύματί Σου τῷ Ἁγίω.
Παράτεινον τάς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου ἕως ὅτου Σοί προσφέρω μετάνοιαν ἀληθινήν.
Μή ἀναγάγης μέ ἐν ἠμίσει ἡμερῶν μου μηδέ ἐν ὤ ὁ ἐμός νοῦς τετυφλωμένος ἐστι.
Καί ὅταν εὐδοκήσης ἐλθεῖν τό τέλος τῆς ζωῆς μου προγνώρισον μοί τόν θάνατον, ἴνα ἡ ψυχή μου ἑτοιμασθῆ πρός συνάντησίν Σου.
Ἔσο μετ' ἐμοῦ, Κύριε, ἐν ἐκείνη τή ὥρα τή φοβερά καί ἀπόδος μοί τήν ἀγαλλίασιν τοῦ Σωτηρίου Σου.
Καθάρισον μέ ἀπό παντός ἁμαρτήματος φανεροῦ καί ἀποκρύφου, ἀπό πάσης ἀνομίας κεκρυμμένης ἐν ἐμοί καί δώρησον μοί καλήν ἀπολογίαν ἐνώπιόν του φοβεροῦ βήματός Σου.
Ὁ Θεός, κατά τό μέγα ἔλεός Σου καί τήν ἄμετρον φιλανθρωπίαν Σου, ἐπάκουσον τῆς δεήσεώς μου.
Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2013
Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2012
Η Ουσία των Χριστουγέννων
visit counter
Στη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, στα απλά και δύσκολα προβλήματά του, στη γενική προσπάθεια για το περιβάλλον και την επιβίωση του, τα Χριστούγεννα φαντάζουν ως η μερική έξοδος από το άγχος και η είσοδος της χαράς στη ζωή μας.
Ωστόσο η Ορθόδοξη Εκκλησία, η Εκκλησία των Πατέρων μας, αιώνες τώρα, μιλά για την ενανθρώπιση του Θεού, για να δώσει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να γίνει Θεός. Μας λέει ότι ο Θεός μας δεν είναι απρόσιτος, άγνωστος και μια «ανώτερη δύναμη», αλλά ένας Θεός – πρόσωπο που έρχεται κοντά μας και γίνεται «ως εις εξ ημών», διαλέγεται, μας αγαπά, νοιάζεται για μας. Μας αποκαλύπτει μια νέα ζωή, τη ζωή των αγίων, που, ενώ δεν αρνείται ότι έχει σχέση με τα ανθρώπινα και την ύλη, – πώς άλλωστε θα γινόταν αυτό, αφού ο Θεός μας δεν την αρνήθηκε αλλά τη προσέλαβε κι άρα την αγίασε; – όμως δεν απολυτοποιεί τη ζωή αυτή και την ύλη ως να είναι αιώνια.
Όλα όσα μας περιτριγυρίζουν εδώ και αρκετές μέρες πριν τα Χριστούγεννα μας σπρώχνουν να χαρούμε με εξωτερικά μέσα τη γιορτή, όπως π.χ. δώρα, φαγητά, διασκέδαση, ντύσιμο κλπ. Γι αυτό και μετά τη γιορτή κυριαρχεί την καρδιά μας κάτι σαν μελαγχολία…… Απολαμβάνουμε αλλά δεν χαιρόμαστε, ευχαριστιόμαστε αλλά δεν αναπαυόμαστε. Γιατί η καρδιά ζητά κάτι βαθύτερο. Ζητά τη συνάντηση με το Θεάνθρωπο Κύριο καθώς ο Κύριος με τη γέννηση Του ζητά τη συνάντηση μαζί μας. Ζητά μια ζωή ειλικρίνειας, αλήθειας, ουσιαστική. Το ψεύτικο, το τυπικό, το επιφανειακό, δεν μπορεί να ικανοποιήσει το βάθος της ύπαρξης μας.
Η Εκκλησία, με τη θεολογία της που γίνεται βίωμα, μας καλεί σε κάθε γιορτή της να αφουγκραστούμε το βαθύτερο νόημα και μήνυμα της γιορτής. Έτσι και στη «Μητρόπολη των εορτών», τα Χριστούγεννα, μας καλεί να μην μείνουμε στην επιφάνεια, στα εξωτερικά, στους τύπους – αναγκαία κι αυτά ως έκφραση της ουσίας – αλλά να αφήσουμε την καρδιά μας να ζήσει τον ερχομό του Χριστού. Τότε η γέννηση Του δεν θα είναι απλά ένα ιστορικό γεγονός αλλά συγχρόνως θα γίνει και προσωπικό γεγονός.
Ως Χριστιανοί ας αντισταθούμε στο κοσμικό πνεύμα των ημερών που θεωρεί τα Χριστούγεννα μέσο χαλάρωσης και κατανάλωσης. Ας αφήσουμε χώρο καρδιακό και χρόνο να συλλογιστούμε το δώρο της ζωής μας που έχει ημερομηνία λήξης κι άρα να τη ζήσουμε ουσιαστικά. Ας αρχίσουμε να ευχαριστούμε τον Κύριο της Ζωής, ζώντας τη Ζωή Του ως ζωή μας, για να νικήσουμε το φόβο του θανάτου. Ας γιορτάσουμε Χριστούγεννα με Χριστό, καλλιεργώντας μέσα μας τη μετάνοια ως επιθυμία για αλλαγή, την ταπείνωση ως γνώση του Χριστού του «ταπεινού τη καρδία» και την αγάπη ως άνοιγμα προς τους ανθρώπους, τις ωραίες εικόνες του ενανθρωπήσαντος Θεού μας.
π. Ανδρέας Αγαθοκλέους
Πηγή: isagiastriados.com/index.php
Χριστός, ο μεγάλος άγνωστος των Χριστουγέννων
visit counter
Του Σεβ. Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου
Δεν υπάρχει γιορτή σαν τα Χριστούγεννα, γιορτή, που καταφέρνει να ενώνει με το ίδιο πνεύμα και την ίδια χαρά, τόσα εκατομμύρια ανθρώπους. 2012 χρόνια από τη γέννηση ενός ασήμαντου, εκ πρώτης όψεως, βρέφους σε κάποιο περιφρονημένο εβραϊκό χωριό της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η μισή ανθρωπότητα συνεχίζει να διακηρύσσει, έστω και μια φορά τον χρόνο ως Χριστιανοσύνη, πως τη νύχτα εκείνη ανέτειλε μια ρεαλιστική ελπίδα αναγέννησης του ανθρώπου και ολόκληρου του κόσμου.
Από την Αυστραλία μέχρι την Αλάσκα και από το Περού μέχρι τις στέπες της Σιβηρίας, οι άνθρωποι αναζητούν τη χριστουγεννιάτικη χαρά, μέσα σε μια παγκοσμιοποιημένη ατμόσφαιρα, με ίδιες μελωδίες, ίδιες γεύσεις, ίδια διακόσμηση, ίδιες διαφημίσεις, αλλά με πολλούς και διάφορους «Χριστούς».Διότι, πίσω από τη βιτρίνα των Χριστουγέννων, ο Χριστός, ο μεγάλος πρωταγωνιστής -και πολλές φορές, ο μεγάλος Απών- συνεχίζει, εδώ και δυο χιλιετίες, να ρωτάει:
«Τίνα με λέγουσιν οἱἄνθρωποι εἶναι;» (Ματθ.16, 13)
«Ποιος λένε οι άνθρωποι πως είμαι;»
Πολλές οι απαντήσεις μέσα στους αιώνες, πολλές οι απαντήσεις και σήμερα. Άλλοι εκφράζουν τον θαυμασμό τους για τα λόγια Του, άλλοι τον σεβασμό τους για τη θυσία Του, άλλοι τον ενθουσιασμό τους για το κοινωνικό Του μήνυμα.Λίγοι όμως είναι εκείνοι, που παραδίδουν στα άχραντα χέρια Του τις προσωπικές τους αγωνίες, τους φόβους και τα αδιέξοδά τους, με την πεποίθηση πως Αυτός και μόνον Αυτός μπορεί να χαρίσει φως στη σκοτεινή νύχτα των ανθρώπων.
Αλλά ακόμη και εκείνοι, που πιστεύουν στην παντοδυναμία και την αγάπη Του, καθώς οι ανάγκες γίνονται αφόρητες, καθώς η αδικία οργιάζει και καθώς οι προοπτικές ξεθωριάζουν, φτάνουν κάποτε να αναρωτηθούν,:
«Πού είναι ο Θεός; Γιατί δεν φαίνεται; Γιατί δεν ενεργεί;»
Σε εποχές ατομικών διαδρομών, ατομικών επιδιώξεων, ακόμη και ατομικών προσευχών, ο ίδιος ο Χριστός, μας δείχνει τον δρόμο προς Εκείνον:
«Οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν». (Ματθ. 18, 20)
«Όπου είναι μαζεμένοι δυο ή τρεις στο όνομά μου, εγώ είμαι ανάμεσά τους».
Να λοιπόν η απάντηση: Κάθε Χριστούγεννα υποδεχόμαστε στη γη τον Θεό της ενότητας, τον Θεό της αλληλεγγύης, τον Θεό του «μαζί». Η παρουσία Του στη γη και η λυτρωτική Του επέμβαση περνάει μέσα από την συμπόνια και την αγάπη των ανθρώπων, που διακηρύσσουν πως Τον πιστεύουν και Τον μιμούνται.
Εκατομμύρια φάτνες στήνονται κάτω από χριστουγεννιάτικα δέντρα, σε πλατείες, σε βιτρίνες. Μέσα σ΄ αυτές, φαίνεται να ξαναγεννιούνται πολλοί «Χριστοί»: Ο Χριστός της παιδικής μας ηλικίας, ο Χριστός ενός γλυκού συναισθηματισμού, ακόμη και ο Χριστός των εορταστικών αγορών μας.Στον αληθινό, όμως, Χριστό, στον Χριστό της αγάπης, εμείς οι ίδιοι, με το πνεύμα και τις πράξεις μας, κλείνουμε ερμητικά την πόρτα.
Και φέτος όμως, Αυτός ο αληθινός Χριστός θα ξαναχτυπήσει την πόρτα μας. Σιωπηλός, χωρίς εφέ και επικοινωνιακούς εντυπωσιασμούς, θα μας καλέσει να Τον ακολουθήσουμε πίσω από τις φωταγωγίες και τα ρεβεγιόν, για να μας δείξει το κατάντημα μιας ανθρωπότητας χωρίς Εκείνον. Μιας ανθρωπότητας βουτηγμένης στην αρπαγή, το ψέμα και τη σκληροκαρδία.Μιας ανθρωπότητας, που αντικατέστησε τον ουρανό με πίνακες χρηματιστηρίων και βιβλιάρια καταθέσεων.
Όσο τα Χριστούγεννα θα ντύνουν μόνο τη μελαγχολία μας, όσο τα ψεύτικα άστρα θα υποκαθιστούν το φως της ελπίδας για εκατομμύρια φτωχούς και άστεγους, όσο οι Χριστουγεννιάτικες μελωδίες θα κρύβουν την κραυγή τής οργής ολόκληρων λαών για την εξαθλίωσή τους, ο Χριστός θα παραμένει ο μεγάλος άγνωστος των Χριστουγέννων.
Πολλοί μπορεί να πιστεύουν πως κάθε τέτοια μέρα, επαναλαμβάνεται μια γραφική ιστορία. Αυτό όμως που επαναλαμβάνεται είναι η ουσία εκείνης της νύχτας, αλλά και όλης της ζωής Του: Ο Χριστός, το ίδιο αφανής, το ίδιο ξένος, όπως τότε, θα αποστρέφει πάντα το βλέμμα από τις γιορτές της κατανάλωσης των -ακόμη- εξασφαλισμένων και θα επιλέγει για φάτνη Του τις καρδιές εκείνων, που ακόμη μπορούν να αγαπούν και να μοιράζονται, ίσως ταπεινοί και καταφρονεμένοι από την αυθαιρεσία των ισχυρών, γι΄ αυτό όμως και αξιόπιστοι στη διακήρυξή τους «ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ…» (Λουκ. 2, 10-11).
Μαζί μ΄ αυτούς θα βρεθεί ο Εμμανουήλ ( που σημαίνει: ο Θεός μαζί μας) αυτά τα Χριστούγεννα, δίνοντάς τους δύναμη να σταθούν όρθιοι και ενωμένοι στο δικό Του όνομα, για να ετοιμάσουν μαζί Του το ξημέρωμα ενός καινούργιου κόσμου.
Άρθρο στην Εφημ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 15/12/2012
Χριστός γεννάται, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου
visit counter
Βοσκών φωνές φτάνουν στ’ αυτιά μου. Δεν παίζουν σήμερα με τις φλογέρες τους κάποιον τυχαίο σκοπό. Τα χείλη τους ψάλλουν ύμνο ουράνιο.
Οι άγγελοι υμνολογούν, οι αρχάγγελοι ανυμνούν, ψάλλουν τα Χερουβείμ και δοξολογούν τα Σεραφείμ. Πανηγυρίζουν όλοι, βλέποντας το Θεό στη γη και τον άνθρωπο στους ουρανούς.
Σήμερα ή Βηθλεέμ μιμήθηκε τον ουρανό: Αντί γι’ αστέρια, δέχτηκε τους αγγέλους” αντί για ήλιο, δέχτηκε τον Ήλιο της δικαιοσύνης. Και μη ζητάς να μάθεις το πώς. Γιατί όπου θέλει ό Θεός, ανατρέπονται οι φυσικοί νόμοι. Εκείνος λοιπόν το θέλησε. Και το έκανε. Κατέβηκε στη γη κι έσωσε τον άνθρωπο. Όλα συνεργάστηκαν μαζί Του γι’ αυτόν το σκοπό.
Σήμερα γεννιέται Αυτός που υπάρχει αιώνια, και γίνεται αυτό πού ποτέ δεν υπήρξε. Είναι Θεός και γίνεται άνθρωπος! Γίνεται άνθρωπος και πάλι Θεός μένει!
Όταν γεννήθηκε, οι Ιουδαίοι δεν δέχονταν την παράδοξη γέννηση Του:
Από τη μια οι Φαρισαίοι παρερμήνευαν τα ιερά βιβλία” κι από την άλλη οι γραμματείς δίδασκαν αλλά αντί άλλων. Ό Ηρώδης πάλι, ζητούσε να βρει το νεογέννητο Βρέφος όχι για να το τιμήσει, μα για να το θανατώσει.
Ε λοιπόν, όλοι αυτοί σήμερα τρίβουν τα μάτια τους, βλέποντας το Βασιλιά τ’ ουρανού να βρίσκεται στη γη μ’ ανθρώπινη σάρκα, γεννημένος από παρθενική μήτρα.
Και ήρθαν οι βασιλιάδες να προσκυνήσουν τον επουράνιο Βασιλιά της δόξας.
Ήρθαν οι στρατιώτες να υπηρετήσουν τον Αρχιστράτηγο των ουράνιων Δυνάμεων.
Ήρθαν οι γυναίκες να προσκυνήσουν Εκείνον πού μετέβαλε τίς λύπες της γυναίκας σε χαρά.
Ήρθαν οι παρθένες να προσκυνήσουν Εκείνον πού δημιούργησε τους μαστούς και το γάλα, και τώρα θηλάζει από Μητέρα Παρθένο.
Ήρθαν τα νήπια να προσκυνήσουν Εκείνον πού έγινε νήπιο, για να συνθέσει δοξολογικό ύμνο «από τα στόματα των νηπίων» (Ψαλμ. 8:3).
Ήρθαν τα παιδιά να προσκυνήσουν Εκείνον πού ή μανία του Ηρώδη τα ανέδειξε σε πρωτομάρτυρες.
Ήρθαν οι ποιμένες να προσκυνήσουν τον καλό Ποιμένα, πού θυσίασε τη ζωή Του για χάρη των προβάτων.
Ήρθαν οι ιερείς να προσκυνήσουν Εκείνον πού έγινε αρχιερέας όπως ό Μελχισεδέκ (Έβρ. 5:10).
Ήρθαν οι δούλοι να προσκυνήσουν Εκείνον πού πήρε μορφή δούλου, για να μετατρέψει τη δουλεία μας σ’ ελευθερία.
Ήρθαν οι ψαράδες να προσκυνήσουν Εκείνον πού τους μετέβαλε σε «ψαράδες ανθρώπων»
(Ματθ. 4:19)
Ήρθαν οι τελώνες να προσκυνήσουν Εκείνον πού από τους τελώνες ανέδειξε ευαγγελιστή.
Ήρθαν οι πόρνες να προσκυνήσουν Εκείνον που παρέδωσε τα πόδια του στα δάκρυα μιας πόρνης.
Οι μάγοι για να Τον προσκυνήσουν
οι ποιμένες για να Τον δοξολογήσουν
οι τελώνες για να Τον κηρύξουν
οι πόρνες για να Του προσφέρουν μύρα’
ή Σαμαρείτισσα για να ξεδιψάσει”
ή Χαναναία για να ευεργετηθεί.
Αφού λοιπόν όλοι σκιρτούν από χαρά, θέλω κι εγώ να σκιρτήσω, θέλω να χορέψω, θέλω να πανηγυρίσω. Δίχως κιθάρα, δίχως αυλό, δίχως λαμπάδες αναμμένες στα χέρια μου. Πανηγυρίζω κρατώντας, αντί γι’ αυτά, τα σπάργανα του Χριστού.
Αυτά είναι ή ελπίδα μου, αυτά ή ζωή μου, αυτά ή σωτηρία μου, αυτά ό αυλός μου, αυτά ή κιθάρα μου. Γι’ αυτό τα ‘χω μαζί μου: Για να πάρω από τη δύναμη τους δύναμη, για να φωνάξω μαζί με τους αγγέλους, «δόξα στον ύψιστο Θεό», και με τους ποιμένες, «και ειρήνη στη γη, ευλογία στους ανθρώπους» (Λουκ. 2:14).
Και ξέρετε γιατί; Γιατί Εκείνος πού προαιώνια γεννήθηκε από τον Πατέρα ανεξήγητα, γεννιέται σήμερα από παρθένα υπερφυσικά. Το πώς, το γνωρίζει ή χάρη του Αγίου Πνεύματος. Εμείς μόνο τούτο μπορούμε να πούμε: Πώς αληθινή είναι και ή ουράνια γέννηση του, αδιάψευστη είναι και ή επίγεια. Αλήθεια είναι ότι γεννήθηκε Θεός από Θεό, αλήθεια είναι και ότι γεννήθηκε άνθρωπος από παρθένα.
Στον ουρανό είναι ό μόνος πού γεννήθηκε από τον Πατέρα μόνο, γιος Του μονογενής. Και στη γη είναι ό μόνος πού γεννήθηκε από την Παρθένο μόνο, γιος της μονογενής. Όπως στην περίπτωση της ουράνιας γεννήσεως Του είναι ασέβεια να σκεφτούμε μητέρα, έτσι και στην περίπτωση της επίγειας γεννήσεως Του είναι βλασφημία να υποθέσουμε πατέρα. Ό Θεός Τον γέννησε με τρόπο θεϊκό. Ή Παρθένος Τον γέννησε με τρόπο υπερφυσικό. Έτσι, ούτε ή ουράνια γέννηση Του μπορεί να εξηγηθεί, ούτε ή ενανθρώπηση Του μπορεί να ερευνηθεί. Το ότι Τον γέννησε ή Παρθένος σήμερα το γνωρίζω. Το ότι Τον γέννησε ό Θεός προαιώνια το πιστεύω. Κι έχω μάθει να τιμώ σιωπηλά τη γέννηση Του, χωρίς φιλοπερίεργες έρευνες κι ανώφελες συζητήσεις. Γιατί, σ’ ό,τι άφορα το Θεό, δεν πρέπει να στέκεται κανείς στη φυσική εξέλιξη των πραγμάτων, αλλά να πιστεύει στη δύναμη Εκείνου πού κατευθύνει τα πάντα.
Τι φυσικότερο από το να γεννήσει μια παντρεμένη γυναίκα; Άλλα και Τι πιο παράδοξο από το να γεννήσει παιδί μια παρθένα, δίχως άνδρα, και να παραμείνει παρθένα;
Τι αυτό λοιπόν μπορούμε να ερευνούμε ό,τι γίνεται σύμφωνα με τους φυσικούς νόμους. Ό,τι όμως συμβαίνει με τρόπο υπερφυσικό, ας το σεβόμαστε σιωπηλά. Όχι γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά γιατί είναι ανερμήνευτο.
Τι να πω και Τι να λαλήσω;
Βλέπω εκείνη πού γέννησε. Βλέπω κι Εκείνον πού γεννήθηκε. Άλλα τον τρόπο της γεννήσεως δεν μπορώ να τον καταλάβω. Όπου θέλει, βλέπετε, ό Θεός, νικώνται οι φυσικοί νόμοι. Έτσι έγινε κι εδώ: Παραμερίστηκε ή φυσική τάξη και ενέργησε ή θεία θέληση.
Πόσο ανέκφραστη είναι ή ευσπλαχνία του Θεού!
Ο προαιώνιος Υιός του Θεού, ό άφθαρτος και αόρατος και ασώματος, κατοίκησε μέσα στο φθαρτό και ορατό σώμα μας. Για ποιο λόγο; Να, όπως ξέρετε, εμείς οι άνθρωποι πιστεύουμε περισσότερο σ’ ό,τι βλέπουμε παρά σ’ ό,τι ακούμε. Στα ορατά πιστεύουμε. Στ’ αόρατα όχι. Έτσι δεν πιστεύαμε στον αόρατο αληθινό Θεό, αλλά λατρεύαμε ορατά είδωλα με μορφή ανθρώπων.
Δέχτηκε λοιπόν ό Θεός να παρουσιαστεί μπροστά μας με ορατή μορφή ανθρώπου, για να διαλύσει μ’ αυτόν τον τρόπο κάθε αμφιβολία για την ύπαρξη Του. Κι ύστερα, αφού μας διδάξει με την αισθητή και αναμφισβήτητη παρουσία Του, να μας οδηγήσει εύκολα στην αληθινή πίστη, στ’ αόρατα και υπερφυσικά.
Κατάπληξη με γεμίζει το θαύμα!
Σε φάτνη αναπαύεται, Αυτός πού έχει θρόνο τον ουρανό!
Χέρια ανθρώπινα αγγίζουν τον απρόσιτο κι ασώματο!
Με σπάργανα είναι σφιχτοδεμένος, Αυτός πού σπάει τα δεσμά της αμαρτίας!
Όμως… τούτο είναι το θέλημα Του: Την ατιμία να μεταβάλει σε τιμή” με δόξα να ντύσει την ευτέλεια” και την προσβολή σ’ αρετή να μεταπλάσει.
Πήρε το σώμα μου. Μου προσφέρει το Πνεύμα Του. Μου χαρίζει το θησαυρό της αιώνιας ζωής, παίρνοντας αλλά και δίνοντας μου: Παίρνει τη σάρκα μου για να με αγιάσει” μου δίνει το Πνεύμα Του για να με σώσει.
«Να, ή παρθένος θα μείνει έγκυος» (Ήσ. 7:14).
Τα λόγια είναι της συναγωγής, μα το απόκτημα της Εκκλησίας.
Η συναγωγή έθαψε το νήμα” Η Εκκλησία φόρεσε τη βασιλική στολή.
Ή Ιουδαία Τον γέννησε ή οικουμένη Τον υποδέχτηκε.
Η συναγωγή Τον θήλασε και Τον έθρεψε” ή Εκκλησία Τον παρέλαβε και ωφελήθηκε.
Στη συναγωγή βλάστησε το κλήμα εμείς όμως απολαμβάνουμε τα σταφύλια της αλήθειας.
Ή συναγωγή τρύγησε τα σταφύλια οι ειδωλολάτρες όμως πίνουν το μυστικό πιοτό.
Εκείνη έσπειρε στην Ιουδαία το σπόρο” οι ειδωλολάτρες όμως θέρισαν το στάχυ με το δρεπάνι της πίστεως. Αυτοί έκοψαν με σεβασμό το ρόδο, και στους Ιουδαίους έμεινε το αγκάθι της απιστίας.
Το πουλάκι πέταξε, κι αυτοί οι ανόητοι κάθονται και φυλάνε ακόμα τη φωλιά.
Οι Ιουδαίοι πασχίζουν να ερμηνεύσουν το βιβλίο του γράμματος, και οι ειδωλολάτρες τρυγούν τον καρπό του Πνεύματος.
«Να, ή παρθένος θα μείνει έγκυος».
Πες μου, Ιουδαίε, πες μου λοιπόν, ποιόν γέννησε;
Δείξε, σε παρακαλώ, θάρρος, έστω και σαν εκείνο που έδειξες μπροστά στον Ηρώδη. Αλλά δεν έχεις θάρρος. Και ξέρω γιατί. Γιατί είσαι επίβουλος. Στον Ηρώδη μίλησες για να Τον εξολοθρεύσει και σ’ εμένα δεν μιλάς για να μην Τον προσκυνήσω.
Ποιόν λοιπόν γέννησε; Ποιόν;
Το Δημιουργό της κτίσεως. Κι αν εσύ σωπαίνεις, ή φύση το βροντοφωνάζει. Τον γέννησε λοιπόν με τον τρόπο πού ό ίδιος θέλησε να γεννηθεί. Στη φύση δεν υπήρχε ή δυνατότητα μιας τέτοιας γεννήσεως. Εκείνος όμως, ως κύριος της φύσεως, επινόησε τρόπο γεννήσεως παράδοξο. Κι έδειξε έτσι ότι, και άνθρωπος πού έγινε, δεν γεννήθηκε σαν άνθρωπος, μα όπως μόνο σε Θεό ταιριάζει.
Εκείνος πού έπλασε τον Αδάμ από παρθένα γη, Εκείνος πού από τον Αδάμ κατόπιν έκαμε γυναίκα, γεννήθηκε σήμερα από παρθένα κόρη πού νίκησε τη φύση, ξεπερνώντας το νόμο του γάμου.
Ο Αδάμ τότε, χωρίς να έχει γυναίκα, γυναίκα απόκτησε.
Η Παρθένος τώρα, χωρίς να έχει άνδρα, άνδρα γέννησε.
Και γιατί έγινε αυτό; Να γιατί:
Οι γυναίκες είχαν ένα παλαιό χρέος προς τους άνδρες, αφού από τον Αδάμ είχε βλαστήσει γυναίκα χωρίς τη μεσολάβηση άλλης γυναίκας. Για αυτό ή Παρθένος σήμερα, ξεπληρώνοντας στους άνδρες το χρέος της Εύας, γέννησε χωρίς άνδρα, δείχνοντας έτσι την ισοτιμία της φύσεως.
Σώος έμεινε ό Αδάμ μετά την αφαίρεση της πλευράς του.
Αδιάφθορη έμεινε κι ή Παρθένος μετά τη γέννηση του Βρέφους.
Άλλα πρόσεξε και κάτι ακόμα:
Δεν έπλασε ό Κύριος κάποιο άλλο σώμα για να εμφανιστεί στη γη. Πήρε το σώμα του ανθρώπου, για να μη φανεί ότι περιφρονεί την ύλη από την οποία δημιουργήθηκε ό Αδάμ. Ήρθαν έτσι, Θεός και άνθρωπος, σε μυστική ένωση. Κι ό διάβολος, πού είχε υποδουλώσει τον άνθρωπο, τράπηκε σε φυγή.
Ο Θεός γίνεται άνθρωπος, αλλά γεννιέται ως Θεός. Αν προερχόταν, όπως εγώ, από έναν κοινό γάμο, πολλοί θα θεωρούσαν απάτη τη γέννηση Του. Γι’ αυτό γεννιέται από παρθένα”
Γι` αυτό διατηρεί τη μήτρα της άθικτη” γι’ αυτό διαφυλάσσει την παρθενία της ακέραιη: Για να γίνει ό παράξενος τρόπος της γεννήσεως αιτία ακλόνητης πίστεως.
Σ’ αυτόν λοιπόν πού θ’ αμφισβητήσει την άσπορη γέννηση του Λόγου του Θεού, θα επικαλεστώ ως μάρτυρα την αμόλυντη σφραγίδα της παρθενίας.
Πες μου λοιπόν, Ιουδαίε, γέννησε ή Παρθένος ή όχι; Κι αν μεν γέννησε, γιατί δεν ομολογείς την υπερφυσική γέννηση; Αν πάλι δεν γέννησε, γιατί εξαπάτησες τον Ηρώδη; Όταν εκείνος ζητούσε να μάθει πού θα γεννηθεί ό Χριστός, εσύ δεν είπες «στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας» (Ματθ. 2:4); Μήπως εγώ γνώριζα την πόλη ή τον τόπο; Μήπως εγώ γνώριζα την αξία του Βρέφους πού ήρθε στον κόσμο; Ό Ησαΐας και οι προφήτες σας δεν μίλησαν γι’ Αυτό; Κι εσείς, οι αγνώμονες εχθροί, δεν εξηγήσατε την αλήθεια; Εσείς, οι γραμματείς κι οι Φαρισαίοι, οι ακριβείς φύλακες του νόμου, δεν μας διδάξατε για το Χριστό; Εσείς δεν ερμηνεύσατε τις Γραφές; Μήπως εμείς γνωρίζαμε τη γλώσσα σας; Και όταν γέννησε , ή Παρθένος, εσείς δεν παρουσιάσατε στον Ηρώδη τη μαρτυρία του προφήτη Μιχαία, «Άλλ’ από σένα, Βηθλεέμ, πόλη της περιοχής του Εφραθά, αν και είσαι μια από τις μικρότερες πόλεις του Ιούδα, θα αναδειχθεί αρχηγός του Ισραήλ» (Μιχ. 5:1);
Παρουσιάστηκε ως άνθρωπος, για να καθοδηγήσει τους ανθρώπους. Παρουσιάστηκε ως Θεός, για να σώσει την οικουμένη.
Μα Τι ωφέλιμοι εχθροί πού είστ’ εσείς! Τι φιλάνθρωποι κατήγοροι!
Εσείς κατά λάθος δείξατε πώς το νεογέννητο της Βηθλεέμ είναι Θεός. Εσείς Τον κηρύξατε χωρίς να το θέλετε. Εσείς Τον φανερώσατε, πασχίζοντας να Τον κρύψετε. Εσείς Τον ευεργετήσατε, επιθυμώντας να Τον βλάψετε.
Τι αστοιχείωτοι δάσκαλοι είστε, αλήθεια; Εσείς πεινάτε, και τρέφετε άλλους. Εσείς διψάτε, και ποτίζετε άλλους. Πάμφτωχοι είστε, και πλουτίζετε άλλους.
Ελάτε λοιπόν να γιορτάσουμε! Ελάτε να πανηγυρίσουμε! Είναι παράξενος ό τρόπος της γιορτής -όσο παράξενος είναι κι ό λόγος της γεννήσεως του Χριστού.
Σήμερα λύθηκαν τα μακροχρόνια δεσμά.
Ο διάβολος καταντροπιάστηκε.
Οι δαίμονες δραπέτευσαν.
Ο θάνατος καταργήθηκε.
Ο παράδεισος ανοίχτηκε.
Η κατάρα εξαφανίστηκε.
Η αμαρτία διώχτηκε.
Η πλάνη απομακρύνθηκε.
Η αλήθεια αποκαλύφθηκε.
Το κήρυγμα της ευσέβειας ξεχύθηκε και διαδόθηκε παντού.
Η βασιλεία των ουρανών μεταφυτεύθηκε στη
Οι άγγελοι συνομιλούν με τους ανθρώπους.
Γιατί;
Γιατί κατέβηκε ό Θεός στη γη κι ό άνθρωπος ανέβηκε στους ουρανούς. Κατέβηκε ό Θεός στη γη και πάλι βρίσκεται στον ουρανό. Ολόκληρος είναι στον ουρανό κι ολόκληρος στη γη. Έγινε άνθρωπος κι είναι Θεός. Είναι Θεός και πήρε σάρκα. Κρατιέται σε παρθενική αγκαλιά και στα χέρια Του κρατάει την οικουμένη.
Τρέχουν κοντά Του οι μάγοι. Τρέχουμε κι εμείς. Τρέχει και τ’ αστέρι για να φανερώσει τον Κύριο τ’ ουρανού. Μα… κι Εκείνος τρέχει. Τρέχει προς την Αίγυπτο. Και φαίνεται βέβαια, πώς πηγαίνει εκεί για ν’ αποφύγει την επιβουλή του Ηρώδη. Όμως τούτο γίνεται για να εκπληρωθούν τα προφητικά λόγια: «Την ήμερα εκείνη ό ισραηλιτικός λαός θα πάρει τρίτος, μετά τους Ασσυρίους και τους Αιγυπτίους, την ευλογία του Θεού πάνω στη γη» (Ήσ. 19:24).
Τι λες, Ιουδαίε; Εσύ πού ήσουν πρώτος έγινες τρίτος; Οι Αιγύπτιοι και οι Ασσύριοι μπήκαν μπροστά, και ό πρωτότοκος Ισραήλ πήγε πίσω;
Ναι. Έτσι είναι. Οι Ασσύριοι θα γίνουν πρώτοι, επειδή αυτοί πρώτοι με τους μάγους τους προσκύνησαν τον Κύριο. Πίσω τους οι Αιγύπτιοι, πού Τον δέχτηκαν, όταν κατέφυγε στα μέρη τους για ν’ αποφύγει την επιβουλή του Ηρώδη. Τρίτος και τελευταίος ό Ισραηλιτικός λαός, πού γνώρισε τον Κύριο από τους αποστόλους, μετά τη βάπτιση Του στον Ιορδάνη.
Τι άλλο μένει να πω;
Δημιουργό και φάτνη βλέπω… Βρέφος και σπάργανα… Λεχώνα παρθένα, περιφρονημένη. Φτώχεια πολλή… Ανέχεια πολλή…
Είδες όμως Τι πλούτος μέσα στη μεγάλη φτώχεια; Ό Πλούσιος έγινε φτωχός για χάρη μας. Δεν έχει ούτε κρεβάτι ούτε στρώμα. Μέσα σε ταπεινό παχνί Του έχουν αποθέσει…
Ω φτώχεια, πλούτου πηγή!
Ω πλούτε αμέτρητε, κρυμμένε μες στη φτώχεια!
Μέσα στη φάτνη κείτεσαι και την οικουμένη σαλεύεις.
Μέσα σε σπάργανα τυλίγεσαι και σπας τα δεσμά της αμαρτίας.
Λέξη ακόμα δεν άρθρωσες και δίδαξες στους μάγους τη θεογνωσία.
Τι να πω και Τι να λαλήσω;
Να Βρέφος σπαργανωμένο!
Να ή Μαρία, Μητέρα και Παρθένος μαζί!
Να ό Ιωσήφ, πατέρας τάχα του Παιδιού!
Εκείνη ή γυναίκα, αυτός ό άνδρας. Νόμιμες οι ονομασίες, αλλά χωρίς περιεχόμενο.
Ο Ιωσήφ μνηστεύθηκε μόνο τη Μαρία, και το Άγιο Πνεύμα την επισκίασε. Έτσι, γεμάτος απορία, δεν ήξερε Τι να υποθέσει για το Βρέφος: Να πει πώς ήταν καρπός μοιχείας, δεν τολμούσε. Να προσφέρει λόγο βλάσφημο εναντίον της Παρθένου, δεν μπορούσε. Ούτε πάλι δεχόταν το Παιδί σαν δικό του, γιατί του ήταν άγνωστο το πώς και από ποιόν γεννήθηκε.
Άλλα να, πού, πάνω στη σύγχυση του, παίρνει απάντηση από τον ουρανό, με τη φωνή του αγγέλου: «Ιωσήφ, μη διστάσεις να πάρεις στο σπίτι σου τη Μαριάμ, γιατί το παιδί πού περιμένει προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα» (Ματθ. 1:20). Και φανέρωσε έτσι σ’ εκείνον και σ’ εμάς ότι το Άγιο Πνεύμα επισκίασε την Παρθένο.
Γιατί όμως ό Χριστός θέλησε να γεννηθεί από παρθένα, αφήνοντας αβλαβή την παρθενία της;
Να γιατί:
Κάποτε ό διάβολος εξαπάτησε την παρθένα Εύα. Τώρα ό άγγελος έφερε το λυτρωτικό μήνυμα στην Παρθένο Μαριάμ.
Κάποτε ή Εύα ξεστόμισε λόγο, πού έγινε αιτία θανάτου. Τώρα ή Μαρία γέννησε το Λόγο, πού έγινε αιτία αιώνιας ζωής.
Ο λόγος της Εύας έδειξε το δέντρο, πού έβγαλε τον Αδάμ από τον παράδεισο.
Ο Λόγος της Μαρίας έδειξε το Σταυρό, πού έβαλε τον Αδάμ πάλι στον παράδεισο.
Σ’ αυτόν λοιπόν, το Λόγο του Θεού και Υιό της Παρθένου, πού άνοιξε δρόμο μέσα σε τόπο αδιάβατο, ας αναπέμψουμε δοξολογία μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων.
Αμήν
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ.
ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ.
Πηγή: 1myblog.pblogs.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)



