Τα οικουμενιστικά ανοίγματα του Πατριάρχη Γεωργίας και οι αντιδράσεις. (Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας μας διδάσκει)

την

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Ο Πατριάρχης Γεωργίας Ηλίας Β' (1933-2026), ο οποίος κοιμήθηκε πρόσφατα στις 17 Μαρτίου 2026, αντιμετώπισε κατά το παρελθόν σοβαρές κατηγορίες από συντηρητικά εκκλησιαστικά στοιχεία σχετικά με οικουμενιστικές πρακτικές.

Οι Κατηγορίες και η Σύγκρουση του 1997

Το κρίσιμο σημείο ήταν η συμμετοχή του στην ηγεσία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ). Από το 1978 έως το 1983, ο Ηλίας Β' υπηρέτησε ως συμπρόεδρος του ΠΣΕ. Αυτή η ενεργή συμμετοχή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από παραδοσιακά μοναστήρια.

Τον Απρίλιο του 1997, η αδελφότητα της Μονής του Αγίου Σίου του Μγκβίμε εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού». Η επιστολή υποστήριζε ότι:

  • Η συμμετοχή στο ΠΣΕ συνιστά αποδοχή της «θεωρίας των κλάδων» που αρνείται το δόγμα της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας».
  • Οι λειτουργικές συμπροσευχές με αιρετικούς εισάγουν βαθύτερα την αίρεση στο σώμα της Εκκλησίας.

Την ίδια περίοδο, πολλά μοναστήρια (Μονή Μπετάνια, Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε, Μονή Ζάρζμα) διέκοψαν την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη Ηλία Β', λόγω των οικουμενιστικών του πρακτικών. Κληρικοί της περιοχής Γκούρια απείλησαν με σχίσμα, εάν η Εκκλησία δεν αποχωρούσε από το ΠΣΕ.

Τα Μοναστήρια που Διέκοψαν την Ευχαριστιακή Κοινωνία (1997)

1. Μονή του Αγίου Σίου του Μγκβίμε (Monastery of Saint Shio of Mghvime)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 14/27 Απριλίου 1997

Η αδελφότητα εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού». Στην επιστολή τους επικαλέστηκαν τον Κανόνα ΙΕ' της Α' και Β' Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος αναφέρει, ότι, όσοι διακόπτουν την κοινωνία με επίσκοπο που δημόσια κηρύσσει αίρεση, «ουκ υπόκεινται κανονική τιμωρία... αλλά και αξίζουν της πρεπούσης τιμής μεταξύ των Ορθοδόξων».

2. Λαύρα του Οσίου Δαβίδ του Γκαρέτζε (Lavra of Saint David of Garedzhe)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος
Ημερομηνία διακοπής: 17/30 Απριλίου 1997

Ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος όχι μόνο διέκοψε την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη, αλλά παραιτήθηκε και από το αξίωμα του ηγουμένου.

3. Μονή Μπετάνια (Betania Monastery)

Ηγούμενος: Ιερομόναχος Αγγαίος
Ημερομηνία διακοπής: 18 Απριλίου/1 Μαΐου 1997

Η Μονή Μπετάνια εξέδωσε την επιστολή «Αναθέματα στην Αίρεση του Οικουμενισμού» («Anathemas to the Heresy of Ecumenism»), η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα New Generation στις 14 Αυγούστου 1997. Συμμετείχαν επίσης οι μοναχοί Ευτυχής και Γαβριήλ .

4. Μονή Ζάρζμα (Zarzma Monastery)

Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 2/15 Μαΐου 1997

Η Μονή Ζάρζμα, μια από τις σημαντικότερες μονές της Γεωργίας με ιστορία από τον 8ο-9ο αιώνα, διέκοψε την κοινωνία όχι μόνο με τον Πατριάρχη Ηλία Β', αλλά και με τον Επίσκοπο Σέργιο του Αχαλτσίχε, κατηγορώντας και τους δύο για πτώση στην «αίρεση του οικουμενισμού».

Η Απειλή Σχίσματος από την Περιοχή Γκούρια

Στις 6/19 Μαΐου 1997, κληρικοί της περιοχής Γκούρια συγκάλεσαν σύσκεψη με την ευλογία του Επισκόπου Σεμοκμέντι, Κυρού Ιωσήφ. Στην επιστολή τους προς τον Πατριάρχη και την Ιερά Σύνοδο, ανέφεραν:

«Σας παρακαλούμε, ταπεινά, να μην σχίσετε το ένδυμα της Εκκλησίας του Χριστού με σχίσμα. Για χάρη της αγάπης, αποφασίστε να αποχωρήσετε από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Διαφορετικά θα υπογράψουμε στην απόφαση των προαναφερθέντων αδελφοτήτων και θα διακόψουμε την ευχαριστιακή κοινωνία μαζί σας».

Υπογραφές:

  1. Αρχιμανδρίτης Νικόλαος, Ηγούμενος της Μονής Αγίου Νικολάου Σεμοκμέντι
  2. Αρχιμανδρίτης Ανδρέας, Πνευματικός Πατέρας της Μονής Τζικέτι
  3. Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος, Εφημέριος του Καθεδρικού Σεμοκμέντι
  4. Πρεσβύτερος Ματθαίος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίων Ιουλίττας και Κυριακού
  5. Πρεσβύτερος Κωνσταντίνος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίου Γεωργίου στο Ντβάμπτσου
  6. Διάκονος Κυριακός του Καθεδρικού Σεμοκμέντι

Χρονολογική Αλληλουχία των Γεγονότων

 

Ημερομηνία

Γεγονός

14/27 Απριλίου 1997

Μονή Αγίου Σίου Μγκβίμε: Διακοπή κοινωνίας

17/30 Απριλίου 1997

Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε: Διακοπή κοινωνίας + παραίτηση ηγουμένου

18 Απριλίου/1 Μαΐου 1997

Μονή Μπετάνια: Διακοπή κοινωνίας

2/15 Μαΐου 1997

Μονή Ζάρζμα: Διακοπή κοινωνίας με Πατριάρχη και Επίσκοπο Σέργιο

6/19 Μαΐου 1997

Σύσκεψη κληρικών Γκούρια: Απειλή σχίσματος

Μάιος 1997

Απόφαση Ιεράς Συνόδου για αποχώρηση από ΠΣΕ

Η πίεση από αυτές τις κινήσεις οδήγησε τελικά την Ιερά Σύνοδο της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας να αποφασίσει την αποχώρηση από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών τον Μάϊο του 1997.

Η Απόφαση Αποχώρησης από το ΠΣΕ (1997)

Υπό την πίεση αυτών των αντιδράσεων, τον Μάϊο του 1997 η Ιερά Σύνοδος της Γεωργιανής Εκκλησίας αποφάσισε την αποχώρηση από το ΠΣΕ και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών. Στην επιστολή του προς το ΠΣΕ στις 22 Μαΐου 1997, ο Ηλίας Β' επικαλέστηκε ως λόγους τις προσπάθειες να δοθεί στο ΠΣΕ «εκκλησιολογικός χαρακτήρας» και την απόρριψη των κυρίαρχων μορφών οικουμενισμού.

Μεταγενέστερη Στάση

Μετά το 1997, ο Πατριάρχης Ηλίας Β' υιοθέτησε σημαντικά πιο συντηρητική στάση:

  • Το 2016, η Γεωργιανή Εκκλησία απείχε από τη Σύνοδο της Κρήτης, επικαλούμενη δογματικά, κανονικά και ορολογικά σφάλματα στα προτεινόμενα κείμενα.
  • Διατήρησε επιφυλακτική στάση απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟCU), χωρίς να την αναγνωρίσει.
  • Τον Μάρτιο 2023, απέστειλε επιστολή στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο υπερασπιζόμενος την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (UOC-MP), προκαλώντας επικρίσεις στη Γεωργία.

Η περίπτωση του Πατριάρχη Ηλία Β' αποτελεί παράδειγμα της πολυπλοκότητας των εκκλησιαστικών ισορροπιών στη μετασοβιετική περίοδο, όπου οι πιέσεις από παραδοσιακά μοναστικά στοιχεία οδήγησαν σε αναθεώρηση προηγούμενων οικουμενιστικών προσανατολισμών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Πρωτογενείς Πηγές

Έργα του ίδιου του Πατριάρχη Ηλία Β'

  • Catholicos-Patriarch Ilia II of Georgia, Epistles, Speeches, Sermons. Book II (Tbilisi: Σαπατριαρχείο της Γεωργίας, 1997), σ. 314.
  • Catholicos-Patriarch Ilia II's Christmas Epistle, 1994. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του Σαπατριαρχείου: http://patriarchate.ge/geo/1994-2/
  • Patriarch Ilia II, «I think as a Georgian and I Act as a Georgian», Fire (Ogonjek), Αρ. 06 (23 Φεβρουαρίου 2004). Διαθέσιμο: https://www.kommersant.ru/doc/2293198

Επίσημα Έγγραφα της Ιεράς Συνόδου

  • Decree of the Holy Synod of the OCG, 9 Νοεμβρίου 1998, Tbilisi, The Georgian Patriarchate (1999), σ. 23. (Έγγραφο: «The Theology Commission's Conclusion Regarding Ecclesiology»).
  • The Georgian Patriarchate's Activity During the Years 1997-2001, επιμ. Gelasi Aroshvili και Zurab Aroshvili (Tbilisi, 2001), σ. 11.

Δευτερογενείς Πηγές

Μονογραφίες

  • Grdzelidze, Tamara, Witness through troubled times: a history of the Orthodox Church of Georgia, 1811 to the present (London: Bennett & Bloom, 2006), σ. 245. ISBN: 1898948682.
  • Jones, Stephen, Georgia: A Political History Since Independence (London: I.B. Tauris, 2015), σσ. 227-228. ISBN: 978-1784530853.
  • Ramet, Sabrina P., «Orthodox Churches and the 'idyllic past'», στο: Religion in an Expanding Europe, επιμ. Timothy A. Byrnes και Peter J. Katzenstein (Cambridge: Cambridge University Press, 2006). ISBN: 1139450948.
  • Vardosanidze, Sergo, Catholicos-Patriarch of All Georgia Ilia II (Tbilisi, 2009).
  • Vardosanidze, Sergo, Anniversary Chronicle of the Georgian Orthodox Apostolic Church (1917-2017) (Tbilisi, 2017).

Συλλογικοί Τόμοι και Επετηρίδες

  • Metreveli, Roin (επιμ.), Catholicos Patriarchs of Georgia (Tbilisi: Neker Publishing, 2000).
  • Katsadze, M., Prot. G. Zviadadze (επιμ.), Patriarch Elijah II (Tbilisi, 2005) [στα γεωργιανά και αγγλικά].
  • Kurdiani, M., N. Chavchavadze, L. Togonidze (επιμ.), Sunny Night: The Life and Ministry of the Catholicos-Patriarch of Georgia Ilia II (Tbilisi, 2008) [στα γεωργιανά και αγγλικά].

Πηγές για την Αντιοικουμενιστική Αντίδραση (1997)

Αντιοικουμενιστική Βιβλιογραφία

  • Aroshvili, Gelasi και Zurab Aroshvili (επιμ.), Ecumenism: The Religion of the Antichrist (Tbilisi, 2002), σ. 195.
  • Aroshvili, Gelasi, Orthodoxy and the Glorification of Men: Catholicism, Ecumenism, Nominalism (Tbilisi, 2015), σ. 57.
  • Abashidze, Lazare, Resurrection without the Crucifixion or Ecumenism (Tbilisi, 1997), σ. 8.
  • Abashidze, Lazare, Does Ecumenism Really Bring Schism into the Church of Georgia? (Tbilisi, 1997), σ. 25.
  • Tsamalashvili, Vladimer, Regarding Ecumenism and Ecumenical Tolerance: A Response to Levan Abashidze's Letter 'Orthodoxy and Ecumenism' (Tbilisi, 2005), σ. 15.

Ανοικτές Επιστολές Μοναστηριών (Πρωτογενείς Πηγές)

  • «Anathemas to the Heresy of Ecumenism», επιστολή των μοναχών της Μονής Μπετάνια, New Generation, (14 Αυγούστου 1997), σσ. 5-6.
  • Who is Bringing Turmoil into the Apostolic Church of Georgia? (Tbilisi: Ένωση Ορθοδόξων Λαϊκών «Άγιος Βασιλιάς Δαβίδ ο Κτίστής», 2003), σ. 16.

Επιστημονικά Άρθρα και Αναλύσεις

  • Crego, Paul, «The Georgian Orthodox Church», στο: Eastern Christianity and Politics in the Twenty-First Century, επιμ. Lucian N. Leustean (London & New York: Routledge, 2014), σσ. 140-160.
  • Papuashvili, Nugzar, «The Ten-year Anniversary of the Anti-Ecumenical Rebellion», Arche-vani [The Choice], Αρ. 5 (2007), σσ. 7-16.
  • Papuashvili, Nugzar, «He Who Portrays Darkness as Light and Light as Darkness, or Obscurantism Outside and Within», Liberty, Αρ. 5 (2003), σσ. 21-31.
  • Rapp, Stephen H., Jr., «Georgian Christianity», στο: The Blackwell Companion to Eastern Christianity, επιμ. Ken Parry (Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2007), σσ. 137-155. ISBN: 978-1-4443-3361-9.

Εγκυκλοπαιδικά Λήμματα και Βάσεις Δεδομένων

  • Von Lilienfeld, Fairy, «Reflections on the Current State of the Georgian Church and Nation» (DeKalb, IL: Northern Illinois University Press, 1993).
  • Orthodoxwiki: «Patriarch Ilia II (Ghudushauri-Shiolashvili)» (τελευταία ενημέρωση 2013).
  • Wikipedia: «Ilia II of Georgia» (τελευταία ενημέρωση 2025).

Δημοσιογραφικές Πηγές

  • Zolotov, Andrei, «Georgian Orthodox Church to Leave WCC and CEC», Ecumenical News International (ENI News Service), 26 Μαΐου 1997. Διαθέσιμο: http://orthodoxinfo.com/ecumenism/georgia_wcc.aspx
  • Kishkovsky, Sophia, «War splits Orthodox churches in Russia and Georgia», The New York Times, 5 Σεπτεμβρίου 2008.

Διαδικτυακές Πηγές


Σχόλια

Δημοσίευση σχολίου