Πέμπτη 30 Οκτωβρίου 2025

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ελέγχει δριμύτατα τον Μητροπολίτη Φλωρίνης, που διαστρέφει τα λόγια του.


Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Στην ομιλία στην Μονή της Αγίας Παρασκευής Μηλοχωρίου στις 25 Οκτωβρίου 2025  ο  μητροπολίτης Φλωρίνης μεταξύ των άλλων είπε και τα εξής:

1.Η Εκκλησία είναι η Σύνοδος της Κρατικής Εκκλησίας, που είναι Η ΜΌΝΗ αρμόδια για την εφαρμογή των ιερών κανόνων. Αυτή αποφασίζει πως θα εφαρμόζονται οι ιεροί κανόνες γι΄αυτό θα πρέπει ο λαός να κάνε υπακοή .

2.Η αποτείχιση είναι αίρεση και όσοι την εφαρμόζουν πάσχουν από εωσφορικό εγωϊσμό και αλαζονεία.

3.Τα Μυστήρια που τελέστηκαν στην Μονή της Αγίας Παρασκευής, από το 2017 έως την κοίμηση του γέροντα Μαξίμου Καραβά  είναι ΑΚΥΡΑ και πρέπει να επαναληφθούν.

4.Έχει ως επίσκοπος  απόλυτη εξουσία (πνευματική και διοικητική)  σε όλους τους ναούς και τις Μονές της Μητρόπολης και τα δικαιώματά του πηγάζουν από ΦΕΚ και κρατικούς νόμους.

Στον επίλογο δε, του ήρεμου μεν αλλά παραληρηματικού του λόγου. είπε τα παρακάτω:

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είπε τα εξής σημαντικά:» Καλύτερα να κάνουμε λάθη μέσα στην Εκκλησία , παρά να είμαστε σωστοί έξω από Αυτή».

(Ολόκληρη η ομιλία του Μητροπολίτη δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

https://www.youtube.com/watch?v=16iIJydQ-Ao)

Τα παραπάνω είναι απόσπασμα από ένα λόγο του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου και κυκλοφορεί και με την εξής μορφή : «Καλύτερα μετά της Εκκλησίας να πλανάσαι παρά εκτός Αυτής να αληθεύεις».

Στην συνέχεια θα  αποδείξουμε την διαστροφή που επιχειρεί ο Μητροπολίτης Φλωρίνης (και δεν είναι ο μοναδικός) στα λόγια του χρυσορρήμονος Αγίου.

Το ιστορικό του λόγου

Ας δούμε όμως τι, που και πως το είπε ο ιερός Χρυσόστομος.

Η Α’ Οικουμενική Σύνοδος εκτός της καταδίκης της αρειανικής αιρέσεως τακτοποίησε και όρισε τον συνεορτασμό της Εκκλησίας στην εορτή του Πάσχα.

Οι Τεσσαρασκαιδεκατίτες αρνήθηκαν να συμμορφωθούν και συνεόρταζαν την εορτή ύστερα από την Σύνοδο μετά των Ιουδαίων, την δεκάτη τετάρτη Νισσάν, μη ακολουθώντας την Εκκλησία. Ο άγιος Ιεράρχης στην προσπάθειά του όπως τους διορθώσει και ελκύσει προς εαυτόν, εκτός άλλων, εκφώνησε τον «κατά Ιουδαίων» τρίτο λόγο του «εις τους τα πρώτα Πάσχα νηστεύοντας». Συνεπώς, ως εκ προοιμίου φαίνεται, δεν αναφέρεται σε δόγμα πίστεως το θέμα αλλά τάξεως και αφορά σχισματική ομάδα, που εξήλθε της κοινωνίας της Εκκλησίας επειδή λάθος εξελάμβαναν το ζήτημα του καθορισμού της εορτής του Πάσχα και έδιναν σωτηριολογική σημασία εκεί που δεν έπρεπε να δώσουν.

Το ζητούμενο ήταν να συνεορτάζει η Εκκλησία και όχι η παρατήρηση ημερών και καιρών και ενιαυτών. Κατόπιν τούτων των εισαγωγικών καταχωρούμε το σχετικό απόσπασμα του ιερού Πατρός:

«Μη τοίνυν, των τελειοτέρων παραγενομένων πραγμάτων προς τα πρότερα επανατρέχωμεν»,: «μηδέ ημέρας και καιρούς και ενιαυτούς παρατηρώμεν, αλλά πανταχού τη Εκκλησία μετ’ ακριβείας επώμεθα, την αγάπη και την ειρήνην προτιμώντες απάντων». «Ει γαρ και εσφάλλετο η Εκκλησία, ου τοσούτον κατόρθωμα από της των χρόνων ακριβείας ην, όσον έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσμα τος τούτου».

 

Μη λοιπόν, λέγει, από τα τελειότερα επιστρέφουμε στα ατελή.( Προηγήθηκε, υπό του αγίου Χρυσοστόμου, η διαφοροποίηση του παλαιού με το καινό Πάσχα). Μη λοιπόν, τους λέγει, ενώ έχουμε το νέο πνευματικό επιστρέφετε στο Νομικό πάσχα και συνεχίζει: Να μη παρατηρούμε ημέρες και καιρούς, αλλά πάντοτε να ακολουθούμε την Εκκλησία με ακρίβεια, προτιμώντας την αγάπη και την ειρήνη από όλα. Και επιφέρει το επίμαχο απόσπασμα: «Ει γαρ και εσφάλλετο η Εκκλησία, ου τοσούτον κατόρθωμα από της των χρόνων ακριβείας ην, όσον έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσμα τος τούτου».

Δηλ.γιατί και αν έσφαλε η Εκκλησία, λέγει, δεν είναι τόσο μεγάλο το κατόρθωμα από την ακρίβεια των χρόνων, όσο το έγκλημα από της διαιρέσεως και του σχίσματος τούτου.

Πάνω λοιπόν σ’ αυτό το απόσπασμα στηρίζονται η ένσταση αλλά και άλλοι που επικαλούνται το: «Καλύτερα μετά της Εκκλησίας να πλανάσαι παρά εκτός Αυτής να αληθεύεις».

Eννοεί ο θείος Χρυσόστομος ότι μπορεί να σφάλλει, να πλανηθεί η Εκκλησία και μαλιστα σε δογματικά θέματα; Εμείς απαντούμε πως βεβαιότατα: ΟΧΙ.

« Η  Εκκλησία ως σύνολο, ως πλήρωμα, είναι αλάθητη, δεν αποκλείεται όχι μόνο μέλη της   Εκκλησίας να πλανηθούν, πατριάρχες, επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί και λαικοί, αλλά και ολόκληρες τοπικές εκκλησίες παρασυρόμενες από τους επί κεφαλής τους προκαθημένους ή και από τοπικές συνόδους. Και όχι μόνο μία τοπική εκκλησία, αλλά και ομάδα τοπικών εκκλησιών. Η εκκλησιαστική ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα αιρέσεων, όπως ο Αρειανισμός, ο Νεστοριανισμός, ο Μονοφυσιτισμός, η Εικονομαχία, οι οποίες επί μακρά χρονικά διαστήματα εκυριάρχησαν κατά τόπους ή και καθολικά, οπότε την αληθινή Εκκλησία διέσωσαν όσοι, ολιγώτεροι ή περισσότεροι, δεν παρασύρθηκαν από τις αιρέσεις αλλά παρέμειναν στην παραδεδομένη πίστη..». (π.Θ.Ζήσης)

Ωστόσο, προς στιγμή, εάν μας επιτραπεί να γίνει αποδεκτό πως, ναί αυτό εννοεί, ας μας συγχωρέσει ο Άγιος, το κάνουμε όμως να δούμε σε τι άτοπα οδηγεί. Τότε μήπως έσφαλε, πλανήθηκε  η Εκκλησία στην διατύπωση του Τριαδολογικού δόγματος; Μήπως του Χριστολογικού και των άλλων δογμάτων; Μήπως στην διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως; Μήπως έσφαλε και ο απόστολος Παύλος λέγοντας ότι η Εκκλησία είναι «στύλος και εδραίωμα  της αληθείας», (Α’ Τιμ. 3, 15);

Αλλά και ο ίδιος ο Χρυσόστομος λέγει ότι ο Παύλος είναι το στόμα του Χριστού: «Άκουσον γούν τι φησιν ο Παύλος· όταν δε τον Παύλον είπω, τον Χριστόν λέγω· εκείνος γαρ εστιν ο την Παύλου κινών ψυχήν».

 Άρα το λάθος αυτό πρέπει να καταλογισθεί στον ίδιο τον Κύριο, το οποίον είναι ατοπώτατον. Αλλά τότε τι έννοεί; Και εάν ακόμη, καθ’ υπόθεσιν, έσφαλε η Εκκλησία στον καθορισμό της ημέρας του Πάσχα - που πραγματικώς δεν έσφαλε - εσείς έπρεπε να ακολουθήσετε Αυτήν και να μη συνεορτάζετε με τους Ιουδαίους, θεωρώντας τούτο ότι σώζει, διότι τότε πρέπει να τηρήσετε και όλον τον νόμο.

Ιδού πως το διατυπώνει: «Και όπερ Παύλος προς Γαλάτας έλεγε, τούτο και εγώ υμίν λέγω· "γίνεσθαι ως εγώ, ότι καγώ ως υμείς". Τι δε τούτό εστιν; Έπειθεν αυτούς αποστήναι περιτομής, καταφρονήσαι σαββάτων και ημερών και των άλλων των νομίμων απάντων». Και κατωτέρω: "Αλλά και άτινα ην μοι κέρδη, ταύτα ήγημαι διά τον Χριστόν ζημίαν" τουτέστιν, Απέστην αυτών καθάπαξ. Γίνεσθαι ούν ως καγώ· και γαρ καγώ ως υμείς ήμην».

Το ότι ο κλεινός και άγιος τούτος Ιεράρχης εντέλλεται την απομάκρυνση εκ των κακοδοξούντων ποιμένων, τούτο τεκμηριώνεται από άλλα αποσπάσματά του, ενδεικτικώς:

«Τι ούν, φησιν, όταν πονηρός η, και μη πειθώμεθα; Πονηρός, πως λέγεις; ει μεν πίστεως ένεκεν, φεύγε αυτόν και παραίτησε, μη μόνον αν άνθρωπος η, αλλά καν άγγελος εξ ουρανού κατιών».

 

 

Ο δε όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης εν προκειμένω λέγει:

«Εχθρούς γαρ Θεού ο Χρυσόστομος, ου μόνον τους αιρετικούς, αλλά και τους τοις τοιούτοις κοινωνούντας, μεγάλη και πολλή τη φωνή απεφήνατο».

 

 

Ο δε όσιος Μελέτιος ο Γαλησιώτης λέγει:

«Ο δε χρυσόγλωττος πατήρ εν πλείστοις και πολλάκις υμάς υπέμνησα, φησίν, αγαπητά τεκνία, περί των ταίς αιρέσεσι δεινών περιπιπτόντων· αλλά νυνί και δέομαι, και δυσωπώ προθύμως μηδ’ όλως τοις αιρετικοίς κατά τι κοινωνείτε, μηδέ συγκαταβαίνετε τη τούτων βλασφημία· μη βρώμασι, μη πόμασι, μη σχέσει, μη φιλία, αυτοίς συναναμίγνυσθε και γαρ εκ τούτων πάντων της του Χριστού μερίζεσθε καθολικώς αγάπης, και βασιλείας ουρανών μακράν αλλοτριούσθε»

 

 

Επί τέλους πρέπει να τελειώνουμε μ’ αυτό το κακόδοξο παραμύθι.

(Πηγή: Ιερομονάχου Ευγενίου-Η ΈΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΛΥΣΜΟΥ)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: (όσοι θέλουν να το προμηθευτούν ΔΩΡΕΑΝ, με μοναδικό έξοδο τα ταχυδρομικά να μας στείλουν τα στοιχεία τους στο e-mail  melitinisdometianos@gmail.com)


Τετάρτη 29 Οκτωβρίου 2025

Ο Ουράνιος θησαυρός της Ορθοδόξου Πίστεως, ούτε νοθεύεται, ούτε προδίδεται!


Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ ΟΥΤΕ ΝΟΘΕΥΕΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΡΟΔΙΔΕΤΑΙ

Ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς, μέ ἀφορμή τούς ἐναγκαλισμούς καί τίς συμπροσευχές τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη μέ τόν Πάπα, χτυπάει τόν κώδωνα τοῦ κινδύνου:

«Ὀρθόδοξο εἶναι μόνον ἐκεῖνο, τό ὁποῖον εἶναι τῶν Ἁγίων Πατέρων».

«Τό δόγμα περί τοῦ ἀλαθήτου τοῦ Πάπα εἶναι ὄχι μόνον αἵρεσις, ἀλλά παναίρεσις... Τό δόγμα αὐτό εἶναι ἡ αἵρεσις τῶν αἱρέσεων, μία ἄνευ προηγουμένου ἀνταρσία κατά τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ... Νέα προδοσία τοῦ Χριστοῦ· νέα σταύρωσις τοῦ Κυρίου...ἐπί τοῦ χρυσοῦ σταυροῦ τοῦ Παπικοῦ Οὐμανισμοῦ».

«Ὁ Οἰκουμενισμός εἶναι κοινό ὄνομα γιά τούς ψευδοχριστιανισμούς, γιά τίς ψευδοεκκλησίες τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Μέσα του εὑρίσκεται ἡ καρδία ὅλων τῶν εὐρωπαϊκῶν οὐμανισμῶν, μέ ἐπικεφαλῆς τόν Παπισμό.... Ἐδῶ δέν ὑπάρχει οὐσιαστική διαφορά μεταξύ τοῦ Παπισμοῦ, τοῦ Προτεσταντισμοῦ, Οἰκουμενισμοῦ καί ἄλλων αἱρέσεων, ὧν τό ὄνομα ‘’λεγεών’’».

-------------------------------------

Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ ΟΥΤΕ ΝΟΘΕΥΕΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΡΟΔΙΔΕΤΑΙ, σελ. 37, τῶν ἐκδόσεων «Ὀρθόδοξος Κυψέλη».

Για την αντιγραφή Φώτιος Μιχαήλ,ιατρός

Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ του Αγίου Ιουστίνου (Πόποβιτς)


 

Η Β΄ Σύνοδος του Βατικανού αποτελεί αναγέννησιν όλων των ευρωπαϊκών ουμανισμών, αναγέννησιν πτωμάτων. Διότι αφ΄ ότου ο Θεάνθρωπος Χριστός είναι παρών εις τον γήϊνον κόσμον, ο κάθε ουμανισμός είναι πτώμα. Τα δε πράγματα έχουν ούτω, διότι η Σύνοδος ενέμεινεν επιμόνως εις το δόγμα περί του αλαθήτου του πάπα=του ανθρώπου. Θεωρούμενοι από την σκοπιάν του αεί ζώντος Θεανθρώπου, του ιστορικού Κυρίου Ιησού, όλοι οι ουμανισμοί κατά το μάλλον ή ήττον ομοιάζουν με εγκληματικάς ουτοπίας, διότι εν ονόματι του ανθρώπου φονεύουν κατά διαφόρους τρόπους και εξοντώνουν τον άνθρωπον ως ψυχοφυσικήν οντότητα. Όλοι οι ουμανισμοί επιτελούν ένα αλογίστως τραγικόν έργον:  διϋλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον. Δια δε του δόγματος περί του αλαθήτου του πάπα το έργον αυτό έχει αναχθή εις δόγμα. Όλα αυτά όμως είναι φρικτά, φρικτότατα. Διατί; Διότι το ίδιον δόγμα περί του αλαθήτου του ανθρώπου δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η ανατριχιαστική κηδεία του κάθε ουμανισμού, από του βατικανού, του αναχθέντος εις δόγμα, μέχρι του σατανικού ουμανισμού του Σαρτρ. Εις το ουμανιστικόν πάνθεον της Ευρώπης όλοι οι θεοί είναι νεκροί, με επί κεφαλής τον Ευρωπαϊκόν Δία. Νεκροί, έως ότου εις την μαραμένην καρδίαν των ανατείλη η μέχρι τελείας αυταπαρνήσεως μετάνοια, με τας αστραπάς και τας οδύνας της του Γολγοθά, με τους αναστασίμους σεισμούς και τας μεταμορφώσεις της, με τας καρποφόρους της θυέλλας και αναλήψεις. Και τότε; Τότε θα είναι ατελείωτοι αι δοξολογίαι των προς τον αεί ζωοποιόν και θαυματουργόν Θεάνθρωπον, τον όντως μόνον Φιλάνθρωπον εις όλους τους κόσμους.

Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2025

ΜΕ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ ΣΤΟ ΛΑΙΜΟ ΕΧΕΙ Ο ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ ΤΟΝ ΝΕΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΣΙΝΑ




 Με το μαχαίρι στο λαιμό έχει ο κ. Γεραπετρίτης τον νέο Αρχιεπίσκοπο και Ηγούμενο Σινά Συμεών. Τον πιέζει να υπογράψει την συμφωνία που συνήψε το καθεστώς Μητσοτάκη με την Αίγυπτο.
Όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενες αναρτήσεις ο κ. Μητσοτάκης έχει προσωπικούς λόγους να υπογραφεί μια συμφωνία την οποία δεν θέλουν οι μοναχοί.
Ο κ. Γεραπετρίτης παραβρέθηκε πριν λίγες εβδομάδες στην χειροτονία του Αρχιεπισκόπου και Ηγουμένου Σινά Συμεών στα Ιεροσόλυμα.
Είναι εντελώς ασυνήθιστο να παρευρίσκεται υπουργός εξωτερικών στην χειροτονία του Αρχιεπισκόπου Σινά.
Χαρακτηριστικό του ενδιαφέροντος που επιδεικνύει ο κ. Γεραπετρίτης για την υπογραφή της συμφωνίας είναι ότι στις 31 Οκτωβρίου θα παραβρεθεί στο Σινά και στην ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου ενώ την επόμενη ημέρα θα παρευρεθεί στα εγκαίνεια του Νέου Μουσείου στην Αιγυπτιακή πρωτεύουσα.
Οι μοναχοί δεν θέλουν να υπογραφεί η συμφωνία ως έχει γι αυτό και ετάχθησαν εναντίον του προηγούμενου Ηγουμένου. Αλλά και τώρα ο κ. Γεραπετρίτης έχει πιάσει το νέο ηγούμενο απο τον λαιμό.

 Δεν έχουν ούτε ιερό ούτε όσιο στην κυβέρνηση. Τα πουλάνε όλα.
Αναμένονται εξελίξεις.
Pantelis Savvidis fb

Όταν οι Έλληνες φαντάροι στα μετόπισθεν το 1940 έλεγαν Όχι στον δόλιο εχθρό, έλεγαν Ναι στην ιστορία τους

 

 


Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Στο μνήμα του μεγάλου τραγικού Αισχύλου που είχε αδελφό τον Κυναίγειρο (εκείνον που στη μάχη του Μαραθώνα όταν έφευγαν τα περσικά πλοία προσπάθησε να κρατήσει με το χέρι του ένα να μην απομακρυνθεί, κάποιος εχθρός τού το έκοψε και κείνος συνέχισε με το άλλο χέρι κι όταν κι αυτό του το έκοψαν προσπάθησε να κρατήσει το πλοίο με τα δόντια και τον αποκεφάλισαν – αλλά και ο ίδιος ο Αισχύλος ήταν οπλίτης στον Μαραθώνα και ναυμάχος στη Σαλαμίνα δέκα χρόνια αργότερα), στο μνήμα λοιπόν αυτού του τραγικού ποιητή έγραψαν πως ήταν ναυμάχος και πολέμησε μαζί με τους άλλους Ελληνες τους Πέρσες στον Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. 

Ο Καβάφης στο ποίημά του «Νέοι της Σιδώνος» αναφέρεται στα πλούσια παιδάρια της μετά τον Αλέξανδρο εποχής που διασκεδάζουν σε «κλαμπ» της Σιδώνος, πόλης πλούσιας και έκδοτης στες ηδονές, όταν πληρώνουν έναν θεατρίνο να τους διαβάζει ερωτικά ποιήματα, εκείνος κάποια στιγμή τους απαγγέλλει το επίγραμμα στον τάφο του Αισχύλου και τα φανατικά για γράμματα εκείνα παιδάρια αγανακτούν που ο ποιητής ναυμάχος σεμνύνεται για τους αγώνες του υπέρ ελευθερίας και όχι για τον Προμηθέα, τον Αγαμέμνονα, τον Ετεοκλή, την Κλυταιμνήστρα και τους άλλους αριστουργηματικούς ήρωες των τραγωδιών του.

Τα φανατικά εκείνα παιδιά που έλεγαν Ναι εν πρώτοις στην ασφάλεια και την ευημερία τους αλλά κυρίως στην παιδεία την εκλεκτική που τους είχε εξασφαλίσει η αλεξανδρινή εκστρατεία δεν μπορούσαν μέσα στην έπαρση και τη χλιδή που ζούσαν πως όφειλαν τα αγαθά που απολάμβαναν στο Οχι που είχαν υψώσει οι πρόγονοί τους. Και το Οχι εκείνο ήταν εν πρώτοις Οχι σε μια ζωή ηττημένη, υπόδουλη, ταπεινωμένη, εξαρτημένη, φορτική σαν ξένη.

Προϋπόθεση για μια ελεύθερη, ανεξάρτητη, δημιουργική, τολμηρή ζωή, μια κοινωνία που να λέει Ναι, να καταφάσκει στην πρόοδο, την αλληλεγγύη, την έμπνευση, την καινοτομία είναι να αρνηθείς, να πεις Οχι στην υποταγή, στη σκλαβιά και στην εξάρτηση από τη βούληση ενός άλλου που σου στερεί το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.

Το ίδιο δίλημμα ζωής είχαν και οι Mεσολογγίτες πολιορκημένοι. Στερήθηκαν τα πάντα, αισθάνονταν πως τους «πείραζε» ακόμη και το αεράκι που φύσαγε από το βουνό και τους προκαλούσε να πουν Οχι στην πείνα, τη δίψα, τον θάνατο των νηπίων, και ένα Ναι στο φαΐ και σε μια γιορτή και μια παραδοσιακή τελετή.

Ο Μαραθώνας, η Σαλαμίνα, το Μεσολόγγι, το Μανιάκι, η Αλαμάνα (οι Θερμοπύλες παλιότερα), το ολοκαύτωμα στην Κρήτη, το Τεπελένι, το Ρούπελ, η Καισαριανή είναι τόποι τού Οχι στην ταπείνωση και στην υποτέλεια και προϋπόθεση για το Ναι στην αυτόνομη δημιουργία.

Ο Αισχύλος και ο ήρωας αδελφός του ήξεραν πως για να πραγματωθούν τα προσωπικά, ατομικά τους όνειρα, έπρεπε τα «όνειρα να πάρουν εκδίκηση», που λέει ο Ελύτης.

Οταν λοιπόν οι έλληνες φαντάροι αλλά και οι γέροντες και οι γυναίκες και τα παιδιά στα μετόπισθεν το 1940 έλεγαν Οχι στον δόλιο εχθρό έλεγαν Ναι στην ιστορία τους, στις λέξεις τους, στα τραγούδια τους, στους χορούς τους, στη φιλοσοφία ζωής και στη δίψα για παιδεία και δημιουργία.

Το Οχι των Ελλήνων στην Τουρκοκρατία ήταν Οχι στον αφελληνισμό, στην απώλεια της γλώσσας, της πίστης, των ηθών και των παραδόσεων και ήταν Ναι την ίδια στιγμή στη δημιουργία μιας γενναίας ανώνυμης ποίησης και ενός στέρεου παραδοσιακού ιστού.

Οσοι γελοίοι σήμερα μέσα στην ασφάλεια που τους δώρισαν με αγώνες οι πρόγονοι χλευάζουν την παράδοση δεν αντιλαμβάνονται πως παράδοση είναι καθετί που αντέχει και επιβιώνει και προσφέρεται ως σκυτάλη για να επιδοθεί στον επόμενο σκυταλοδρόμο.

Οσα βλακόμουτρα σήμερα χλευάζουν τη λέξη και έννοια πατρίδα δεν αντιλαμβάνονται, οι αστοιχείωτοι, πως, όπως το έχω ξαναθυμίσει στους αμνήμονες, η λέξη πατρίς είναι επίθετο ουσιαστικοποιημένο όταν σιγήθηκε το ουσιαστικό γαία που συνυπήρχαν. Πατρίς γαία. Η γη όπου γεννήθηκε, μόχθησε και τάφηκε ο πατέρας μας, σας, τους!! Μόνο στα πάντα απροσδόκητα ελληνικά δημιουργήθηκε το γλωσσικό υβρίδιο: Μητέρα πατρίδα!!

Άρα λοιπόν τα Οχι των Ελλήνων είναι άρσει θετικά. Αρνούνται κάτι για να θέσουν κάτι σωτήριο στη θέση του. Αρνούμαι τη δουλεία, την εξάρτηση, την ταπείνωση, την αλλοτρίωση, την υποταγή, αποπροσωποίηση για να διασώσω την ελευθερία, τη δημιουργικότητα, την υπερηφάνεια, την αυθεντικότητα, την ανεξαρτησία, την εθνική μου ταυτότητα.

Πάλι θα γαυριάσουν οι ανθέλληνες, θα πουν αυτός μιλάει για εθνική ταυτότητα, όταν εμείς διατυμπανίζουμε πως η έννοια έθνος είναι κατασκευή, ιδεολόγημα, ιστορικό παραμύθι.

Ασ’ τους να λένε και να πληρώνονται οι μισθοί τους από τον έλληνα αγρότη, βοσκό, μάστορα, υπάλληλο, δάσκαλο, στρατιώτη στη σκοπιά που μιλάει τη γλώσσα που του έδωσε ο παππούς του («τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική στις αμμουδιές του Ομήρου» – Ελύτης), το λαδάκι στην κολυμπήθρα και στο καντηλάκι του τάφου που ευλόγησε η Αθηνά και η πατρική ακτή όπου έφτασε ταξιδεύοντας μέσα σε μύριες θάλασσες ο πνιγμένος ναυτικός από τη Σκιάθο για να βρει τη γαλήνη της πατρίδος γαίας, όπως αφηγείται ο Παπαδιαμάντης.

Ο Σεφέρης κάποτε στην Κύπρο σ’ ένα μοναστήρι είδε έναν καλόγερο να γυρίζει το μάγγανο στο πηγάδι, γέρικο ξύλινο μάγγανο, και ν’ ανεβάζει με τον κουβά νερό. Το μάγγανο έτριζε και ο σμυρνιός ποιητής, που είχε ζήσει στα νιάτα του στην πατρική εστία έξω από τη Σμύρνη, ακούγοντας αυτό το τρίξιμο το αποκάλεσε: «Φωνή πατρίδας»!

Ο Αισχύλος στην «Ορέστεια» εμμέσως αναφέρεται στην πατρίδα ως μυρωδιά, όταν καυχιέται ο Αγαμέμνονας πως έκαψε την Τροία, τη μυρίζει στις μυρωδιές τής χλιδής μιας πόλης που ταξιδεύει στον αέρα.

Φωνή πατρίδας, μυρωδιά πατρίδας, γεύση πατρίδας. Ναι, γεύση. Σκεφτείτε πως η λέξη νόστος (επιστροφή) του Ομήρου και το επίθετο νόστιμος (νόστιμον ήμαρ = η μέρα της επιστροφής στην πατρίδα) έφτασε σε μας να σημαίνει γεύση, αφού ακόμη και στον μακροχρόνια ξενιτεμένο η πατρίδα αποτυπώνεται στις γευστικές μνήμες της μητρικής μαγειρικής.

Στην αλλοτρίωση της φωνής της πατρίδας, της μυρωδιάς των κίτρων (που λέει για τη Ζάκυνθο ο ξενιτεμένος Κάλβος), της γεύσης του πασχαλινού οβελία (για να του τη θυμίσω με παρακαλούσε στη Βουλγαρία ένας Έλληνας φυγάς του Εμφυλίου) λέμε το Οχι μας για να ξαναγυρίσουμε στα Ναι της οδού που αρχίζει από το λίκνο και καταλήγει στον τάφο.

Ας μη μου δώσει η μοίρα μου / εις ξένη γην τον τάφο. / Είναι γλυκός ο θάνατος / μόνον όταν κοιμώμεθα εις την πατρίδα.

Κάλβος

Αυτοί οι ποιητές θα είναι πάντα οι εφιάλτες των εγχώριων ανθελλήνων

*Δημοσιογράφος – συγγραφέας

 

 

Πηγή: Τα Νέα

 


Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2025

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ ΣΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940



ΙΕΡΕΑΣ ΣΤΟ ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ, ΤΟ 1940ΙΕΡΕΑΣ ΣΤΟ ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ, ΤΟ 1940

Η συμβολή του κλήρου και της Εκκλησίας, στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο (1940–1941)

 

Θεία Λειτουργία στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
Θεία Λειτουργία στην πρώτη γραμμή του μετώπου. web

Πηγή φωτογραφία: stratistoria.wordpress.com

Το τιμημένο ράσο, στην πρώτη γραμμή του πολέμου.


Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, ο οποίος ξέσπασε στίς 28 Οκτωβρίου 1940, αποτέλεσε μια από τις ενδοξότερες σελίδες της νεότερης Ελληνικής ιστορίας, που όπως και πολλές άλλες, γράφτηκε με αίμα, πόνο, δάκρυα και αναστεναγμούς αλλά και με ελπίδα και χαρά.Το «Όχι» του Ιωάννη Μεταξά προς τις αξιώσεις του Μουσολίνι δεν ήταν μόνο πολιτική πράξη, αλλά και έκφραση εθνικής ψυχής. Ολόκληρος ο Ελληνικός λαός, από τον απλό αγρότη έως τον επιστήμονα, ένιωσε ότι υπερασπιζόταν όχι απλώς τα σύνορα, αλλά την ίδια την ελευθερία και την αξιοπρέπεια του έθνους.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, η Εκκλησία της Ελλάδος και ο Ορθόδοξος κλήρος, διαδραμάτισαν ρόλο καθοριστικό. Η συμβολή τους υπήρξε πνευματική, ηθική, εθνική και υλική. Δεν περιορίστηκαν στο να ευλογούν απλώς τις σημαίες και τους στρατιώτες του αγώνα, αλλά συμμετείχαν ενεργά, ενισχύοντας το ηθικό του λαού και του στρατού, προσφέροντας περίθαλψη στους τραυματίες και στηρίζοντας τις οικογένειες των στρατιωτών και κάποιες φορές αναγκάζονταν να λάβουν μέρος στον αγώνα αυτόν της άμυνας και αναχαίτισης του εχθρού, ακόμα και ενόπλως.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΣΩΝ ΙΕΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΙΕΡΟΘΕΟΣ ΜΠΑΖΙΩΤΗΣ ΕΚ ΝΑΥΠΛΙΟΥ
Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΣΩΝ ΙΕΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΙΕΡΟΘΕΟΣ ΜΠΑΖΙΩΤΗΣ ΕΚ ΝΑΥΠΛΙΟΥ www.eeod.gr

Ο πρώτος Ιερέας που έπεσε στο Αλβανικό μέτωπο.Αρχιμανδρίτης Ιερόθεος Μπαζιώτης.

Πηγή: www.eeod.gr

Η Εκκλησία μπροστά στο κάλεσμα του έθνους
Η κήρυξη του πολέμου βρήκε την Εκκλησία της Ελλάδος ενωμένη και αποφασισμένη. Ο τότε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρύσανθος Φιλιππίδης ήταν από τους πρώτους που εξέφρασαν δημόσια τη συμπαράσταση της Εκκλησίας προς τον αγωνιζόμενο λαό. Με εγκυκλίους και μηνύματα προς το ποίμνιο, κάλεσε τους πιστούς σε προσευχή, σε ενότητα και σε θάρρος.

Η πιο ουσιαστική συμβολή της Εκκλησίας υπήρξε πνευματική και ηθική. Ο κλήρος, γνωρίζοντας τη βαθιά πίστη του Ελληνικού λαού, χρησιμοποίησε τη δύναμη της πίστης ως κινητήριο μοχλό για την εθνική άμυνα. Οι ιερείς μιλούσαν και από άμβωνος αλλά και στο πεδίο των μαχών για την αξία της θυσίας, για το χρέος προς την πατρίδα και για τη θεϊκή προστασία που θα σκέπαζε τους στρατιώτες στο μέτωπο.

Πήγαιναν οι ιερείς στο μέτωπο?
Στο μέτωπο της Βορείου Ηπείρου, όπου ο Ελληνικός στρατός αντιμετώπισε την Ιταλική επίθεση, πολλοί ιερείς υπηρέτησαν ως στρατιωτικοί ιερείς ή εθελοντές. Βρέθηκαν κυριολεκτικά δίπλα στους στρατιώτες μέσα στα χαρακώματα, προσφέροντας εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία, προσευχή, αλλά και λόγια παρηγοριάς.

Ιερέας ευλογεί τα όπλα στο μέτωπο το 1940
Ιερέας ευλογεί τα όπλα στο μέτωπο το 1940 www.stratistoria.wordpress.com

Photo: Στρατιωτικός ιερέας ευλογεί τα όπλα.

Πηγή: www.stratistoria.wordpress.com

Ενώ ο στρατός πολεμούσε στα βουνά της Πίνδου και της Βορείου Ηπείρου, στα μετόπισθεν η Εκκλησία ανέλαβε τεράστιο φιλανθρωπικό έργο. Οι Μητροπόλεις και οι ενορίες οργάνωσαν συσσίτια, εράνους, συλλογή ρουχισμού και τροφίμων για τον στρατό και τις οικογένειες των επιστρατευμένων.

Η Εκκλησία ανέκαθεν συνδέονταν με την πορεία του Ελληνικού έθνους. Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, έχοντας υπέρμαχο την Κυρία Θεοτόκο και τους Αγίους, κάτι το οποίο ομολογούν μάτια και χείλη ακόμα και ανθρώπων που δεν ταυτίζονται οι απόψεις τους με το πιστεύω της Εκκλησίας, αποκάλυψαν ακόμη φωτεινότερα, την σχέση πίστης και πατρίδας, Εκκλησίας και λαού, Εκκλησίας και Έθνους. Στα κηρύγματα, οι ιερείς μιλούσαν για τους ήρωες του 1821, για τη Θεοτόκο που «σκέπει το Έθνος» και για τη συνέχιση της ιστορικής αποστολής του ελληνισμού.

Η μορφή του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού
Μετά την Κατοχή της Ελλάδος από τις δυνάμεις του Άξονα, τον Μάιο του 1941, Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ανέλαβε ο Δαμασκηνός Παπανδρέου, μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ού αιώνα για την Εκκλησία και το έθνος. Ο Δαμασκηνός συνέχισε τη γραμμή πατριωτικής και φιλανθρωπικής δράσης. Μεγάλος αριθμός προσώπων του Κλήρου σε διάφορες βαθμίδες, Αρχιερείς, ιερείς, διάκονοι, μοναχοί και μοναχές, κοσμούν τις δάφνες του στεφάνου της άμυνας και του απελευθερωτικού αγώνα της περιόδου αυτής. Ακόμα και σε εκτελεστικά αποσπάσματα αλλά και σε αγχόνες στάθηκαν ανδρείοι, κλήρος και λαός.

Ιδιαίτερη θέση στην πολεμική προσπάθεια κατέχουν τα μοναστήρια. Οι μονές της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας βρέθηκαν κοντά στο μέτωπο και λειτούργησαν ως καταφύγια τραυματιών και κέντρα εφοδιασμού. Αυτός είναι και ο λόγος πυρπολήσεως και καταστροφής μερικών Μονών από τον εχθρό.

Στο Αλβανικό μέτωπο, ο Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος
Στο Αλβανικό μέτωπο, ο Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος www.stratistoria.wordpress.com


Ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος, υπήρξε για τον Ελληνικό λαό, μια πνευματική δοκιμασία. Οι δύσκολες συνθήκες του μετώπου, το ψύχος, η πείνα και οι απώλειες αντιμετωπίστηκαν με ζωντανή και ένθερμη πίστη, με αδελφοσύνη, συναλληλία και αλτρουισμό. Οι στρατιώτες προσεύχονταν πριν από κάθε μάχη, έφεραν μαζί τους μικρές εικόνες ή Σταυρούς που είχαν ευλογήσει οι ιερείς τους.

Μετά τη λήξη του πολέμου και την απελευθέρωση της χώρας, το έργο της Εκκλησίας αναγνωρίστηκε ευρέως. Ο Ελληνικός λαός θυμόταν με ευγνωμοσύνη τους ιερείς που είχαν πολεμήσει, τους μοναχούς που είχαν βοηθήσει, και τους αρχιερείς που είχαν στηρίξει το έθνος στις πιο δύσκολες στιγμές.

Η συμβολή του κλήρου και της Εκκλησίας στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με στατιστικά στοιχεία. Ήταν κυρίως ηθική και πνευματική, αλλά ταυτόχρονα βαθιά ανθρωπιστική και πατριωτική. Βασικό χαρακτηριστικό της δύσκολης αυτής περιόδου,όσον αφορά τον ρόλο της Εκκλησίας ήταν η άμεση επαφή, σχέση και συμπαράσταση προς τον κάθε πλησίον, κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτου φυλής, δόγματος, χρώματος και αντιλήψεως. Η Εκκλησία ενέπνευσε τον λαό με λόγους πίστης και ελπίδας, στάθηκε στο πλευρό των στρατιωτών και των αιχμαλώτων, προσέφερε ανεκτίμητη φιλανθρωπική βοήθεια και έγινε σύμβολο ανθρωπιάς και ενότητας.

 

Αρχιμανδρίτης Χριστόφορος Κοκκίνης 1940
Αρχιμανδρίτης Χριστόφορος Κοκκίνης 1940 www.eeod.gr

Ο πόλεμος του 1940–1941 δεν ήταν μόνο στρατιωτικός, ήταν και πνευματικός αγώνας, όπου η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη για την πατρίδα ένωσαν έναν αγώνα ολόκληρο έθνος. Η Εκκλησία της Ελλάδος απέδειξε για ακόμη μια φορά ότι αποτελεί ζωντανό οργανισμό στην ιστορία του Ελληνικού λαού. Η συμβολή της στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, παραμένει ένα λαμπρό παράδειγμα πίστης, ανθρωπιάς και θυσίας που εξακολουθεί να μην εμπνέει τις νεότερες γενιές, αλλά και έναυσμα για τη συμπαράσταση προς κάθε έθνος, κάθε λαό, κάθε άνθρωπο που βιάζεται και δυναστεύεται από οποιονδήποτε. επιβουλεύεται την ύπαρξη του.

ΕΡΕΥΝΑ / ΣΥΝΤΑΞΗ

Ιάκωβος Ιερομόναχος

Γρηγόρης Γαλάνης

Το ντοκιμαντέρ «Ο Επίσκοπος Αρτέμιος - από τον τσοπανάκο έως τον Ποιμένα»

Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2025

Ποιά εἶναι τά κριτήρια γιά νά χαρακτηριστεῖ μία Σύνοδος Θεόπνευστη καί ἐμφορούμενη Ἁγίου Πνεύματος;

Ῥωμανίδης: «Δὲν εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ ἐπισκόπου ἡ ἐγγύησις ὅτι μία Σύνοδος ἐμφορεῖται ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Οὔτε ἡ Χάρις τῆς Ἀρχιερωσύνης ὁδηγεῖ τὴν Ἐκκλησία “εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν”»

 
Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Πατερικὴ Θεολογία», τοῦ πατρὸς Ἰωάννου Σ. Ῥωμανίδου (†)
Πῶς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο καθοδηγεῖ, ποιοὺς καθοδηγεῖ καὶ σὲ τί συνίσταται αὐτὴ ἡ καθοδήγησις; Ἐκεῖνο ποὺ λένε μερικοὶ ὅτι, ὅταν μία Οἰκουμενικὴ Σύνοδος ἀποφασίση κάτι, αὐτὸ εἶναι ἀλάθητο, ἐπειδὴ ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος εἶναι θεόπνευστη κλπ., εἶναι σὰν νὰ μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ δεχθοῦμε ὡς ἀλάθητη διδασκαλία ὅ,τι ἀποφασίζει καὶ διακηρύσσει μία Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ πνεῦμα περὶ τοῦ ἀλαθήτου τοῦ Πάπα.

Βέβαια εἶναι σωστὸ ὅτι μία Οἰκουμενικὴ Σύνοδος εἶναι ἀλάθητη, ὅτι διδάσκει ἀλαθήτως, ὅτι εἶναι ὠφέλιμη γιὰ τὴν πίστι μας κλπ. Ναί, ἀλλὰ πῶς γίνεται καὶ εἶναι ἀλάθητη; Γιατί εἶναι ἀλάθητη; Γιατί οἱ ἀποφάσεις της εἶναι ἀλάθητες;

Ἡ μοντέρνα Ὀρθόδοξη θεολογία μιλάει πάρα πολὺ γιὰ θεοπνευστία. Ἀπὸ ὅσα ἔχω διαβάσει, βλέπω νὰ μιλᾶνε περὶ θεοπνευστίας, ἀλλὰ δὲν ἔχω βρῆ περιγραφὴ τῆς θεοπνευστίας…

ἐκείνης γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶνε. Εἴπαμε ὅτι καὶ οἱ Ὀρθόδοξοι καὶ οἱ Παπικοὶ καὶ οἱ Προτεστάντες συμφωνοῦν στὸ ὅτι ἡ Ἁγία Γραφὴ εἶναι θεόπνευστος. Τί σημαίνει ὅμως θεοπνευστία; Καί, ἐὰν σώζεται κάπου, ποῦ σώζεται; Θὰ πῆ ὅμως κάποιος: Καλά, θεόπνευστοι ἦταν μόνο οἱ Προφῆτες καὶ οἱ Ἀπόστολοι; Μετά τούς Ἀποστόλους δὲν ἔχομε θεοπνεύστους ἀνθρώπους; Δὲν ἔχομε θεόπνευστα συγγράμματα ἐκτός τῆς Ἁγίας Γραφῆς; Καί, ἐὰν ναί, ποιοὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ θεόπνευστοι ἄνθρωποι; Καὶ ἂν ὑπάρχουν, πῶς ξέρομε ὅτι εἶναι θεόπνευστοι; Οἱ Προφῆτες ξέρομε ὅτι ἦσαν θεόπνευστοι. Ὁμοίως καὶ οἱ Ἀπόστολοι ἤσαν θεόπνευστοι. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ αὐτούς, ποιοὶ ἄλλοι ἦσαν ἢ εἶναι θεόπνευστοι; Ἐπίσης ποιὰ εἶναι τὰ διάφορα στάδια αὐτῆς τῆς θεοπνευστίας, καὶ πῶς διακρίνονται; Πῶς ὁ ἄνθρωπος ἐμπνέεται ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ πῶς ξέρομε ὅτι ἕνας εἶναι ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Διάβολο ἢ ἀπὸ φαντασιοπληξίες;
Ὁ Χριστός, ὅταν εἶπε ὅτι θὰ μᾶς δώση τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο, τὸ ὁποῖο θὰ μᾶς ὁδηγήση εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν, δὲν μίλησε γιὰ Οἰκουμενικὲς Συνόδους. Δὲν εἶπε δηλαδὴ ὅτι αὐτὸ θὰ γίνεται στὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὸ δηλαδὴ τὸ καινὸν περὶ τοῦ ἀλαθήτου τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων δὲν περιλαμβάνεται μέσα στὴν Ἁγία Γραφή. Ὁ Χριστὸς εἶπε ἁπλὰ ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον θὰ εἶναι Ἐκεῖνο ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγήση στὴν πλήρη ἀλήθεια. Προηγουμένως ὅμως, πρὶν δηλαδὴ ἀπὸ αὐτό, εἶπε ὅτι ἐὰν ἔχετε ἀγάπη μεταξύ σας, ἐγὼ καὶ ὁ Πατέρας μου θὰ ἔλθωμε καὶ θὰ κατοικήσωμε μέσα σας, καθὼς ἐπίσης εἶπε ὅτι τώρα, μὲ βλέπετε, ἀλλὰ ἀργότερα δὲν θὰ μὲ βλέπετε. Ἀλλά, ἐὰν ἔχετε ἀγάπη, πάλι θὰ μὲ βλέπετε. Καί, τὸ Πνεῦμα θὰ ἔλθη νὰ κατοικήση μέσα σας καὶ θὰ σᾶς ὁδηγήση εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν.
Ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγει ὁ Χριστὸς καὶ ἀναφέρονται στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη καὶ ποὺ τὰ διαβάζουν οἱ παπάδες τὴν Μεγάλη Πέμπτη, εἶναι βασικὰ κεφάλαια. Ἀλλὰ γιατί εἶναι βασικὰ κεφάλαια; Αὐτὴ ἡ προσευχὴ τοῦ Ἰησοῦ, ἡ Ἀρχιερατική, γιατί ἔχει τόσο μεγάλη σημασία; Γιατί προσεύχεται ὁ Χριστὸς γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν Ἀποστόλων; Γιὰ ποιὰ ἕνωσι προσεύχεται; Μήπως, τῶν Ἐκκλησιῶν; Ποιὰ ἕνωσις εἶναι αὐτή; Αὐτό, τὸ «ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν», ὅταν τὸ λέγη ὁ Χριστός, τὸ ἐννοεῖ ἀσφαλῶς μέσα σὲ ὠρισμένα πλαίσια. Ποιὰ εἶναι αὐτά;
Τὰ κεφάλαια αὐτά, 14 ἕως 17, τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου κάνουν ὁλόκληρη ἀνάπτυξη περὶ τῆς πνευματικῆς καταστάσεως τῶν Ἀποστόλων σὲ σχέσι μὲ τὴν ἀγάπη καὶ ἀναφέρουν ποιὰ θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀγάπης. Ἡ πλήρης μορφὴ ὅμως τῆς ἀγάπης ἀποκαλύπτεται στὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως. Ἡ θέωσις εἶναι ἡ πλήρης μορφὴ τῆς ἀγάπης. Δι’ αὐτῆς τῆς ἀγάπης, πού πηγάζει ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως, γίνεται ἡ πλήρης θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου.
Ἡ ἀγάπη αὐτὴ ἀρχίζη νὰ ἐνεργῆται, ὅταν ἔλθη τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο μέσα στὸν ἄνθρωπο, ὁπότε γίνεται ὁ ἄνθρωπος κατοικητήριο καὶ ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καί, ὅταν ἔλθη τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο καὶ κατοικήση μέσα στὸν ἄνθρωπο, φέρνει μαζί Του καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν. Τότε στὸν ἄνθρωπο κατοικεῖ ὁλόκληρη ἡ Ἁγία Τριάδα. Ἀλλὰ πῶς γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος ὅτι ἔγινε ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Πῶς γίνεται αὐτὴ ἡ διαπίστωσις; Ὁ ἀληθινὸς πνευματικὸς πατέρας γνωρίζει πότε ἕνα πνευματικό του παιδὶ ἔχει λάβει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ ἔχει γίνει ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἔχομε συγκεκριμένα Πατερικὰ κριτήρια στὸ θέμα αὐτό. Ποιὰ εἶναι αὐτά;
Ὅταν ὁ Χριστὸς μιλάη γιὰ τὴν ἔκχυσι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὴν Ἐκκλησία καὶ στοὺς πιστούς, δὲν μιλάη ἀφηρημένα, δὲν ἐννοεῖ ὅτι θὰ τὸ στείλη σὲ ὅλην τὴν Ἐκκλησία γενικά. Οὔτε ὅτι, ἐπειδὴ οἱ δεσποτάδες καὶ οἱ παπάδες ἔχουν μία ἀλληλοδιαδοχὴ μὲ τὶς χειροτονίες, θὰ τὸ λάβη γενικὰ ὅλη ἡ Ἐκκλησία. Οὔτε ἐννοεῖ ὅτι ἐξ αἰτίας τῆς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων ὑπάρχει ὁπωσδήποτε ἡ ἐγγύησις ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο θὰ κατοικῆ μόνιμα μέσα στὴν Ἱεραρχία. Διότι, δὲν εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ ἐπισκόπου ἡ ἐγγύησις ὅτι μία Σύνοδος ἐμφορεῖται ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ὑπῆρξαν μέσα στὴν Ἐκκλησία πολλοὶ ἐπίσκοποι, ποὺ κατεδικάσθησαν ὡς αἱρετικοί. Ἂν εἶχαν ἐκεῖνοι οἱ ἐπίσκοποι Πνεῦμα Ἅγιο, δὲν θὰ ἔπεφταν σὲ αἵρεσι. Ἄρα, δὲν εἶναι ἡ εἰς ἐπίσκοπον χειροτονία κάποιου ἀπόδειξις οὔτε ἐγγύησις ὅτι στὸν ἐπίσκοπο αὐτὸν κατοικεῖ ὁπωσδήποτε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ἄρα, δὲν εἶναι ἡ Χάρις τῆς Ἀρχιερωσύνης ἐκείνη ποὺ ὁδηγεῖ τὴν Ἐκκλησία «εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν».
Ὁ Χριστὸς μιλάει ἐδῶ γιὰ κάτι ἄλλο. Οἱ Πατέρες λένε καθαρὰ ὅτι ἐδῶ ὁ Χριστὸς μιλάει γιὰ δύο καταστάσεις. Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος μιλάει γιὰ τὴν φώτισι καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος μιλάει γιὰ τὴν θέωσι. Ὅταν λέγη ὁ Χριστὸς ἴνα πάντες ἓν ὦσι, γιὰ ποιοὺς μιλάει; Γιὰ τοὺς Ἀποστόλους βέβαια. Δηλαδὴ παρακαλεῖ τὸν Πατέρα νὰ γίνουν οἱ Ἀπόστολοι «ἓν, καθὼς ἠμεῖς ἓν ἐσμεν». Δὲν λέγει εἷς, ἀλλὰ ἓν. Πῶς ὅμως ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι ἓν; Ἀπάντησις: Εἶναι ἑνωμένοι εἰς ἓν, κατὰ τὴν δόξαν (ἐνέργειαν) καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν. Κατὰ τὰ Πρόσωπα, τὶς ὑποστάσεις, δὲν εἶναι ἑνωμένοι. Διότι τὰ Πρόσωπα στὴν Ἁγία Τριάδα, λένε οἱ Πατέρες, εἶναι ἀκοινώνητα μεταξύ τους. Τὰ κοινὰ στὴν Ἁγία Τριάδα εἶναι ἡ οὐσία καὶ ἡ φυσικὴ ἐνέργεια τῆς οὐσίας, δηλαδὴ ἡ δόξα. Καὶ κατὰ τί εἶναι ἓν ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖο ἓν καὶ ἐμεῖς θὰ γίνωμε ἓν, δηλαδὴ καὶ μεταξύ μας καὶ μὲ τὴν Ἁγία Τριάδα; Ποιὸ θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ κοινὸ γνώρισμα; Ἀπάντησις: Εἶναι τὸ ἓν κατὰ τὴν δόξαν.
Δηλαδή, ὅπως ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἶναι ἕνα κατὰ τὴν δόξαν, διότι ἔχουν κοινὴν τὴν δόξαν, ἔτσι καὶ ἐμεῖς θὰ γίνωμε ἕνα, ὅταν ὅλοι μας μετάσχωμε στὴν δόξα τοῦ Θεοῦ, ὅταν δηλαδὴ ὅλοι μας ἢ ὅσοι ἀπὸ ἐμᾶς γίνουν ἄξιοι, γίνουν μέτοχοι τῆς Χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τοῦ ἀκτίστου Φωτός. Διότι, ὅταν ἕνας ἄνθρωπος δοξάζεται, τότε γίνεται κοινωνὸς τῆς ἀκτίστου δόξης τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὁπότε ἑνώνεται καὶ μὲ τὴν Ἁγία Τριάδα, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅσους συνανθρώπους του εἶναι ἐκείνην τὴν στιγμὴ ἑνωμένοι καὶ ἐκεῖνοι μὲ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.
Ὁπότε ἐκεῖνο, γιὰ τὸ ὁποῖο προσεύχεται ὁ Χριστὸς στὸν Μυστικὸ Δεῖπνο εἶναι, πρῶτα-πρῶτα γιὰ τὴν κάθαρσί τους, μετὰ γιὰ τὴν φώτισί τους καὶ τέλος γιὰ τὴν θέωσί τους. Ἑπομένως τὸ «ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν» ἀναφέρεται ὄχι γενικὰ σὲ ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἀλλὰ εἰδικὰ σὲ ὅσους θὰ λάβουν μέρος στὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως. Δηλαδή, ὅταν ὁ ἄνθρωπος φθάση στὴν θέωσι, τότε μόνον ὁδηγεῖται εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν. Ἑπομένως ἡ πάσαν ἀλήθειαν (ὄχι περὶ τοῦ κτιστοῦ κόσμου, ἀλλὰ περὶ τοῦ Θεοῦ) γίνεται γνωστὴ μόνο στὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως.
Ἐπειδὴ ὅλοι οἱ Πατέρες εἶχαν αὐτὴν τὴν ἐμπειρία ἢ παρόμοια, διότι εἴτε ἤσαν σὲ κατάστασι φωτισμοῦ εἴτε ἤσαν σὲ κατάστασι θεώσεως, γι’ αὐτὸ καὶ ὅλοι τους ἔχουν τὴν ἴδια ἀκριβῶς ἀντίληψι γιὰ τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ κάνουν ὅλοι τους τὴν ἴδια ἑρμηνεία στὴν Ἁγία Γραφὴ στὰ βασικά της σημεῖα καὶ τὴν ἴδια ἑρμηνεία στὰ κείμενα τῶν ἄλλων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας.
Ἀπὸ τὰ παραπάνω τί συνάγεται; Ὅσοι βρίσκονται σὲ κατάστασι φωτισμοῦ ἢ θεώσεως, αὐτοὶ εἶναι θεόπνευστοι ἢ δὲν εἶναι θεόπνευστοι; Ἀπάντησις: Αὐτοὶ φυσικὰ εἶναι θεόπνευστοι. Διότι θεοπνευστία σημαίνει τί; Σημαίνει νὰ εἶναι κάποιος ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἐν ἀντιδιαστολὴ πρὸς τί; Πρὸς τὸ νὰ εἶναι κανεὶς ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὸν διάβολο καὶ τοὺς δαίμονες. Ἐκεῖνος θὰ εἶναι διαβολόπνευστος καὶ δαιμονόπνευστος.
Ἡ ὑψηλοτέρα μορφὴ τῆς Ἀποκαλύψεως ὅσον ἀφορᾶ στὴν θεοπνευστία, ἦταν ἐκείνη ποὺ συνέβη στοὺς Ἀποστόλους κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς. Τὸ κλειδὶ λοιπὸν τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας σχετικὰ μὲ τὴν θεοπνευστία εἶναι ἡ Πεντηκοστή. Ἐὰν κανεὶς μπορέση νὰ κατανοήση τὴν σημασία τῆς Πεντηκοστῆς γιὰ τὴν Πατερικὴ παράδοσι, τότε καὶ θεολόγος νὰ μὴν εἶναι, τουλάχιστον θὰ ξέρη τί εἶναι Θεολογία καὶ τί θεολόγος. Ὅπως δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι κανεὶς γιατρὸς γιὰ νὰ ξέρη τί εἶναι ἡ Ἰατρικὴ ἐπιστήμη καὶ τί εἶναι γιατρός, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο κάποιος μπορεῖ νὰ ξέρη τί εἶναι Θεολογία, ποιὸς εἶναι ὁ θεολόγος καὶ ποιὸς εἶναι ὁ θεολογῶν, χωρὶς νὰ εἶναι ὁ ἴδιος θεολόγος ἢ θεολογῶν.
orthodoxia-ellhnismos.gr

 

http://aktines.blogspot.gr/2016/07/blog-post_977.html#more

Τεκμήρια της Οικουμενικότητας των Η΄ και Θ΄ Οικουμενικών Συνόδων



Τα χαρακτηριστικά της Οικουμενικότητας που αναφέρθηκαν παραπάνω, εξασφαλίζονται από την 9η (συν την Πενθέκτη) Σύνοδο. Τα χαρακτηριστικά αυτά που παρουσιάσθηκαν, έχουν αντληθεί από το βιβλίο του σεβασμιώτατου μητροπ. Ναυπάκτου, Ιεροθέου Βλάχου: «Εκκλησιαστικό Φρόνημα», (έκδοση Γενεθλίου της Θεοτόκου). Εκεί αναλύεται εκτενώς και η Οικουμενικότητα της Θ΄ Οικουμενικής Συνόδου..
Βεβαίως και η ίδια η Η΄ Οικουμενική Σύνοδος, όχι μόνο επανέλαβε πως η 7η, ήτο Οικουμενική (η οποία ως τότε δεν ήταν από ορισμένους δεκτή ως η 7η Οικουμενική), αλλά επιπλέον πολλές φορές στα πρακτικά της, αυτοαποκαλείται «Οικουμενική», και μάλιστα και στους ίδιους τους κανόνες της, (οι οποίοι έχουν γίνει αποδεκτοί απολύτως, από το παγκόσμιο Εκκλησιαστικό πλήρωμα της Ορθοδοξίας!) (Ράλλη και Ποτλή, Σύνταγμα, 2, 705 κ.εξ., Εκκλησιαστική Ιστορία Στεφανίδου σελ. 363-364). Πως είναι δυνατόν, άλλωστε, μία Σύνοδος η οποία τάχα δεν είναι Οικουμενική (8η), να επικυρώνει μία άλλη, η οποία είναι Οικουμενική; (7η ). Με αυτή την λογική αμφισβητούμε εμμέσως και την 7η, χωρίς να το καταλαβαίνουμε!
Ο Θεόδωρος Βαλσαμών (τέλη 12ου αιώνος) στην ερμηνεία των κανόνων αυτών, την αποδέχεται ως Η΄ Οικουμενική, ο Ρόδου Νείλος (+1379) την ονομάζει «Ογδόη Οικουμενική», και άλλοι (J.Hergenrother, Photius II, σελ. 539 κ.εξ.).
Φυσικά σε αυτές τις θέσεις, συμφωνεί και ο μεγαλύτερος Ορθόδοξος Θεολόγος του 20ού αιώνα, ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, (απόφοιτος του Ελληνικού Κολεγίου Μπρούκλαϊν της Μασαχουσέτης, της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Γέηλ, Διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ (School of Arts and Sciences) και ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου στην Θεσσαλονίκη και Επισκέπτης Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού του Πανεπιστημίου Μπαλαμάντ, του Λιβάνου από το 1970. Σπούδασε ακόμη στο Ρωσικό Σεμινάριο του Αγίου Βλαδίμηρου της Νέας Υόρκης, στο επίσης Ρωσικό Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου στο Παρίσι και στο Μόναχο της Γερμανίας). Ο π. Ι. Ρωμανίδης παρουσιάζει σε εκτενείς του αναφορές τις δύο αυτές τελευταίες Οικουμενικές Συνόδους. Χαρακτηριστικός ο τίτλος ενός από τα συγγράμματά του, είναι ο εξής: «Η θεραπεία της ασθένειας της θρησκείας οι Εννιά Οικουμενικές Σύνοδοι και οι λοιπές Εκκλησιαστικές Σύνοδοι μέχρι το 1453».
Ασφαλώς και άλλοι σύγχρονοι μεγάλοι Ορθόδοξοι Θεολόγοι αποδέχονται σωστά και τις εννέα Οικουμενικές Συνόδους, όπως ο πρωτ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός, Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Είναι όμως απαραίτητο, να μη μείνουμε σε απλά ονόματα θεολόγων, ούτε καν επισκόπων, αλλά να επιζητήσουμε και επίσημη αποδοχή για τις θέσεις αυτές, από την Παγκόσμια Ορθόδοξη Εκκλησία. Μια τέτοια αναφορά λοιπόν, που ακυρώνει οποιαδήποτε αμφισβήτηση για το ότι οι Οικουμενικές Σύνοδοι δεν είναι μόνο 7, είναι μία επιστολή που έστειλαν στον Πάπα όλα τα Πατριαρχεία (εκτός Ρωσίας) το 1848. Η Επιστολή υπογράφεται, όχι μόνο από τους Πατριάρχες, αλλά και ονομαστικά από τους Επισκόπους των Ιερών Συνόδων τους. Αναφέρεται ξεκάθαρα η 8η Οικουμενική Σύνοδος, στην οποία καταδικάστηκε το γνωστό Φιλιόκβε, και στην οποία μετείχε και ο Πάπας, ο οποίος τότε ήταν ακόμα Ορθόδοξος. Μπορεί κανείς να υποθέσει πως δεν ήξεραν τότε, ούτε οι Πατριάρχες, ούτε τα μέλη των Ι. Συνόδων, πως τάχα οι σύνοδοι είναι επτά; Αδύνατον να μη βρέθηκε ούτε ένας από όλους αυτούς που υπέγραψαν στο τέλος της επιστολής, που να μην πει: «Αφού οι Σύνοδοι είναι 7, πώς εμείς μιλάμε για την 8η;»! Ήξεραν πως οι Οικουμενικές Σύνοδοι ήταν περισσότερες.
Ένα ενδιαφέρον γεγονός είναι επίσης και αυτό: Η Παπική «Εκκλησία», εξέδωσε το 1907 την λεγόμενη «Καθολική Εγκυκλοπαίδεια» , στην οποία περιγράφει την Οικουμενική Σύνοδο του 879-880 λέγοντας πως: «Πρόκειται για την λεγομένη «Psuedosynodus Photiana» (= «Ψευδοσύνοδο του Φωτίου») την οποία οι Ορθόδοξοι μετρούν ως την Όγδοη Γενική Σύνοδο». [http://www.newadvent.org/cathen/04312b.htm]. Από αυτό γίνεται φανερό πως οι και Παπικοί γνώριζαν πολύ καλά, ποιες ήταν οι Ορθόδοξες σύνοδοι, ακόμα και τότε. Και ενώ οι Παπικοί είχαν κάθε συμφέρον να αποκρύψουν αυτή την σύνοδο, μια και καταδικάζει το Φιλιόκβε, δεν το κάνουν , αλλά απλά την δυσφημούν. Προφανώς, επειδή ήταν ακόμα κάτι αρκετά γνωστό σε όλους και η απόκρυψη της θα έπεφτε στο κενό.

Ερωτήματα για όσους πιστεύουν σε 7 μόνο Οικουμενικές Συνόδους


Κατόπιν των ανωτέρω, όσοι θεωρούν ότι οι Οικουμενικές Σύνοδοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι μόνο 7, οφείλουν να δώσουν επαρκείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις στις εξής ερωτήσεις:
1. Πού έχουν λάθη τα κριτήρια Οικουμενικότητας που αναφέρθηκαν στο άρθρο αυτό, και γιατί;
2. Αν έχουν λάθη, τότε με ποια διαφορετικά κριτήρια πρέπει να αντικατασταθούν, και με ποια Εκκλησιολογική, Ιστορική και Θεολογική βάση;
3. Με ποια λογική είναι δυνατόν μία μη-οικουμενική Σύνοδος, όπως αποκαλείται από πολλούς η όγδοη, να έχει την αξίωση να επικυρώνει μία άλλη που είναι Οικουμενική; (βλ. έβδομη). Είναι δυνατόν να μην είναι Οικουμενική σύνοδος η 8η και παρόλα αυτά να γίνεται προσφυγή σε αυτήν για την εγκυρότητα της Οικουμενικότητας της 7ης; Αν δεν είναι Οικουμενική η όγδοη, τότε ούτε η 7η τι είναι;
4. Γιατί θα έπρεπε να απορριφθούν οι θέσεις μεγάλων θεολόγων της Εκκλησίας, σαν τους ανωτέρω που αναφέρθηκαν, και να γίνουν δεκτές θέσεις άλλων που δεν δέχονται τις δύο τελευταίες Οικουμενικές Συνόδους; Ποια είναι τα ασφαλή κριτήρια;
5. Ποιο σημαντικότερο τεκμήριο υπάρχει, ώστε να απορριφθεί η υπογραφή των Ιερών Συνόδων των Πατριαρχείων στην επιστολή του 1848 που προαναφέρθηκε και ποια παρόμοια Πατριαρχική απόφαση όλων αυτών των Πατριαρχείων, είναι ικανή να ανατρέψει την παραδοχή αυτή, για περισσότερες των 7 Οικουμενικών Συνόδων;
Εάν λοιπόν τα ανωτέρω ερωτήματα απαντηθούν τεκμηριωμένα και με επιχειρήματα ανάλογης βαρύτητας με αυτά που παρουσιάστηκαν, τότε ίσως υπάρχει η πιθανότητα να είναι οι Οικουμενικές Σύνοδοι όχι 9, αλλά 7, όπως νομίζουν πολλοί. Σε κάθε άλλη περίπτωση παραμένουν 9 ως πάντοτε ήταν.

Πηγές
1.http://www.romanity.org/htm/rom.e.00.vasikes_theseis_autou_tou_website.htm,π. Ιωάννης Ρωμανίδης
2. http://www.pelagia.org/htm/b12.e.ecclesia_kai_ecclesiastiko_fronima.00.htm, Σεβ. Ναυπάκτου Ιερόθεος Βλάχος
3. Σεβ. Ναυπάκτου Ιερόθεος Βλάχος, «Εκκλησιαστικό Φρόνημα», έκδοση Γενεθλίου της Θεοτόκου
4.http://www.geocities.com/trvalentine/orthodox/8-9synods.html, πρωτ. π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός, Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών:
5.http://www.geocities.com/trvalentine/orthodox/dragas_eighth.html, Πρωτ. π. Γεώργιος Δράγας, Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού Βοστώνης:
6.http://www.oodegr.com/english/ekklisia/synodoi/ogdoh1.htm,Ντοκουμέντο επιστολής του 1848, στο οποίο οι Ιερές Σύνοδοι των Πατριαρχείων, αναφέρονται σαφώς και ονομαστικώς στην 8η Οικουμενική Σύνοδο
7.http://www.oodegr.com/oode/dogma/synodoi/synodoi1.htm
8. Ράλλη και Ποτλή, Σύνταγμα, 2, 705 κ. ΕΞ.
9.Εκκλησιαστική Ιστορία Στεφανίδου
10.Hergenrother, Photius II
11.http://www.newadvent.org/cathen/04312b.htm