Κυριακή 5 Οκτωβρίου 2025

Ιερά Μητρόπολη Φλωρίνης Πρεσπών και Εορδαίας: «Οι κτίτορες της Ιεράς Μονής Αγίας Παρασκευής Μ(υ)ηλοχωρίου»

Εισαγωγικά

Δημοσιεύουμε το παρακάτω ιστορικό κείμενο της Μητρόπολης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας, με ημερομηνία 22 Μαρτίου 2021, που έπρεπε να το έχουν υπόψη  οι αποτειχισμένοι ώστε να μην ζουν σε ουτοπικό περιβάλλον και υιοθετούν πρακτικές, που περισσότερο αποδεικνύουν ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΣΜΟ και όχι εκκλησιαστική ωριμότητα. Προκαταβολικά ξεκαθαρίζω  τα εξής:

Α.ΔΙΑΦΩΝΟΥΜΕ ΣΕ ΠΟΛΛΑ  ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΦΟΜΕΝΑ  ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ αλλά ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ.

Β. Δεν αμφισβητούμε την ποικιλόμορφη προσφορά του μακαριστού πλέον π.Μαξίμου. 


Γ. Διαφωνούμε και με πολλές   ενέργειες των αποτειχισμένων, που άγγιζαν τα  όρια του εκκλησιαστικού λαϊκισμού και που θεώρησαν την Μονή της Αγίας Παρασκευής Μηλοχωρίου  τσιφλίκι τους και το αποκαλούσαν κάστρο Ορθοδοξίας.

Ζούμε στο ελληνικό κράτος, κάθε Ιερά Μονή είναι ΝΠΔΔ,΄ ακολουθεί νόμους του κράτους, υπάγεται σε μια εκκλησιαστική αρχή και ελέγχεται από αυτή.

Αυτό σημαίνει ότι οι αποτειχισμένοι θα πρέπει να αποστασιοποιηθούν από πρακτικές που θυμίζουν εκκλησιαστική εισπήδηση  και κατάληψη ιερών χώρων, που ανήκουν σε συγκεκριμένες  εκκλησιαστικές  δικαιοδοσίες  της Εκκλησίας της Ελλάδος και να βρουν άλλους τρόπους για να εξυπηρετούνται λειτουργικά. Πρέπει να γνωρίζουν ότι με τις παραπάνω πρακτικές  μπορούν να εμπλακούν σε οδυνηρές δικαστικές περιπέτειες με ο,τι αυτό συνεπάγεται.

Επίσης για την συγκεκριμένη μονή έπρεπε να λάβουν υπόψη ότι αυτή ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΗ ούτε διοικητικά, επειδή ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ ΜΟΝΑΣΤΙΚΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ, ΟΥΤΕ ΗΓΟΥΜΕΝΟΣΥΜΒΟΥΛΙΟ και  βρισκόταν υπό την αιγίδα ΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗ Ν ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΗΣ  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ, η οποία είχε αναστείλει τα καθήκοντά της σε ένδειξη σεβασμού στον μακαριστό π.Μάξιμο.

π.Δ.Α

 -------------------------------------------------------------------

Ιερά Μητρόπολη Φλωρίνης Πρεσπών και Εορδαίας: «Οι κτίτορες της Ιεράς Μονής Αγίας Παρασκευής Μ(υ)ηλοχωρίου»


ΕΠΕΙΔΗ σχάτως κούγονται πολλ λόγια νεύθυνα γι τ ποις εναι κτίτορας τς νωτέρω ερς Μονς, γιατ ερ Μητρόπολί μας νέθεσε ν ρευνηθον τ στορικ στοιχεα τς Μονς π τ ρχεο της κα ν παρατεθον φωτογραφικά.

ΠΡΩΤΑ μία διευκρίνηση. λλο εναι κτήτωρ κι λλο εναι κτίτωρ κτίστωρ. Μ η σημαίνει ποις κατέχει, σ ποιν νήκει, ποιανο κτμα εναι τ χωράφι, τ σπίτι, Νας τ Μοναστήρι, π τ ρμα κτάομαι-κτμαι=εμαι φεντικ το τάδε κτήματος οκήματος. Μ ι σημαίνει ποις κτισε τ σπίτι τν Να τ Μοναστήρι ατό, π τ ρμα κτίζω. ταν μιλομε γράφουμε τς λέξεις ατές, ν ξέρουμε κα τ σημαίνουν μ κρίβεια. λλις λέμε λλα ντ’ λλων.

Προκειμένου περ νς Μοναστηριο νς Ναο κτήτωρ φεντικ χώρου κοινς λατρείας δν μπορε ποτ ν εναι κάποιος διώτης, σν ν νοίγη να μαγαζί, παρ μόνο κάθε τοπικ ερ Μητρόπολις, γενικς κκλησία, π τν σκέπη κα εθύνη τς ποίας κτίζονται Ναο κα Μοναστήρια σύμφωνα μ τς νομοθεσίες το Κράτους κα τς κκλησίας. κόμη κι ν νας χη διαθέσει λην τν δαπάνη γι τν νέγερσι Ναο Μοναστηριο δν εναι κτμα του. Ατς θεωρεται εεργέτης μέγας εεργέτης κα μνημονεύεται σαεί, πως ο βυζαντινο ατοκράτορες στ γιο ρος. Στν Πτολεμαΐδα κόμη κι Ν Κοιμήσεως τς Θεοτόκου, πο χτισε π.Χρστος δν εναι κτμα του, λλ εναι γραμμένος νομικ ς περιουσιακ στοιχεο στν Ν γίων Νεομαρτύρων. τακτο καθεστς δημιούργησαν τ κκλησάκια στ νησι κυρίως ς διωτικο ναοί, ατ πο ξεφύτρωσαν σν μανιτάρια μέσα σ χωράφια κα κτήματα. Κι ατ λλις πρεπε ν δρυθον κα ν χουν σωστ νομικ πόστασι, πως χει κάθε κτίσμα.

Κτίτωρ κτίτορες πάλι εναι ατο πο συνέβαλαν πολύ γι τ κτίσιμο νς Ναο νς Μοναστηριο. Δηλαδ ξεκίνησαν π τ θεμέλιο κι φτασαν μ πολλος κόπους μέχρι τ τέλος, πως π.Δμος τν Ν γίου Στεφάνου Πτολεμαΐδος π.Χαράλαμπος στν ναρράχη, κα λλοι ερες στν Μητρόπολί μας. χτισαν τος Ναούς, πραν σύνταξι κα πγαν στ σπίτια τους χωρς ν χουν κάποια ξίωσι π το Ναο πο χτισαν. Κάποιοι πο συμβάλλουν στν πορεία το χρόνου συμπληρώνοντας λλείψεις κι ατο λογίζονται συνκτίτορες. Τν κριβ ατ τίτλο μως τν κον στν λλη ζωή. Γιατ κα ταν πέλθουν τος τελον κάθε χρόνο τ κτιτορικ μνημόσυνο.

 

******************

 

ΚΑΙ ΤΩΡΑ γι τν .Μον γίας Παρασκευς.

στορικ ριο στ παρελθν εναι τ ρλωφικ 1769. Τ ντίποινα το δυνάστη φτασαν κι ς δ κα κατέστρεψαν τν Να κα τ μοναστήρι, ν πρχε.

σημεριν στορία της ξεκιν τν ούνιο το 1932 μ τν μπάμπωΡύσσω Χρυσούλα Κύπτη κ Φούφα. Ατ βλεπε μι μαυροφόρα ν τς λέη πιτακτικ ν σκάψη κε στ βακούφι. Πρν τν νταλλαγ το 1922 ταν κτμα το ρούν. Στν Φούφα, πο επε τ ραμά της, δν τς δωσαν σημασία. μως τελικ τν πρόσεξαν στ Μυλοχώρι, πο τότε γράφονταν μ υ.

Μ δεια το Μητροπολίτη Πτολεμαΐδος ωακεμ Μαρτινιανο κα τς στυνομίας νέβηκαν ο Μηλοχωρίτες κα σκαψαν, που τος πέδειξε μπάμπωΡύσσω. Βρκαν θεμέλια ναο, κεραμικ εκόνα, κέρματα κα πήλινα γγεα. Περίπου τ δια βρέθηκαν μέσα στ 1950 κα στν Παναγία το Φούφα. μέσως γινε πόλος λξεως κα συρρο κόσμου. Τ δημοσιεύματα, τν μερν κείνων τς ΕΠΑΡΧΙΑΚΗΣ ΦΩΝΗΣ, κόμη δ κα να στν μακρυν Κύπρο, μς κράτησαν τ γεγονότα, λλις θ τ σκέπαζε παντοδύναμη σκόνι το χρόνου. Στν σκαμμένο χρο γίνεται πρώτη πανήγυρι στς 26.7.1932 π τν Μητροπολίτη Πτολεμαΐδος κα ορδαίας ωακεμ Μαρτινιανό. Στν συνέχεια χτίζεται πρτος ναΐσκος, τ καφενεο κα ο παλαιο ξεννες, πως γράφει ΕΠΑΡΧΙΑΚΗ.

Πρτος ερέας το προσκυνήματος εναι π.Παναγιώτης Παπαδόπουλος 1878-1946 λθν π ργυρούπολι το Πόντου, φο ατ λειτουργοσε ς παρεκκλήσιο το Μηλοχωρίου. κολουθον ς λειτουργοί του γι διαστήματα, π.Γεώργιος Παπαδόπουλος 1906-1979, γις το προηγουμένου, π.Πέτρος Λεμονίδης, π.λέξανδρος Κύρου, π.Γρηγόριος Παπαθωμς.

Μ νέργειες το Μητροπολίτη Φλωρίνης Βασιλείου τ παρεκκλήσιο-προσκύνημα δρύεται ς Μοναστήρι μ τν  πουργικ πόφασι π’ ριθμ. Πρωτ. 27781/5.3.1966 ΦΕΚ 233/Β/20.4.1966 κα διορίζεται πλέον π.λίας Γοτουχίδης τν 1.7.1966. ρχομένου το Μητροπολίτη Φλωρίνης Αγουστίνου διορίζεται στς 20.7.1967 ρχιμ.Δαμιανς Μαυρίδης. π γουμενείας του νηγέρθη σημερινς Νας κα συμπεριέλαβαν τ παλι κκλησίδιο ς κατακόμβη κάτω π τ ερ βμα του δεξιά. π.Δημοσθένης φραιμίδης εχε βοηθήσει πολ στος ράνους. Τ γκαίνια το Ναο-Καθολικο γιναν π τν Μητροπολίτη Αγουστνο στς 28.9.1969.

γδοος γούμενος 18.5.1970-1973 διορίζεται ρχιμ.Κων. Στεφανίδης μαζ μ Προσωριν Διοικοσα  Διαχειριστικ πιτροπ τούς: π.Γεώργιο Σπυρόπουλο, π.Δημήτριο Δημητρόπουλο κα λίγο ργότερα τούς: διάκ. Γρηγόριο Χατζηνικολάου,  π. Δημήτριο λευθεριάδη κα  π.ωάννη Σιάπκαρη.

Στς 20.4.1971 ρίζονται ς λειτουργο ο:π.Δημοσθένης φραιμίδης κα π.Φώτιος Γεωργίας.

Στς 4.5.1972 ρίζονται ς λειτουργο το Μοναστηριο ο ερες: π.Δημήτριος λευθεριάδης, π.Δημοσθένης φραιμίδης, π.ωάννης Σιάπκαρης, π.Φώτιος Γεωργίας.

Τν 1.8.1973 διορίζεται γούμενος ξ Ονουσν ρχιμ. Μάξιμος Καραβς, ποος καλεται ν διοικήση τν εράν Μονν μετ τν δύο λλων συμβούλων «ν γάπ κα μονοίν τ πλαισί πάντοτε τν ερν Κανόνων ς κα τν Νόμων τς Πολιτείας» κα ν εναι πάντοτε «πιεικς δι τος λλους κα αστηρς δι τν αυτόν του», πως χαρακτηριστικ ναφέρεται στ διοριστήριο γγραφο το Γέροντος Μητροπολίτου π. Αγουστίνου. π τν μερν του γιναν πολλ ργα. Στς 25.5.1979 μ δύο γερ κονδύλια το ΕΟΤ (θνικο ργανισμο Τουρισμο) κ 400.000 κα 200.000 χιλιάδων δραχμν γινε καινούργια πτέρυγα τν κελλιν. γινε λεκτροδότησι, γεώτρυσι μ πάρκεια νερο κα μάνδρα το Μοναστηριο. Μ χορηγία το πουργο Ζαρντινίδη γινε σφαλτόστρωσι το δρόμου.

Στν καιρ πο π.Μάξιμος παθε τροχαο δυστύχημα, π ξάμηνο (ούνιο-Δεκέμβριο) λειτουργοσε νελλιπς ρχιμ.Νικηφόρος Μανάδης βοηθοντος το Μιχαλ Εφραιμίδη.

π.Μάξιμος ταν διορισμένος γούμενος μέχρι τς παραιτήσεως το Μητροπολίτου Αγουστίνου τ 2000. νανέωσε τν διορισμό του νέος Μητροπολίτης Φλωρίνης Θεόκλητος μ τ 378/15.3.2000 γγραφό του.

πειδ μως προχώρησε στν λεγόμενη «ποτείχησι» κα διέκοψε πσαν σχέσιν μ τν ερ Μητρόπολι γιατ κα τν παυσε μ τ 866/14.7.2017 γγραφο, κα διορίστηκε Διαχειριστικ πιτροπή, χρι καιρο, πως γινε σ καιρος λλων τασθαλιν κα στ παρελθν π Μητροπολίτου Αγουστίνου. Στ πλαίσιο τν νθρωπίνων δικαιωμάτων κα τς δικίας τν ποα πίστευαν τι φίσταντο π. Μάξιμος κα ο σν ατ προσέβαλαν τό π᾿  ριθμ.: 866/14.7.2017 γγραφο καί κάθε προγενέστερη πράξη το Μητροπολίτου μας κ. Θεοκλήτου, μ τν π 15.9.2017 κα μ ριθμ. καταθ. Γ΄ 2493/2017 ατησι κυρώσεώς τους στ Συμβούλιο τς πικρατείας (ΣΤΕ). Πρν κόμη κδικασθ πόθεσι ο ντίδικοι παραιτήθηκαν π τν ατησι κυρώσεως το παραπάνω γγράφου. Γεγονς τ ποο ποδεικνύει τν λοκληρωτικ ποδοχ το π᾿ ριθμ.: 866/14.7.2017 γγράφου το Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. Θεοκλήτου, τοι α) τν ποδοχ παύσεώς τους π μέλη το γουμενοσυμβουλίου τς ερς Μονς γίας Παρασκευς Μηλοχωρίου, β) τν ποδοχ λων τν προγενεστέρων πράξεων το Σεβ. Μητροπολίτου Φλωρίνης, Πρεσπν & ορδαίας κ. Θεοκλήτου, γ) τν ποδοχή τς Διαχειριστικς πιτροπς, γι τν διοίκησι κα διαχείρισι τς ερς Μονς, δ) τν ποδοχ τς μ διαμονς τέρων προσώπων ες τν ερν Μονν πλν τν τριν πρώην μελν το γουμενοσυμβουλίου, κτς ν πρχε προσωπικ γκρισι πό το Μητροπολίτου κα ε) τν ποδοχ τελέσεως, χρι καιρο, Θείων Λειτουργιν ες τ καθολικν τς ερς Μονς π το πανοσ. ρχιμ. π. Νικηφόρου Μανάδη, Πρωτοσυγκέλλου λλου ερέως τ γκρίσει το Μητροπολίτου.

Ατ λοιπν εναι λα τ στορικ στοιχεα μ τ πρόσωπα πο διακόνησαν κτιτορικ μέχρι σήμερα τν ερ Μον γίας Παρασκευς Μηλοχωρίου.

 

***********

 

Δυστυχς μως δελφότης τς Μονς, συγκειμένη σήμερα κ δύο δελφν: ρχιμ Μαξίμου Καραβ κα ρχιμ. γνατίου Καλαϊτζοπούλου, δν συνεμορφώθη στ χρόνια ατ μ καμμία πόδειξι ετε δι ζώσης ετε κα γγράφως π τν ούλιο 2017 μέχρι κα σήμερα 19.3.2021. Δν παυσε δ ν κατρακυλ κατ συρρον σ ντικανονικς νέργειες πότε μν συλλειτουργοντες μ καθηρημένους κληρικος πότε δ κατηγορώντας τν ερ Μητρόπολί μας κόμη κα μ τν βαρύτερη τν βρεων, τι εναι «αρετική!!!». Πς τ πέδειξαν ατό;

Στν χρόνο πο διέτρεξε, εναι τος πσι γνωστό, τι ερ Μητρόπολι κράτησε στάσι σεβασμο πρς τν Γέροντα π.Μάξιμο κα δν προέβη σ καμμι κύρωσι προβλεπόμενη π τος νόμους κα τος .Κανόνες πο τόσο τος  τιμον ν λόγοις. δη συμπληρώσαμε να τος πο λαυνόμαστε ο πάντες π τ μαστίγιο το κορωνοϊο. μν π.Μάξιμος δν δύναται πλέον ν λειτουργήση λόγ το γήρατός του, τ ποο σεβόμαστε. δ π.γνάτιος ταλανίζεται π δίμηνο κα πλέον στν ΜΕΘ το Μποδοσακείου Νοσοκομείου Πτολεμαΐδος.

Συγχωρέστε μας, πο γράφονται τ παρόντα, λλ ναγκαζόμαστε ν μιλήσουμε ς παραφρονοντες. . Μητρόπολι κινουμένη μόνο μ γάπη δημοσίευσε κκλησι πρς τος αμοδότες κα ζητιάνεψε αμα, πο χρειαζόταν πειγόντως, χωρς ν πιζητ χειροκρότημα, διότι πραξε τ ατονόητο.

Στ τέσσερα χρόνια τς τρικυμίας πο διέρχεται Μον κα στ ποα Μητρόπολι πραξε λάχιστα γι τν κατάλυσι τς τάξεως, δν προέβη κν δικαιωματικ στν πιβεβλημένο οκονομικ λεγχο τησίως, πως γίνεται σ λους τος ναούς. Τ εσπράττουν τ παγκάρια τς .Μονς; Τ χρήματα π κάποιο κληροδότημα, πο παρέλαβε Διαχειριστικ πιτροπή, παραμένουν εσέτι θικτα. Τ δ θεωρημένα π τν Μητρόπολι ντάλματα Εσπράξεων κα Πληρωμν, τ ποα πληρώνει κα συντάσσει π.γνάτιος, τ πογράφει λα «μ κλειστ μάτια» πρόεδρος τς Διαχειριστικς πιτροπς κα πρωτοσύγκελλος τς Μητροπόλεως ρχιμ.Νικηφόρος Μανάδης. ν δν τν γνωρίζετε, εναι ατς πο προσκύνησε τν ΛΕΣΧΗ ΜΠΙΛΝΤΕΡΜΠΕΡΓΚ μετ τν δύο πισκόπων Φλωρίνης κα Καλαμαρις, γι ν πάρη καμμι μεγάλη θέσι κι ατός, πως δείχνουν τ μπρηστικ φέϊγ-βολάν τους…

ρωτομε σους διάβασαν τ τελευταο κείμενο διαμαρτυρίας το π.Μαξίμου. Πο εναι περιβόητη ρπαγ τς Μγίας Παρασκευς κα ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ…. ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΑΥΤΗ ΔΙΑΒΙΟΥΝΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ. Πόσες δεκάδες τέλος πάντων εναι ατο ο ΔΙΑΒΙΟΥΝΤΕΣ ΜΟΝΑΧΟΙ; νας Γέρων π.Μάξιμος πηρετούμενος, τν ποο ξαναγράφουμε σεβόμαστε κα ποτ δν επαμε ν φύγη, κα δεύτερος π.γνάτιος, πο ποφέρει στ Νοσοκομεο κα εθε ν το δώση Κύριος τν γεία του. Δν ντιδικομε μ κανέναν τους. Οδες δ χει ρεξι ν λθη κα ν ΑΡΠΑΞΗ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ.

μεινε λειτούργητο να μοναστήρι κι δωσε ντολ Μητροπολίτης ν λειτουργηθ. Τ πι πλ κα λογικό; πως γίνεται κα μ τν κάθε νορία, ταν κενωθ. Τ πόσες νορίες εναι λειτούργητες, εναι μόνιμη γνοια το Μητροπολίτη κα τν συνεργατν του. Οτε κήρυξι πολέμου γινε, οτε τάνκς, οτε κανόνια. Δηλαδ ν δώση Θες κα φύγουν π τν παρόντα βίο κάποιοι μοναχο κάποιου μοναστηριο, δν θ νδιαφερθ Μητρόπολι, στν ποία νήκει, ν πανδρωθ μ ποιον τρόπο; μήπως γία Παρασκευ δν νήκη ς νομικ πόστασι τόπου κα κτιρίων στν ερ Μητρόπολι Φλωρίνης Πρεσπν κα ορδαίας; μήπως γείρουν ξιώσεις διοκτησίας ο λεξιπτωτιστα κληρικο πο νεκάλυψαν πολ ψιμα τν Μγίας Παρασκευς; φστε τς κορνες γι κατανάλωσι. λεος. Συνέλθετε.

δρύθη ξ παρχς κα νέα Μον ατ το γίου Κοσμ το Ατωλο. Ο κε δελφοί, τος ποίους συχαίνεστε, γόρασαν κατ στρέμματα χωράφια μ τ λεφτ τν μισθν τους στ νομα τς Μητροπόλεως κα χτισαν τ πρτο κτίριό τους ν πολλος μ τ χέρια τους. Οδες βγαλε τν κορνα πο κούγεται τς μέρες ατές, τι εναι κτίτορας κ.τ.λ., πο διακηρύσσετε σες σ λον τν κόσμο.

γαπητέ μας π.Μάξιμε. λεγε Γέρων π.Αγουστνος, « κκλησία οτε π μς ρχισε, οτε σ μς θ τελειώση!!!». Κα τν γία Παρασκευ τν βρκες ρθια, ταν λθες, κα θρθη μέρα, πο θ τν φήσης ρθια, πως κα νας Μητροπολίτης τν Μητρόπολί του.  Κα δν θ προσέλθουν συγγενικ  πρόσωπα, γι ν κληρονομήσουν δικαιωματικ τ Μοναστήρι τν Μητρόπολι, τι τάχα τ κτισε κάποιος μπάρμπας τους.

Παρακαλομε, κατεβάστε τος τόνους τς φωνς σας. Γονατίστε στν Κύριο τν Δυνάμεων, τν ποο κοιν διακονομε π δεκαετίες, γι ν δώση τς λύσεις πο ξέρει Ατός. φστε τν καταπόνησι τν χαρτιν στς λάσπες μ πολεμικ φέϊγ-βολάν. φστε τν λα στν παραδαρμ τς θανατικς πανδημίας κα μν τν κπειράζετε μ χαρους κα καρπους γνες.

Τέλος πιτρέπουμε ν παραμείνετε ντς τς Μονς. φ’ σον δ παιτεται νοσηλεία γι λόγους γείας μ εδικος νοσηλευτές, συνεχίστε ν δαπαντε μ ποδείξεις π τ ταμεο σόδων τς Μονς, πως γίνεται κα μέχρι σήμερα.

 

κ τς ερς Μητροπόλεως

 

Φλωρίνης, Πρεσπν κα ορδαίας.

ΠΗΓΗ.https://www.eordaia.org/index.php/54-2020-martios/33960-oi-ktitores-tis-ieras-monis-agias-paraskevis-m-y-iloxoriou-anakoinosi-im-florinis-prespon-kai-eordaias


Πώς ξεκίνησε ο Αγγλικανισμός


 Πηγή: Εκκλησιαστική Ιστορία Στεφανίδου. (Εκδοσεις Παπαδημητρίου, σελ. 614-621).

 Αναδημοσίευση από: https://www.sostis.gr

 




Ο Λουθηρανισμός λίαν ενωρίς μετεδόθη εις τας Κάτω Χώρας, Σκωτίαν, Αγγλίαν και Γαλλίαν, αλλ’ εξ επιδράσεως των επιστολών, των συγγραμμάτων και των μαθητών του Καλβίνου αντικατεστάθη υπό του καλβινισμού.

 

Εν ταις Κάτω Χώραις τον καλβινισμόν επολέμησεν η αυτοκρατορική δυναστεία των Αψβούργων, εις την οποίαν υπήγοντο αύται. Κάρολον τον Ε' εν Ισπανία και Κάτω Χώραις διεδέχθη ο υιός αυτού Φίλιππος ο Β' (1556). Θρησκόληπτος καθολικός και δραστήριος, εδέσποσε της Ευρώπης και κατέστη η ενσάρκωσις της αντιμεταρρυθμίσεως. «Προτιμώ, έλεγε, να χάσω εκατόν χιλιάδας ανθρώπων, ή κατ’ ελάχιστον να μεταβάλω την θρησκείαν». Επεδίωκε τον εκκαθολικισμόν και την εξισπάνισιν των Κάτω Χωρών. Ούτως η άμυνα του προτεσταντισμού ενταύθα έλαβεν εθνικόν χαρακτήρα και κατέληξεν εις επανάστασιν. Οι υπέρ της ελευθερίας των Κάτω Χωρών αγώνες, διήρκεσαν, μετά διακοπής δώδεκα ετών — από του δευτέρου ημίσεως της ιστ' εκατονταετηρίδος (1566) μέχρι των μέσων της ιζ' εκατονταετηρίδος— μέχρι του τέλους του τριακονταετούς πολέμου και της συνθήκης της Βεστφαλίας (1648). Δια της συνθήκης ταύτης αι επτά βόρειοι επαρχίαι απεσπάσθησαν της Ισπανίας και απετέλεσαν την δημοκρατίαν της Ολλανδίας. Ο καλβινισμός εν αυτή κατέστη επίσημος θρησκεία του κράτους˙ αλλά και άλλαι προτεσταντικαί ομολογίαι υπό όρους ήσαν ανεκταί. Αι νότιαι επαρχίαι, αποτελέσασαι το Βέλγιον, έμειναν υπό την Ισπανίαν και απέβησαν καθολικαί.

 

Η εν Σκωτία επικράτησις του καλβινισμού οφείλεται εις τον Ιωάννην Κνοξ, ο οποίος είχε διαμείνει εν Γενεύη και ήλθεν εις στενήν σχέσιν μετά του Καλβίνου. Εκείθεν δι’ επιστολών, προκηρύξεων και πολεμικών έργων επέδρα επί της πατρίδος αυτού. Επανελθών εις αυτήν, έγινεν η ψυχή της επαναστάσεως κατά της καθολικιζούσης βασιλικής εξουσίας, ασκουμένης υπό της Γαλλίδος χήρας βασιλίσσης Μαρίας Γκίζη, και η ψυχή της εφαρμογής του καλβινισμού. Προυκλήθη εμφύλιος πόλεμος. Η Βουλή (1560) επισήμως ίδρυσε την καλβινικήν σκωτικήν Εκκλησίαν («πρεσβυτεριανήν»). Μετά εν έτος, επιστρέψασα εκ Γαλλίας η θυγάτηρ της Μαρίας Γκίζη, Μαρία Στούαρτ, μετά τον θάνατον του συζύγου αυτής, του βασιλέως της Γαλλίας Φραγκίσκου του Β', έχουσα ηλικίαν δέκα εννέα ετών, έγινε βασίλισσα της Σκωτίας και επανήρχισε τον αγώνα κατά του καλβινισμού. Ο γραμματεύς αυτής Ιταλός Δαυίδ Ρίκκιο, πράκτωρ της αντιμεταρρυθμίσεως, εδολοφονήθη υπό του δευτέρου συζύγου της βασιλίσσης, του Άγγλου ευπατρίδου Δάρνλεϋ˙ αλλά και ο Δάρνλεϋ εδολοφονήθη ασθενής και κλινήρης, ανατιναχθείς δι’ εκρηκτικών υλών μεθ’ όλου του οικοδομήματος. Η βασίλισσα Μαρία Στούαρτ έλαβε σύζυγον τον δολοφόνον. Ο λαός ηνωμένος εστράφη κατά της βασιλίσσης, η οποία ηναγκάσθη να παραιτηθή υπέρ του υιού αυτής και του Δάρνλεϋ (Ιακώβου του Έκτου) και έφυγεν εις την Αγγλίαν. Ο Κνόξ είχε διατυπώσει την αρχήν, ότι «εναντίον της ειδωλολατρικής εξουσίας να σύρη τις το ξίφος και αιχμαλωτίση αυτήν, δεν είναι ανυπακοή εις τους ηγεμόνας, αλλ’ ορθή υπακοή, διότι αποτελεί εκπλήρωσιν της θελήσεως του Θεού». Οι Προτεστάνται και μάλιστα οι Καλβινισταί «ειδωλολάτρας» ωνόμαζον τους καθολικούς, δια την ανεπτυγμένην εξωτερικήν λατρείαν και κυρίως δια την χρήσιν των εικόνων. Ο καλβινισμός έμεινεν οριστικώς επίσημος θρησκεία της Σκωτίας, τα δε εκκλησιαστικά κτήματα κατά το πλείστον ηρπάγησαν υπό των ευγενών.

 

Ο βασιλεύς της Αγγλίας Ερρίκος ο Η' (Τυδώρ), προωρισμένος να γίνη κληρικός, είχε λάβει εν Οξφόρδη θεολογικήν μόρφωσιν και έγραψε σύγγραμμα κατά του Λουθήρου (1521), ονομασθείς υπό του πάπα «υπερασπιστής της πίστεως» (defensor fidei), επέτρεψε δε εν Αγγλία την δίωξιν του λουθηρανισμού. Αλλ’ ο Ερρίκος έπειτα ήλθεν εις διάστασιν προς τον πάπαν, ένεκα του διαζυγίου αυτού από της Αικατερίνης της Αραγονίας. Ο γάμος ούτος ήτο αντικανονικός, διότι η Αικατερίνη ήτο σύζυγος του αποθανόντος πρεσβυτέρου αδελφού του Ερρίκου, αλλά κατ’ οικονομίαν ο γάμος είχεν επιτραπεί υπό του πάπα (Ιουλίου του Β'), ότε δε ο Ερρίκος, στηριζόμενος επί της αντικανονικότητος του γάμου, ήθελε να διαζευχθή την Αικατερίνην, ίνα λάβη την αυλικήν Άνναν Βόλεϋν, ο πάπας (Κλήμης ο Ζ') δεν έδιδε διαζύγιον. Ο βασιλεύς Ερρίκος, εμπνεόμενος υπό απολυταρχικών και θεοκρατικών ιδεών, εκήρυξεν ανταρσίαν κατά της παπικής εξουσίας. Εξεβίασε τας δύο επαρχιακάς συνόδους (Καντερβουρίας και Υόρκης) του αγγλικού κλήρου να αναγνωρίσωσι τον βασιλέα ανωτάτην κεφαλήν της αγγλικανικής Εκκλησίας ( «suppremum caput ecclesiae» ), αλλά μετά της υπό του αρχηγού της παπικής μερίδος Ιωάννου Φίσερ, Ιησουΐτου και επισκόπου της πόλεως Ρότσεστερ, γενομένης προσθήκης, «όσον δια του νόμου του Χριστού επιτρέπεται» (quantum per legem Christi licet), η οποία όμως έμεινεν άνευ πρακτικής σημασίας. Η Βουλή, υπό τον απειλήν αυστηροτάτων τιμωριών, ηναγκάσθη να αναγνωρίση την επελθούσαν μεταβολήν (1534). Επειδή τα μοναστήρια, των οποίων πολλά εξηρτώντο απ’ ευθείας εκ του πάπα, ήσαν κέντρα παπικής επιρροής και πλούσια, δι’ αποφάσεων της Βουλής (1536 και εξής) κατηργήθησαν, τα δε μοναστηριακά κτήματα εδημεύθησαν υπέρ του στέμματος, μέρος δε αυτών παρεχωρήθη εις τους ευγενείς. Η ομολογία και η λατρεία έμεινε καθολική και μάλιστα κατεδιώχθησαν οι προτεσταντίζοντες (ο αιματηρός νόμος του 1539), επομένως, η επελθούσα μεταβολή ήτο απλώς διοικητική. Επετράπη μόνον η διάδοσις της Αγίας Γραφής εν αγγλική μεταφράσει.

 

 

 

Επί του υιού του Ερρίκου και διαδόχου Εδουάρδου του Έκτου (1547), ο οποίος είχε γεννηθεί εκ της τρίτης συζύγου Ιωάννης Σέϋμουρ και ήτο ακόμη δεκαετής, μετερρυθμίσθη πρώτην φοράν η ομολογία της αγγλικανικής Εκκλησίας. Επρωτοστάτησαν ο ηγεμών της Σομερσέτης Εδουάρδος, θείος εκ μητρός του βασιλέως («προστάτης της Αγγλίας») και ο Καντερβουρίας Θωμάς Κράμμερ. Ακριβώς από του έτους εκείνου, δια των επιστολών του Καλβίνου, της προσκλήσεως καλβινιστών λογίων και της εν Λονδίνω κοινότητος καλβινιστών προσφύγων, ήρχισεν εν Αγγλία η επίδρασις του Καλβινισμού. Επισήμως επικυρωθέντα υπό των Βουλών εξεδόθησαν το νέον Ευχολόγιον («Book of common prayer») και η νέα ομολογία των 42 άρθρων (1552). Δι’ αυτών η λατρεία και η διδασκαλία μετερρυθμίσθησαν εν μετριοπαθεί καλβινικώ πνεύματι, αλλ’ η μεν ομολογία μάλλον εκαλβίνιζε, το δε ευχολόγιον μάλλον εκαθολίκιζε. Διετηρήθη ο επισκοπικός βαθμός και η έννοια της ειδικής ιερωσύνης, δια τούτο η Αγγλικανική Εκκλησία εκτιμά και υπέρ εαυτής διεκδικεί την αδιάκοπον αποστολικήν διαδοχήν(1) . Η εν Αγγλία μεταρρύθμισις απ’ αρχής συνησθάνετο την διαφοράν εαυτής από του προτεσταντισμού της ηπειρώτικης Ευρώπης και εθεώρει εαυτήν ως επάνοδον εις τον χριστιανισμόν των Ελλήνων Πατέρων. Η γενομένη μεταρρύθμισις δεν εύρεν απήχησιν παρά τω αγγλικώ λαώ, δια τούτο Μαρία η Καθολική (1553 - 1558), θυγάτηρ της θρησκομανούς Ισπανίδος Αικατερίνης της Αραγονίας, διαδεχθείσα τον ετεροθαλή αδελφόν αυτής Εδουάρδον, θανόντα εις ηλικίαν δεκαπέντε ετών, ευκόλως επανέφερε τον καθολικισμόν και κατεδίωξε τους Προτεστάντας (μάρτυρες, φυγάδες εις Ελβετίαν). Η βασιλεία αυτής διήρκεσε μόνον πέντε έτη, η δε ολιγοχρόνιος αύτη αντίδρασις κατά του προτεσταντισμού όχι μόνον δεν ηδυνήθη να εξολοθρεύση αυτόν, αλλά και κατέστησε αυτόν δημοτικώτερον και συνετέλεσεν, ώστε να ρίψη ρίζας περισσοτέρας και βαθυτέρας.

 

Η ετεροθαλής αδελφή της Μαρίας Ελισάβετ (1558 - 1603), το τελευταίον επιζών τέκνον Ερρίκου του Η', ήτο θυγάτηρ της δευτέρας συζύγου, της προτεσταντιζούσης Άννας Βόλεϋν, αλλ’ επί της Μαρίας είχε γίνει καθολική. Δεν είχεν ιδιαίτερον ενδιαφέρον δια τα θρησκευτικά ζητήματα, αλλ’ υπό των δραστηριωτέρων και ισχυροτέρων στοιχείων του αγγλικού έθνους ωθήθη εις την εγκατάλειψιν της εκκλησιαστικής πολιτικής της αδελφής αυτής και την αποκατάστασιν της αγγλικανικής Εκκλησίας, προς ενίσχυσιν και καθησύχασιν του έθνους. Ο προτεσταντισμός αποκατέστη επί το συντηρητικώτερον. Ο βασιλεύς της Αγγλίας ωνομάσθη υπό της Βουλής όχι πλέον ανωτάτη κεφαλή της Εκκλησίας, αλλ’ απλώς ανώτατος κυβερνήτης του κράτους εν τοις εκκλησιαστικοίς και πολιτικοίς (1559). Ο βασιλεύς είχε τα δικαιώματα, τα οποία ο Θεός εν τη Αγία Γραφή παρέσχεν εις όλους τους ευσεβείς ηγεμόνας. Το Ευχολόγιον υπέστη τροποποίησιν επί το καθολικώτερον («Iniunctions», Διατάξεις, Ιούνιος 1559)˙ παραδείγματος χάριν, εισήχθησαν πάλιν τα άμφια, η δε ομολογία των 42 άρθρων συνεπτύχθη εις 39 άρθρα (1563). Εν αυτή η περί απολύτου προορισμού και θείας ευχαριστίας καλβινική διδασκαλία απέβαλε την οξύτητα αυτής, εγκαταλειφθείσης της κατά του Λουθήρου πολεμικής φρασεολογίας. Το περί δύο μυστηρίων άρθρον έμεινεν. Ούτως εις την αγγλικανικήν Εκκλησίαν, η οποία είχε διατηρήσει καθολικά στοιχεία, εισήχθησαν επί της Ελισάβετ νέα τοιαύτα. Ο Ματθαίος Πάρκερ, καίπερ προσκληθείς, δεν ηδυνήθη, δι’ ασθένειαν, να μετάσχη της τροποποιήσεως του Ευχολογίου˙ γενόμενος αρχιεπίσκοπος, Καντερβουρίας, αυτός έκαμε την μνημονευθείσαν σύμπτυξιν των άρθρων (εις 39), επεξειργάσθη αυτά και εχειροτόνησεν εννέα επισκόπους, εκ των οποίων προέρχεται η αγγλικανική ιεραρχία. Δια το πρόβλημα κατά πόσον η αγγλικανική ιεραρχία έχει αδιάκοπον αποστολικήν διαδοχήν, ενέχει θεμελιώδη σημασίαν το κύρος της χειροτονίας του Πάρκερ.

 

Ο Πάρκερ, έγγαμος κληρικός, εχειροτονήθη αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας υπό τεσσάρων επισκόπων εκ της εποχής Εδουάρδου του ΣΤ', των οποίων δύο μεν είχον χειροτονηθεί κατά τον μετερρυθμισμένον τρόπον της εποχής εκείνης, δύο δε, κατά τον λατινικόν ρυθμόν, των οποίων είς ήτο πρώην επίσκοπος (ο Barlow). Η χειροτονία έγινεν εν τω παρεκκλησίω του αρχιεπισκοπικού μεγάρου κατά τον μετερρυθμισμένον τρόπον (17 Δεκεμ. 1559), συμφώνως, βεβαίως, προς το νέον Ευχολόγιον, το οποίον προ εξαμηνίας είχεν εκδοθεί. Άγγλοι παπικοί βραδύτερον (μετά τριακονταετίαν) ισχυρίσθησαν ότι η χειροτονία έγινεν εν καπηλείω «ελλιπής την μορφήν και βλάσφημος την τέλεσιν», αλλ’ οι ισχυρισμοί ούτοι δεν είναι αληθείς. Απαραίτητον στοιχείον της εγκύρου χειροτονίας είναι, ότι η Εκκλησία πρέπει να δέχεται ειδικήν ιερωσύνην˙ αλλά τα καλβινίζοντα άρθρα της αγγλικανικής Εκκλησίας παρέχουσι δυσκολίας, προκειμένου να ευρεθή, αν οι χειροτονήσαντες τον Πάρκερ, ως αντιπρόσωποι της αγγλικανικής Εκκλησίας, είχον την έννοιαν της ειδικής ιερωσύνης, της οποίας στερούνται αι προτεσταντικαί Εκκλησίαι (ίδε ανωτέρω σημ. 1). Εις αντιστάθμισιν, μεταγενέστεροι αγγλικανοί επίσκοποι απεφάνθησαν, ότι οι αγγλικανοί κληρικοί «δεν είναι αναγκαίον να υποχρεώνται εις την αποδοχή των 39 άρθρων» (1888) και ότι εις περίπτωσιν ασαφείας των 39 άρθρων ισχύει η γνώμη του Ευχολογίου» (1930), η δε επίσημος Αγγλικανική Εκκλησία φαίνεται ερμηνεύουσα τα 39 άρθρα συμφώνως προς το Ευχολόγιον, αλλά δεν υπάρχει ακόμη τόσον επίσημος περί τούτου απόφασις αυτής, λύουσα το ζήτημα ωρισμένως και γενικώς (Χρήστου Ανδρούτσου, Το κύρος των Αγγλικών χειροτονιών, 1903, σελ. 66. Κ. Δυοβουνιώτου, Περί της ενώσεως της Αγγλικανικής Εκκλησίας μετά της Ορθοδόξου, 1932, σελ. 14 κ. εξ. Δ. Μπαλάνου, Περί του κύρους των Αγγλικανικών χειροτονιών, 1939, σελ. 77. Γερμανού Στρινοπούλου, Die Beziehungen der Orthodoxen Kirche zu den anderen Kirchen, «Ekklesia» 1939, σελ. 141. Αμ. Αλιβιζάτου, To κύρος της ιερωσύνης της Αγγλικανικής Εκκλησίας, 1940, σελ. 121 και εξής)(2)

 

Η επί της βασιλίσσης Ελισσάβετ αποκατασταθείσα Αγγλικανική Εκκλησία υπέστη νέαν επίθεσιν εκ μέρους της αντιμεταρρυθμίσεως, προς αποκατάστασιν του καθολικισμού, ως όργανον δε εχρησιμοποιήθη η Μαρία Στούαρτ, η φυγάς βασίλισσα της Σκωτίας, εγείρασα αξιώσεις επί του αγγλικού θρόνου. Πρώτον, διότι ήτο εγγονή της αδελφής του βασιλέως της Αγγλίας Ερρίκου του Η' Μαργαρίτας, γενομένης βασιλίσσης της Σκωτίας (συζύγου Ιακώβου του Δ') δεύτερον, ο πάπας Παύλος ο Δ' (1559) είχε κηρύξει την Ελισάβετ νόθον, ως τέκνον Ερρίκου του Η' εκ του γάμου μετά της Βόλεϋν, τον οποίον ο πάπας εθεώρει άκυρον˙ τρίτον, ο πάπας Πίος ο Ε' (1570) είχεν αφορίσει την Ελισάβετ δια την επαναφοράν του προτεσταντισμού. Η Μαρία Στούαρτ κατεδικάσθη εις θάνατον, αποκεφαλισθείσα δια πελέκεως, η δε Ελισάβετ εξηκολούθησεν ήσυχος την βασιλείαν αυτής. Τα μνημονευθέντα γεγονότα είχον οριστικώτερον ωθήσει αυτήν εις τον προτεσταντισμόν. Η Ελισάβετ, βασιλεύσασα σαράντα πέντε έτη, απέθανεν άτεκνος και άγαμος, διεδέχθη δε αυτήν ο υιός της Μαρίας Στούαρτ ως Ιάκωβος Α' (1603), βασιλεύς ήδη της Σκωτίας, ούτω δε επήλθεν ένωσις των δύο βασιλείων. Τούτον διεδέχθη ο υιός αυτού Κάρολος ο Α' (1625). Αμφότεροι εκληρονόμησαν και ενίσχυσαν τας απολυταρχικάς και θεοκρατικάς ιδέας Ερρίκου του Η' και είχον τάσεις εις τον καθολικισμόν. Σύμβουλος και συνεργάτης αυτών υπήρξεν ο Γουλιέλμος Λώδ (Laud, επίσκοπος Λονδίνου 1628, αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας 1633), εισαγαγών νέα καθολικά στοιχεία εις την λατρείαν και την θεολογίαν(3).

 

Κατά την εποχήν ταύτην επήλθε μεταβολή της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Η ομολογία των 42 και των 39 άρθρων της Εκκλησίας ταύτης δεν δέχεται την ιερωσύνην ως μυστήριον, ή, κατά τινας, δέχεται μεν αυτήν ως μυστήριον, αλλ’ όχι υπό του Χριστού ιδρυθέν (άρθρον 25ον). Πρώτος ο κληρικός Ριχάρδος Μπάγκροφτ (Bancroft, βραδύτερον επίσκοπος Λονδίνου και αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας), εν τω ναώ του Αγίου Παύλου (Cross, 15 Φεβρ. 1579, επί βασιλίσσης Ελισάβετ), δια λόγου πολεμών τους Πουριτανούς {πρεσβυτεριανούς - ίδε § 45), εκήρυξεν, ότι οι επίσκοποι ωρίσθησαν υπό του Χριστού ως διάδοχοι των Αποστόλων˙ αρχικώς μόνον αυτοί έχουσι την εξουσίαν της εκκλησιαστικής διοικήσεως και χειροτονίαν, η δε διακοπή της αποστολικής διαδοχής αίρει ολοτελώς το ιερατείον και τα μυστήρια (εκτός του λόγου, τυπωθέντος μετά ταύτα, μεταγενέστεραι συμπληρώσεις). Άλλοι ηκολούθησαν αυτόν. Αφετέρου ο έχων ανθρωπιστικόν ενδιαφέρον βασιλεύς Ιάκωβος ο Α', συμφώνως προς τας απολυταρχικάς και θεοκρατικάς ιδέας αυτού, έγραψεν εις τον υιόν Κάρολον: «ο Θεός σε εδημιούργησε μικρόν Θεόν» (συγγραφή υπό την επιγραφήν «Βασιλικόν δώρον» — αι λέξεις ελληνιστί, 1598). Ούτω το επισκοπικόν και το βασιλικόν αξίωμα εθεωρήθησαν θείας προελεύσεως και στενώς προς άλληλα συνδεδεμένα. Αύτη είναι η έννοια της λεγομένης «Υψηλής Αγγλικανικής Εκκλησίας» (το όνομα παρουσιάσθη μετά το 1662), η οποία συνεπληρώθη και επεκράτησε δια του μνημονευθέντος Καντερβουρίας Γουλιέλμου Λώδ. Εν αντιθέσει προς το ασκητικόν πνεύμα των Πουριτανών, εξετιμώντο ιδιαιτέρως αι κοσμικαί απολαύσεις και συνιστώντο επιτρεπόμεναι τέρψεις, χοροί, σπορ και τα όμοια (Book of Sports, εκδοθέν υπό του βασιλέως, 1618).

 

Ο βασιλεύς Κάρολος ο Α', κυβερνήσας ένδεκα έτη άνευ Βουλής, προυκάλεσε την αγγλικήν επανάστασιν (1642-49). Ο Καντερβουρίας Λωδ εκαρατομήθη τω 1645, ο βασιλεύς Κάρολος εκαρατομήθη τω 1649. Εκηρύχθη δημοκρατία (1649-1660, Κρόμβελλ), κατηργήθη η Υψηλή Εκκλησία και εισήχθη αμιγής καλβινισμός. Αι έριδες των στρατηγών επανέφερον την βασιλείαν (Κάρολος ο Β', υιός του καρατομηθέντος βασιλέως) και την Υψηλήν Εκκλησίαν. Επί Καρόλου του Β’ (1660) και του αδελφού αυτού Ιακώβου του Β' (1685) έγιναν σαφέστεραι αι προς τον καθολικισμόν τάσεις της δυναστείας ταύτης (Στούαρτ). Ο πρώτος απέθανε καθολικός˙ ο δεύτερος ήδη δούξ Υόρκης ανήκε φανερά εις την καθολικήν Εκκλησίαν, γενόμενος δε βασιλεύς εφάνη επιδιώκων να επαναφέρη τον καθολικισμόν και δια τούτο εξεθρονίσθη (1688). Εις τον θρόνον ως βασιλεύς εκλήθη ο πρόεδρος της Ολλανδικής δημοκρατίας Γουλιέλμος της Οράγγης, ανεψιός εξ αδελφής και γαμβρός επί θυγατρί του εκθρονισθέντος βασιλέως της Αγγλίας. Οι μη δεχθέντες την μεταβολήν ταύτην και μη δώσαντες όρκον εις το νέον καθεστώς, επομένως περισσότερον των άλλων ρέποντες εις τον καθολικισμόν, ωνομάσθησαν «Ανώμοτοι». Η επικράτησις των συνταγματικών θεσμών και των νέων ιδεών επέφερον εξασθένησιν του βασιλικού αξιώματος και της Υψηλής Εκκλησίας. Νέαν θρησκευτικήν ζωήν έδωσεν εις αυτήν η Οξφόρδειος κίνησις (Τρακτάριοι, Πουσεΰται και Τελετόφιλοι, από του πρώτου ημίσεος της ιθ' εκατονταετηρίδος και εξής), περί της οποίας θα γίνη λόγος εις το οικείον μέρος(4).

 

 

 

Παραπομπές

 

1. Ταύτα στηρίζονται κυρίως επί του Ευχολογίου. Τα άρθρα κάμουσι λόγον περί δύο μυστηρίων (άρθρον 25) και περί χειροτονίας των τριών βαθμών (άρθρον 36). Κατά τον Α.Δ. Κυριακόν, δέχονται δύο μυστήρια (βάπτισμα και θείαν ευχαριστίαν)˙ αρνείται τούτο ο Χρ. Ανδρούτσος και σαφέστερον ο Κ. Δυοβουνιώτης.

 

2. Ο καθηγητής Βασίλειος Αντωνιάδης, εν εφημερίδι της Κωνσταντινουπόλεως, κρίνων την μνημονευθείσαν διατριβήν του Χρήστου Ανδρούτσου, διετύπωσε τας επομένας τρεις θεμελιώδεις αρχάς: α) Η δήλωσις της σημερινής Αγγλικανικής Εκκλησίας, ότι δέχεται την ειδικήν ιερωσύνην, οσονδήποτε επίσημος και αν είναι, δεν δύναται να αντικαταστήση την πίστιν της Αγγλικανικής Εκκλησίας, την οποίαν αντεπροσώπευον την εποχήν εκείνην οι χειροτονήσαντες τον Πάρκερ και την οποίαν αντεπροσώπευε και ο Πάρκερ χειροτονήσας εννέα επισκόπους. Αν εκείνοι δεν εδέχοντο ειδικήν ιερωσύνην, η αποστολική διαδοχή έχει πλέον διακοπεί, και δεν ωφελεί η σημερινή πίστις. β) Η άκυρος χειροτονία (ως και πάν άλλο άκυρον μυστήριον) μόνον δια της επαναλήψεις του μυστηρίου δύναται να αρθή, ουδεμία δε οικονομία είναι δυνατόν να άρη αυτό, διότι άλλως η οικονομία μεταβάλλεται εις μυστήριον και, μάλιστα, εις το μυστήριον των μυστηρίων, αντικαθιστών οιοδήποτε άλλο μυστήριον. Προκειμένου περί εγκύρου, αλλ’ αντικανονικής χειροτονίας (ουχί «ακύρου» αλλ’ «ακυρωσίμου») δύναται να ισχύση οικονομία και εφαρμογή οιασδήποτε συμπληρωματικής τελετής, γ) Ο ισχυρισμός, ότι η Εκκλησία αποφαίνεται μόνον οσάκις πρόκειται να εισέλθωσιν εις αυτήν αλλόδοξοι κληρικοί, είναι φαινομενικός και εσφαλμένος. Διότι με τον τρόπον, με τον οποίον θα δεχθή αυτούς, δεικνύει συγχρόνως ποιαν γνώμην έχει περί των μυστηρίων της αλλοδόξου Εκκλησίας. Εφόσον δεν επαναλάβη το μυστήριον της χειροτονίας, κατ’ αδήριτον λογικήν ανάγκην, δεικνύει, ότι την ιερωσύνην της Εκκλησίας εκείνης δεν θεωρεί άκυρον, αλλ’ έγκυρον, οσονδήποτε και αν αποφεύγη να το ομολογήση φανερά.

 

3. Εκ των μεταβολών της λατρείας αναφέρομεν την σπουδαιοτέραν. Αι της θείας ευχαριστίας τράπεζαι, αι οποίαι από της εποχής της βασιλίσσης Ελισάβετ δεν είχον πάλιν ωρισμένην θέσιν, εστήθησαν μονίμως ως άγιαι τράπεζαι εις την ανατολικήν πλευράν των ναών. Αι εις την θεολογίαν μεταβολαί: Έγιναν δεκτά τα αγαθά έργα ως ουσιώδες στοιχείον της σωτηρίας, εν δε τη θεία ευχαριστία, με ασαφείας, έγινε δεκτή η πραγματική παρουσία του σώματος και αίματος του Χριστού (η του Λουθήρου αντίληψις). Ενώ το 31ον άρθρον (των 39 άρθρων) είναι δυνατόν να θεωρηθή, ότι απορρίπτει μόνον την εκδοχήν της θείας ευχαριστίας ως εξιλαστήριου θυσίας, όχι δε και την εκδοχήν αυτής αορίστως ως θυσίας (προσφοράς ευχών και άλλων), τώρα η θεία ευχαριστία έγινε δεκτή ως «αναμνηστική θυσία» (sacrifice commemorative). Herzog-Hauch, Realencyklopadie, τόμος 11, σελ. 309.

 

4. Από της βασιλίσσης Ελισάβετ ελήφθησαν μέτρα κατά των καθολικών. Εις τους Ιρλανδούς, οι οποίοι ήσαν καθολικοί, επεβλήθη η αγγλικανική Εκκλησία ως επίσημος, τα εκκλησιαστικά κτήματα της Ιρλανδίας ωρίσθησαν δια την συντήρησιν του αγγλικανικού κλήρου, οι δε Ιρλανδοί εξ ιδίων διετήρουν τον καθολικόν κλήρον αυτών (επί Ελισάβετ, + 1603). Οι επίλοιποι καθολικοί της Αγγλίας απεκλείσθησαν των πολιτικών αξιωμάτων, διότι οι αναλαμβάνοντες αυτά ώφειλον να δώσωσιν όρκον πίστεως εις την αγγλικανικήν ομολογίαν και να κοινωνήσωσι της αγγλικανικής θείας ευχαριστίας (Testakte, 1673, υπό της Βουλής, επί Καρόλου του Β'). Εις τους καθολικούς τούτους της Αγγλίας απηγορεύθη ολοτελώς η θεία λατρεία και δεν επετρέπετο να έχωσι ναούς, ιδιαίτερα σχολεία και να λαμβάνωσι κληρονομιάς (νόμοι επί Γουλιέλμου της Οράγγης, 1689-1702). Οι Ιρλανδοί ως καθολικοί, εστερήθησαν των αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων, κατέστη δε εις αυτούς δύσκολος η άσκησις του εμπορίου και των άλλων επιτηδευμάτων (νόμοι επί της βασιλίσσης Άννης, 1702-1714). Βαθμηδόν ήρθησαν οι κατά των καθολικών εν γένει νόμοι, η δε αγγλικανική Εκκλησία εν Ιρλανδία απώλεσε τον χαρακτήρα επισήμου Εκκλησίας (1869). Ο παπικός αρχιεπίσκοπος του Ουεστμίνστερ δεν ηδύνατο να επικοινωνή απ’ ευθείας μετά του βασιλέως της Αγγλίας (από του 1688), αλλά τούτο επετράπη τον Νοέμβριον του 1947 (του αρχιεπισκόπου μη χρησιμοποιήσαντος τον τοπικόν προσδιορισμόν Ουεστμίνστερ).




Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2025

Η αίρεση της Αναλαμπής της Ορθοδοξίας.

Η αναλαμπή της Ορθοδοξίας είναι μία από τις πάμπολες πλάνες, που εμφανίστηκαν στα πρώτα χρόνια της ορθόδοξης  εκκλησιαστικής ιστορίας. Την όρισαν ως επικράτηση του Χριστιανισμού σε όλη την ανθρωπότητα και κατάπαυση όλων των εχθροπραξιών και αντιδικιών μεταξύ των εθνών. Συμπεριέλαβαν επίσης στον ορισμό της, πως οι άνθρωποι θα διανύσουν μια μακρά χρονική περίοδο, που κάποιοι την προσδιορίζουν από 32 έως και σε 1000 έτη, αδελφικά, χωρίς μίση και πάθη. Δεν θα υπάρχουν δικαστήρια και φυλακές, διότι θα επικρατήσει μία παγκόσμια ειρήνη. Θα υπάρξει εξάλειψη της φτώχειας και όλοι οι άνθρωποι επί της γης θα ζουν πλουσιοπάροχα.

Οι πρώτοι που δίδαξαν τέτοιες θεωρίες ήταν ο Κήρινθος (Ιουδαίος γνωστικός που έζησε κι έδρασε στο τέλος του 1ου μ.Χ αιώνα) και ο Παππίας Ιεραπόλεως (επίσκοπος στην Ιεράπολη της Φρυγίας, έζησε 70-155).
Οι ανωτέρω αντιμετωπίστηκαν με αντιρρητικούς λόγους από πολλούς Άγιους Πατέρες και κατ’ αυτόν τον τρόπο η θεωρία της αναλαμπής εξαλείφθηκε. Τα τελευταία όμως χρόνια επανήλθε στην επικαιρότητα και ουκ ολίγοι έσπευσαν να την αποδεχθούν, να την υποστηρίξουν και να την διαδώσουν.

Σήμερα οι  υποστηρικτές της Αναλαμπής της Ορθοδοξίας υποστηρίζουν σε γενικές γραμμές τα εξής:

«Η δυτικότροπη παγκοσμιοποίηση, η οποία έχει παραδοθεί στην αγκαλιά των σκοτεινών δυνάμεων, ακριβώς, γιατί δεν ενδιαφέρεται να υπηρετήσει τον άνθρωπο και τις ηθικές του αξίες, αλλά εργάζεται μανιωδώς για την πλήρη κατάργηση της ελευθερίας του, θα αποτύχει οικτρά να επιβληθεί και θα αντικατασταθεί από την εν Χριστώ παγκοσμιοποίηση που θα φέρει στο προσκήνιο της Ανθρώπινης Ιστορίας την ΑΝΑΛΑΜΠΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ, σύμφωνα με την οποία κάθε πολίτης της γης θα εύχεται στη γλώσσα του με ορθόδοξη πίστη και φρόνημα το «Χριστός Ανέστη». Σύμφωνα, λοιπόν, με την άποψη-θεωρία περί «Αναλαμπής» πιστεύεται από πολλούς, (και δυστυχώς μέσα σε αυτούς και αρκετοί πνευματικοί πατέρες και ταγοί της Ορθοδοξίας), ότι στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε -τους καιρούς της «μεγάλης αποστασίας- θα κάνει ο Θεός ένα θαύμα και θα μας εμφανίσει έναν Βασιλέα, (τον «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, κατά άλλους τον Ιωάννη Βατάτζη και κατά μία άλλη θεωρία τον Ιωάννη εκ Πενίας, ενώ για κάποιους άλλους κάποιον άλλον σύγχρονό μας «εν πνεύματι και δυνάμει» αυτών), ο οποίος θα μας βγάλει από την κρίση και την κατάντια μας με την κατρακύλα που έχουμε πάρει, αρχής γενομένης από την πνευματική μας κατάπτωση έως την υλιστική ζωή που διάγουμε με τον ουμανιστικό τρόπο σκέψης και ζωής, που είναι συνυφασμένα το ένα στο άλλο και πλέον καθώς όλα δείχνουν τίποτε και κανένας δεν μας σταματά παρά μόνο -κατά παραχώρηση Κυρίου- ο μεγάλος πόλεμος γνωστός και ως «Τρίτος Παγκόσμιος». Με τον Βασιλιά, λοιπόν, αυτόν θα ζήσουμε χρόνια ευμάρειας -(θα τρώμε κατά κυριολεξία με χρυσά κουτάλια όπως διατείνονται όλοι αυτοί που πιστεύουν και αναμασούν σαν άλλα μηρυκαστικά την εν λόγω άποψη-θεωρία και την διαλαλούν -ευκαίρως ακαίρως- όπου σταθούν και όπου βρεθούν)- και ο Ελληνισμός μαζί με την Ορθοδοξία θα εξαπλωθούν σε ολόκληρο τον Κόσμο. Μετά δε, από αυτό το διάστημα της «Αναλαμπής» θα έλθει, λένε, ο Αντίχριστος και τα Έσχατα της Ιστορίας.

 

Πού βασίζεται η πλάνη  της Αναλαμπής της Ορθοδοξίας

Η θεωρία της Αναλαμπής βασίζεται στο επίμαχο 20ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης του Ιωάννη, που ταλαιπώρησε πολλούς ερμηνευτές και που μερικοί παρανόησαν το νόημά του.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Χρήστος Ανδρούτσος στη δογματική του, γράφει τα εξής, απαντώντας σε τέτοιες δοξασίες «Βεβαίως η πεποίθηση  ότι ο Θεός θ’ αναστήσει τους δικαίους και θα βασιλεύσει μαζί τους για χίλια χρόνια πάνω στη γη, που στηρίζεται στο εικοστό  κεφάλαιο της Αποκαλύψεως, παρεμβάλλει μεταξύ της Αναστάσεως των δικαίων και της καθολικής Αναστάσεως των πάντων και της Κρίσεως, ένα διάστημα χιλιετούς βασιλείας του Χριστού, που είναι, ούτε λίγο ούτε πολύ, υλικής φύσεως. Έρχεται όμως σε αντίθεση με την Αγία Γραφή, (αλλά και την Ιερά Παράδοση), η οποία αναφέρει μία μόνο Ανάστασιν νεκρών και μία καθολική Κρίση, που μετά από αυτήν έρχεται αιώνια η μακαριότητα ή η κόλαση».

Ένας σύγχρονος εκκλησιαστικός συγγραφέας γράφει τα εξής:

«Μια τέτοια θεώρηση έχει μεγάλη ομοιότητα με την αίρεση των πρώτων χριστιανικών αιώνων που ονομαζόταν Χιλιασμός. Πρόκειται για την προσδοκία μιας χιλιετούς βασιλείας του Χριστού στην γη· γι' αυτό η σύγχρονη έκφραση αυτής της αίρεσης μπορεί να ονομαστεί «Νεο-χιλιασμός».

Θα πρέπει να γνωρίζουμε, ότι ο Χιλιασμός καταδικάστηκε στην Β’ Οικουμενική Σύνοδο το έτος 381 [στην πραγματικότητα χιλιαστικές ιδέες είχαν ήδη καταδικασθεί από την Εκκλησία κατά τον τρίτο αιώνα]· και γι’ αυτό, το να πιστεύει κανείς σε αυτόν τώρα, στον 20ο αιώνα, ακόμα και εν μέρει, είναι απαράδεκτο. Εκτός αυτού, αυτός ο σύγχρονος Νεο-χιλιασμός είναι πολύ χειρότερος, από την αρχαία χιλιαστική αίρεση, καθώς στην βάση του, έγκειται αδιαμφισβήτητα μια δυσπιστία προς τη ζωή του μέλλοντος αιώνος και φλογερή επιθυμία να αποκτηθεί η μακάρια ζωή εδώ στην γη, χρησιμοποιώντας όλα τα επιτεύγματα της υλικής προόδου της εποχής μας.

Αυτή η ψευδής διδασκαλία κάνει τρομερό κακό, κοιμίζοντας τους πιστούς, οι οποίοι πρέπει να είναι πνευματικά άγρυπνοι, λέγοντάς τους ότι το τέλος του κόσμου βρίσκεται πολύ μακριά (αν υπάρξει στην πραγματικότητα τέλος) και γι’ αυτό δεν υπάρχει ανάγκη να αγρυπνούν και να προσεύχονται, όπως ο Κύριος συνέχεια καλούσε τους μαθητές του να κάνουν (Ματθ. 26:41), αφού τα πάντα στον κόσμο καλυτερεύουν και η πνευματική πρόοδος συμβαδίζει με την υλική. Ότι τα τρομερά φαινόμενα που παρατηρούμε στις μέρες μας, είναι όλα προσωρινά. Όλα έχουν ξανασυμβεί και όλα τελικά θα περάσουν και μια ασυνήθιστη άνθιση του Χριστιανισμού θα τα αντικαταστήσει, κατά την οποία, βέβαια, οι Οικουμενιστές θα κατέχουν τις κύριες και τις πιο τιμητικές θέσεις.

Έτσι, λοιπόν, όλα είναι μια χαρά! Δεν είναι ανάγκη κανείς να μοχθεί για να γίνει καλύτερος και δεν απαιτείται κανένας πνευματικός αγώνας. Οι νηστείες μπορούν να καταργηθούν και όλα θα καλυτερέψουν από μόνα τους, μέχρι που η Βασιλεία του Θεού θα εγκαθιδρυθεί τελικά στη γη και θα υπάρξει μια παγκόσμια ικανοποίηση και ευλογία».( Αρχιεπίσκοπος Συρακουσῶν καὶ Τριάδος Ἀβέρκιος της Ρωσικής διασποράς)