Αναίρεση μιας οικουμενιστικής παρουσίασης της προσωπικότητας του Οσίου Μάρκου του Ευγενικού.(Σχόλια σε άρθρο του καθηγητή Γ.Λαρεντζάκη)(Β)

visit counter

ΜΕΡΟΣ-Β

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου 

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Ενότητα 4: Οι λόγοι του Αγίου για τη συμμετοχή του

Περιεχόμενο: Παράθεση λόγων του Αγίου Μάρκου που εξηγούν τη συνειδητή και θεολογικά αιτιολογημένη συμμετοχή του στη Σύνοδο.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ.Λ.

Ἄς τόν ἀφήσομε, ὅμως τόν ἴδιο νά μᾶς πεῖ γιατί πῆγε: «Καταφρονήσαντες καί κόπων καί κινδύνων πρός τό διαπραγματεύσασθαι τό θεῖον ἔργον τῆς ἑνώσεως ἐάν ὁ θεός εὐδοκήσῃ, πρόδηλόν ἐστι, καί πρόθυμοί ἐσμεν καί ἡμεῖς τήν δυνατήν ἐπιμέλειαν καί σπουδήν Θεοῦ χάριτι πρός τοῦτο συνεινεγκεῖν, ἐπεί καί τούτου χάριν ἀφίγμεθα.» (Μτφ: «Αφού καταφρονήσαμε και τους κόπους και τους κινδύνους για να διαπραγματευθούμε το θείο έργο της ενώσεως, αν ο Θεός ευδοκήσει, είναι φανερό ότι και εμείς είμαστε πρόθυμοι, με τη χάρη του Θεού, να συνεισφέρουμε τη μέγιστη δυνατή επιμέλεια και σπουδή προς αυτόν τον σκοπό, γιατί γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ήρθαμε».

 

ΣΧΟΛΙΑ: Η Ενότητα 4 παρουσιάζει τους λόγους του Αγίου Μάρκου για τη συμμετοχή του στη Σύνοδο με έναν τρόπο που υποβαθμίζει τη θεολογική τους σημασία και δημιουργεί λανθασμένη εντύπωση. Η φράση «Καταφρονήσαντες καί κόπων καί κινδύνων… πρός το διαπραγματεύσασθαι τό θεῖον ἔργον τῆς ἑνώσεως» παρουσιάζει τη συμμετοχή ως ηρωική, σχεδόν προσωπική αυταπάρνηση, ενώ αποσιωπά εντελώς τον κεντρικό θεολογικό στόχο του Αγίου: την υπεράσπιση της αλήθειας της πίστεως και την διατήρηση της ακεραιότητας του Συμβόλου της Πίστεως.

Η θεολογική αλήθεια είναι ότι ο Άγιος δεν πήγε απλώς για να «συμβάλει με καλές προθέσεις», ούτε για να συμμετάσχει σε μία ειρηνική συνάντηση. Η συμμετοχή του ήταν ενεργητική πράξη αντίστασης στο filioque και στην αντικανονική αλλοίωση της Τριαδικής πίστεως, η οποία συνιστούσε δογματική και κανονική παραβίαση που δεν μπορούσε να αγνοηθεί. Ο χαρακτηρισμός της συμμετοχής του ως «προθυμία και επιμέλεια χάριτι Θεού» απομακρύνει την έμφαση από την ακλόνητη υπεράσπιση της ορθόδοξης αλήθειας, μειώνοντας τη δυναμική της θεολογικής του δράσης σε ευσεβολογική και προσωπική διάθεση.

Το κείμενο αποφεύγει να επισημάνει ότι η πράξη του Μάρκου ήταν διαλεκτική και θεολογικά κρίσιμη: ο διάλογος δεν ήταν ουδέτερος, ούτε συμβιβαστικός, αλλά μια διαρκής πάλη για την καθαρότητα της πίστεως, όπου η αλήθεια είχε απόλυτη προτεραιότητα. Κάθε λέξη, κάθε συμμετοχή στις συζητήσεις, κάθε στάση απέναντι στη Δύση είχε ως στόχο να επισημανθεί η αντικανονικότητα του filioque και να αποδειχθεί ότι καμία ένωση δεν μπορεί να υπάρξει με παραβίαση της Τριαδικής διδασκαλίας.

Επιπλέον, η Ενότητα 4 υποβαθμίζει το γεγονός ότι η συμμετοχή του Αγίου ήταν συνειδητή και πλήρως θεολογικά αιτιολογημένη, όχι τυχαία ή ηρωική μόνο λόγω προσωπικής αντοχής. Ο Μάρκος γνώριζε ότι θα βρισκόταν σε σύγκρουση με εξωτερικές πιέσεις και με πρόσωπα της Ανατολής που υπέγραφαν την ένωση, και συμμετείχε όχι για καλή διάθεση, αλλά για να υπερασπιστεί την καθαρή διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το κείμενο, αντί να αναδείξει αυτή τη διαλεκτική και θεολογική στάση, περιορίζεται σε μια απλουστευτική αφήγηση θυσίας και κινδύνου, θολώνοντας τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ αλήθειας και «ευγενικής παρουσίας».

Η Ενότητα 4, παρουσιάζοντάς την ως γενική «προθυμία» και «ευσεβή συμμετοχή» του Αγίου , εκχυδαΐζει την ορθόδοξη και Πατερική διάσταση του έργου του Αγίου.

Μετατρέπει μια θεολογικά αποφασιστική, Πατερική και διαλεκτική πράξη υπεράσπισης της πίστεως σε μια απλή ηρωική «προθυμία για διάλογο». Αυτή η προσέγγιση είναι βαριά θεολογικά λανθασμένη, διότι παραμορφώνει τον χαρακτήρα του Αγίου Μάρκου, αποσιωπά την αντικανονικότητα του filioque, και υποβιβάζει τη συμμετοχή του σε μια προσωπική, ευσεβολογική στάση αντί για ενεργή υπεράσπιση της Ορθοδοξίας και της αλήθειας της Τριάδος.

 

---

Ενότητα 5: Η σημασία του διαλόγου κατά τον Άγιο Μάρκο

Περιεχόμενο: Παρουσιάζονται τα αποσπάσματα από τα συγγράμματα και λόγους του Αγίου που αναδεικνύουν την αξία του διαλόγου, την ανάγκη επίλυσης των δογματικών διαφορών και τη σωστή πνευματική στάση κατά τη συζήτηση.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ.Λ.

Διότι ἐπίστευε στήν χρησιμότητα τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου, ὅπως ὁμολογεῖ ὁ ἵδιος: «Ὅτε διίστανταί τινες ἀλλήλων καί οὐ χωροῦσι πρός λόγους δοκεῖ μεῖζον εἶναι καί ἡ μεταξύ τούτων διαφορά. ὅτε δ’ εἰς λόγους συνέλθωσι καί ἑκάτερον μέρος νουνεχῶς ἀκροάσηται τά παρ’ ἑκατέρου λεγόμενα, εὑρίσκεται πολλάκις ὀλίγη ἡ τούτων διαφορά.» (Μτφ: «Όταν κάποιοι διαφωνούν μεταξύ τους και δεν προχωρούν σε διάλογο, φαίνεται πως η μεταξύ τους διαφορά είναι μεγαλύτερη. Όταν όμως έρθουν σε συζήτηση και κάθε πλευρά ακούσει με σύνεση όσα λέγονται από την άλλη, τότε συχνά διαπιστώνεται ότι η διαφορά τους είναι μικρή.» ----------------------------------------------------------------   Καί συμβουλεύει, πῶς πρέπει, μέ ποιό πνεῦμα πρέπει νά γίνεται ὁ Διάλογος:  «Χρή μετά ἀγάπης τούς λόγους ποιεῖσθαι, ἐπεί καί περί εἰρήνης ἐστίν ὁ λόγος καί ταύτην κατέλιπεν ὁ Κύριος ἡμῖν ὥσπερ τινά κλῆρον… Χρή οὖν ἡμᾶς ταύτην ἀεί πραγματεύεσθαι καί μάλιστα ἐν τῇ παρούσῃ τῶν λόγων ὕλῃ, καί ἀπ’ ἀρχῆς ἄχρι τέλους τῶν λόγων τήν ἀγάπην τηρεῖν.»(Μτφ: «Πρέπει να διατυπώνουμε τους λόγους μας με αγάπη, αφού και το θέμα για το οποίο γίνεται λόγος είναι η ειρήνη, την οποία ο Κύριος μάς άφησε σαν κάποιο κληροδότημα. Πρέπει λοιπόν να επιδιώκουμε πάντοτε αυτή την ειρήνη, και μάλιστα στο παρόν αντικείμενο των συζητήσεων, και από την αρχή έως το τέλος των λόγων μας να τηρούμε την αγάπη.» -------------------------------------------------    Εἶπε καί στόν Πάπα: «Χρή οὖν καί ὑμᾶς εἰδέναι ἅ λέγομεν ἡμεῖς, καί ἡμᾶς μαθεῖν, ἅπερ ὑμεῖς βούλεσθαι.» (Μτφ: «Χρή οὖν καί ὑμᾶς εἰδέναι ἅ λέγομεν ἡμεῖς, καί ἡμᾶς μαθεῖν, ἅπερ ὑμεῖς βούλεσθαι.»   Καί ἐγνώριζεν βέβαια ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὅτι γιά νά ἀποκατασταθεῖ ἡ ἑνότης πρέπει πρῶτα νά λυθοῦν τά ὑπάρχοντα προβλήματα:  «ἀδύνατόν ἐστιν ἀνακαλέσασθαι τήν εἰρήνην, ἐάν μή λυθῆ τό τοῦ σχίσματος αἴτιον.» «Εἰ κατά τάς διανοίας διαφερόμεθα περί τήν πίστιν, οὐδέ ἑνωθῆναι δυνησόμεθα.» (Μτφ:   «Είναι αδύνατο να επανέλθει η ειρήνη, αν δεν λυθεί η αιτία του σχίσματος.» .. «Αν διαφέρουμε στις αντιλήψεις μας ως προς την πίστη, δεν θα μπορέσουμε ούτε να ενωθούμε.»

 

ΣΧΟΛΙΑ.Η Ενότητα 5 παρουσιάζει τον Θεολογικό Διάλογο ως γενικό εργαλείο ειρηνικής συνεννόησης, αποδίδοντας στον Άγιο Μάρκο μια φιλελεύθερη αντίληψη «διαλόγου αγάπης». Η προσέγγιση αυτή παραμορφώνει τη θεολογική του στάση, καθώς αγνοεί ότι ο διάλογος δεν ήταν ουδέτερος, αλλά μέσο υπεράσπισης της πίστεως και ελέγχου των δογματικών αποκλίσεων.

Ο Άγιος Μάρκος δεν αντιλαμβανόταν τον διάλογο ως αυτοσκοπό ή ευγενική ανταλλαγή απόψεων. Οι πατερικές φράσεις που επικαλείται η Ενότητα 5 απογυμνώνονται από το συγκρουσιακό και δογματικό τους πλαίσιο, ενώ η ιστορική πραγματικότητα της Συνόδου χαρακτηριζόταν από πίεση, εξαναγκασμό και την αντικανονική επιμονή της Δύσης στο filioque. Η ιδέα ότι οι διαφορές ήταν «ολίγες» και επιλύσιμες με διάλογο αγάπης είναι θεολογικά εσφαλμένη.

Επιπλέον, υποβαθμίζεται το θεμελιώδες σημείο ότι η ένωση ήταν αδύνατη χωρίς άρση της αιτίας του σχίσματος. Η φράση «ἀδύνατόν ἐστιν ἀνακαλέσασθαι τήν εἰρήνην…» δεν αποτελεί πρακτική παρατήρηση, αλλά δογματικό κανόνα: ενότητα χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει.

Συμπέρασμα: Η Ενότητα 5 μετατρέπει μια πατερική πράξη αυστηρής υπεράσπισης της πίστεως σε γενικό μήνυμα διαλλακτικότητας, αποδυναμώνοντας τη θεολογική ακρίβεια, την αντίσταση στο filioque και την ιστορική αλήθεια της στάσης του Αγίου Μάρκου.

 

---

Ενότητα 6: Η στάση απέναντι στη Δυτική Εκκλησία

Περιεχόμενο: Δείχνει πώς ο Άγιος αναγνωρίζει τη Δυτική Εκκλησία ως «ἀδελφή», διατηρεί αγάπη, αλλά ταυτόχρονα δεν υποχωρεί στα δογματικά ζητήματα.

Γιά τόν λόγο αὐτό πῆγε καί ἔλαβε μέρος στήν Σύνοδο ἐκείνην, γιά νά συζητήσουν, μεταξύ ἄλλων καί γιά τό σοβαρόν πρόβλημα τοῦ filioque, μέ ποιόν; Ὁ Ἅγιος Μᾶρκος εἶναι σαφής καί εἰλικρινής: μέ τήν ἀδελφήν Ἐκκλησίαν. Ἔτσι χαρακτηρίζει ὁ Ἅγιος Μᾶρκος τήν Δυτικήν Ἐκκλησίαν χωρίς δισταγμό, χωρίς πολεμική, ἀλλά μέ ἀγάπη: ὄχι μόνον Ἐκκλησίαν, ἀλλά «ἀδελφήν ἐκκλησίαν»: «Ἐπειδή τοίνυν διά τῆς ἐκφωνήσεως ταύτης (ἤτοι τοῦ filioque) ἡ ἀγάπη λυθεῖσα συνδιέλυσε τήν εἰρήνην καί ἀπό τούτου τό σχίσμα παρηκολούθησε, νῦν δέ εὐδοκίᾳ Θεοῦ βουληθεῖσα ἡ ρωμαϊκή ἐκκλησία τήν εἰρήνην ἀνακαλέσασθαι διά τῆς ἀγάπης ἤρξατο τοῦτο ποιεῖν, καί αὖθις ἡ ἡμετέρα ἐκκλησία μετά τῆς αὐτῆς ἀγάπης προσέδραμε πρός τήν ἀδελφήν αὐτῆς, μᾶλλον δέ πρός τάς ἀδελφάς. ἐλπίς ἐστίν ἄχρι τέλους, τοῦ Θεοῦ συνεργοῦντος, ἐπακολουθήσειν καί τήν εἰρήνην καί τά σκάνδαλα ἐκ μέσου γενήσεσθαι, καί καθάπερ ἐπί τῶν νοσημάτων, ἐπενεχθήσεσθαι τήν διόρθωσιν.»

Η Ενότητα 6 παρουσιάζει τη στάση του Αγίου Μάρκου απέναντι στη Δυτική Εκκλησία ως φιλική και διαλλακτική, με έμφαση στην «αδελφική αγάπη». Η προσέγγιση αυτή, όμως, παραμορφώνει τη θεολογική ουσία της στάσης του, αποσιωπώντας ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν μπορεί να αποδεχθεί δογματικές αλλοιώσεις.

Η αναφορά στη Δύση ως «ἀδελφή Ἐκκλησία» δημιουργεί την εντύπωση ισότητας και ενότητας, ενώ παραβλέπει ότι το filioque συνιστούσε αντικανονική και δογματική παρέκκλιση. Η αγάπη, στην Ορθόδοξη Παράδοση, δεν ταυτίζεται με αποδοχή της αίρεσης ούτε με υποχώρηση στην αλήθεια της πίστεως.

Η υποβάθμιση του filioque ως απλού «προβλήματος» θολώνει τον πυρήνα του σχίσματος, που ήταν η αλλοίωση της τριαδικής διδασκαλίας και καθιστούσε αδύνατη κάθε ένωση χωρίς διόρθωση. Έτσι καλλιεργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι η ένωση θα μπορούσε να επιτευχθεί με καλή διάθεση και αμοιβαία κατανόηση.

Συμπέρασμα: Η Ενότητα 6 μετατρέπει την ακλόνητη πατερική υπεράσπιση της αλήθειας του Αγίου Μάρκου σε ρητορική «αγάπης» και «αδελφοσύνης», υποβαθμίζοντας τη δογματική κρίση της Συνόδου και συγκαλύπτοντας τη θεολογική σημασία της αντίστασής του στο filioque.

---

Ενότητα 7: Η αμετακίνητη ομολογία πίστεως και ο σκοπός του διαλόγου

Περιεχόμενο: Τονίζεται ότι η ομολογία πίστεως δεν επιτρέπεται να θυσιαστεί, και εξηγείται η μέθοδος και ο σκοπός του θεολογικού διαλόγου.

Ἐκπτωση βεβαίως στά τῆς πίστεως δέν ἐπιτρέπεται, διότι τονίζει ὀρθῶς ὁ Ἅγιος Μᾶρκος: «ὅ ἄν μετά ἀληθείας λέγηται δεχόμεθά τε καί ἀσμένως περιπτυσσόμεθα ὅ δ’ ἄν μή οὕτως ἔχον ἡμῖν δοκῆ, κατά πόδας καί προφανῶς ἐλέγχομεν καί ἀποβαλλόμεθα.» Καί τόν σκοπόν τοῦ Διαλόγου περιγράφει μέ καλήν διάθεση καί σαφήνεια: «Ἡμεῖς, ὦ φίλοι πατέρες, οὐκ ἀντιλέγειν ἀλλήλοις ἁπλῶς οὐδέ τά παρ’ ἀλλήλων λεγόμενα ἀνατρέπειν συνεληλύθαμεν. Τοῦτο γάρ φιλοτιμίας ἔχεται μᾶλλον ἤ τῆς πρός ἀλήθειαν φερούσης ὁδοῦ. ἀλλ’ ἵνα, κοινῇ συζητοῦντες ἕκαστον τῶν ἀνακυπτόντων εἰς μέσον καί μετά πάσης ἀκριβείας εἰρηνικῶς τε καί ἁπλῶς καί φιλικῶς αὐτό ἐξετάσαντες, οὕτω τά «ξῆς περαίνομεν, ἄχρις ἄν ἐπί τό κοινῇ ζητούμενον ἀμφότεροι τέλος καταντήσωμεν, ὅπερ ἐστίν ἡ τῆς ἀληθείας εὕρεσις.»

Η Ενότητα 7 παρουσιάζει τη στάση του Αγίου Μάρκου ως συνδυασμό αμετακίνητης πίστεως και θετικής διάθεσης στον διάλογο, αλλά έτσι αλλοιώνει τη θεολογική βαρύτητα της στάσης του. Αν και ορθά αναγνωρίζεται ότι «ἔκπτωση στὰ τῆς πίστεως δὲν ἐπιτρέπεται», ο διάλογος αποδίδεται με όρους ήπιας και σχεδόν διπλωματικής προσέγγισης, υποβαθμίζοντας τον χαρακτήρα του ως ενεργού και συγκρουσιακής υπεράσπισης της αλήθειας.

 Ο Άγιος Μάρκος δεν συμμετείχε σε διάλογο αναζήτησης συμβιβασμών, αλλά σε θεολογική αντιπαράθεση με σαφή γνώση ότι η ένωση με το filioque ήταν αδύνατη. Η «εύρεση της αλήθειας» δεν σήμαινε διαπραγμάτευση της πίστεως, αλλά επιβεβαίωση της πατερικής και τριαδικής διδασκαλίας.

Η έμφαση σε ειρηνική και φιλική εξέταση των διαφορών αποσιωπά τη δραματική και συγκρουσιακή πραγματικότητα της Συνόδου και μετατρέπει μια κρίσιμη ομολογιακή στάση σε ιδεαλιστικό διάλογο.

Συμπέρασμα: Η Ενότητα 7 υποβαθμίζει τον ομολογιακό χαρακτήρα της στάσης του Αγίου Μάρκου, παρουσιάζοντας τον διάλογο ως ουδέτερη διαδικασία, ενώ στην πραγματικότητα ήταν πράξη ακλόνητης υπεράσπισης της ορθόδοξης Πίστεως και της αλήθειας της Εκκλησίας.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.

Αναίρεση μιας οικουμενιστικής παρουσίασης της προσωπικότητας του Οσίου Μάρκου του Ευγενικού.(Σχόλια σε άρθρο του καθηγητή Γ.Λαρεντζάκη).

visit counter

Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός Μητροπολίτης Εφέσου υπερασπιστής του ορθοδόξου φρονήματος( Γρηγορίου Λαρεντζάκη).

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Α-

Ενότητα 1: Τίτλος και εισαγωγή

Περιεχόμενο: Παρουσιάζει το πρόσωπο του Αγίου Μάρκου και το ιστορικό πλαίσιο της Συνόδου Φερράρας/Φλωρεντίας.

Τήν 19ην Ἰανουαρίου μαζί μέ τόν Ἅγιο Μακάριο τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας καί τήν μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ, Μητροπολίτου Ἐφέσου ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὑπερασπιστής καί τηρητής τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος, καί ὁ ὁποῖος μετέβη στήν Σύνοδο τῆς Φερράρας/Φλωρεντίας τό 1438/39, ὅπου ἔγινε καί ὁ Θεολογικός Διάλογος πρός λύσιν τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων μεταξύ τῶν ἀδελφῶν Ἐκκλησιῶν τῆς Ἀνατολῆς καί τῆς Δύσεως.

Η Ενότητα 1 προσπαθεί να παρουσιάσει τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό ως υπερασπιστή της Ορθοδοξίας και να θέσει το ιστορικό πλαίσιο της Συνόδου της Φερράρας–Φλωρεντίας. Ωστόσο, το κείμενο δίνει μια υπερβολικά ηρωοποιητική και ασαφή εικόνα, που παραβλέπει σημαντικά ιστορικά και θεολογικά δεδομένα.

Η αναφορά στη Δυτική Εκκλησία ως «ἀδελφή ἐκκλησία» είναι παραπλανητική. Παρά τη κοινή καταγωγή και πίστη στον Χριστό, η Δύση είχε αλλοιώσει το Σύμβολο της Πίστεως με το filioque και άλλες δογματικές αποκλίσεις. Η παρουσίαση αυτή αφήνει την εντύπωση ότι η ένωση ήταν άμεσα δυνατή, ενώ στην πραγματικότητα ο Άγιος Μάρκος τόνιζε ότι καμία ένωση δεν μπορεί να στηριχθεί σε παραποίηση της πίστης και της Τριάδας.

Η περιγραφή της στάσης του Αγίου ως παθητική ή απλώς συμμετοχική είναι λανθασμένη. Ο Άγιος Μάρκος συμμετείχε ενεργητικά και αποφασιστικά, υπερασπιζόμενος την αλήθεια. Η Σύνοδος δεν ήταν μια ήρεμη «συζήτηση αγάπης», αλλά έντονα συγκρουσιακή διαδικασία, με εξαναγκασμούς, πολιτικές πιέσεις και προδοσίες από κάποιους Ορθόδοξους που υπέγραψαν την ένωση.

Το filioque δεν ήταν απλώς λεπτομέρεια ή τυπικό ζήτημα, αλλά σοβαρό δογματικό πρόβλημα για την ίδια τη φύση της Τριάδας. Η πραγματική σημασία της παρουσίας του Αγίου Μάρκου ήταν να δείξει ότι καμία ένωση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς επιστροφή στην αλήθεια της πίστης. Η παράλειψη αυτής της διάστασης στο κείμενο υποβαθμίζει την ιστορική και θεολογική αλήθεια.

Η ηρωοποίηση του Αγίου με λέξεις όπως «συνειδητά» ή «υπερασπιστής του φρονήματος» δημιουργεί μια  εικόνα, χωρίς να αποδίδει την πραγματική αντιστασιακή διάσταση της στάσης του. Η συμμετοχή του δεν ήταν ουδέτερη ή απλώς ευγενική· ήταν κρίσιμη υπεράσπιση της Ορθοδοξίας, που απαιτούσε θάρρος, γνώση και αφοσίωση στην Πατερική Παράδοση.

Τέλος, η παρουσίαση της Δυτικής Εκκλησίας ως «ἀδελφής» χωρίς διάκριση μεταξύ αγάπης και αλήθειας παραποιεί την πραγματικότητα. Η Ορθοδοξία απαιτεί καθαρή διάκριση: πνευματική σχέση ναι, αληθής θεολογική ενότητα όχι χωρίς επιστροφή στην αλήθεια. Ο Άγιος Μάρκος υπερασπίστηκε ενεργητικά την ορθόδοξη πίστη και δεν συμμετείχε απλώς σε μια φιλική συνοδική διαδικασία.

Η χρήση του όρου «ἀδελφή ἐκκλησία» για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία στον 15ο αιώνα είναι θεολογικά ανακριβής και παραπλανητική. Την εποχή της Συνόδου Φερράρας–Φλωρεντίας, η Δύση βρισκόταν σε κατάσταση σχίσματος, κυρίως λόγω του filioque και της αλλοίωσης της Πατερικής πίστεως· καμία ουσιαστική «αδελφοσύνη» δεν υπήρχε. Η εφαρμογή του όρου μετατρέπει την ιστορική και δογματική σύγκρουση σε ιδεαλιστική αφήγηση «αγάπης», υποβαθμίζοντας την αποφασιστική υπεράσπιση της αλήθειας από τον Άγιο Μάρκο. Διάλογος χωρίς αλήθεια πίστεως δεν είναι διάλογος, αλλά υποχώρηση.

 

---

Ενότητα 2: Η αποτυχία της Συνόδου και η στάση του Αγίου

Περιεχόμενο: Αναφέρεται στην αποτυχία της Συνόδου λόγω του filioque, και τονίζεται η αμετακίνητη στάση του Αγίου που δεν υπέγραψε την ένωση.

Κειμενο Γ.Λ.

Δυστυχῶς ἡ Σύνοδος αὐτή, ἡ ὁποία συνεκλήθη ἀπό κοινοῦ καί στήν ὁποία δέν ὑπῆρχαν κατήγοροι καί κατγορούμενοι, καί παρά τό ὅτι ἔγιναν σοβαρές καί ἐντατικές θεολογικές συζητήσεις, ἀπέτυχε. Δέν ἔγινε ἀποδεκτή ἀπό τήν Ἐκκλησία μας, διότι οἱ θεολογικές διαφορές, κυρίως ἡ ἀντικανονική προσθήκη στό Σύμβολο τῆς Πίστεως τοῦ filioque, δηλ. ὅτι τό Ἅγιον Πνεῦμα ἐκπορεύεται καί ἐκ τοῦ Υἱοῦ, δέν διευθετήθησαν, ἀλλά ἡ Δυτική Ἐκκλησία παρέμεινε στήν ἀντικανονική αὐτή προσθἠκη. Καί ἐνῶ οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας μας ὑπέγραψαν τήν ἑνωτική συμφωνία, ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός παρέμεινεν πιστός στήν διδασκαλία καί παράδοσή τῆς Ἐκκλησίας μας καί δέν ὑπέγραψεν, ὀρθά πράττων.

 

Το κείμενο υποβαθμίζει τον δογματικό χαρακτήρα της αποτυχίας, παρουσιάζοντας το filioque ως απλή “αντικανονική προσθήκη” αντί για ουσιώδη αλλοίωση της πίστης στην Τριάδα. Η στάση του Αγίου Μάρκου δεν ήταν απλώς «ορθά πράττων», αλλά απολύτως πιστή στην Πατερική παράδοση και στην ορθόδοξη τριαδική διδασκαλία. Το κείμενο δεν αναδεικνύει την θεολογική ανυποχώρητη στάση ως ενεργό μαρτυρία πίστεως απέναντι σε αιρέσεις.

 

.

---

Ενότητα 3: Ο θεολογικός διάλογος και η συμμετοχή του Αγίου

Περιεχόμενο: Περιγράφει τη διάθεση του Αγίου υπέρ του διαλόγου, τη συμμετοχή του στις συζητήσεις και τις δυσκολίες του ταξιδιού.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ.Λ.

Ὅμως ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός ἦταν ὑπέρ τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου καί ὑπέρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Κοινωνίας μεταξύ τῶν δύο Ἐκκλησιῶν καί ὄχι κατά, καθώς ὁρισμένοι ἀνιστόρητα καί προκατειλημένα ἰσχυρίζονται! Πῆγε στήν Σύνοδο, ἔλαβε ἐντατικά μέρος στίς θεολογικές συζητήσεις ὡς ὁ κυρίως συζητητής, καθότι πλήρως γνώστης τῆς Ἀνατολικῆς καί τῆς Δυτικῆς θεολογίας. Δέν παρέμεινε μακρυά, βάλλοντας ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θά σήκωναν τό βάρος τοῦ Διαλόγου, ἀλλά ὑπήκουσε στήν Ἐκκλησία του. Καί ἡ ταλαιπωρεία μόνον τοῦ ταξειδιοῦ μεγάλη. Ἡ άντιπροσωπεία τῆς Ἐκκλησίας μας ἀνεχώρησε τήν 27ην Νοεμβρίου 1437 ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί ἔφθασε στήν Βενετία τήν 8ην Φεβρουαρίου τοῦ 1438! Ὅμως πῆγε συνειδητά

 

ΣΧΌΛΙΑ.Το κείμενο παρουσιάζει τον διάλογο της Συνόδου της Φερράρας-Φλωρεντίας με τον Άγιο Μάρκο σαν μια  «συζήτηση αγάπης» μεταξύ αδελφών Εκκλησιών, αποσιωπώντας πλήρως την πραγματική θεολογική και πολιτική σύγκρουση που χαρακτήριζε τη Σύνοδο. Στην πραγματικότητα, οι Ορθόδοξοι Πατέρες αντιμετώπισαν εξαναγκασμό, πολιτική πίεση, ακόμα και προδοσία εκ μέρους ορισμένων αντιπροσώπων της Ανατολής που υπέγραψαν την ένωση. Η εντύπωση ότι ο Μάρκος «συμμετείχε πλήρως και εντατικά» χωρίς συγκρούσεις είναι ψευδής και παραπλανητική.

Η φράση του κειμένου ότι ο Άγιος ήταν «ὑπέρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Κοινωνίας» υπονοεί ότι η συμμετοχή του ήταν πνευματικά ουδέτερη και φιλική. Στην πραγματικότητα, κάθε κίνηση του Αγίου ήταν διαλεκτική πράξη υπεράσπισης της αλήθειας και αντίστασης στις αντικανονικές διεκδικήσεις της Δύσης.Το κείμενο συγχέει τη «συμμετοχή με καλή πρόθεση» με την ουσιαστική υπεράσπιση της αλήθειας, υποβαθμίζοντας τον θεολογικό χαρακτήρα της στάσης του Αγίου.

Επιπλέον, το κείμενο παραβλέπει εντελώς τις βαθιές θεολογικές αιτίες της διαφωνίας, και ειδικότερα την αλλοίωση του Συμβόλου της Πίστεως με το filioque. Η πραγματική σημασία της συμμετοχής του Αγίου ήταν να καταδείξει ότι καμία ενότητα δεν μπορεί να υπάρξει εάν αλλοιώνεται η Τριάδα και η Πατερική διδασκαλία. Η παρουσίαση του διαλόγου ως «ειρηνικής συνεύρεσης» είναι θεολογικά λανθασμένη και παραπλανητική, διότι αγνοεί τις αντικανονικές και δογματικές συνέπειες των αποφάσεων της Δύσης.

Παραπλανητική είναι και η διατύπωση ότι «δέν παρέμεινε μακρυά… αλλά υπήκουσε στην Εκκλησία του». Η πραγματικότητα είναι ότι ο Άγιος ενεργούσε με πλήρη συνείδηση της ορθοδοξίας και της Πατερικής παράδοσης, και όχι απλώς από υπακοή. Η συμμετοχή του ήταν ενεργή υπεράσπιση της αλήθειας, όχι ευγενική παρουσία. Η λέξη «συνειδητά», όπως χρησιμοποιείται στο κείμενο, υποβαθμίζει την ουσιαστική πάλη του Αγίου για την Τριαδική διδασκαλία και την πίστη της Εκκλησίας.

Τέλος, η αναφορά σε «μεγάλη ταλαιπωρία του ταξιδιού» λειτουργεί σαν  δικαιολογία για ηρωοποίηση, ενώ η Ορθόδοξη θεολογία ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη σταθερότητα στην αλήθεια, και όχι για τις φυσικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι θεολόγοι. Η αλήθεια της συμμετοχής του Αγίου δεν κρίνεται από την ταλαιπωρία, αλλά από την ακλόνητη υπεράσπιση των δογματικών αληθειών της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Συνολικά, η ενότητα αυτή παραμορφώνει την ιστορική και θεολογική πραγματικότητα της Συνόδου, αποσιωπά τη σύγκρουση, ελαχιστοποιεί τις δογματικές διαφορές και μετατρέπει μια έντονη διαλεκτική πράξη σε ιδεαλιστικό διάλογο αγάπης, κάτι που είναι θεολογικά απαράδεκτο και παραπλανητικό.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...

Ο Μάρκος ο Ευγενικός και η σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας

visit counter

Οι ησυχαστικές έριδες αποτέλεσαν την πρώτη φάση της μετέπειτα πάλης δύο άλλων ρευμάτων, που κατά τον 15ο αιώνα οδηγήθηκαν στη σύγκρουση. Όσον αφορά στο ρεύμα του ησυχασμού, ακολουθήθηκε από το μεγάλο αντιλατινικό ρεύμα που διαμορφώθηκε και εξαιτίας των ενωτικών προσπαθειών του 15ου αιώνα. Όπως το Άγιον Όρος εμπόδισε μια παρέμβαση της δυτικής θεολογίας στην ησυχαστική παράδοση της ανατολικής Εκκλησίας, έτσι και το αντιλατινικό αυτό ρεύμα αποσόβησε μια ένωση των Εκκλησιών που θα βασιζόταν σε μία ανορθόδοξη δογματική διδασκαλία. Η ανθενωτική κίνηση εκφράστηκε κυρίως στην εποχή του Μάρκου Ευγενικού με τη σύνοδο της Φερράρας–Φλωρεντίας, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ίδιος αναδείχθηκε ως ο θερμότερος υποστηρικτής των ορθόδοξων δογματικών θέσεων.

Α. Ο Μάρκος ο Ευγενικός στη σύνοδο της Φερράρας–Φλωρεντίας

1. Η συμμετοχή της βυζαντινής αντιπροσωπείας
Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η’ Παλαιολόγος, λόγω της τουρκικής απειλής και για να εξασφαλίσει βοήθεια από τη Δύση, αποφάσισε να μετέχει στη σύνοδο του 1438 στη Φερράρα υπό τον Ευγένιο Δ’. Σ’ αυτήν μετείχε εκτεταμένη βυζαντινή αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον αυτοκράτορα και τον αδελφό του Δημήτριο, άρχοντες διαφόρων περιοχών, τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωσήφ, κληρικούς, λογίους και ιεράρχες, μεταξύ των οποίων διακρίνονταν ο Νικαίας Βησσαρίων, ο Ηρακλείας Αντώνιος και ο Εφέσου Μάρκος ο Ευγενικός.

2. Το δογματικό ζήτημα του Filioque
Το πρώτο προς συζήτηση ζήτημα ήταν η προσθήκη του Filioque στο Σύμβολο της Πίστης. Η δυτική θεολογία διέφερε από την ανατολική, ειδικά στο δόγμα της Αγίας Τριάδας. Ο Μάρκος δήλωσε άμεσα την αντίθεσή του και ζήτησε την ανάγνωση των όρων των οικουμενικών συνόδων για να διασφαλιστεί ότι η σύνοδος δεν θα παρεκτραπεί από την ορθή παράδοση.

3. Η αντίδραση των Λατίνων και η ρητορική δεινότητα του Μάρκου
Η δυτική αντιπροσωπεία αντέδρασε έντονα, θεωρώντας την ανάγνωση των συνοδικών όρων σκανδαλώδη. Παρ’ όλα αυτά, οι όροι διαβάστηκαν σχολιαζόμενοι από τον Μάρκο, ο οποίος εντυπωσίασε όλους με τη ρητορική του δεινότητα και τη θεολογική του γνώση.

4. Η στάση του Μάρκου και οι προσπάθειες των Λατίνων
Ο Μάρκος παρέμεινε αμετάπειστος παρά τις προσπάθειες των Λατίνων να θεμελιώσουν θεολογικά το Filioque. Υπερασπίστηκε με ζήλο τα ορθόδοξα δόγματα, δίνοντας παράδειγμα αφοσίωσης και εμμονής στη δογματική αλήθεια.

5. Η μεταφορά της συνόδου στη Φλωρεντία και η απομόνωση του Μάρκου
Το 1439 η σύνοδος μεταφέρθηκε στη Φλωρεντία λόγω υποσχέσεων οικονομικής στήριξης και ευκολότερης πίεσης στους Βυζαντινούς. Εκεί οι δύο πλευρές προχώρησαν σε συμβιβασμούς για το Filioque, ενώ ο Μάρκος σιώπησε και απομονώθηκε, αρνούμενος να υπογράψει τον όρο της συνόδου.

6. Η γενικότερη στάση και η θεολογική προσέγγιση του Μάρκου
Ο Μάρκος δεν ήταν αντίπαλος της ένωσης, αλλά προσέγγιζε το θέμα με ειρηνική και διαλεκτική στάση. Επιδίωκε την αλήθεια και την ομονοία, γνώριζε τη χριστιανική διδασκαλία και δεν ανεχόταν παραχάραξη της πίστης. Θεωρούσε ότι κάθε παραχώρηση στα θέματα του δόγματος βλάπτει την ακεραιότητα της πίστης και έβλεπε τις δύο Εκκλησίες ως αδελφές, επιδιώκοντας τη συμφιλίωση και την καταλλαγή.

---

Β. Οι δογματικές διαφορές μεταξύ Ανατολής και Δύσης

1. Η διαφορά στη θεολογία της Αγίας Τριάδας
Η ανατολική θεολογία έθετε ως βάση τα τρία πρόσωπα της Τριάδας, ενώ η δυτική τη θεότητα ενότητας. Η διαφορά αυτή οδήγησε στη μονόπλευρη αλλοίωση του Συμβόλου της Πίστης από τη Δύση.

2. Η ευχαριστιακή πρακτική και το παπικό πρωτείο
Οι διαφορές αφορούσαν τον καθαγιασμό των τιμίων δώρων και την αποδοχή του παπικού πρωτείου. Οι Ανατολικοί δεν υποχώρησαν στα θέματα αυτά, ενώ συμφώνησαν με τους Δυτικούς για το καθαρτήριο και την τελική κρίση των ψυχών.

---

Γ. Η στάση του Μάρκου στην οικουμενική σύνοδο

1. Η υπεράσπιση της ορθόδοξης πίστης
Ο Μάρκος παρέμεινε αμετάπειστος και δεν υπέγραψε συμβιβαστικούς όρους. Φρόντιζε να τηρεί την ορθή διδασκαλία και να προστατεύει την ακεραιότητα της πίστης.

2. Η ειρηνική και διαλεκτική προσέγγιση
Παρά τις διαφορές, έβλεπε τις δύο Εκκλησίες ως αδελφές και επιδίωκε την αποκατάσταση της συμφιλίωσης. Χρησιμοποιούσε παραδείγματα και πατερικά χωρία για να πείσει τους Λατίνους, χωρίς όμως να παραχωρεί τα ορθόδοξα δόγματα.

3. Η θεολογική σημασία της στάσης του
Η στάση του Μάρκου αποτελεί παράδειγμα για τον θεολογικό και οικουμενικό διάλογο, θέτοντας δύο βασικούς άξονες: την αντικειμενική εύρεση της αλήθειας και την ομόνοια των Εκκλησιών.

Δ. Η στάση του Μάρκου ως παράδειγμα θεολογικού και οικουμενικού διαλόγου

1. Η επιδίωξη της αντικειμενικής αλήθειας
Ο Μάρκος ο Ευγενικός υποστήριξε τη θέση ότι ο διάλογος μεταξύ των Εκκλησιών πρέπει να έχει ως πρώτο στόχο την αναζήτηση της αλήθειας και όχι την επίτευξη συμβιβασμών που θα αλλοίωναν τη διδασκαλία. Για αυτό:

• Ανέλυε με ακρίβεια τους όρους των οικουμενικών συνόδων και τους σχολίαζε για να γίνει σαφές το θεολογικό πλαίσιο.
• Δεν δέχονταν παραχωρήσεις σε θέματα δόγματος, θεωρώντας ότι οποιαδήποτε υποχώρηση θα έβλαπτε την ακεραιότητα της πίστης και την παράδοση της Εκκλησίας.
• Τόνιζε ότι η ορθή διδασκαλία δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, αλλά βάση για κάθε θεολογικό διάλογο.

2. Η προώθηση της ομόνοιας των Εκκλησιών
Παρά τη σταθερή του αντίσταση σε δογματικές παραχωρήσεις, ο Μάρκος δεν ήταν εχθρικός απέναντι στη Δύση. Η στάση του απέδειξε ότι:

• Οι Εκκλησίες, παρά τις διαφορές τους, μπορούν να βλέπουν η μία την άλλη ως αδελφές και να επιδιώκουν τη συμφιλίωση.
• Η ομόνοια δεν σημαίνει αδιαφορία για τη διδασκαλία, αλλά συνεργασία στη βάση της αλήθειας για την ειρήνη και την ενότητα της Εκκλησίας.
• Μέσα από την παραμονή του στη Φλωρεντία και την απομόνωσή του, έδειξε ότι η πίστη στην αλήθεια και η ειρηνική στάση μπορούν να συνυπάρξουν με σθεναρή αντίσταση σε λανθασμένες δογματικές θέσεις.

3. Δύο βασικοί άξονες της στάσης του Μάρκου
Η θεολογική προσέγγιση του Μάρκου συνοψίζεται σε δύο βασικούς άξονες:

1. Αντικειμενική εύρεση της αλήθειας: Κάθε συζήτηση ή διάλογος πρέπει να οδηγεί στην κατανόηση και υπεράσπιση της αληθινής διδασκαλίας, χωρίς εκπτώσεις ή συμβιβασμούς που αλλοιώνουν το δόγμα.
2. Ομόνοια των Εκκλησιών: Η ένωση και η ειρήνη μεταξύ Ανατολής και Δύσης δεν επιτυγχάνεται με αναγκαστικές παραχωρήσεις, αλλά με σεβασμό στην αλήθεια και αδελφική συνεργασία, ώστε να οικοδομείται σταθερά η οικουμενική ενότητα.

4. Σημασία για τον θεολογικό διάλογο
Η στάση του Μάρκου αποτελεί πρότυπο για κάθε θεολογικό διάλογο, γιατί δείχνει ότι:

• Ο διάλογος πρέπει να σέβεται την ιστορική και πατερική παράδοση της Εκκλησίας.
• Η επιδίωξη της αλήθειας και η διατήρηση της ενότητας είναι δυνατόν να συνυπάρχουν.
• Οι διαφορές μεταξύ Εκκλησιών μπορούν να αντιμετωπίζονται με ήπιο, διαλεκτικό και θεολογικά τεκμηριωμένο τρόπο, χωρίς να υποχωρεί η πίστη.

Οι ακολουθίες του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού που εκδόθηκαν

visit counter

Μετά τη συνοδική απόφαση που ανακήρυξε τον Μάρκο Εφέσου άγιο, εκδόθηκαν οι εξής ακολουθίες προς τιμήν του:

1. Ακολουθία του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού, που συντάχθηκε από τον μοναχό Νικόδημο τον Αγιορείτη  και διορθώθηκε από άλλους μοναχούς. Ο χρόνος έκδοσης δεν είναι γνωστός. Η ακολουθία αυτή περιλαμβάνεται και σε έναν αφιερωματικό  τόμο προς τιμήν του Μητροπολίτη Παροναξίας Αμβροσίου (Πάρος 2004).
2. Ακολουθία του Αγίου Μάρκου, που αρχικά συντάχθηκε από τον Νικόδημο τον Αθωνίτη και επιθεωρήθηκε από τον Ν. Λογάδο. Τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1834 από τον αρχιμανδρίτη Σαμουήλ τον Αγιοταφίτη στο Πατριαρχικό Τυπογραφείο της Κωνσταντινούπολης.
3. Ακολουθία του Αγίου Μάρκου, που εκδόθηκε με τη βοήθεια και τα έξοδα του πρωτοσυγγέλου Δανιήλ του Σαμίου. Ο χρόνος έκδοσης δεν είναι γνωστός.
4. Ακολουθία των Αγίων Πατέρων και προμάχων της Ορθοδοξίας, που περιλαμβάνει τον Μάρκο Εφέσου και τον Γρηγόριο Παλαμά. Ψάλλεται τη Δεύτερη Κυριακή των Νηστειών, βασισμένη σε αρχαίους ύμνους της Εκκλησίας, και συντάχθηκε από τον Επίσκοπο Αργυρουπόλεως Σεραφείμ. Εκδόθηκε το 1850 στα Ταταούλα.
5. Βιογραφία και τα κατορθώματα του Αγίου Μάρκου στην ψευδοσύνοδο της Φλωρεντίας, με προσθήκη της ιεράς ακολουθίας του, που συντάχθηκε από τον μοναχό Καλλίστο τον Αγιορείτη. Εκδόθηκε στην Αθήνα το 1887. Ακολούθησε δεύτερη έκδοση το 1896 με τίτλο «Δοκίμιον ιστορικόν περί του σχίσματος…», όπου περιλαμβάνεται και η ασματική ακολουθία του Μάρκου.

Σε αυτές τις ακολουθίες πρέπει να προστεθεί και η «Ακολουθία εις Άγιον Μάρκον τον Ευγενικόν» (αρχικό κείμενο «Όλος εκ νεότητος…») που βρίσκεται στον Ιεροσολυμιτικό κώδικα (Α. Παπαδόπουλος Κεραμέως, Ιεροσολυμιτική Βιβλιοθήκη, τόμ. Ι’, Πετρούπολη 1891).

Αξίζει να σημειωθεί ότι και ο Μανουήλ ο ρήτορας τον 16ο αιώνα συνέθεσε «Προσόμοια και κανόνα εις τον άγιώτατον μητροπολίτην Εφέσου κύρ Μάρκον τον Ευγενικόν», που ψάλλεται την Πέμπτη Κυριακή των Αγίων Νηστειών και περιλαμβάνει και τον βίο του αγίου.

Βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού

visit counter

Ο Άγιος Μάρκος γεννήθηκε το 1391 ή 1392 στον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης. Ο πατέρας του, Γεώργιος, ήταν διάκονος και αξιωματούχος της Εκκλησίας, ενώ η μητέρα του, Μαρία, ήταν κόρη ενός διάσημου γιατρού, του Λουκά. Οι γονείς του δεν ήταν απλοί άνθρωποι· είχαν υψηλή μόρφωση και κοινωνική θέση.

Ο Μάρκος διδάχθηκε ρητορική από τον πατέρα του, ο οποίος πέθανε όταν ο Μάρκος ήταν 13 ετών. Μαθηματικά σπούδασε με τον Γεώργιο Γεμιστό Πλήθωνα και είχε συμμαθητή τον μετέπειτα αντίπαλό του, Βησσαρίωνα. Ήταν επίσης πιστός μαθητής του Ιωσήφ Βρυέννιου, από τον οποίο διδάχθηκε τον ζήλο για την υπεράσπιση της χριστιανικής πίστης.

Παρά τον πλούτο και τις ανέσεις που είχε, ο Μάρκος επέλεξε τη μοναχική ζωή και τον πνευματικό αγώνα. Σε ηλικία 25 ετών, έγινε μοναχός στη Μονή των Μαγγάνων στην Κωνσταντινούπολη, παίρνοντας το όνομα Μάρκος αντί του κοσμικού ονόματος Μανουήλ. Ως μοναχός, έζησε μια οσιακή ζωή. Αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας και το 1437 έγινε επίσκοπος Εφέσου στη θέση του αποθανόντος Ιωάσαφ.

Ο Μάρκος συμμετείχε στην Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας (1439) ως αντιπρόσωπος του πατριάρχη Αντιοχείας, κατόπιν παράκλησης του αυτοκράτορα Ιωάννη Η’ Παλαιολόγου, αλλά δεν ακολούθησε την πολιτική του αυτοκράτορα. Σε αντίθεση με τους περισσότερους συμμετέχοντες, που ήθελαν έναν συμβιβασμό με τους Λατίνους, ο Μάρκος αγωνίστηκε για ουσιαστική λύση βασισμένη στη σωστή διδασκαλία της Εκκλησίας. Η προσπάθεια αυτή δεν απέφερε αποτέλεσμα.

Μετά τη σύνοδο επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου τον υποδέχτηκαν θερμά λόγω της φήμης για τους αγώνες του. Συνέχισε με ζήλο το έργο του μέχρι που πέθανε το 1444 από  χρόνια ασθένεια.

Ο Άγιος Μάρκος συνέγραψε διάφορα έργα και επιστολές, από τα οποία πολλά παραμένουν ανέκδοτα. Στα έργα του φαίνεται η σκέψη του για την ηθική, τη φιλοσοφία και την πολιτική..

Οι αγώνες του Μάρκου Εφέσου για τη στήριξη των σωστών εκκλησιαστικών δογμάτων είχαν ως αποτέλεσμα να αναγνωριστεί ως υπέρμαχος της Ορθοδοξίας και άγιος της Εκκλησίας μας. Η αγιοκατάταξή του φαίνεται ότι έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του.

Αυτό αποδεικνύεται και από τη μαρτυρία του Ιωσήφ Μεθώνη, ενός από τους σύγχρονους αντιπάλους του, ο οποίος λέει ότι ακόμα και αν οι Έλληνες ήταν αμαθείς ή ανώριμοι, όταν μιλούσαν κατά των Λατίνων, τους θεωρούσαν πιο αγίους από όλους. Όπως λέει, ακόμα και για άλλους αγίους όπως τον Παλαμά και τον Μάρκο Εφέσου, η αγιότητά τους δεν θεωρούνταν από τις προσωπικές τους αρετές, αλλά επειδή μιλούσαν και έγραφαν κατά των Λατίνων. Τους τιμούσαν, έφτιαχναν εικόνες τους και τους προσκυνούσαν ως αγίους.

Η αγιοκατάταξή του φαίνεται να έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του, όπως μαρτυρεί ο Ιωσήφ Μεθώνης, σύγχρονος αντίπαλός του, ο οποίος αναγνωρίζει την αγιότητά του.

«Οι αγώνες του Μάρκου Εφέσου για τη στήριξη των σωστών εκκλησιαστικών δογμάτων είχαν ως αποτέλεσμα να αναγνωριστεί ως υπέρμαχος της Ορθοδοξίας και άγιος της Εκκλησίας μας. Η αγιοκατάταξή του φαίνεται ότι έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του.

Αυτό αποδεικνύεται και από τη μαρτυρία του Ιωσήφ Μεθώνη, ενός από τους σύγχρονους αντιπάλους του, ο οποίος λέει ότι ακόμα και αν οι Έλληνες ήταν αμαθείς ή ανώριμοι, όταν μιλούσαν κατά των Λατίνων, τους θεωρούσαν πιο αγίους από όλους. Όπως λέει, ακόμα και για άλλους αγίους όπως τον Παλαμά και τον Μάρκο Εφέσου, η αγιότητά τους δεν θεωρούνταν από τις προσωπικές τους αρετές, αλλά επειδή μιλούσαν και έγραφαν κατά των Λατίνων. Τους τιμούσαν, έφτιαχναν εικόνες τους και τους προσκυνούσαν ως αγίους.

 Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γεννάδιος όρισε το 1456 να εορτάζεται η μνήμη του στις 19 Ιανουαρίου, με ειδική ακολουθία συντεθειμένη από τους διδασκάλους της Κωνσταντινούπολης. Μετά την οριστική απόρριψη της Συνόδου της Φερράρας-Φλωρεντίας το 1484, η τιμή του αγίου διαδόθηκε ευρύτερα. Τέλος, το 1734, επί Πατριαρχίας Σεραφείμ, ο Μάρκος Εφέσου αγιοκατατάχθηκε επίσημα.

Η συνοδική απόφαση τον αναγνωρίζει ως άγιο της Ανατολικής Εκκλησίας και ως ιερό πατέρα της Εκκλησίας, τιμώντας τα θεοφιλή έργα του..Συγκεκριμένα αναφέρονται τα εξής χαρακτηριστικά  «ο ευγενικός Μάρκος… αναγνωρίζεται ως άγιος στην Ανατολική Εκκλησία μας. Όλοι οι ευσεβείς του γένους μας τον αποδέχονται και τον τιμούν χωρίς καμία αμφιβολία, ως ιερό πατέρα της Εκκλησίας. Μαρτυρούνται επίσης τα όσια και θεοφιλή έργα του.»

Οικουμενισμός και αντι-οικουμενισμός στην Σερβία

visit counter

Έτος	Γεγονός / Δράση	Πρόσωπα	Σχόλια / Σημαντικά Στοιχεία
1965	Εισδοχή της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στο Π.Σ.Ε.	Κεντρική Επιτροπή Π.Σ.Ε.	Συνέλευση στην Ενούγκου, Νιγηρία, 12-21/1/1965
1971	Αποστολή επιστολής σχετικά με κινδύνους Οικουμενικής Συνόδου	π. Ιουστίνος Πόποβιτς	Θεωρεί τον Πατριάρχη Αθηναγόρα αιρετικό και επικίνδυνο
1971	Συνυπογραφή «Μηνύματος» Συμβουλίου Π.Σ.Ε.	Πατριάρχης Σερβίας Γερμανός, π. Ιουστίνος Πόποβιτς	Διακοπή μνημοσύνου και σχέσεων από π. Ιουστίνο
1974	Υποβολή γνωμοδότησης για Π.Σ.Ε.	π. Ιουστίνος Πόποβιτς	Σφοδρή κριτική, συμμετοχή Ορθοδόξων θεωρείται «προδοσία»
1977	Υποβολή Υπομνήματος για «Μεγάλη Σύνοδο»	π. Ιουστίνος Πόποβιτς	Αναφορά σε «ανατολικό νεοπαπισμό» και σύγχρονο Οικουμενισμό
1984	Επίσκεψη Αρχιεπισκόπου Καντερβούριας	Ρόμπερτ Ράνσεϋ, Κοσμήτωρ Θεολογικής Σχολής Βελιγραδίου Αμφιλόχιος	Τιμητικές αναφορές και ομιλίες
1985	14η Διεκκλησιαστική Συνάντηση Μοναχών	Γυναίκες μοναχές Ορθοδόξων, Παπικών, Προτεσταντών	Μικτή χορωδία, ομιλίες, οικουμενιστικές θέσεις Πατριάρχη Γερμανού
1993	Επίσημη Αντιπροσωπεία στη Ρώμη	Μητροπολίτης Αμφιλόχιος, Επίσκοπος Ειρηναίος	Συζητήσεις για χριστιανική ενότητα με Πάπα Ιωάννη Παύλο Β’
1994	Επίσκεψη σε Καρδινάλιο Daneels στο Βέλγιο	Μητροπολίτης Αμφιλόχιος, Επίσκοπος Δανιήλ, π. Ντράγκαν Τέρζιτς	Συμμετοχή σε οικουμενιστικές ακολουθίες και διασκέψεις
1994	Εγκαίνια οικουμενικού παρεκκλησίου στη Σέντα	Επίσκοπος Ειρηναίος, Παπικός Επίσκοπος Ιωάννης	Παρευρέθηκαν >2.000 πιστοί Ορθόδοξοι και Παπικοί
1995	Λειτουργία υπέρ χριστιανικής ενότητας	Επίσκοπος Λαυρέντιος, Παπικός Αρχιεπίσκοπος Φράνκο	Κυκλοφορία αντι-οικουμενιστικού βιβλίου π. Σάββα
1995	Υποβολή υπομνήματος για Π.Σ.Ε.	Επίσκοπος Αρτέμιος	Οικουμενισμός χαρακτηρίζεται ως «εκκλησιολογική αίρεση»
1995-96	Κυκλοφορία αντι-οικουμενιστικών βιντεοταινιών	Ιερά Σύνοδος των Ενισταμένων	Ζωηρό ενδιαφέρον από ευσεβείς
1996	Διχριστιανικό θεολογικό συμπόσιο «Καταλλαγή»	ΚΕΚ, Θεολογική Σχολή Βελιγραδίου	Συμμετοχή Ορθοδόξων, Ρωμαιοκαθολικών, Προτεσταντών
1996	Δημόσια συζήτηση για Οικουμενισμό στο Βελιγράδι	Επίσκοπος Αρτέμιος, Μητροπολίτης Αμφιλόχιος	Παρουσίαση βιβλίων π. Ιουστίνου και π. Σάββα, προβολή βιντεοταινιών
1996	Απαγόρευση εισόδου στο Άγιον Όρος	Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως	Επίσκοπος Αρτέμιος χαρακτηρίζεται «αντάρτης»
1996	Συνάντηση Ορθοδόξων και Παπικών στη Σαίν Γκάλεν	Επίσκοποι Σερβίας, Κροατίας, Βοσνίας, Μαυροβουνίου	Οικουμενική τελετή στον Καθεδρικό Ναό
1996	Επίσκεψη Καρδιναλίου Φ. Καϊνιχ στη Σερβία	Καρδινάλιος Φ. Καϊνιχ, Πατριάρχης Παύλος	Συζητήσεις, κοινές ακολουθίες, οικουμενική γιορτή
1996	Τακτική Σύνοδος Σερβικής Ιεραρχίας	Επίσκοπος Αρτέμιος	Υποστήριξη από τέσσερις Αρχιερείς για αποχώρηση από Π.Σ.Ε., συγκρότηση τετραμελούς Επιτροπής
1996	Σύσταση Μικτής Επιτροπής Ορθοδόξων και Παπικών	Πατριάρχης Σερβίας Παύλος, Καρδινάλιος Ζάγκρεμπ	Μελέτη τρόπων συμφιλίωσης Βαλκανικών λαών
1996	Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο στην Αίγινα	Επίσκοπος Αρτέμιος	Ανάδειξη αντι-οικουμενιστικών απόψεων
1996	Χριστουγεννιάτικη λειτουργία σε Παπικό Ναό	Μητροπολίτης Νικόλαος	Αλληλεπίδραση Ορθοδόξων και Παπικών
1997	Δημόσια συζήτηση για Οικουμενισμό στο Βελιγράδι	Επίσκοπος Λαυρέντιος	Συμμετοχή αντι-οικουμενιστή μοναχού, έντονη συζήτηση
1997	Επίσκεψη Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ στο Σαράγεβο	Μητροπολίτης Νικόλαος	Ανταλλαγή προσφωνήσεων, ευχών και δώρων
1997	Σύνοδος Σερβικής Εκκλησίας για Οικουμενισμό	Επίσκοπος Αρτέμιος και άλλοι Αρχιερείς	Λαμβάνεται υπόψη ισχυρή αντι-οικουμενιστική «Έκκλησις» 300+ Κληρικών και Μοναχών

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΕΝΟΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ (Συνέχεια)

visit counter

----------------------------------------------------------------------------------------

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ -ΟΜΟΛΟΓΙΑ  ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ :

 https://apotixisi.blogspot.com/2026/01/blog-post_11.html#comment-form

----------------------------------------------------------------

ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ:

Όταν  και οι αποτειχισμένοι μέσα απο τα σχόλια μας αναδεικνύουμε τη συνοδικότητα (δηλαδή τη διαδικασία κρίσης και φανέρωσης της πίστεως μέσω της Συνόδου) ως το ΜΕΓΙΣΤΟ πρόβλημα των ημερών μας ....ΤΟΤΕ κατι πάει στραβά και δεν εχουμε δυστυχώς ακόμη καταλάβει οτι ζούμε στα έσχατα των γραφων ,στις ημέρες του αντιχρίστου με τα σημεία των καιρών να μας το επιβεβαιώνουν !
Μα , για όνομα του Θεού , συγκρίνεται σήμερα η ψευδο-εκκλησία των ψευδοεπισκόπων μας- η παναιρεση του οικουμενισμού- με άλλες προγενέστερες περιόδους αιρέσεων και πλάνης για να μιλάμε για συνοδικότητα (consensus patrum) ; δεν θα μιλούσαμε καν για συνοδικότητα αν οι ψευδοεπίσκοποι μας δεν είχαν στην απόλυτη πλειοψηφία τους αποστατήσει και είχαν κάποιο απ αυτούς εφαρμόσει τη συνοδικότητα και είχαν εκβάλει τους αιρετικούς και διασώσει την εκκλησία του Χριστού ! αφου όμως δεν το κάνουν ως ΜΙΣΘΩΤΟΙ ποιμένες δεν τους ενδιαφέρει το ποίμνιο ,που όντας ακατήχητο συνενεί στην αγαπολογία τους και πείθεται απο τον καισαροπαπισμό τους ! αρα κι εμεις οι αποτειχισμένοι πέφτουμε ετσι στην παγίδα του οικουμενισμού υποστηρίζοντας "συνοδικότητες" στα εσχατα χρόνια των ψευδοποιμένων και του αντιχρίστου που προετοιμάζουν !
και φυσικά το ποίμνιο (αποτειχισμένο και μη) περιμένει ετσι χωρις να ΑΝΤΙΔΡΑ τη σύνοδο για να ξεκαθαρίσει τα πράγματα !
ΠΟΣΟΙ και ΠΟΣΟΙ όμως Χριστιανοί αδελφοι μας ολα αυτα τα χρόνια
πεθαίνουν μέσα στην αιρεση ; ποιος εχει την πνευματική ευθύνη για όλους αυτους; και να επαναλάβω τα λόγια του Άγιου Ιωάννη Μαξίμοβιτς : «Στα έσχατα χρόνια το κακό και η αίρεση θα έχει τόσο εξαπλωθεί που οι πιστοί δε θα βρίσκουν ιερέα και ποιμένα να τους προστατέψει από την πλάνη και να τους συμβουλέψει στη σωτηρία. Τότε, οι πιστοί δε θα μπορούν να δεχτούν ασφαλείς οδηγίες από ανθρώπους, άλλα οδηγός τους θα είναι τα κείμενα των Αγίων Πατέρων. Ιδίως σε αυτή την εποχή, ο κάθε πιστός θα είναι υπεύθυνος για όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας. «Δεν διδάχθηκες, ότι σε δύσκολους καιρούς ο κάθε Χριστιανός είναι ο ίδιος υπεύθυνος για τη Χριστιανοσύνη στο σύνολό της; Ότι κάθε μέλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει ευθύνη για ολόκληρη την Εκκλησία; Και ότι σήμερα η Εκκλησία έχει εχθρούς και διώκεται από έξω αλλά και από μέσα»; Αδελφοί, καιρός να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας απέναντι στο Θεό και την ιστορία. Μην ανέχεστε άλλες λοξοδρομίες και πλάνες από τους ιερείς και αρχιερείς σας! Μην κάνετε τα »στραβά μάτια», είστε συνυπεύθυνοι! Οι Άγιοι σας προειδοποιούν…»
Την εκκλησία μας -το μικρό ποίμνιο - και ΟΧΙ τους πολλούς και πλανεμένους δεν θα την σώσουν οι ψευδοεπίσκοποι των ημερών μας ,ούτε η «αγορα των αποτειχισμένων» αλλά ο ίδιος ο ιδρυτής της ,ο Κύριος Ημών Ιησούς Χριστός ,αμήν

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ-π.Δ.Α

Το κείμενο που παρατίθεται εκφράζει μια βαθιά αγωνία για την πορεία της Εκκλησίας στους καιρούς μας, αγωνία που δεν μπορεί να απορριφθεί επιπόλαια. Η αίσθηση αλλοίωσης της πίστεως, η κριτική στον οικουμενισμό, η απογοήτευση από την ιεραρχία και η εσχατολογική εγρήγορση αποτελούν στοιχεία που έχουν ιστορικά προηγούμενα και βρίσκονται μέσα στην πατερική εμπειρία. Η Εκκλησία έχει ζήσει περιόδους όπου η πλειοψηφία των επισκόπων πλανήθηκε και η αλήθεια διασώθηκε από μειοψηφίες, μοναχούς ή και λαϊκούς. Επομένως, η επαγρύπνηση και η διάκριση δεν είναι ούτε ακραίες ούτε ξένες προς την ορθόδοξη παράδοση.

Ωστόσο, το σοβαρό θεολογικό πρόβλημα του κειμένου δεν βρίσκεται στην αγωνία του, αλλά στον τρόπο με τον οποίο εντοπίζει το αίτιο της κρίσης. Η συνοδικότητα παρουσιάζεται ως το μέγιστο πρόβλημα των ημερών μας, σχεδόν ως μια ξεπερασμένη ή επικίνδυνη διαδικασία. Αυτό όμως συνιστά εκκλησιολογική αστοχία. Η συνοδικότητα δεν είναι ανθρώπινο διοικητικό σχήμα ούτε ουδέτερος μηχανισμός που ακυρώνεται όταν οι επίσκοποι αποδεικνύονται ανάξιοι. Είναι δομικό στοιχείο της Εκκλησίας, τρόπος υπάρξεώς της μέσα στην ιστορία. Οι Πατέρες ποτέ δεν απέρριψαν τη συνοδική αρχή, ακόμη και όταν αντιμετώπισαν ληστρικές συνόδους ή γενικευμένη πλάνη· διέκριναν μεταξύ αληθινής και ψευδοσυνόδου, αλλά δεν κατήργησαν τη συνοδικότητα ως τέτοια.

. Οι Άγιοι μίλησαν για έσχατους καιρούς, όχι όμως για να καταργήσουν την εκκλησιαστική ζωή, τη θεσμική διάσταση της Εκκλησίας ή τη θεραπευτική της προοπτική. Ακόμη και μέσα στη βαθύτερη κρίση, η Εκκλησία παραμένει το Σώμα του Χριστού και δεν ταυτίζεται ούτε με την πλειοψηφία ούτε με μια «καθαρή» μειοψηφία που αυτοανακηρύσσεται ως το μόνο μικρό ποίμνιο.

Η επίκληση του Αγίου Ιωάννη Μαξίμοβιτς είναι σοβαρή και δεν πρέπει να υποτιμάται, αλλά απαιτεί ορθή ερμηνεία. Ο Άγιος μίλησε για προσωπική ευθύνη διάκρισης σε δύσκολους καιρούς, όχι για ατομική εκκλησιολογία ούτε για κατάργηση της ιεραρχίας. Δεν δίδαξε ότι κάθε πιστός γίνεται κριτής της καθολικής Εκκλησίας, αλλά ότι οφείλει να μη συναινεί στην πλάνη και να προσκολλάται στην πατερική παράδοση με ταπείνωση και φόβο Θεού.

Η αποτείχιση, όπως ορίζεται από τον ΙΕ΄ Κανόνα της Πρωτοδευτέρας, είναι ένα αμυντικό και προσωρινό μέτρο για την προστασία της πίστεως, όχι μόνιμη κατάσταση ούτε νέο εκκλησιαστικό ήθος. Όταν μετατρέπεται σε σταθερή ταυτότητα, συνοδευόμενη από γενικευμένες καταδίκες και απόρριψη κάθε προοπτικής θεραπείας, κινδυνεύει να αλλοιωθεί και να οδηγήσει, έστω άθελά της, σε σχισματική νοοτροπία.

Η πιο αληθινή φράση του κειμένου είναι ότι την Εκκλησία δεν θα τη σώσουν ούτε οι ψευδοεπίσκοποι ούτε οι αποτειχισμένοι, αλλά ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Ακριβώς όμως γι’ αυτό, κανείς δεν δικαιούται να την περιορίζει στα μέτρα της δικής του ομάδας ή της δικής του βεβαιότητας. Η οδός των Αγίων υπήρξε πάντοτε ομολογία χωρίς πανικό, διάκριση χωρίς σχίσμα και προσήλωση στην αλήθεια με βαθιά ταπείνωση και εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού.

Η υγιής ορθόδοξη συνοδικότητα  ΠΟΥ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΟ consensus partum δεν είναι ούτε τυπική διαδικασία ούτε πλειοψηφικό σύστημα εξουσίας, αλλά τρόπος ζωής της Εκκλησίας εν Αγίω Πνεύματι. Δεν ταυτίζεται με οποιαδήποτε σύναξη επισκόπων, ούτε νομιμοποιείται αυτόματα από τίτλους και αξιώματα. Είναι γνήσια μόνο όταν υπηρετεί την αλήθεια της πίστεως και τη σωτηρία του λαού του Θεού.

Η ορθόδοξη συνοδικότητα θεμελιώνεται στο γεγονός ότι η Εκκλησία ανήκει στον Χριστό και όχι στους επισκόπους, οι οποίοι δεν είναι ιδιοκτήτες αλλά διάκονοι και μάρτυρες της Αποστολικής Παραδόσεως. Οι Σύνοδοι δεν «παράγουν» αλήθεια· ομολογούν την ήδη βιούμενη πίστη της Εκκλησίας. Γι’ αυτό και η αυθεντικότητα μιας Συνόδου δεν κρίνεται τη στιγμή που συνέρχεται, αλλά εκ των υστέρων, από το αν γίνεται δεκτή στο σώμα της Εκκλησίας ως σύμφωνη με την πατερική και λειτουργική της ζωή.

Κεντρικό στοιχείο της υγιούς συνοδικότητας είναι η συμφωνία με την Αγία Γραφή, τους Αγίους Πατέρες και τους Ιερούς Κανόνες. Όπου μια σύνοδος καινοτομεί δογματικά, συμβιβάζεται με την αίρεση ή αποσιωπά την αλήθεια χάριν ειρήνης και διπλωματίας, παύει να εκφράζει το φρόνημα της Εκκλησίας, ακόμη κι αν είναι τυπικά «κανονική». Η ιστορία γνωρίζει ληστρικές συνόδους και συνόδους που απορρίφθηκαν, όχι επειδή έλειπαν οι τίτλοι, αλλά επειδή έλειπε το Πνεύμα της Αληθείας.

Η υγιής συνοδικότητα προϋποθέτει επισκόπους ορθοτομούντας τον λόγο της αληθείας, με παρρησία και φόβο Θεού, όχι με πνεύμα καριέρας, πολιτικής ισορροπίας ή υποταγής σε κοσμικές πιέσεις. Ο επίσκοπος μέσα στη Σύνοδο δεν εκφράζει τον εαυτό του, αλλά την πίστη της Εκκλησίας της οποίας προΐσταται, και κρίνεται αυστηρότερα όταν σιωπά μπροστά στην πλάνη.

Ταυτόχρονα, η ορθόδοξη συνοδικότητα δεν αποκλείει το πλήρωμα της Εκκλησίας. Ο λαός του Θεού, οι κληρικοί, οι μοναχοί και οι θεολόγοι δεν νομοθετούν, αλλά μαρτυρούν. Η αποδοχή ή η απόρριψη μιας συνόδου από το εκκλησιαστικό σώμα αποτελεί ουσιώδες κριτήριο της γνησιότητάς της. Έτσι διασώζεται η ισορροπία ανάμεσα στην ιεραρχία και τη συνείδηση της Εκκλησίας, χωρίς λαϊκισμό αλλά και χωρίς επισκοποκεντρικό αυταρχισμό.

Η υγιής συνοδικότητα δεν καταργείται ούτε σε περιόδους γενικευμένης κρίσης ή αποστασίας. Αντιθέτως, τότε αποκαλύπτεται η αληθινή της φύση: όχι ως μηχανισμός νομιμοποίησης της πλάνης, αλλά ως μέσο κρίσης και θεραπείας. Ακόμη και όταν οι Σύνοδοι αποτυγχάνουν, η συνοδική αρχή παραμένει, διότι ανήκει στην ίδια την ύπαρξη της Εκκλησίας και όχι στην ηθική ποιότητα των φορέων της.

Τέλος, η υγιής ορθόδοξη συνοδικότητα είναι αδιαχώριστη από την ταπείνωση, τη μετάνοια και την εσχατολογική ελπίδα. Δεν υπόσχεται ιστορική παντοδυναμία ούτε εγγυάται ότι δεν θα υπάρξουν πτώσεις, αλλά μαρτυρεί ότι ο Χριστός οδηγεί την Εκκλησία Του μέσα από κρίσεις προς την αλήθεια. Γι’ αυτό η συνοδικότητα δεν είναι εμπόδιο στην ομολογία, αλλά ο φυσικός της χώρος, όταν βιώνεται ορθόδοξα και πατερικά.

Η ορθόδοξη συνοδικότητα και το χριστεπώνυμο πλήρωμα βρίσκονται σε αδιάσπαστη και οργανική σχέση, διότι και τα δύο εκφράζουν τη ζωή της Εκκλησίας ως Σώμα Χριστού. Η συνοδικότητα δεν είναι διοικητικός μηχανισμός της ιεραρχίας, αλλά τρόπος με τον οποίο ολόκληρη η Εκκλησία διακρίνει και ομολογεί την αλήθεια εν Αγίω Πνεύματι.

Οι επίσκοποι έχουν τον κανονικό ρόλο της συνοδικής κρίσης και διατύπωσης, αλλά η γνησιότητα αυτής της κρίσης φανερώνεται από τη συμφωνία της με τη συνείδηση του χριστεπώνυμου πληρώματος. Το πλήρωμα δεν νομοθετεί ούτε αντικαθιστά τη Σύνοδο, αλλά μαρτυρεί την αποστολική πίστη μέσα από τη λειτουργική και ασκητική ζωή της Εκκλησίας και, όταν χρειαστεί, με τη μη αποδοχή αποφάσεων που αλλοιώνουν την Παράδοση.

Όταν η συνοδικότητα αποκόπτεται από το πλήρωμα, εκφυλίζεται σε αυταρχισμό· όταν το πλήρωμα απολυτοποιεί τη δική του κρίση, οδηγείται σε ατομισμό και σχισματικό ήθος. Η υγιής εκκλησιαστική ζωή προϋποθέτει τη δυναμική αυτή ισορροπία, όπου ιεραρχία και πλήρωμα συμπορεύονται στην υπακοή προς τον Χριστό, την Κεφαλή της Εκκλησίας

 

 

Νεομάρτυρες Ιανουαρίου – Σύντομα Συναξάρια

visit counter

Ημερομηνία	Όνομα Νεομάρτυρα	Σύντομο Συναξάρι	Έτος
1 Ιανουαρίου	Κυράννη	Νεομάρτυρας που υπέστη μαρτύριο για την πίστη της στην Ελλάδα	†1745/1751
1 Ιανουαρίου	Πέτρος	Εκ Τριπόλεως, μαρτύρησε στη Μικρά Ασία υπέρ Χριστού	†1776
2 Ιανουαρίου	Γεώργιος ο Ίβηρος	Μαρτύρησε στη Μυτιλήνη για τη διατήρηση της πίστης	†1770
5 Ιανουαρίου	Ρωμανός	Από Καρπενήσι, μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη	†1694
7 Ιανουαρίου	Αθανάσιος	Νεομάρτυρας από τη Σπάρτη Ατταλείας, υπέρ Χριστού	†1700
9 Ιανουαρίου	Κυράννη (Κυρήνη)	Νεομάρτυρας από Θεσσαλονίκη, υπέμεινε διωγμό για την πίστη της	—
11 Ιανουαρίου	Νικηφόρος	Νεομάρτυρας, μαρτύρησε υπέρ Χριστού	—
16 Ιανουαρίου	Δαμασκηνός	Μοναχός και πρεσβύτερος, μαρτύρησε στο Γαμπρόβο Τυρνόβου	†1771
16 Ιανουαρίου	Νικόλαος	Μαρτύρησε στη Μυτιλήνη υπέρ της πίστης	—
17 Ιανουαρίου	Γεώργιος	Εκ Τσούρχλιου Γρεβενών, μαρτύρησε στα Ιωάννινα	†1838
20 Ιανουαρίου	Ζαχαρίας	Νεομάρτυρας από τις Παλαιές Πάτρες Άρτας	†1782
22 Ιανουαρίου	Βησσαρίων	Αγαθωνίτης, σύγχρονος νεομάρτυρας	†1991
25 Ιανουαρίου	Αυξέντιος	Νεομάρτυρας από Βέλλα, υπέρ Χριστού	†1720
27 Ιανουαρίου	Δημήτριος	Οινοπώλης στην Κωνσταντινούπολη, μαρτύρησε για την πίστη	†1784
29 Ιανουαρίου	Δημήτριος	Νεομάρτυρας από Χίο	†1802
30 Ιανουαρίου	Θεόδωρος Χατζής	Από Μυτιλήνη, υπέμεινε μαρτύριο για τη χριστιανική πίστη	†1784
31 Ιανουαρίου	Ηλίας (Αρδούνης)	Νεομάρτυρας από Καλαμάτα, υπέρ Χριστού	†1685