Ο Άγιος Μάρκος γεννήθηκε το 1391 ή 1392 στον Γαλατά
της Κωνσταντινούπολης. Ο πατέρας του, Γεώργιος, ήταν διάκονος και αξιωματούχος
της Εκκλησίας, ενώ η μητέρα του, Μαρία, ήταν κόρη ενός διάσημου γιατρού, του
Λουκά. Οι γονείς του δεν ήταν απλοί άνθρωποι· είχαν υψηλή μόρφωση και κοινωνική
θέση.
Ο Μάρκος διδάχθηκε ρητορική από τον πατέρα του, ο
οποίος πέθανε όταν ο Μάρκος ήταν 13 ετών. Μαθηματικά σπούδασε με τον Γεώργιο
Γεμιστό Πλήθωνα και είχε συμμαθητή τον μετέπειτα αντίπαλό του, Βησσαρίωνα. Ήταν
επίσης πιστός μαθητής του Ιωσήφ Βρυέννιου, από τον οποίο διδάχθηκε τον ζήλο για
την υπεράσπιση της χριστιανικής πίστης.
Παρά τον πλούτο και τις ανέσεις που είχε, ο Μάρκος
επέλεξε τη μοναχική ζωή και τον πνευματικό αγώνα. Σε ηλικία 25 ετών, έγινε
μοναχός στη Μονή των Μαγγάνων στην Κωνσταντινούπολη, παίρνοντας το όνομα Μάρκος
αντί του κοσμικού ονόματος Μανουήλ. Ως μοναχός, έζησε μια οσιακή ζωή. Αργότερα
χειροτονήθηκε ιερέας και το 1437 έγινε επίσκοπος Εφέσου στη θέση του
αποθανόντος Ιωάσαφ.
Ο Μάρκος συμμετείχε στην Σύνοδο της
Φερράρας-Φλωρεντίας (1439) ως αντιπρόσωπος του πατριάρχη Αντιοχείας, κατόπιν
παράκλησης του αυτοκράτορα Ιωάννη Η’ Παλαιολόγου, αλλά δεν ακολούθησε την
πολιτική του αυτοκράτορα. Σε αντίθεση με τους περισσότερους συμμετέχοντες, που
ήθελαν έναν συμβιβασμό με τους Λατίνους, ο Μάρκος αγωνίστηκε για ουσιαστική
λύση βασισμένη στη σωστή διδασκαλία της Εκκλησίας. Η προσπάθεια αυτή δεν
απέφερε αποτέλεσμα.
Μετά τη σύνοδο επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου
τον υποδέχτηκαν θερμά λόγω της φήμης για τους αγώνες του. Συνέχισε με ζήλο το
έργο του μέχρι που πέθανε το 1444 από
χρόνια ασθένεια.
Ο Άγιος Μάρκος συνέγραψε διάφορα έργα και επιστολές,
από τα οποία πολλά παραμένουν ανέκδοτα. Στα έργα του φαίνεται η σκέψη του για
την ηθική, τη φιλοσοφία και την πολιτική..
Οι αγώνες του Μάρκου Εφέσου για τη στήριξη των
σωστών εκκλησιαστικών δογμάτων είχαν ως αποτέλεσμα να αναγνωριστεί ως υπέρμαχος
της Ορθοδοξίας και άγιος της Εκκλησίας μας. Η αγιοκατάταξή του φαίνεται ότι
έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του.
Αυτό αποδεικνύεται και από τη μαρτυρία του Ιωσήφ
Μεθώνη, ενός από τους σύγχρονους αντιπάλους του, ο οποίος λέει ότι ακόμα και αν
οι Έλληνες ήταν αμαθείς ή ανώριμοι, όταν μιλούσαν κατά των Λατίνων, τους
θεωρούσαν πιο αγίους από όλους. Όπως λέει, ακόμα και για άλλους αγίους όπως τον
Παλαμά και τον Μάρκο Εφέσου, η αγιότητά τους δεν θεωρούνταν από τις προσωπικές
τους αρετές, αλλά επειδή μιλούσαν και έγραφαν κατά των Λατίνων. Τους τιμούσαν,
έφτιαχναν εικόνες τους και τους προσκυνούσαν ως αγίους.
Η αγιοκατάταξή του
φαίνεται να έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του, όπως μαρτυρεί ο Ιωσήφ Μεθώνης,
σύγχρονος αντίπαλός του, ο οποίος αναγνωρίζει την αγιότητά του.
«Οι αγώνες του Μάρκου
Εφέσου για τη στήριξη των σωστών εκκλησιαστικών δογμάτων είχαν ως αποτέλεσμα να
αναγνωριστεί ως υπέρμαχος της Ορθοδοξίας και άγιος της Εκκλησίας μας. Η
αγιοκατάταξή του φαίνεται ότι έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του.
Αυτό αποδεικνύεται και
από τη μαρτυρία του Ιωσήφ Μεθώνη, ενός από τους σύγχρονους αντιπάλους του, ο
οποίος λέει ότι ακόμα και αν οι Έλληνες ήταν αμαθείς ή ανώριμοι, όταν μιλούσαν
κατά των Λατίνων, τους θεωρούσαν πιο αγίους από όλους. Όπως λέει, ακόμα και για
άλλους αγίους όπως τον Παλαμά και τον Μάρκο Εφέσου, η αγιότητά τους δεν
θεωρούνταν από τις προσωπικές τους αρετές, αλλά επειδή μιλούσαν και έγραφαν
κατά των Λατίνων. Τους τιμούσαν, έφτιαχναν εικόνες τους και τους προσκυνούσαν
ως αγίους.
Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γεννάδιος
όρισε το 1456 να εορτάζεται η μνήμη του στις 19 Ιανουαρίου, με ειδική ακολουθία
συντεθειμένη από τους διδασκάλους της Κωνσταντινούπολης. Μετά την οριστική
απόρριψη της Συνόδου της Φερράρας-Φλωρεντίας το 1484, η τιμή του αγίου
διαδόθηκε ευρύτερα. Τέλος, το 1734, επί Πατριαρχίας Σεραφείμ, ο Μάρκος Εφέσου
αγιοκατατάχθηκε επίσημα.
Η συνοδική απόφαση τον
αναγνωρίζει ως άγιο της Ανατολικής Εκκλησίας και ως ιερό πατέρα της Εκκλησίας,
τιμώντας τα θεοφιλή έργα του..Συγκεκριμένα αναφέρονται τα εξής
χαρακτηριστικά «ο ευγενικός Μάρκος…
αναγνωρίζεται ως άγιος στην Ανατολική Εκκλησία μας. Όλοι οι ευσεβείς του γένους
μας τον αποδέχονται και τον τιμούν χωρίς καμία αμφιβολία, ως ιερό πατέρα της
Εκκλησίας. Μαρτυρούνται επίσης τα όσια και θεοφιλή έργα του.»
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου