Οι συμμετέχοντες στην Σύνοδο της Κρήτης (2016)

visit counter

 

Στην  Σύνοδο της  Εκκλησίας (Κρήτη, 2016»  συμμετείχαν  οι ακόλουθες 10 Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες με τους Προκαθημένους τους και τις αντίστοιχες αντιπροσωπείες ιεραρχών:

---

 

1. Οικουμενικόν Πατριαρχείον Προκάθημενος & Πρόεδρος της Συνόδου: † ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος Αντιπροσωπεία: † ὁ Καρελίας και πάσης Φιλλανδίας Λέων † ὁ Ταλλίνης και πάσης Εσθονίας Στέφανος † ὁ Γέρων Περγάμου Ιωάννης † ὁ Γέρων Αμερικής Δημήτριος † ὁ Γερμανίας Αυγουστίνος † ὁ Κρήτης Ειρηναίος † ὁ Ντένβερ Ησαΐας † ὁ Ατλάντας Αλέξιος † ὁ Πριγκηποννήσων Ιάκωβος † ὁ Προικοννήσου Ιωσήφ † ὁ Φιλαδελφείας Μελίτων † ὁ Γαλλίας Εμμανουήλ † ὁ Δαρδανελλίων Νικήτας † ὁ Ντητρόιτ Νικόλαος † ὁ Αγίου Φραγκίσκου Γεράσιμος † ὁ Κισάμου και Σελίνου Αμφιλόχιος † ὁ Κορέας Αμβρόσιος † ὁ Σηλυβρίας Μάξιμος † ὁ Αδριανουπόλεως Αμφιλόχιος † ὁ Διοκλείας Κάλλιστος † ὁ Ιεραπόλεως Αντώνιος (επί κεφαλής των Ουκρανών Ορθοδόξων εν ΗΠΑ) † ὁ Τελμησσού Ιώβ † ὁ Χαριουπόλεως Ιωάννης (επί κεφαλής της Πατριαρχικής Εξαρχίας των εν τη Δυτική Ευρώπη Ορθοδόξων Παροικιών Ρωσσικής Παραδόσεως) † ὁ Νύσσης Γρηγόριος (επί κεφαλής των Καρπαθορώσσων Ορθοδόξων εν ΗΠΑ)

 

---

 

 

2. Πατριαρχείον Αλεξανδρείας

3. Πατριαρχείον Ιεροσολύμων

Προκάθημενος: † ὁ Αλεξανδρείας Θεόδωρος Αντιπροσωπεία: † ὁ Γέρων Λεοντοπόλεως Γαβριήλ † ὁ Ναϊρόμπι Μακάριος † ὁ Καμπάλας Ιωνάς † ὁ Ζιμπάμπουε και Αγκόλας Σεραφείμ † ὁ Νιγηρίας Αλέξανδρος † ὁ Τριπόλεως Θεοφύλακτος † ὁ Καλής Ελπίδος Σέργιος † ὁ Κυρήνης Αθανάσιος † ὁ Καρθαγένης Αλέξιος † ὁ Μουάντζας Ιερώνυμος † ὁ Γουϊνέας Γεώργιος † ὁ Ερμουπόλεως Νικόλαος † ὁ Ειρηνουπόλεως Δημήτριος † ὁ Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας Δαμασκηνός † ὁ Άκκρας Νάρκισσος † ὁ Πτολεμαΐδος Εμμανουήλ † ὁ Καμερούν Γρηγόριος † ὁ Μέμφιδος Νικόδημος † ὁ Κατάγκας Μελέτιος † ὁ Μπραζαβίλ και Γκαμπόν Παντελεήμων † ὁ Μπουρούντι και Ρουάντας Ιννοκέντιος † ὁ Μοζαμβίκης Χρυσόστομος † ὁ Νιέρι και Όρους Κένυας Νεόφυτος

Προκάθημενος: † ὁ Ιεροσολύμων Θεόφιλος Αντιπροσωπεία: † ὁ Φιλαδελφείας Βενέδικτος † ὁ Κωνσταντίνης Αρίσταρχος † ὁ Ιορδάνου Θεοφύλακτος † ὁ Ανθηδώνος Νεκτάριος † ὁ Πέλλης Φιλούμενος

 

---

 

 

 

 

4. Εκκλησία της Σερβίας

5. Εκκλησία της Ρουμανίας

Προκάθημενος: † ὁ Σερβίας Ειρηναίος Αντιπροσωπεία: † ὁ Αχρίδος και Σκοπίων Ιωάννης † ὁ Μαυροβουνίου και Παραθαλασσίας Αμφιλόχιος † ὁ Ζάγκρεμπ και Λιουμπλιάνας Πορφύριος † ὁ Σιρμίου Βασίλειος † ὁ Βουδιμίου Λουκιανός † ὁ Νέας Γκρατσάνιτσας Λογγίνος † ὁ Μπάτσκας Ειρηναίος † ὁ Σβορνικίου και Τούζλας Χρυσόστομος † ὁ Ζίτσης Ιουστίνος † ὁ Βρανίων Παχώμιος † ὁ Σουμαδίας Ιωάννης † ὁ Μπρανιτσέβου Ιγνάτιος † ὁ Δαλματίας Φώτιος † ὁ Μπίχατς και Πέτροβατς Αθανάσιος † ὁ Νίκσιτς και Βουδίμλιε Ιωαννίκιος † ὁ Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης Γρηγόριος † ὁ Βαλιέβου Μιλούτιν † ὁ ἐν Δυτική Αμερική Μάξιμος † ὁ ἐν Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία Ειρηναίος † ὁ Κρούσεβατς Δαυΐδ † ὁ Σλαβονίας Ιωάννης † ὁ Αυστρίας και Ελβετίας Ανδρέας † ὁ Φραγκφούρτης και πάσης Γερμανίας Σέργιος † ὁ Τιμοκίου Ιλαρίων

Προκάθημενος: † ὁ Ρουμανίας Δανιήλ Αντιπροσωπεία: † ὁ Ιασίου και Μολδαβίας και Μπουκοβίνης Θεοφάνης † ὁ Σιμπίου και Τρανσυλβανίας Λαυρέντιος † ὁ Βάντ, Φελεάκ και Κλούζ και Κλούζ, Άλμπας, Κρισάνας και Μαραμούρες Ανδρέας † ὁ Κραϊόβας και Ολτενίας Ειρηναίος † ὁ Τιμισοάρας και Βανάτου Ιωάννης † ὁ ἐν Δυτική και Νοτίω Ευρώπη Ιωσήφ † ὁ ἐν Γερμανία και Κεντρική Ευρώπη Σεραφείμ † ὁ Τιργοβιστίου Νήφων † ὁ Άλμπα Ιούλια Ειρηναίος † ὁ Ρώμαν και Μπακάου Ιωακείμ † ὁ Κάτω Δουνάβεως Κασσιανός † ὁ Αράντ Τιμόθεος † ὁ ἐν Αμερική Νικόλαος † ὁ Οράντεα Σωφρόνιος † ὁ Στρεχαίας και Σεβερίνου Νικόδημος † ὁ Τουλσέας Βησσαρίων † ὁ Σαλάζης Πετρώνιος † ὁ ἐν Ουγγαρία Σιλουανός † ὁ ἐν Ιταλία Σιλουανός † ὁ ἐν Ισπανία και Πορτογαλία Τιμόθεος † ὁ ἐν Βορείω Ευρώπη Μακάριος † ὁ Πλοεστίου Βαρλαάμ (Βοηθός παρά τώ Πατριάρχη) † ὁ Λοβιστέου Αιμιαλιανός (Βοηθός παρά τώ Αρχιεπισκόπω Ριμνικίου) † ὁ Βικίνης Ιωάννης Κασσιανός (Βοηθός παρά τώ Αρχιεπισκόπω εν Αμερική)

 

 

6. Εκκλησία της Κύπρου

7. Εκκλησία της Ελλάδος

Προκάθημενος: † ὁ Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου Χρυσόστομος Αντιπροσωπεία: † ὁ Πάφου Γεώργιος † ὁ Κιτίου Χρυσόστομος † ὁ Κυρηνείας Χρυσόστομος † ὁ Λεμεσού Αθανάσιος † ὁ Μόρφου Νεόφυτος † ὁ Κωνσταντίας - Αμμοχώστου Βασίλειος † ὁ Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρος † ὁ Ταμασού και Ορεινής Ησαΐας † ὁ Τριμυθούντος και Λευκάρων Βαρνάβας † ὁ Καρπασίας Χριστοφόρος † ὁ Αρσινόης Νεκτάριος † ὁ Αμαθούντος Νικόλαος † ὁ Λήδρας Επιφάνιος † ὁ Χύτρων Λεόντιος † ὁ Νεαπόλεως Πορφύριος † ὁ Μεσαορίας Γρηγόριος

Προκάθημενος: † ὁ Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Αντιπροσωπεία: † ὁ Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου Προκόπιος † ὁ Περιστερίου Χρυσόστομος † ὁ Ηλείας Γερμανός † ὁ Μαντινείας και Κυνουρίας Αλέξανδρος † ὁ Άρτης Ιγνάτιος † ὁ Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου Δαμασκηνός † ὁ Νικαίας Αλέξιος † ὁ Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος † ὁ Σάμου και Ικαρίας Ευσέβιος † ὁ Καστορίας Σεραφείμ † ὁ Δημητριάδος και Αλμυρού Ιγνάτιος † ὁ Κασσανδρείας Νικόδημος † ὁ Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης Εφραίμ † ὁ Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγος † ὁ Σιδηροκάστρου Μακάριος † ὁ Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος † ὁ Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας † ὁ Μεσσηνίας Χρυσόστομος † ὁ Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως Αθηναγόρας † ὁ Λαγκαδά, Λητής και Ρεντίνης Ιωάννης † ὁ Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας Γαβριήλ † ὁ Νικοπόλεως και Πρεβέζης Χρυσόστομος † ὁ Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου Θεόκλητος

 

 

8. Εκκλησία της Πολωνίας	9. Εκκλησία της Αλβανίας	10. Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας
Προκάθημενος: † ὁ Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας Σάββας Αντιπροσωπεία: † ὁ Λούτζ και Πόζναν Σίμων † ὁ Λούμπλιν και Χέλμ Άβελ † ὁ Μπιαλύστοκ και Γκντάνσκ Ιάκωβος † ὁ Σιεμιατίτσε Γεώργιος † ὁ Γκορλίτσε Παΐσιος	Προκάθημενος: † ὁ Τιράνων και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος Αντιπροσωπεία: † ὁ Κορυτσάς Ιωάννης † ὁ Αργυροκάστρου Δημήτριος † ὁ Απολλωνίας και Φίερ Νικόλαος † ὁ Ελμπασάν Αντώνιος † ὁ Αμαντίας Ναθαναήλ † ὁ Βύλιδος Άστιος	•Προκάθημενος: † ὁ Πρέσοβ και πάσης Τσεχίας και Σλοβακίας Ραστισλάβ • Αντιπροσωπεία: o† ὁ Πράγας Μιχαήλ † ὁ Σούμπερκ Ησαΐας

 

Γραμματεία της Συνόδου

Στο τέλος του εγγράφου των υπογραφών καταγράφεται επίσης ο:

• † ὁ Ελβετίας Ιερεμίας, ως Επί κεφαλής της Πανορθοδόξου Γραμματείας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου.

(Σημείωση: Οι υπόλοιπες τέσσερις Ορθόδοξες Εκκλησίες – Πατριαρχείο Αντιοχείας, Πατριαρχείο Μόσχας, Πατριαρχείο Βουλγαρίας και Εκκλησία της Γεωργίας – επέλεξαν να μη συμμετάσχουν στη Σύνοδο της Κρήτης και γι' αυτό δεν εκπροσωπούνται στο έγγραφο.)

----------------------------------------------------------------------

Στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο, ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων συμμετεχόντων προς υπογραφή ήταν 163 αρχιερείς.

Αυτοί αναλύονται ως εξής:

• 10 Προκάθημενοι των Αυτοκέφαλων Ορθόδοξων Εκκλησιών που έλαβαν μέρος (υπέγραψαν όλοι).
• 152 Αρχιερείς / Συνοδικά Μέλη που αποτελούσαν τις επίσημες αντιπροσωπείες των 10 Εκκλησιών.
• 1 Αρχιερέας (ὁ Ελβετίας Ιερεμίας) ως επικεφαλής της Πανορθοδόξου Γραμματείας της Συνόδου.

Η κατανομή των 163 αρχιερέων ανάμεσα στις συμμετέχουσες αντιπροσωπείες (συμπεριλαμβανομένων των Προκαθημένων τους) αποκαλύπτει τη γεωγραφική και πληθυσμιακή ισορροπία της Συνόδου.

Οι αντιπροσωπείες κατατάσσονται από τη μεγαλύτερη προς τη μικρότερη ως εξής:

1. Οι «Μεγάλες» Αντιπροσωπείες (άνω των 20 μελών)

Οι πέντε αυτές Εκκλησίες συγκέντρωναν μαζί το 75,46% (123 από τους 163) του συνόλου των συνέδρων:

• Οικουμενικό Πατριαρχείον: 25 μέλη (15,34%)
• Προκάθημενος: Πατριάρχης Βαρθολομαίος + 24 αρχιερείς.
• Εκκλησία της Σερβίας: 25 μέλη (15,34%)
• Προκάθημενος: Πατριάρχης Ειρηναίος + 24 αρχιερείς.
• Εκκλησία της Ρουμανίας: 25 μέλη (15,34%)
• Προκάθημενος: Πατριάρχης Δανιήλ + 24 αρχιερείς.
• Πατριαρχείον Αλεξανδρείας: 24 μέλη (14,72%)
• Προκάθημενος: Πατριάρχης Θεόδωρος Β' + 23 αρχιερείς.
• Εκκλησία της Ελλάδος: 24 μέλη (14,72%)
• Προκάθημενος: Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος Β' + 23 αρχιερείς.

---

2. Η «Μεσαία» Αντιπροσωπεία

• Εκκλησία της Κύπρου: 17 μέλη (10,43%)
• Προκάθημενος: Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β' + 16 αρχιερείς.

---

3. Οι «Μικρότερες» Αντιπροσωπείες (κάτω των 10 μελών)

Οι υπόλοιπες πέντε αντιπροσωπείες μαζί με τη Γραμματεία αποτελούσαν το 14,11% (23 από τους 163) των συμμετεχόντων:

• Εκκλησία της Αλβανίας: 7 μέλη (4,29%)
• Προκάθημενος: Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος + 6 αρχιερείς.
• Πατριαρχείον Ιεροσολύμων: 6 μέλη (3,68%)
• Προκάθημενος: Πατριάρχης Θεόφιλος Γ' + 5 αρχιερείς.
• Εκκλησία της Πολωνίας: 6 μέλη (3,68%)
• Προκάθημενος: Μητροπολίτης Σάββας + 5 αρχιερείς.
• Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας: 3 μέλη (1,84%)
• Προκάθημενος: Μητροπολίτης Ραστισλάβ + 2 αρχιερείς.
• Πανορθόδοξος Γραμματεία: 1 μέλος (0,61%)
• † ὁ Ελβετίας Ιερεμίας (επικεφαλής της Γραμματείας).

---

Ο κανονισμός της Συνόδου προέβλεπε ότι κάθε Αυτοκέφαλη Εκκλησία διέθετε μία (1) συλλογική ψήφο, ανεξάρτητα από το μέγεθος της αντιπροσωπείας της. Αυτό σημαίνει ότι η Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας (με 3 μέλη) είχε την ίδια ψηφοφορική ισχύ με το Οικουμενικό Πατριαρχείο ή την Εκκλησία της Σερβίας (με 25 μέλη), εξασφαλίζοντας την ισοτιμία των Εκκλησιών παρά τις πληθυσμιακές ανισότητες.

-----------------------------

 Βασική στατιστική σύνθεση της «Συνόδου»:

• Συμμετέχουσες Εκκλησίες: 10 από τις 14 Τοπικές Εκκλησίες (ποσοστό 71%)

• Αντιπροσώπευση Ορθοδόξων Χριστιανών: Ποσοστό σχεδόν 30%.

• Συμμετέχοντες Ορθόδοξοι Επίσκοποι: 162 συμμετείχαν από τους 350 που είχαν προσκληθεί (46%)

• Αντιπροσώπευση Ορθοδόξων Επισκόπων: 162 επί συνόλου 850 παγκοσμίως (19%)

• Συνολικός Αριθμός Ψηφισάντων Επισκόπων: 10 από τους 162 παριστάμενους επισκόπους (6%), ή 10 από τους 850 επισκόπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας (1.1%).

Αν συγκρίνουμε τα παραπάνω με τις αληθινά «άγιες και Μεγάλες Συνόδους» της Εκκλησίας, οι οποίες αναγνωρίστηκαν κατόπιν ως «Οικουμενικές», υπάρχει τεράστια διαφορά, ιδιαίτερα όσον αφορά τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι ἱεράρχες των πρώτων αιώνων ως προς τις μετακινήσεις τους και την επικοινωνία. Παραδείγματος χάριν, η Α’ Οικουμενική Σύνοδος είχε 325 θεοφόρους Πατέρες, η Δ’ Οικουμενική 630 Πατέρες και η Ζ’ 350 Πατέρες – όλοι αυτοί συμμετείχαν με δικαίωμα ψήφου.

Τί πήγε λοιπόν να δει ο κόσμος στην Κρήτη; Μία «Αγία και Μεγάλη Σύνοδο»; Μία ελεύθερη συνάθροιση Ορθοδόξων επισκόπων απ’ όλο τον κόσμο; Οι περισσότεροι δεν προσκλήθηκαν, και σχεδόν σε όλους όσοι προσήλθαν δεν δόθηκε η δυνατότητα ψήφου. Επομένως, τί πήγαν να δουν στην Κρήτη; «Μία σύνοδο Προκαθημένων με τις συνοδείες τους».

Η τελευταία αυτή φράση είναι η έκφραση που χρησιμοποίησε ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος για να χαρακτηρίσει τη σύναξη αυτή, την οποία παρακολούθησε και στην οποία ασκεί σφοδρή κριτική τώρα για τις καινοτομίες που εισήγαγε σε σχέση με την Πίστη μας. Η τραγική ειρωνεία είναι πώς, παρ’ όλους τους βαρύγδουπους ισχυρισμούς των διοργανωτών ότι η συνοδικότητα ήταν αυτή που είχε οδηγήσει σ’ αυτή τη διοργάνωση και ότι θα ήταν φανερή στην Κρήτη, στην πραγματικότητα επρόκειτο για μια νέα ανατολική έκφραση παπικού πρωτείου —των προκαθημένων— που πήρε κεντρική θέση επί σκηνής. Ενώ οι εκπρόσωποι του Οικουμενικού Πατριαρχείου πηγαινοέρχονταν στις λεωφόρους του Διαδικτύου εκθειάζοντας τη συνοδικότητα της προσυνοδικῆς διαδικασίας και της επικείμενης Συνόδου, οι Ιερές Σύνοδοι των ποικίλων Τοπικών Εκκλησιών μόλις άρχισαν να εξετάζουν το κατά πόσον ήταν ορθόδοξα τα κείμενα τα οποία γίνονταν δεκτά από τους Προκαθημένους τους χωρίς την έγκρισή τους. Αυτό δείχνει ότι η αποτυχία της «Συνόδου των Προκαθημένων με τις συνοδείες τους» είχε ήδη εξασφαλιστεί εκ των προτέρων.

Συνέντευξη του Επισκόπου Ξενοφώντα στην εφημερίδα «Sloboda» (Μέρος Β΄)

visit counter

Ε: Ο Επίσκοπος Αρτέμιος ανέφερε ότι το Συμβούλιο της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν τον ήθελε στην Επαρχία Ράσκα-Πριζρέν (ERP), και σε αντάλλαγμα, διώκοντάς τον, την διέδωσε σε όλο τον κόσμο. Πόσο δύσκολο είναι να διοικείς μια Επισκοπή που διαθέτει κατακόμβες σε πολλές ηπείρους; Α: Πρόκειται για πρόκληση, έναν μεγάλο σταυρό και μια τεράστια ευθύνη. Οφείλουμε να διατηρήσουμε όσα μας άφησαν παρακαταθήκη οι Απόστολοι και οι άγιοι πρόγονοί μας άθικτα και να τα παραδώσουμε στους απογόνους μας.

Ε: Η Επισκοπή στην Εξορία διαθέτει μόνο ένα μοναστήρι στις Ηνωμένες Πολιτείες – τη Μονή των Αγίων Σέρβων Φωτιστών στο Μίσιγκαν. Έχετε τη δυνατότητα να επεκτείνετε την αποστολή σας; Α: Δεν επιβληθήκαμε ποτέ σε κανέναν, αλλά μεταβήκαμε όπου μας καλούσαν οι πιστοί. Η αποστολή στο Κολόμπους, όπου η Θεία Λειτουργία τελείται καθημερινά, διατηρείται και προχωρά με τη συμμετοχή πιστών διαφόρων εθνοτικών καταβολών.

Ε: Αντιμετωπίζει η εν εξορία Επισκοπή προβλήματα με τις κρατικές και τις «επίσημες» εκκλησιαστικές αρχές στις περιοχές όπου διατηρεί κατακόμβες; Α: Υπάρχουν πολλά προβλήματα και δολιοφθορές, από την απαγόρευση παρουσίας στην Έκθεση Βιβλίου του Βελιγραδίου έως την πρόσφατη απέλαση του Αρχιμανδρίτη Προχόρου από τις κατακόμβες στο Ντουσάνοβο. Εμείς πράττουμε το καθήκον μας και αφήνουμε τον ελεήμονα Θεό να αποδώσει δικαιοσύνη.

Ε: Διατηρείτε επαφές με το Πατριαρχείο Βελιγραδίου και ποιες ήταν οι προϋποθέσεις που έθετε ο αείμνηστος Επίσκοπος Αρτέμιος για την υπέρβαση του σχίσματος; Α: Δεν έχουμε καμία απολύτως επαφή. Βασική προϋπόθεση για την άρση του διχασμού είναι η καταδίκη του οικουμενισμού και η αποχώρηση από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, καθώς και η ακύρωση όλων των αντικανονικών αποφάσεων που αφορούν τον Επίσκοπο Αρτέμιο.

Ε: Τι σημαίνει αυτή η εκκλησιαστική κατάσταση για τους πιστούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην Αμερική; Α: Αποδεικνύει ότι δεν έχουν χαθεί όλα και ότι το λάβαρο του Αγίου Σάββα και η Αλήθεια δεν έχουν προδοθεί. Όποιος το επιθυμεί είναι ευπρόσδεκτος να αγωνιστούμε από κοινού για να διαφυλάξουμε την Ορθόδοξη πίστη.

Ε: Πώς εξηγείτε στα κηρύγματά σας το πλαίσιο με το οποίο αναφέρεσθε στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και στο Πατριαρχείο Βελιγραδίου; Α: Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η αγία τοπική Εκκλησία μας, ενώ το Πατριαρχείο Βελιγραδίου αποτελεί δυστυχώς συνώνυμο εθνικής και θρησκευτικής προδοσίας. Ακολουθούμε τον Άγιο Ιουστίνο (Πόποβιτς) κάνοντας αυτή τη σαφή διάκριση.

Ε: Πέρα από τις συνοδικές κατηγορίες περί σχίσματος, η Εξορία χαρακτηρίζεται συχνά και ως αίρεση. Με ποιον τρόπο ενισχύετε τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία; Α: Ευελπιστούμε να διατηρήσουμε ακέραιη τη μαρτυρία της Αλήθειας και της Ορθόδοξης Εκκλησίας Του. Το Πατριαρχείο Βελιγραδίου ομολογεί τον οικουμενισμό, ενώ εμείς ομολογούμε την πίστη στη Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία.

Ε: Πώς ορίζετε τον οικουμενισμό και σε ποιο βαθμό συνιστά απόκλιση από τη διδασκαλία της Εκκλησίας; Α: Σύμφωνα με τον Όσιο Ιουστίνο του Τσέλιε, ο οικουμενισμός είναι παναίρεση, μια αίρεση υπέρτερη όλων των άλλων που εσωκλείει όλες τις προηγούμενες. Αντιβαίνει στην ορθόδοξη διδασκαλία διότι ισχυρίζεται ότι η ανάμειξη της λάσπης των αιρετικών με το κρασί της Ορθοδοξίας παράγει κάτι καλύτερο.

Ε: Πώς μπορούν οι πιστοί να αναγνωρίσουν αυτές τις καινοτομίες στην τέλεση της Θείας Λειτουργίας; Α: Οι πιστοί οφείλουν να γνωρίζουν ότι δεν επιτρέπεται να συμπροσεύχονται με ετεροδόξους ούτε να προσκαλούν μη Ορθόδοξους κληρικούς. Οι νεωτεριστές έχουν προκαλέσει πρωτοφανή σύγχυση εισάγοντας χάος και αυθαιρεσία στην αιώνια τάξη της Θείας Λειτουργίας.

Ε: Σε ποιο βαθμό τα μέσα ενημέρωσης, η πολιτική και η ηγεσία της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας διαστρεβλώνουν τις έννοιες του Αγίου Σάββα και της καθολικότητας; Α: Σήμερα η αλήθεια καταπατείται ακόμη και στα ιερά θυσιαστήρια, και ο άνθρωπος δεν θεωρεί πλέον τίποτα ιερό. Ας κρατήσουμε τον Άγιο Σάββα και τις παραδόσεις μας, γνωρίζοντας ότι η τελική νίκη ανήκει στον Θεό.

Ε: Σημαίνει η κατάσταση αυτή ότι η Σερβία δεν είναι κοσμικό κράτος ούτε η Εκκλησία ελεύθερη; Α: Απολύτως! Η ερώτησή σας εμπεριέχει ήδη την απάντησή μου.

Ε: Θεωρείτε ότι οι πιστοί έχουν ανάγκη πολιτικών συμβουλών από την Εκκλησία; Α: Η αληθινή Εκκλησία του Θεού δεν ασχολείται με την τρέχουσα κομματική πολιτική, αλλά ως στοργική μητέρα οφείλει να φροντίζει τον λαό της και να υπερασπίζεται ό,τι παρέμεινει ιερό και τιμητικό.

Ε: Πώς βλέπετε την κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια; Α: Το Κόσοβο και τα Μετόχια πρέπει να αποτελούν τη διαρκή σκέψη κάθε Σέρβου, συνδυάζοντας τη σκέψη με έργα, μετάνοια και προσευχή, ώστε να μην μείνουμε στην ιστορία ως η γενιά που παρέδωσε τα ιερότερα χώματά μας.

Ε: Πώς σχολιάζετε τη σιωπή της επίσημης Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας για το Κοσσυφοπέδιο; Α: Η ηχηρή σιωπή του Πατριαρχείου Βελιγραδίου και η απροκάλυπτη συνεργασία του με το εκφυλισμένο καθεστώς της Σερβίας τα λέει όλα για αυτή την ντροπή.

Ε: Πόσο ρεαλιστική είναι η δημιουργία μιας «Ορθόδοξης Εκκλησίας του Κοσσυφοπεδίου» μετά τη χορήγηση αυτοκεφαλίας στη MOC; Α: Η απαράδεκτη απόφαση να παραδώσουμε τους ιερούς μας τόπους σχολιάζεται δύσκολα. Ο διαμελισμός της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας μόλις άρχισε, και ή θα ξυπνήσουμε ή θα εξαφανιστούμε.

Ε: Πώς οραματίζεστε την Επαρχία στην Εξορία σε είκοσι χρόνια; Α: Θεού θέλοντος, μέσα στην ενωμένη και θριαμβεύουσα Εκκλησία, σε μια μετανοημένη, ενωμένη και αγιασμένη Σερβία.

Ε: Γιατί δεν υπήρξε άμεση υποστήριξη από την Εξορία στις πρόσφατες φοιτητικές και πολιτικές διαμαρτυρίες στη Σερβία; Α: Δεν ασχοληθήκαμε με την καθημερινή πολιτική ούτε προχωρήσαμε σε εμπρηστικές δηλώσεις. Ωστόσο, η Επισκοπή μας δεν παρέλειψε να προειδοποιήσει για το εκφυλισμένο, αντιλαϊκό και κατοχικό καθεστώς που ωθεί τη Σερβία στην καταστροφή.

Τα Άρθρα του Κειμένου «Σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς τον υπόλοιπο Χριστιανικό Κόσμο», οι συνελεύσεις του Π.Σ.Ε και οι Θεολογικοί διάλογοι.

visit counter

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Εισαγωγικά

Προκειμένου να αντιληφθούμε την πορεία της προετοιμασίας της Συνόδου της Κρήτης και να κωδικοποιήσουμε ό,τι αναλύσαμε σε προηγούμενα άρθρα για τις Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε και των θεολογικών διαλόγων, παρουσιάζουμε τα άρθρα του κειμένου «Σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς τον υπόλοιπο Χριστιανικό Κόσμο», σημειώνοντας για κάθε άρθρο από τι επηρεάστηκε μέχρι την τελική του διαμόρφωση.

Με το άρθρο αυτό κλείνει και το δεύτερο μέρος της εργασίας για τους θεολογικούς διαλόγους. Ένα μέρος των βιβλιογραφικών πηγών που χρησιμοποιήθηκαν αναφέρθηκαν σε κάθε άρθρο. Συμπληρωματική βιβλιογραφία θα παρουσιάσουμε στο τέλος της εργασίας.

Το τρίτο μέρος που ετοιμάζουμε (και θα δημοσιευτεί μελλοντικά),  θα έχει  ως περιεχόμενο  τον  αναλυτικό σχολιασμό όλων των κειμένων της Συνόδου της Κρήτης και την νέα εκκλησιολογία που εισήγαγε.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

 

---

ΑΡΘΡΟ 1

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, ως η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, πιστεύει ότι κατέχει κύρια θέση στην προώθηση της χριστιανικής ενότητας.

Συνδέσεις με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.): Άμστερνταμ 1948 (ίδρυση Π.Σ.Ε.), Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 2

Η ενότητα της Εκκλησίας θεμελιώνεται στην ίδρυσή της από τον Κύριο, στην κοινωνία μέσα στην Αγία Τριάδα και στα μυστήρια, και εκφράζεται μέσω της αποστολικής διαδοχής.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), άρθρα 2, 3.3, 4.4 · Άρθρο-βάση του Καταστατικού του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: «Πίστη, μυστήρια, ενότητα της Εκκλησίας» (Μπάρι 1987), Συμφωνία Μπαλαμάντ (1993), «Οι εκκλησιολογικές και κανονικές συνέπειες της Ουνίας» (–1998, Βαλτιμόρη 2000).

---

ΑΡΘΡΟ 3

Η ευθύνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ενότητα εκφράστηκε από τις Οικουμενικές Συνόδους· προβλήθηκε ο άρρηκτος δεσμός της ορθής πίστης και της μυστηριακής κοινωνίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Ε΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 2015), Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998).

---

ΑΡΘΡΟ 4

Η Ορθόδοξη Εκκλησία καλλιέργησε διάλογο με όσους αποχώρησαν από αυτήν, πρωτοστάτησε στη σύγχρονη αναζήτηση τρόπων αποκατάστασης της ενότητας και συμμετείχε στην Οικουμενική Κίνηση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 5

Οι σύγχρονοι διμερείς θεολογικοί διάλογοι και η συμμετοχή στην Οικουμενική Κίνηση βασίζονται στη συνείδηση της Ορθοδοξίας για τον τελικό στόχο της ενότητας όλων των Χριστιανών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών.

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986 (εντολή διεξαγωγής διαλόγων).

---

ΑΡΘΡΟ 6

Η Ορθόδοξη Εκκλησία αποδέχεται την ιστορική ονομασία των ετεροδόξων, αλλά πιστεύει ότι οι σχέσεις πρέπει να στηρίζονται στην όσο το δυνατόν ταχύτερη αποσαφήνιση του εκκλησιολογικού ζητήματος, των μυστηρίων, της χάριτος και της ιερωσύνης.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950).

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί (Μπάρι 1987, Μπαλαμάντ 1993, Freising, ), Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί (έναρξη 1981, Δαμασκός, Κρήτη 2003), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (έναρξη 1986).

---

ΑΡΘΡΟ 7

Όλες οι κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες συμμετέχουν ενεργά σε επίσημους θεολογικούς διαλόγους και σε διάφορους εθνικούς, περιφερειακούς και διεθνείς διαχριστιανικούς οργανισμούς.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε.,

---

ΑΡΘΡΟ 8

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν παραγνωρίζει τις δυσκολίες του διαλόγου, αναμένει την επίσταση του Αγίου Πνεύματος, το οποίο ευχήθηκε «ίνα πάντες εν ώσιν» (να είναι όλοι ένα).

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Κείμενα Επιτροπής «Πίστη και Τάξη».

Θεολογικοί Διάλογοι: Όλα τα κείμενα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 9

Οι σύγχρονοι διμερείς θεολογικοί διάλογοι, κηρυχθέντες από Πανορθόδοξες Διασκέψεις, εκφράζουν την ομόθυμη απόφαση όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986 (κήρυξη διαλόγων).

---

ΑΡΘΡΟ 10

Τα προβλήματα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών δεν αποτελούν επαρκή αιτιολόγηση για μονομερή ανάκληση· η αποχώρηση αποφεύγεται.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: Μπαλαμάντ 1993, Βαλτιμόρη 2000 (οι Ορθόδοξοι δήλωσαν τα όσα είχαν συμφωνηθεί στο Μπαλαμάντ «ως μη γενόμενα»), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι: Σιμπίου (Καλβινιστές) (πλήρης διαφωνία επί της «αγιότητας της Εκκλησίας»).

---

ΑΡΘΡΟ 11

Η μεθοδολογία των διαλόγων στοχεύει στη λύση θεολογικών διαφορών και στην αναζήτηση κοινών στοιχείων, προϋποθέτει όμως την ενημέρωση του πληρώματος της Εκκλησίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί (Μπάρι 1987, Μπαλαμάντ 1993, Ariccia), Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί (Δαμασκός, Κρήτη 2003), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (Σαμπεζύ 1986, Ελβετία 1988, Σιμπίου).

---

ΑΡΘΡΟ 12

Κοινός σκοπός των διαλόγων είναι η τελική αποκατάσταση της ενότητας· η διαφορετικότητα των προβλημάτων προϋποθέτει διαφοροποίηση της μεθοδολογίας, όχι όμως του σκοπού.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών».

Θεολογικοί Διάλογοι: Όλα τα κείμενα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 13

Επιβάλλεται προσπάθεια συντονισμού του έργου των Διορθόδοξων Θεολογικών Επιτροπών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998).

---

ΑΡΘΡΟ 14

Η ολοκλήρωση ενός θεολογικού διαλόγου επιτυγχάνεται με την ολοκλήρωση του έργου της Μεικτής Θεολογικής Επιτροπής και κηρύσσεται λήξασα με πανορθόδοξη απόφαση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 15

Η πανορθόδοξη απόφαση για την αποκατάσταση της εκκλησιαστικής κοινωνίας βασίζεται στην ομοφωνία όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 16

Ένα από τα κύρια όργανα της Οικουμενικής Κίνησης είναι το Π.Σ.Ε.· ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες υπήρξαν ιδρυτικά μέλη, ενώ όλες έγιναν μέλη του.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 17

Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες-μέλη συμμετέχουν πλήρως και ισοτίμως στο Π.Σ.Ε.· έγινε αποδεκτή η σύσταση Ειδικής Επιτροπής για την Ορθόδοξη συμμετοχή.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Διορθόδοξη Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998), Μόνιμη Επιτροπή Συνεργασίας και Συναίνεσης, καθώς και η ενσωμάτωση κριτηρίων στο Καταστατικό και στον Κανονισμό λειτουργίας του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 18

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αποδέχεται καθόλου την ιδέα της «ισότητας των Ομολογιών» ούτε την ενότητα ως διαομολογιακή προσαρμογή.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Άρθρο-βάση του Καταστατικού του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (όλα τα κείμενα των Μεικτών Επιτροπών).

---

ΑΡΘΡΟ 19

Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες θεωρούν ως απαραίτητο όρο της συμμετοχής στο Π.Σ.Ε. το Άρθρο-βάση του Καταστατικού του· οι εκκλησιολογικές προϋποθέσεις της Δήλωσης του Τορόντο είναι κεφαλαιώδους σημασίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άρθρο-βάση Καταστατικού Π.Σ.Ε., Δήλωση του Τορόντο (1950), άρθρα 2, 3.3, 4.4.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 20

Οι προοπτικές των θεολογικών διαλόγων καθορίζονται με βάση τις αρχές της ορθόδοξης εκκλησιολογίας και τα κανονικά κριτήρια της εκκλησιαστικής παράδοσης.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι, Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί.

---

ΑΡΘΡΟ 21

Η Ορθόδοξη Εκκλησία επιθυμεί την ενίσχυση του έργου της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη»· εκτιμά θετικά τα θεολογικά κείμενα που έχει εκδώσει.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Επιτροπή «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order), Κείμενα BEM (Baptism, Eucharist, Ministry, 1982), «The Church: Towards a Common Vision» (2013).

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 22

Η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί καταδικαστέα κάθε διάσπαση της ενότητας· η διατήρηση της γνήσιας πίστης διασφαλίζεται μέσω του συνοδικού συστήματος.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986, Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 23

Η Ορθόδοξη Εκκλησία κρίνει αναγκαίο ο διάλογος να συνοδεύεται από μαρτυρία αμοιβαίας κατανόησης και αγάπης, με αποκλεισμό κάθε πράξης προσηλυτισμού.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Επιτροπή «Πίστη και Τάξη».

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: Συμφωνία Μπαλαμάντ (1993, απαγόρευση προσηλυτισμού), όλα τα κείμενα των Μεικτών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 24

Η κίνηση προς αποκατάσταση της ενότητας λαμβάνει νέες μορφές· είναι απαραίτητη η συνέχιση της μαρτυρίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας με βάση την αποστολική παράδοση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Πόρτο Αλέγκρε 2006, Χαράρε 1998, καθώς και όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι, Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί (συνέχεια και προοπτικές).

----------------------------------------------------------------------------------

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

Α. Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.)

Το Π.Σ.Ε. είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός στον οποίο συμμετέχουν διάφορες Χριστιανικές Εκκλησίες με σκοπό τον διάλογο και τη συνεργασία.

• Γενικές Συνελεύσεις: Είναι τα μεγάλα παγκόσμια συνέδρια του Π.Σ.Ε. που γίνονται κάθε λίγα χρόνια (Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006).
• Δήλωση του Τορόντο (1950): Το πιο σημαντικό κείμενο για τη συμμετοχή των Ορθοδόξων στο Π.Σ.Ε.
• Επιτροπή «Πίστη και Τάξη»: Επίσημη ομάδα του Π.Σ.Ε. που μελετά θεολογικά το πώς μπορούν να ενωθούν οι Χριστιανοί. Σημαντικά κείμενά της: το BEM (1982) και το «Η Εκκλησία: Προς ένα κοινό όραμα» (2013).
• Περιφερειακά Όργανα: Τοπικά συμβούλια συνεργασίας Εκκλησιών ανά περιοχή (Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Αφρική).

Β. Πανορθόδοξες Προσυνοδικές Διασκέψεις

Συναντήσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών για να προετοιμάσουν κοινές αποφάσεις και τη Μεγάλη Σύνοδο.

• Ρόδος (1961): Αποφασίστηκε επίσημα η Ορθόδοξη Εκκλησία να συμμετέχει στις προσπάθειες για τη χριστιανική ενότητα (Οικουμενική Κίνηση).
• Γενεύη (1968), Αντίς Αμπέμπα (1971), Σαμπεζύ (1976 & 1982): Συναντήσεις προετοιμασίας και θεολογικών διευκρινίσεων.
• Σαμπεζύ (1986): Πολύ σημαντική συνάντηση. Ετοίμασε το βασικό κείμενο για τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο και καθόρισε πώς θα γίνονται οι διάλογοι.

·         Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998): Αποφασίστηκε να φτιαχτεί μια Ειδική Επιτροπή για να εξετάσει τους όρους συμμετοχής των Ορθοδόξων στο Π.Σ.Ε.

• Σαμπεζύ (2015): Επικαιροποίησε και ανανέωσε το κείμενο του 1986.

Γ. Διάλογοι μεταξύ δύο Πλευρών (Διμερείς Θεολογικοί Διάλογοι)

Διμερείς Θεολογικοί Διάλογοι και Π.Σ.Ε.

Ορθόδοξοι — Καθολικοί

·         1980: Έναρξη επίσημου διαλόγου.

·         Μπάρι (1987): Εστίαση στην κοινή πίστη και στα μυστήρια.

·         Μπαλαμάντ (1993): Συμφωνία για το ζήτημα της Ουνίας, αναγνώριση αμοιβαία ως «αδελφές Εκκλησίες» και απαγόρευση της αναβάπτισης.

·         Ariccia (1997-1998): Περαιτέρω διαπραγματεύσεις για τις συνέπειες της Ουνίας.

Η συνάντηση στην Αρίτσια (1997-1998) αποτέλεσε κρίσιμο σταθμό στον επίσημο θεολογικό διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών, με αποκλειστικό αντικείμενο την εξέταση των εκκλησιολογικών και κανονικών συνεπειών της Ουνίας σε συνέχεια της συμφωνίας του Μπαλαμάντ. Παρά τις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών γύρω από την κανονική θέση και τη νομιμότητα των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών (Ουνιτικών), οι έντονες διαφωνίες που αναδείχθηκαν απέτρεψαν την οριστική έγκριση του κειμένου εργασίας, οδηγώντας τον διάλογο σε τέλμα και αναγκάζοντας τα εμπλεκόμενα μέρη σε μακροχρόνιες μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

·         Βαλτιμόρη (2000): Απόρριψη των προηγούμενων συμφωνιών του Μπαλαμάντ από την ορθόδοξη πλευρά.

Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί

·         1981: Έναρξη διαλόγου.

·         Κρήτη (2003): Εξέταση θεμάτων που αφορούν τη Σωτηρία, τη Θεία Χάρη και τη συνεργασία μεταξύ Θεού και ανθρώπου.

Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (Καλβινιστές)

·         1986: Έναρξη συζητήσεων στο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ.

·         Σιμπίου: Συζήτηση γύρω από την «αγιότητα της Εκκλησίας», η οποία κατέληξε σε πλήρη διαφωνία.

Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί

·         Βασική Θεματολογία: Διεξαγωγή συζητήσεων για θεμελιώδη δογματικά θέματα, όπως ο Τριαδικός Θεός, η φύση του Χριστού και η φύση της Εκκλησίας.

Αποχωρήσεις από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.)

·         Εκκλησία της Γεωργίας (1997): Αποχώρησε λόγω έντονων διαφωνιών με την πορεία και τις θέσεις του συμβουλίου.

·         Εκκλησία της Βουλγαρίας (1998): Αποχώρησε επίσης επικαλούμενη διαφωνίες επί οικουμενικών ζητημάτων.

Δ. Αποχωρήσεις από το Π.Σ.Ε.

Ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες αποφάσισαν να αποχωρήσουν από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών λόγω διαφωνιών:

• Εκκλησία της Γεωργίας (1997)
• Εκκλησία της Βουλγαρίας (1998)