ΟΤΑΝ Ο π.ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΖΗΣΗΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΤΑΝ ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΙΟΥΣΤΙΝΟ ΠΟΠΟΒΙΤΣ

visit counter

Αν κάποιος ξεφυλίσσει τον τόμο 9, τεύχος Β’ του περιοδικού Κληρονομία (Δημοσίευμα Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη, Ιούλιος 1977) θα βρει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον, όσο και επίκαιρο, άρθρο (σ. 433-460) του υφηγητού, τότε, του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεοδώρου Ν. Ζήση, το οποίο επιγράφεται:

 

ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΙΜ. ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΠΟΠΟΒΙΤΣ

 

(Επιβαλλομένη απάντησις)

 

Ο π. Θεόδωρος Ζήσης απαντά στις κατηγορίες του π. Ιουστίνου Πόποβιτς για τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην προπαρασκευή της Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας, τις οποίες διετύπωσε σε σχετικό υπόμνημά του προς την Ιεραρχία της Σερβικής Εκκλησίας. Ο π. Θ.Ζ. ανασκευάζει τις αιτιάσεις του π. Ιουστίνου, κάνοντας μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία και την προσφορά του Οικουμενικού Πατριαρχείου και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Καταφέρεται εναντίον του Ελλαδικού Αυτοκεφάλου, αναφέρεται στην έκπτωση της θεολογίας στον ελλαδικό χώρο και τονίζει ότι “την Ορθοδοξίαν επροστάτευσε το Οικουμενικόν Πατριαρχείον και εις τον χώρον των χειμαζομένων πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής, όπου αι ξέναι προπαγάνδαι ήσκουν εντόνως τον προσηλυτισμόν”. 

Ο π. Θ.Ζ. κρίνει ως “αβάσιμες” τις κατηγορίες του π. Ιουστίνου Πόποβιτς για το Οικουμενικό Πατριαρχείο και αποδίδει την “άδικο κριτική” του π. Ιουστίνου σε παρερμηνεία της στάσης του Πατριαρχείου έναντι του Μοναχισμού και σε “ελλιπή και εσφαλμένη πληροφόρηση” του π. Ιουστίνου. 

Ο π. Θεόδωρος Ζήσης αναδεικνύεται μέσα από τις σελίδες του άρθρου μέγας πρόμαχος όλης της “πολιτικής” (διάβαζε εκκλησιαστικής) γραμμής του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας, ο οποίος “αναθεματίζεται” από τους “αντιοικουμενιστές” τότε και σήμερα, είναι, κατά τον π. Θ. Ζήση, μια προσωπικότης “που εγράφη χρυσοίς γράμμασιν εις τας σελίδας της ορθοδόξου ιστορίας”. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και επί Πατριάρχου Δημητρίου “πορεύεται επί της οδού αυτής της απαραχαράκτου τηρήσεως της Ορθοδοξίας”. Και για να το κάνει σαφέστερο αυτό ο π. Θ.Ζ. παραπέμπει σε ομιλία του Φιλαδελφείας Βαρθολομαίου (νυν Οικουμενικού Πατριάρχου) κατά την Κυριακή της Ορθοδοξίας του 1976, σε συνέντευξη του Τρανουπόλεως Δαμασκηνού (μετέπειτα Ελβετίας και νυν Αδριανουπόλεως) σε ιταλικό περιοδικό, και, τέλος, σε κήρυγμα του μακαριστού Χαλκηδόνος Μελίτωνος, ο οποίος προέβη σε διάκριση μεταξύ ανατολικής και δυτικής ευσέβειας.

Στο εν λόγω άρθρο του ο π. Θ.Ζ. χαρακτηρίζει την Μόσχα ως “νεοπαπιστική”! Γράφει επί λέξει: “Και σήμερον όμως η Μόσχα είναι το μοναδικόν παράδειγμα αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας, που δεν συμμορφούται προς την κοινήν των Ορθοδόξων γραμμήν, αλλ΄επιβάλλει κατά νεοπαπιστικόν τρόπον ό,τι αυτή θεωρεί ως ορθόν.

 

Στα Επιλεγόμενα του άρθρου του ο π. Θ.Ζ. συνοψίζει την επιχειρηματολογία του:

 Είχε δικαίωμα και καθήκον ο π. Ιουστίνος να εκφράση τας απόψεις του περί της “Μεγάλης Συνόδου” και περί των ενεργειών προσώπων που εργάζονται δια την προπαρασκευήν της. Έπραξεν όμως κακώς με το να στήση εις το εδώλιον του κατηγορουμένου την Εκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως. Όλαι αι αποφάσεις λαμβάνονται δημοκρατικώς και συνοδικώς, καθιστώσαι ούτω συνυπευθύνους όλας τας Ορθοδόξους Εκκλησίας. Ώφειλε δια τούτο να τρίξη τους οδόντας προς όλας τας κατευθύνσεις, και προς την ιδικήν του Εκκλησίαν ακόμη, εκπρόσωποι της οποίας μετέχουν πάντοτε των σχετικών συσκέψεων, και όχι να φορτώνη τα πάντα εις τους ώμους της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, εις ήν στενοκάρδως ουδέν αγαθόν βλέπει. Ασφαλώς δεν επιθυμεί να καμφθούν τα γόνατα του ιστορικού αυτού της Ορθοδοξίας Κέντρου. Αυτό θα απετέλη πλήγμα βαρύτατον, διότι το γκρέμισμα αυτού του στύλου θα αποδυναμώση και τα άλλα εδραιώματα, τους άλλους θεσμούς.

Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, φορτωμένον με την πείραν των αιώνων, απέδειξεν ότι είναι ικανόν να διατηρήση την ενότητα της Ορθοδοξίας μέσα εις την πολλαπλότητα των εθνικών ιδιορρυθμιών και να αναπτύξη τον ορθόδοξον πολιτισμόν, βασικόν γνώρισμα του οποίου είναι αυτή ακριβώς η πολλότης, η ποικιλία, η δημοκρατικότης. Ποία άλλη Ορθόδοξος Εκκλησία θα ημπορούσε να αναλάβη αυτόν τον ρόλον, χωρίς τον κίνδυνον της διαιρέσεως, όχι μόνον εκ της απουσίας της ιστορικής εμπειρίας, αλλά και εκ της καινοτόμου αυτής αλλαγής ως και εκ του ενδεχομένου εξάρσεως εθνοφυλετικών τάσεων;

 

---------------------------------------------------------------------------------------

 

ΣΧΟΛΙΑ

Ο π. Θεόδωρος Ζήσης διαφοροποιήθηκε από τον Όσιο Ιουστίνο Πόποβιτς σε ένα συγκεκριμένο άρθρο που δημοσιεύθηκε το 1977 στο περιοδικό «Κληρονομία» (τόμος 9, τεύχος Β', Ιούλιος 1977), με τίτλο:

«ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΙΜ. ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΠΟΠΟΒΙΤΣ (Επιβαλλομένη απάντησις)»

Σε αυτό το άρθρο (σελίδες 433-460), ο π. Θεόδωρος Ζήσης απαντούσε στις κατηγορίες που είχε διατυπώσει ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς προς την Ιεραρχία της Σερβικής Εκκλησίας σχετικά με τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην προπαρασκευή της Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας.

Συγκεκριμένα, ο π. Ζήσης:

Χαρακτήριζε «αβάσιμες» τις κατηγορίες του Οσίου Ιουστίνου κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου

Απέδιδε την «άδικο κριτική» του Οσίου σε «παρερμηνεία» της στάσης του Πατριαρχείου έναντι του Μοναχισμού και σε «ελλιπή και εσφαλμένη πληροφόρηση»

Υπερασπιζόταν τον Πατριάρχη Αθηναγόρα, τον οποίο χαρακτήριζε «προφητική μορφή» με το όνομά του «καταχωρημένο στις χρυσές δέλτους της ορθοδόξου ιστορίας»

Χαρακτήριζε τη Μόσχα ως «νεοπαπιστική»

Αυτό το άρθρο αναδημοσιεύθηκε αργότερα στο βιβλίο του π. Ζήση «Κωνσταντινούπολη και Μόσχα» (εκδόσεις Βρυέννιος, 1989 και 1992).

Ωστόσο, ο π. Θεόδωρος Ζήσης αργότερα μετανόησε δημοσίως για αυτή του τη στάση. Τον Απρίλιο του 2011, στο αρχονταρίκι του ιερού ναού Αγίου Αντωνίου Θεσσαλονίκης, δήλωσε:

«Όντως τότε αδίκησα τον Γέροντα τότε και άγιο τώρα πατέρα Ιουστίνο Πόποβιτς και του απέδωσα ενδεχομένως προθέσεις τις οποίες δεν είχε. Ζητώ συγγνώμην για κείνο το νεανικό μου ατόπημα... Εγώ άλλαξα γραμμή κι ακολουθώ τώρα τη γραμμή του Γέροντος Ιουστίνου Πόποβιτς. Τότε τον κατέκρινα, τώρα ακολουθώ τη γραμμή του Γέροντος Ιουστίνου Πόποβιτς.»

Η διαφοροποίηση αφορούσε κυρίως τη στάση απέναντι στον Οικουμενισμό και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με τον π. Ζήση τότε να υπερασπίζεται το Πατριαρχείο και να κρίνει αρνητικά τον Όσιο Ιουστίνο, ενώ αργότερα αναγνώρισε το λάθος του και ακολούθησε τη γραμμή του Οσίου.

Σχολιασμός των παραπάνω απόψεων υπάρχει στο άρθρο του π.Α.Αγγελακόπουλου Ἡ ἔξοδος τοῦ π. Θεοδώρου Ζήση ἀπό τό οἰκουμενιστικό περιβάλλον τοῦ Φαναρίου, που δημοσιεύεται στο link.

https://aktines.blogspot.com/2015/07/blog-post_618.html

 

---------------------------------------------------------------------

Ὀ πατήρ Θεόδωρος Ζήσης καί ὀ ἄγιος Ίουστῖνος ὀ Πόποβιτς

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΣΤΗΡ ΕΦΕΣΣΟΥ-τ.31

 Τό κατωτέρω κείμενον ἐγράφη ἀρχάς Μαΐου τοῦ 2007,ὡς πρόλογος νέας ἐπανεκδόσεως τοῦ γνωστοῦ Ὑπομνήματος τοῦ π.Ἰουστίνου Ποποβιτς.

Δέν ἐδημοσιεύθη διότι ὁ γράφων ἔλαβεν προφορικάς ὑποσχέσεις ἀπό τόν π.Θ.Ζ (μέσω τοῦ λογίου ἀγιορείτου μοναχοῦ π. Νικοδήμου Μπιλάλη, ὁ ὀποίος συνήντησεν τόν π.Θ.Ζ , εἴς τό γραφεῖον του εἰς τήν Θεολογικήν Σχολήν τήν 11ην Μαιου 2007 καί ὥραν 7.30 μ.μ) ὅτι θά ἔγραφεν ἐπιστολήν καταδικάζοντας τό κατάπτυστον κείμενόν του , κατά τοῦ π.Ἰουστίνου Πόποβιτς καί θά ἐζητοῦσε δημοσίως συγγνώμην ἀπό τόν νέον ἅγιον μας.

Δυστυχῶς μετά ἀπό τέσσερα ἔτη καί ἀφοῦ διάφοροι ’’ὀπαδοί’’ τοῦ  ουνῖτου έπισκόπου π.Ἀθανασίου Γιέβτιτς τοῦ ἐπετέθησαν μέσῳ τοῦ διαδικτύου  ,τότε ἀπεφασισεν νά ζήτηση «συγνώμη», ἀπό τό ἀρχονταρίκι τοῦ Ι.Ν Ἁγίου Ἀντωνίου Θέσ/νίκης.Ἡ ἐνέργεια ὅμως αὐτή δέν εἶναι ἀρκετή ,οὔτε ἀποκαθίσταται  ἡ ἄγρια οἰκουμενιστική του κριτική ,ἡ ὁποία παραμένει ἀκόμη τυπωμένη καί διεσπαρμένη διεθνῶς εἰς βιβλιοθήκας και μονάς αλλά καί εἰς τό Βατικανόν!Αὐτά διά τήν ἱστορίαν

 

ΠΡΟΛΟΓΟC

 

Πρό τριακονταετίας ὁ πανοσιολογιώτατος καί ἤδη μακαριστός ἀρχιμανδρίτης π. Ἰουστῖνος Πόποβιτς, τέως καθηγητής Δογματικῆς εἰς τήν Θεολογικήν Σχολήν Βελιγραδίου, ἐξ ἀφορμῆς τῆς σχεδιαζομένης συγκλήσεως τῆς «Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» ὑπέβαλεν εἰς τήν Ἱεράν Σύνοδον τῆς Σερβικῆς Ἐκκλησίας τό παρόν ὑπόμνημα.

Ἐκ μέρους τοῦ «θιγομένου» Φαναρίου ἀπήντησαν οἱ ἑπόμενοι: α)ὁ οἰκουμενιστής μητροπολίτης Χαλκηδόνος καί ἀρχιτέκτονας τῆς ἄρσεως τῶν ἀναθεμάτων τοῦ 1965, Μελίτων, β) ὁ ἐπίσκοπος Διοκλείας Μάξιμος, καί ὁ νεαρός τότε καί πολλά ὑποσχόμενος ὑφηγητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Θεόδωρος Ζήσης. Ὅπως ὀρθῶς ἔγραψεν ὁ θεολόγος κ. Ἀριστοτέλης Δελήμπασης, «τῶν δύο τελευταίων οἱ λόγοι βασίζονται εἰς τούς τοῦ πρώτου, ἁπάντων δέ (οἱ λόγοι) στεροῦνται ἐπιχειρημάτων καί πειθοῦς, ἀποτελοῦντες ἐπαίσχυντον ὑπεκφυγήν, ἤτις δηλοῖ ἀτολμίαν ὁμολογίας τῆς ἀληθείας». (Περιοδικόν “Καλή Ὁμολογία”, Ἀθῆναι 1/1/1979,2). 

Θέλοντες νά ἐπανορθώσωμεν τήν ἄδικον κριτικήν εἰς βάρος τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ὁμολογητοῦ τῆς Πίστεώς μας, θά ἀναφερθοῦμεν εἰς τό ἄρθρον τό ὁποῖον, ἔγραψεν ὁ ἤδη πρωτοπρεσβύτερος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί Καθηγητής τοῦ Α.Π.Θ. π. Θεόδωρος Ζήσης μέ τίτλον «Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον καί ὁ Ἀρχιμ. Ἰουστίνος Πόποβιτς-ἐπιβαλλομένη ἀπάντησις» (Περιοδικόν “Κληρονομία”, τόμος 9, τεῦχος Β’, Θεσσαλονίκη 1977, 432-460).

Προσπάθεια τοῦ ταλαντούχου συγγραφέως φαίνεται νά ἦτο ἡ ὑπεράσπισις τοῦ θεσμοῦ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ἀλλά οἱ ὕμνοι του πρός τούς οἰκουμενιστάς ταγούς τοῦ Φαναρίου ἐτορπίλλισαν τό ὅλον ἐγχείρημά του.

Οὕτω γράφει διά τόν ἀρχιοικουμενιστήν καί ραββῖνον Πατριάρχην Ἀθηναγόραν: «Ἡ μεγάλη προφητική μορφή τοῦ Πατριάρχου τῆς Ὀρθοδοξίας Ἀθηναγόρα τοῦ Ἅ’ ἐξήγαγε μέ τόλμην καί σύνεσιν τήν Ὀρθοδοξίαν ἀπό τήν ἔρημον της διαιρέσεως, τῆς ἀπομονώσεως καί τῆς σιωπῆς» (Ὁ Ἀθηναγόρας ἐδήλωσεν εἰς Ἑβραϊκήν Συναγωγήν τῆς Ν. Ὑόρκης ὅτι: «Στήν Κέρκυρα, ὅπου ἔζησα κάποτε -ἦτο μητροπολίτης ἀπό τό 1922 ἕως 1930- λειτούργησα ἀρκετές φορές ὡς Ραββῖνος γιά τούς ἑβραίους φίλους μου» “New York Times” 25/11/1940 καί “Χρονικά”, Σεπτ.-Ὀκτώβριος, 2006,4). Διά δέ τόν Πατριάρχην Δημήτριον γράφει ἐπίσης: «Ὡς ἄλλος δέ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ, ὁ ταπεινός Πατριάρχης Δημήτριος…» (“Κληρονομία”, ε.α., 446).

Ὅσον ἀφορᾷ τήν Ὀρθοδοξίαν τῶν ἀρχιερέων τοῦ Οἰκουμενικοῦ θρόνου γράφει ὁ νεαρός τότε πανεπιστημιακός: «Ὡς πρός τό φρόνημα ὅμως ἡ ἡγεσία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἶναι ὑγιεστάτη καί ἀνεπίληπτος», ἡ δέ προσωπικότης τοῦ Ἀθηναγόρα «ἐγράφη χρυσοῖς γράμμασιν εἴς τάς σελίδας τῆς Ὀρθοδόξου ἱστορίας» (ἐ.α., 457). Ὑμνολογῶν περαιτέρω τόν Ἀθηναγόραν υἱοθετεῖ καί παραθέτει αὐτουσίας τάς ἀπόψεις τοῦ οἰκουμενιστοῦ καθηγητοῦ τοῦ Ρωσικοῦ Ἰνστιτούτου τοῦ Ἁγίου Σεργίου τῶν Παρισίων π. Elir Melia: «Ὁ Πατριάρχης τίποτε δέν ἐθυσίασεν ἀπό τήν Ὀρθόδοξον Πίστιν, ἀλλ’ἐκ τῶν ἔνδον της Ὀρθοδόξου Πίστεως ἀνεκάλυψε δί’ἠμᾶς τήν ὁδόν τῆς καθολικῆς ἀγάπης καί τοῦ ζωτικοῦ δημιουργικοῦ δυναμισμοῦ τῆς» (ἐ.α. 457).

Ἐν συνέχειᾳ, ἀφοῦ ὁ δυναμικός συγγραφεύς ἀναφέρει ὠρισμένας ὀρθᾶς ἀπόψεις περί τοῦ θέματος τῆς διακοινωνίας, τοῦ τότε Μητροπολίτου Φιλαδελφείας Βαρθολομαίου, καταλήγει ὡς ἑξῆς : «Θά σκιρτοῦν ἀναμφιβόλως αἵ ἅγιαι ψυχαί τῶν Μάρκου Ἐφέσου τοῦ Εὐγενικοῦ καί Γενναδίου τοῦ Σχολαρίου καί τῶν ἄλλων Ὀρθοδόξως ἡγετῶν, διότι κατέλιπον τοιούτους διαδόχους, τούς ὁποίους ὅμως ὁ π. Ἰουστίνος, πού στηριζόμενος ἁγνοοῦμεν, θέλει ὡς Φλωρεντιανούς»!!! Σημειωτέον ὅτι ὁ κ. Βαρθολομαῖος ἔγραφε τότε περί τῆς «Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς κατ’Ἀνατολᾶς Ἁγίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», ὅτι : «Πρόκειται λοιπόν περί Συνόδου τῶν Ὀρθοδόξων ἀποκλειστικῶς, χωρίς φυσικά τοῦτο νά αἴρει τήν δυνατότητα προσκλήσεων Παρατηρητῶν ἐκ τῶν ἐν λόγῳ έτεροδόξων Ἐκκλησιῶν καί Ὁμολογιῶν κατά τό θετικόν παράδειγμα καί τό εὐτυχές προηγούμενον τῆς Β’ Βατικανῆς Συνόδου, ὅπερ ἐπέτρεψεν εἰς τάς Ὀρθοδόξους Ἐκκλησίας τήν ἐπί τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ἐνημέρωσιν ἐξ ἀσφαλοῦς πηγῆς» (Χαριστήρια εἰς τιμήν τοῦ Μητροπολίτου γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος, Πατριαρχικόν Ἵδρυμα Πατερικῶν Μελετῶν, Θεσσαλονίκη, 1977, σσ. 157-158).

Τά γεγονότα ὅμως ἐδικαίωσαν πλήρως τόν μακαριστόν π. Ἰουστῖνον, ἐνῷ ὁ κ. Βαρθολομαῖος ἀπεδείχθη ὄχι μόνον Φλωρεντιανός, ἀλλά καί λατινόφρων καί κακόδοξος, πρᾶγμα τό ὁποῖον ὅλοι ὅσοι ἠσχολοῦντο μέ τά ἐκκλησιαστικά θέματα ἐγνώριζαν ἀπό τότε. Διό καί δικαίως ὁ ἱστορικός του μέλλοντος θά τόν κατατάξη εἰς τήν χορείαν τῶν λατίνων πατριαρχῶν Κωνσταντινουπόλεως Ἰσιδώρου, πρώην Ρωσίας, καί Βησσαρίωνος, πρώην Νικαίας, Μητροφάνου καί Γρηγορίου τῆς Μαμμῆς.

 Ἐπειδή τό περιοδικόν «Κληρονομία» εὑρίσκεται εἰς πολλᾶς βιβλιοθήκας τοῦ ἐσωτερικοῦ καί τοῦ ἐξωτερικοῦ, καλόν καί ὀρθόν καί δίκαιον θά ἦτο, ἐάν ὁ προικισμένος πανεπιστημιακός διδάσκαλος ἐδημοσίευεν εἰς τό ἔγκριτον περιοδικόν «Θεοδρομία» νέαν θεολογικήν ἀξιολόγησιν τοῦ Ὑπομνήματος. Αὐτό θά εἶναι τό καλύτερον μνημόσυνον εἰς τόν ὅσιον Γέροντα π. Ἰουστίνον Πόποβιτς.

            Μ.Π.

 

11 Μαϊου 2011-Μωκίου ἱερομάρτυρος, Κυρίλλου και Μεθοδίου τῶν Θεσσαλονικέων καί φωτιστῶν τῶν Σλάβων. Ὑπεύθυνος ὕλης Μάριος Ι. Πηλαβάκης. Τόπος ἐκδόσεως: Θεσσαλονίκη.

 

https://www.markoseugenikos.gr/index.php?name=aster_tes_efesou_t31

 

 

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς: Θεοτόκος – Εκκλησία

visit counter

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς

Η προσευχητική σκέψη της Εκκλησίας στολίζει με αθανάτους μαργαρίτες την Υπεραγία Θεοτόκο για το ότι μας γέννησε τον Θεό, για το ότι Του έδωσε το σώμα Του. Έτσι και ο Σωτήρας και η σωτηρία μας αποδόθηκαν διά της Υπεραγίας Θεοτόκου. Γι’ αυτό και χωρίς την Υπεραγία Θεοτόκο δεν μπορούμε να έχουμε ούτε τον Θεάνθρωπο Χριστό, ούτε την Εκκλησία, ούτε και την εν Αυτοίς σωτηρία. Κατ’ ουσίαν, όλη η θεανθρώπινη οικονομία επιτελείται με την βοήθεια της Υπεραγίας Θεοτόκου. Επειδή η Εκκλησία είναι δι’ αυτής Εκκλησία και η σωτηρία είναι δι’ αυτής σωτηρία. Τούτο καταδεικνύουν όλες οι προς αυτήν ευχές και τα περί αυτής στιχηρά.

Η προσευχητική σκέψη της Εκκλησίας ευαγγελίζεται: Όταν ο Κύριος κατοίκησε στην αγία Παρθένο, εκείνη κατέστη Ναός έμψυχος αφιερωμένος στον Θεό. Οι προσευχές της Υπεραγίας Θεοτόκου διαφυλάσσουν την Εκκλησία, όταν εμείς τιμούμε την Παναγία κατά τον ορθόδοξο τρόπο. Καθώς η Θεοτόκος είναι ο Ναός και η κατοικία του Λόγου του Θεού, η ίδια είναι και το δικό μας καθαρτήριο από τις αμαρτίες. Η Θεοτόκος είναι πράγματι η Μητέρα του Δημιουργού· Εκείνη είναι και η Κιβωτός της Διαθήκης· Εκείνη είναι στ’ αλήθεια η Αγία Τράπεζα· Εκείνη είναι η πάγχρυση λυχνία· Εκείνη είναι το δικό μας καθαρτήριο· Εκείνη είναι και η πνευματοποιημένη θεία Εκκλησία. Η Υπεραγία Θεοτόκος είναι η μοναδική χαρά για το ανθρώπινο είδος· Εκείνη παρακαλεί για την ειρήνη στις εκκλησίες του Σωτήρος μας.

Να μία συγκινητική προσευχητική κραυγή προς την Υπεραγία Θεοτόκο: «Παρθένε Μήτηρ, οίδαμέν σε, Εκκλησίαν του Θεού, μεγαλύνοντες, εκ βάθους καρδίας ικετεύομέν σε, μή κλείσεις σοίς δούλοις τας πύλας του ελέους σου». Η Υπεραγία Θεοτόκος είναι η «γεγονυϊα Ναός ολόφωτος, του Χριστού». «Ναός ηγιασμένος εδείχθης του Θεού του εν σοί οικήσαντος, Παρθένε, υπέρ νούν· αυτόν δυσώπει αμαρτιών ημάς ρύπου αποκαθάραι, όπως οίκος γνωρισθώμεν και κατοικητήριον Πνεύματος». Η Θεοτόκος είναι ο Ναός και η αγία κατοικία του Λόγου του Θεού. «Θεμέλιον της σωτηρίας Χριστόν τεκούσα, Παρθένε, τον της μετανοίας ναόν ημίν ενεκαίνισας και είσοδος ευσπλαγχνίας εγένου». «Πανάχραντε Παρθένε, κατοικώντας εντός Σου ο Θεός, Σέ ανέδειξε αγιασμένο Ναό». Αφού Αυτή γέννησε τον Χριστό, είναι η Θεομήτωρ· δι’ αυτής επιτελέστηκε η εκπληκτική θεία οικονομία της σωτηρίας: «η φρικτή οικονομία».

Η Υπεραγία Θεοτόκος είναι: ο μέγας θησαυρός όλου του σύμπαντος· δι’ Αυτής συντελείται η σωτηρία του κόσμου – «σωτηρία εν αυτή διεπράχθη» – και η άφεση των αρχαίων αμαρτημάτων. Γεννώντας τον Θεάνθρωπο, ο Οποίος είναι η Εκκλησία, η Υπεραγία Θεοτόκος εφάνη η ενοποιός δύναμη των διαχωρισθέντων: του Θεού και του ανθρώπου, του ουρανού και της γής, του Δημιουργού και της πλάσης· διότι δι’ Αυτής οι άνθρωποι πράγματι κατέστησαν σύνοικοι των αγίων Αγγέλων στα ουράνια· και αυτό το μαρτυρούν οι τάξεις όλων των Αγίων, που τώρα βρίσκονται μαζί τους εξυμνώντας τον Υϊό Της με αιώνιες μελωδίες.

Αγίου Ιουστίνου του Τσέλιε (Πόποβιτς) – ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ: ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ, Β΄ ΕΚΔΟΣΗ. Θεοτόκος – Εκκλησία, σελ. 345 – 347

«Για το πνεύμα του καιρού» – Ιουστίνος Πόποβιτς (Επιλογή από το βιβλίο)

visit counter

1 Δεκεμβρίου 2019

Η συλλογή «Για το πνεύμα του καιρού» (Politika, Narodna knjiga, Βελιγράδι 2005) αποτελείται από πολλά έργα του Ιουστίνου Πόποβιτς. Αυτά είναι: Φιλοσοφία και θρησκεία του Φ.Μ. Ντοστογιέφσκι; Μέτερλινκ «Προς τη μεγάλη σιωπή»· Στο σταυροδρόμι των πολιτισμών· Αγιοσαββική φιλοσοφία της ζωής· Αγιοσαββική φιλοσοφία των αξιών και των κριτηρίων· Η Δευτέρα Παρουσία πάνω από τον Θεό· Η Ανάσταση του Θεανθρώπου Χριστού· Καταδικασμένοι στην αθανασία· Η διανόησή μας και η Εκκλησία μας· Για το πνεύμα του καιρού· Μικρό κερί στον τάφο ενός μεγάλου φίλου, και μερικά άλλα.

Ο Ιουστίνος Πόποβιτς, γεννημένος ως Μπλάγκογε Πόποβιτς, πνευματικός, διδάκτωρ Θεολογίας, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους θεολογικούς στοχαστές της νέας εποχής για τους Σέρβους. Γεννήθηκε το 1894 στο Βράνιε, όπου ολοκλήρωσε το δημοτικό σχολείο. Στο Βελιγράδι ολοκλήρωσε τη δεκατάξια θεολογική σχολή. Καθηγητές του ήταν ο Νικόλαος Βελιμίροβιτς, ο Βεσέλιν Τσαϊκάνοβιτς, ο Στέβαν Μοκράνιατς και άλλοι. Το 1915, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, εκάρη μοναχός στη Σκόδρα και επέλεξε το πνευματικό όνομα Ιουστίνος. Μετά από μια σύντομη διαμονή στην Πετρούπολη το 1916, μετέβη στην Αγγλία, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αναγορεύτηκε διδάκτωρ στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1926. Ήδη από τότε απέκτησε αναγνώριση ως θεολογικός στοχαστής τόσο στη χώρα του όσο και διεθνώς. Μαζί με άλλους γνωστούς Σέρβους φιλοσόφους, ο Ιουστίνος Πόποβιτς ήταν ένας από τους ιδρυτές της Σερβικής Φιλοσοφικής Εταιρείας. Αφού επέζησε από την άνοδο των κομμουνιστών στην εξουσία το 1945, έχασε τη θέση του και εκδιώχθηκε από το Βελιγράδι. Από τον Μάιο του 1948 ζούσε στη Μονή Τσέλιε κοντά στο Βάλιεβο, αφιερώνοντας πλήρως τον εαυτό του στη συγγραφή και την πνευματική ζωή. Πέθανε την ημέρα των γενεθλίων του, το 1979, αφήνοντας πίσω του ένα ανεξίτηλο πνευματικό και συγγραφικό αποτύπωμα.

Ύπνος; Τι είναι ο ύπνος; Δεν είναι επιστροφή στο μη είναι; Αλλά κοίτα, ξύπνησες από τον ύπνο. Ξαναπέταξες στο είναι, από το μη είναι στο είναι. Και σε κατακλύζει το ερώτημα: όταν ο άνθρωπος μπορεί να κοιμάται και να ονειρεύεται, δεν είναι και ο ίδιος από την ίδια ύλη από την οποία είναι και το όνειρο;

Από το βιβλίο

Η αγάπη είναι το εφαρμοσμένο αίσθημα του Θεού και το αίσθημα της προσωπικής αθανασίας. Το να μελετάς τον Ντοστογιέφσκι σημαίνει να βασανίζεσαι από το ισόβιο μαρτύριό του, να βασανίζεσαι από τα αιώνια προβλήματα. Με τον ορθόδοξο αγώνα της πίστης, ο άνθρωπος ανασταίνει τον εαυτό του από τον τάφο του εγωισμού. Ο θάνατος είναι δίχως γλώσσα, δίχως λόγια. Πάντα σωπαίνει. Δεν υπάρχει πιο επίμονος και ύπουλος σιωπηλός στα ανθρώπινα σύμπαντα. Γι' αυτό και είναι το πιο τρομερό τέρας. Ένας βουβός εχθρός. Αλλά ο θάνατος πάντα σωπαίνει. Διότι ο λόγος σημαίνει ζωή, σημαίνει σκέψη, σημαίνει – Λόγος. Αν μιλούσε, ο θάνατος θα πέθαινε. Σαν ένα παράξενο ερωτηματικό ο άνθρωπος βαδίζει μέσα από αυτόν τον κόσμο. Ευαίσθητος στο μυστήριο του κόσμου, ο άνθρωπος είναι ανεξάντλητος στο να επινοεί και να θέτει ερωτήματα στον εαυτό του και στον κόσμο γύρω του. Και σε όλα τα ερωτήματά του η απάντηση είναι μία: η μεγάλη σιωπή. Η μεγάλη σιωπή είναι η πιο ανελέητη απάντηση για τον βασανισμένο στοχαστή. Θα προτιμούσε οποιαδήποτε απάντηση, αρκεί να μην είναι σιωπή, μεγάλη, επίμονη, ανατριχιαστική... Ζούμε σε ένα γεωγραφικό και πνευματικό σημείο διαχωρισμού μεταξύ δύο κόσμων, μεταξύ δύο πολιτισμών, μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η λαϊκή μας ψυχή στάλθηκε σε αυτόν τον αινιγματικό κόσμο και της ειπώθηκε: ζήσε – πάνω στην κόψη του σπαθιού. Από τη μία πλευρά, την ψυχή ελκύει η θυελλώδης Δύση με τη μαγνητική της βαρύτητα, και από την άλλη – μας δελεάζει η γαλήνια Ανατολή με την αινιγματική ομορφιά της. Και μας σπαράζουν δύο κόσμοι. Πού θα πάμε: στην Ανατολή ή στη Δύση; Χερουβικά διορατική και Σεραφικά ευήκοη πρέπει να είναι η ψυχή μας για να μπορεί να βαδίσει τον δρόμο που δεν θα τελειώσει με τον θάνατό της. Για την υγεία της λαϊκής μας ψυχής είναι υπεύθυνος ο καθένας από εμάς, και ο μεγαλύτερος και ο μικρότερος, και ο πιο μορφωμένος και ο πιο αγράμματος, και ο πιο επιφανής και ο πιο ταπεινωμένος. Όταν η λαϊκή μας ψυχή ταράχτηκε για πρώτη φορά στο σταυροδρόμι μεταξύ δύο κόσμων, ο άγιος Σάββας την οδήγησε αποφασιστικά στον δρόμο του Θεανθρώπου Χριστού. Πριν από αυτόν, ήταν τυφλή. Από το θνητό, οδήγησε την ψυχή μας στον Αθάνατο, από το χρονικό στο Αιώνιο, από το ανθρώπινο στο Θεανθρώπινο. Σε ποιον θα πας, φίλε μου, όταν η ψυχή σου, το γαλανό πουλί σου, ταραχτεί μέσα στο κλουβί του σώματός σου, ταραχτεί από το ερώτημα του Ράστκο: τι είναι η ζωή; Αν σε καταλάβουν αυτά τα ανατριχιαστικά ερωτήματα, ποιος θα σου απαντήσει: ο ευρωπαίος άνθρωπος ή ο Θεάνθρωπος του Ράστκο; Όταν κοιτάξετε με αγιοσαββική σοβαρότητα κάποιους εκπροσώπους της διανόησής μας, θα δείτε ότι δεν έχουν βγει καν από την ανόργανη κατάσταση, διότι ζουν με το σώμα και για το σώμα, για αυτό το φθαρτό πήλινο κέλυφος της ψυχής τους. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός μπορεί να χαρακτηριστεί ως θέμα. Ο ουμανισμός είναι ο κύριος αρχιτέκτονάς του. Ο άνθρωπος είναι το μέτρο των πάντων, ορατών και αόρατων, και αυτό – ο ευρωπαίος άνθρωπος. Αυτός είναι ο υπέρτατος δημιουργός και δοτήρας αξιών. Αλήθεια είναι ό,τι αυτός κηρύξει για αλήθεια· νόημα της ζωής είναι ό,τι αυτός κηρύξει για νόημα· καλό και κακό είναι ό,τι αυτός κηρύξει για καλό και κακό. Με λίγα και ειλικρινή λόγια: ο ευρωπαίος άνθρωπος ανακήρυξε τον εαυτό του θεό. Ανακοίνωσε με τη γλώσσα της ουμανιστικής-θετικιστικής επιστήμης του ότι – δεν υπάρχει Θεός. Και τότε έβγαλε το συμπέρασμα: αφού δεν υπάρχει Θεός, τότε εγώ είμαι – θεός! Η ειρωνεία νίκησε, διότι ο πολιτισμός έκανε τον άνθρωπο δούλο της ύλης, δούλο των πραγμάτων. Η αλήθεια είναι προφανής: ο ευρωπαίος άνθρωπος υποδουλώνεται στα πράγματα, δεν κυριαρχεί πάνω τους. Ο αυτοαποκαλούμενος θεός κάνει μετάνοιες μπροστά στα πράγματα, μπροστά στα είδωλα που ο ίδιος κατασκεύασε. Πουθενά δεν γίνονται τόσες μετάνοιες μπροστά στα πράγματα, και πουθενά δεν ζει κανείς τόσο για τα πράγματα και εξαιτίας των πραγμάτων, όσο στην Ευρώπη. Αυτό είναι ειδωλολατρία του χειρότερου είδους, διότι είναι προσκύνημα μπροστά στον πηλό. Πείτε μου, δεν προσκυνά ο άνθρωπος τον κοκκινωπό πηλό, όταν εγωιστικά αγαπά το γήινο, πήλινο σώμα του, και επίμονα ισχυρίζεται: σώμα είμαι και μόνο σώμα; Η Ευρώπη δεν υποφέρει από αθεΐα, αλλά από πολυθεΐα· δεν υποφέρει από έλλειψη θεών, αλλά από πάρα πολλούς θεούς. Από την επιστήμη και τις υποθέσεις της έφτιαξε είδωλα· από τη φιλοσοφία και τα συστήματά της έφτιαξε είδωλα· από την τεχνική και τις εφευρέσεις της έφτιαξε είδωλα· από τη θρησκεία και τους εκπροσώπους της έφτιαξε είδωλα· από την πολιτική και τα κόμματά της έφτιαξε είδωλα· από τη μόδα και τους δορυφόρους της έφτιαξε είδωλα. Και ανάμεσα σε όλα τα είδωλα, στον θρόνο του εγωισμού κάθισε τον ευρωπαίο άνθρωπο... Ο παλιός ειδωλολατρικός φετιχισμός διακρινόταν από κανιβαλισμό. Μήπως ο ευρωπαϊκός πολιτισμός δεν κήρυξε με το στόμα της επιστήμης του ως κύρια αρχή της ζωής – τον αγώνα για την αυτοσυντήρηση; Τι είναι αυτό αν όχι κάλεσμα για κανιβαλισμό; Δεν σημαίνει αυτό: άνθρωπε, πολέμησε για την αυτοσυντήρησή σου με κάθε μέσο; πολέμησε, αν χρειαστεί ακόμα και με κανιβαλισμό! Το κύριο είναι να ζεις! το κύριο είναι να διατηρηθείς στη ζωή! Και τι; Αυτό δεν υπόκειται στον έλεγχο της συνείδησης. Η ζωή είναι ένα σφαγείο στο οποίο ο ισχυρότερος έχει το δικαίωμα να σφάξει τον ασθενέστερο. Επιπλέον: οι ασθενέστεροι άνθρωποι είναι υλικό για τους ισχυρότερους. Εφόσον δεν υπάρχει ούτε Θεός ούτε αθανασία, τότε για τον άνθρωπο, χάριν της αυτοσυντήρησης, όλα επιτρέπονται. Επιτρέπεται η αμαρτία, επιτρέπεται το κακό, επιτρέπεται το έγκλημα. Στην πραγματικότητα, η αμαρτία δεν μπορεί να υπάρξει για τον άνθρωπο για τον οποίο δεν υπάρχει Θεός, διότι η αμαρτία είναι – αμαρτία μπροστά στον Θεό. Αν δεν υπάρχει Θεός, τότε ούτε αμαρτία υπάρχει, ούτε κακό υπάρχει, ούτε έγκλημα υπάρχει... Τι είναι ο άνθρωπος που αρνείται την ψυχή μέσα του και στον κόσμο γύρω του; Τίποτα άλλο παρά ένας ένστολος πηλός, ένα βαδίζον φέρετρο από πηλό. Ερωτευμένος με τα πράγματα, ο ευρωπαίος άνθρωπος τελικά έγινε και ο ίδιος – πράγμα. Η προσωπικότητα υποτιμήθηκε και καταστράφηκε· έγινε άνθρωπος=πράγμα. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένος, ακέραιος, αθάνατος άνθρωπος, παρά μόνο κλάσματα ανθρώπου, ένα σωματικό κέλυφος από το οποίο έχει εκδιωχθεί το αθάνατο πνεύμα. Βεβαίως, το κέλυφος είναι γυαλισμένο, στιλβωμένο, τατουαρισμένο, αλλά παραμένει κέλυφος. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός αποψύχωσε τον άνθρωπο, τον υλοποίησε και τον μηχανοποίησε. Το φινάλε είναι συγκινητικά θλιβερό και συγκλονιστικά τραγικό: ο άνθρωπος – ένα άψυχο πράγμα ανάμεσα σε άψυχα πράγματα. Μήπως αυτός ο εξωτερικός, δερμάτινος, επιφανειακός πολιτισμός δεν μόλυνε ένα μεγάλο μέρος της χώρας μας; Μήπως είναι λίγοι ανάμεσά μας εκείνοι που κρίνουν τον άνθρωπο από την γκαρνταρόμπα του και το μενού του; Αποστατώντας από την αγιοσαββική πίστη, ένα μεγάλο μέρος της διανόησής μας αποστάτησε από την αγιοσαββική θεώρηση του κόσμου και της ζωής, και έτσι αποστάτησε από τον λαό, αποξενώθηκε... Άνθρωπε, να είσαι περήφανος και ευτυχισμένος! – προτρέπει τον ευρωπαίο άνθρωπο ο τελειωτής του ευρωπαϊκού πολιτισμού, Νίτσε. Smiris, gordij čelovjek (Ηρέμησε, περήφανε άνθρωπε!) – προτρέπει τον σλάβο άνθρωπο ο απόστολος του ορθόδοξου πολιτισμού, Ντοστογιέφσκι. Σκέψη – τι έκπληξη! Να σκέφτεσαι; Ω! αυτή είναι τέτοια τέχνη· σίγουρα: τέχνη των τεχνών. Ένα αίσθημα; Εκεί είναι το θαυματουργό εργαστήριο. Δώστε προσοχή στη σκέψη: πώς δημιουργείται μέσα σας, πώς γεννιέται, πώς έρχεται; από πού έρχεται; Η σκέψη, είναι ο πιο μυστηριώδης άγνωστος μέσα σου. Ένα αίσθημα; δεύτερος άγνωστος δίπλα στον πρώτο, όχι λιγότερο μυστηριώδης από αυτόν. Ένα ένστικτο; είναι κάποιο σκοτάδι μέσα μου που ξεφεύγει από κάθε φως· και σε αρπάζει, σε σέρνει σε κάποια βάθη, σε κάποια αθέατα σκοτάδια. Πού είναι ο άνθρωπος περισσότερο παρών, πού υπάρχει περισσότερο: στις σκέψεις, στα αισθήματα ή στα ένστικτα; Από ό,τι φαίνεται, ο άνθρωπος υπάρχει λιγότερο στο σώμα, περισσότερο στις σκέψεις, περισσότερο από όλα στα αισθήματα. Και το πιο φανταστικό μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν δεν είναι ούτε κατά προσέγγιση τόσο φανταστικό όσο ένα μικροσκοπικό λουλούδι, πόσο μάλλον αυτός ο κόσμος... Υποθέστε, αυτός ο κόσμος δεν υπάρχει. Και κάποιο υπερκοσμικό Ον, με την παντοδύναμη βούλησή του και την ανεξήγητη επιθυμία του, σας ορίζει να δημιουργήσετε τον κόσμο σύμφωνα με τη φαντασία σας. Παράλληλα, σας δίνεται πλήρης ελευθερία τόσο στη σύλληψη όσο και στη δράση. Το υπέρτατο Ον θα σας εφοδίαζε με το υλικό που θα χρειαζόσασταν για τη δημιουργία του κόσμου. Θα δεχόσασταν να γίνετε ο αρχιτέκτονας ενός τέτοιου κόσμου; Τι θα θέτατε ως θεμέλιο, τι θα εισάγατε ως υλικό, τι θα ορίζατε ως στόχο; Τι είδους όντα θα επινοούσατε, σε τι σφαίρες και ατμόσφαιρες θα τα βάζατε; Θα δίνατε σε ορισμένα όντα σκέψη και αίσθημα, ή θα τους δίνατε κάτι άλλο αντί για σκέψη και αίσθημα; Θα εισάγατε σε κάποιο είδος όντων τη θλίψη, τον πόνο, τα δάκρυα, την αγάπη; Πόσες, για παράδειγμα, αισθήσεις θα δίνατε σε ένα ον που θα έμοιαζε με άνθρωπο; Δεν θα κάνατε λάθος αν του δίνατε μικρότερο αριθμό αισθήσεων από όσες έχει ο άνθρωπος; και ακόμα μεγαλύτερο λάθος αν του δίνατε μεγαλύτερο αριθμό; Και τι θα γινόταν, αν αντί για μια καρδιά του βάζατε στο στήθος δέκα; Όταν με κάθε λεπτομέρεια εκπονήσετε και αναλύσετε διεξοδικά το σχέδιο του κόσμου σας, είστε σίγουροι ότι δεν παραλείψατε κάτι σημαντικό; Ω, είστε σίγουροι, σίγουροι και εσείς και εγώ, ότι αναγκαστικά κάτι παραλείψατε, εξαιτίας του οποίου ο κόσμος σας θα κατέρρεε πριν καν τελειώσει. Ας είμαστε συγκεκριμένοι: εσείς θα θέτατε πρώτα τα θεμέλια του κόσμου σας. Αλλά, πάνω σε τι θα τα θέτατε; Κοιτάξτε, αυτός ο πλανήτης μας στέκεται στον αέρα σαν να είναι θεμέλιο! Και ο αέρας στέκεται στον κενό χώρο! Και ο κενός χώρος πάνω σε κάποια αόρατα σωματίδια που η επιστήμη ονομάζει άτομα. Ένα άτομο έχει ηλεκτρόνια. Και τα ηλεκτρόνια πάλι πάνω σε προ-ηλεκτρόνια. Μια ηλεκτρική ενέργεια και φωτόνια. Μια φωτόνια και μια ενέργεια! Και ο άυλος αιθέρας πάνω σε κάτι ακόμα πιο άυλο και αόρατο! Και έτσι στο άπειρο. Διότι η ανθρώπινη λογική, και μέσα από την επιστήμη, και μέσα από τη φιλοσοφία, και μέσα από την τέχνη, λαίμαργα τρέχει από το μικρότερο αίνιγμα στο μεγαλύτερο, βυθίζεται από μια αορατότητα στην άλλη, μέχρι να βυθιστεί σε ποιος ξέρει τι είδους αορατότητες! Μην καταδικάζετε γι' αυτό την ανθρώπινη λογική. Αυτή από την ίδια της τη φύση δεν είναι σε θέση να φανταστεί το τέλος σε ό,τι είναι αόρατο, και αυτό σημαίνει σε ό,τι είναι άπειρο. Και η λογική μας, και ο πλανήτης μας, και το σύμπαν μας, όλα αυτά είναι περιτριγυρισμένα από κάποιες αναρίθμητες αορατότητες και κάποιες απύθμενες απεραντοσύνες. Όλες οι γνώσεις μας για τον κόσμο και τον άνθρωπο, όλες οι προφητείες μας γι' αυτούς, αθροίζονται σε μια γνώση και μια προφητεία. Αυτή η γνώση, αυτή η προφητεία λέει: αυτός ο ορατός κόσμος στέκεται και υπάρχει πάνω σε αορατότητες, αορατότητες που δεν έχουν ούτε αριθμό ούτε τέλος... Ο άνθρωπος δεν μπορεί να αμυνθεί από το επίμονο ερώτημα: τι είναι το σημαντικότερο σε αυτόν τον κόσμο; Σε αυτόν τον ορατό κόσμο το σημαντικότερο είναι αυτό που είναι αόρατο, άυλο, ασύλληπτο. Να, το ράδιο είναι η πιο τρομερή δύναμη, αλλά δύναμη αόρατη. Η βαρύτητα κρατά και διατηρεί σε θαυμαστή τάξη αναρίθμητα ηλιακά συστήματα, αλλά και αυτή είναι αόρατη. Και ο δύστυχος homo sapiens με θλίψη, ή με τριγμό οδόντων, παραδέχεται: το θεμέλιο κάθε ορατού είναι κάτι αόρατο. Το αόρατο είναι η καρδιά του ορατού, ο πυρήνας του ορατού. Το ορατό δεν είναι τίποτα άλλο παρά το κέλυφος γύρω από το αόρατο. Ορατό είναι το αηδόνι, αλλά είναι αόρατη η ζωτική δύναμη που το κρατά στην ύπαρξη. Και τι να πούμε για τον ίδιο τον άνθρωπο; Εκεί το αόρατο αγκάλιασε το ορατό με παθιασμένη αγκαλιά. Ο άνθρωπος πηγαίνει στον θάνατο για μια ορισμένη σκέψη, για μια ορισμένη ιδέα. Και ιδού, η σκέψη είναι κάτι αόρατο, η ιδέα είναι κάτι αόρατο. Αν δεν είναι έτσι, δείξτε μου τις να τις δω με τα μάτια μου. Ο άνθρωπος ζει με ό,τι είναι αόρατο μέσα του. Όταν αυτό το αόρατο εγκαταλείψει τον άνθρωπο, τότε το σώμα πεθαίνει. Κάθε πράγμα σε αυτόν τον κόσμο είναι ένα κάδρο, στο οποίο ο Θεός έχει κορνιζάρει από μία σκέψη Του... Πηγαίνοντας από άνθρωπο σε άνθρωπο, πηγαίνουμε από μια εικόνα του Θεού στην άλλη... Επομένως, κάθε άνθρωπος είναι ο πλησίον αδελφός μας, η εικόνα του Θεού στην ψυχή του. Έχει αυτός ο κόσμος λογική, ο κόσμος σε όλες τις λεπτομέρειές του και στο συνολικό του σύνολο; Ναι, έχει: ο Θεός Λόγος είναι η μοναδική λογική του κόσμου· στον Λόγο είναι και η λογική, μόνο στον Λόγο. Αυτό το ανακάλυψε και το καθιέρωσε για τη σερβική ψυχή αυτός, ο πρώτος αληθινός φιλόσοφός μας, Ράστκο Νέμανιτς. Ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος, έγινε σώμα, έγινε ύλη, και στη σφαίρα της ανθρώπινης ιστορίας έζησε και έδρασε ως Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός. Ποια είναι αυτή η ιστορική μας αξία, που να μην πηγάζει, άμεσα ή έμμεσα, από τον Άγιο Σάββα; Το Αγιοσαββικό Ευαγγέλιο ταξιδεύει από τη μια σερβική γενιά στην άλλη. Να το Ευαγγέλιο της μητέρας Γιεβρόσιμας: «Γιε μου Μάρκο, μοναχογιέ μου, / μην είναι η πληγή μου καταραμένη, / μην αμαρτήσεις γιε μου την ψυχή σου. / Μην μιλάς γιε μου ψέματα, / ούτε για τον πατέρα, ούτε για τους θείους, / παρά με τη δικαιοσύνη του αληθινού Θεού. / Καλύτερα να χάσεις το κεφάλι σου, / παρά να αμαρτήσεις την ψυχή σου». Και αυτό είναι όλο από τον Άγιο Σάββα. Η αθάνατη ψυχή του ανθρώπου είναι η μεγαλύτερη αξία. Το κύριο είναι να μην αμαρτήσεις απέναντί της... Ό,τι είναι στην ιστορία μας αθάνατο, μεγάλο και ένδοξο, έχει δημιουργηθεί από το Αγιοσαββικό Ευαγγέλιο... Το πνεύμα του καιρού μας έχει μια κατηγορική προσταγή: carpe diem (άδραξε τη μέρα!)· το πνεύμα της Αιωνιότητας του Χριστού έχει τη δική του προσταγή: carpe aeternitatem (άδραξε την αιωνιότητα!).

Για το πνεύμα του καιρού – Ιουστίνος Πόποβιτς. Έκδοση: Μαργαριτάρια της σερβικής λογοτεχνίας αρ. 44, Βελιγράδι 2005.

ΠΗΓΗ.https://aknjige.com/blog/o-duhu-vremena-justin-popovic-izbor-iz-knjige/2019/

Απο την μαρτυρική ζωή του Οσίου Ιουστίνου Πόποβιτς

visit counter

✨....Διωγμένος από το Πανεπιστήμιο και δίχως κά­ποια σύνταξη, στερημένος από τα ανθρώπινα, θρη­σκευτικά και πολιτικά του δικαιώματα, έζησε ουσιαστικά έγκλειστος στην μικρή γυ­ναικεία μονή των Αρχαγγέλων στο Τσέλι του Βάλιεβο. 

✨Ακόμη και εκεί όμως οι πολιτικές αρχές δεν τον άφηναν ήσυχο. Πέρα από την συνεχή και ασφυκτική παρακολούθηση, συχνές ήταν και οι ανακρίσεις στην πολιτική διοίκηση του Βάλιεβο. 

✨Σε περιόδους δε κρί­σιμων συνεδριάσεων της Ιεράς Συνόδου στο Βελιγρά­δι, του απαγορευόταν οποιαδήποτε έξοδος από την μονή επί μήνες από τον φόβο τυχόν επιρροής του στους επισκόπους. Παρά τις δύσκολες αυτές και οδυνηρές συνθήκες προσευχόταν αδιάλειπτα, επικοινωνούσε με όσους είχαν το θάρρος να τον επισκέπτονται, συνέχιζε το ιεραποστολικό του έργο και έγραφε συνεχώς δίχως να σταματήσει την παράλληλη μελέτη των προσφιλών του Αγίων Πατέ­ρων και των Συναξαρίων.

✨Λειτουργούσε καθημερινά, νήστευε πλήρως όλες τις Παρασκευές του έτους καθώς και την Α’ Εβδομά­δα των Νηστειών και την εβδομάδα των Παθών ενώ έ­κανε και άλλες νηστείες εκτός από τις διατεταγμένες της Εκκλησίας. Ακολουθώντας πιστά το μακραίωνο μοναστικό τυπικό, τελούσε όλες τις ακολουθίες του νυχθημέρου. Εκατοντάδες ήταν τα ονόματα που μνη­μόνευε στην Θεία Λειτουργία, ονόματα που του έδι­ναν είτε προφορικά είτε μέσω επιστολών.

✨Παρά τον αυστηρό περιορισμό του από τις πολιτι­κές αρχές, η  φήμη του εξαπλώθηκε γρήγορα και πέ­ρασε τα σύνορα της Σερβίας. Έτσι, τον επισκέπτο­νταν όχι μονάχα Σέρβοι από διάφορες περιοχές της χώρας αλλά και πολλοί Έλληνες. 

✨Εκοιμήθη εν Κυρίω στις 25 Μαρτίου 1979, ανήμερα του Ευαγγελισμού μα και ημέρα της γεννήσεώς του. Μετά την αγιοποίησή του η μνήμη του εορτάζεται την 1η Ιουνίου. ☦️

XFacebook

01.06.2025

Προγνώρισε την κοίμησή του και θαυμαστά περιστατικά που συνέβησαν μετά!

(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

1979
Τη γιορτή του Αγίου Σάββα βρίσκονταν πολλοί προσκυνητές στην εκκλησία. Υπήρχαν και πολλά παιδιά, κάπου τριάντα πέντε, τα οποία διάβαζαν μικρά αποσπάσματα από ομιλίες.

Ο π. Ιουστίνος στο κήρυγμα του είπε:
«Σήμερα μαζευτήκαμε εδώ για να γιορτάσουμε τον Άγιο Σάββα. Μακάρι να βρεθούμε όλοι μαζί, γύρω του στον παράδεισο! Μακάρι να τον γιορτάσουμε όλοι μαζί στον ουρανό»!

Όλοι ακούσαμε αυτά τα λόγια και παρόλο που μας έκαναν να ανατριχιάσουμε, δεν είπαμε τίποτα.

Όταν κοιμήθηκε ο π. Ιουστίνος, τα θυμηθήκαμε και συμπεράναμε ότι γνώριζε ότι θα πέθαινε και ότι η γιορτή αυτή του Αγίου Σάββα θα ήταν η τελευταία του στη γη.

Πολλοί από τους προσκυνητές είπαν στις αδελφές ότι ο π. Ιουστίνος προγνώρισε τον θάνατό του γιατί σε προηγούμενες γιορτές πάντοτε έλεγε:
«Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο γιατί πολλοί από σας βρίσκονται στην εκκλησία και ειδικά πολλά παιδιά. Ας γιορτάσουμε σήμερα τον Άγιο Σάββα εδώ στη γη και για πολλά ακόμη χρόνια»!

Την Τρίτη μέρα από τον θάνατό του πραγματοποιήθηκε το πρώτο θαύμα.

Βρισκόμαστε όλοι μαζεμένοι γύρω από το φέρετρό του και διαβάζαμε τηλεγραφήματα συλλυπητηρίων. Όλες οι αδελφές δάκρυζαν και έκλαιγαν όταν ξαφνικά ένα κύμα δυνατής , ευχάριστης ευωδίας μας συνεπήρε.

Είχαμε όλοι ξαφνιαστεί, και είπαμε ταυτόχρονα:
«Μια ευωδία!»

Λίγο αργότερα η ίδια ευωδία έγινε και πάλι αισθητή.

Την ημέρα της κηδείας του, ο επίσκοπος Jovan του Shabac-Valjevo μπήκε στην εκκλησία και επειδή ευλαβούταν πολύ τον π. Ιουστίνο, έσκυψε το κεφάλι του πάνω στο ξύλο όπου βασταζόταν το φέρετρο.

Έμεινε εκεί πολλή ώρα γονατιστός και έκλαιγε.

Όταν σηκώθηκε είπε:
«Ο π. Ιουστίνος κοιμάται. Δεν έχει πεθάνει».

Το πρόσωπό του πατρός Ιουστίνου ήταν φωτεινό κι ας είχε κοιμηθεί τέσσερις μέρες νωρίτερα.

Από το περιοδικό «Banat Messenger», το οποίο αποτελεί περιοδική έκδοση της Σερβικής Ορθόδοξης Επισκοπικής περιφέρειας του Μπάνατ, τόμος 51, αρ. 11, Ιούνιος, 1991. Μετάφραση από τη σερβική γλώσσα στην αγγλική π. Μίλοραντ Ορλίκ και από την αγγλική στην ελληνική Όλγα Κονάρη Κόκκινου.

✨(Επιλογή στοιχείων από το βιβλίο του Επισκόπου Αθαν. Γιέβτιτς, Βίος του Οσίου Πατρός Ιουστίνου Πόποβιτς, εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, Αθήνα 2001)✨

Εντυπώσεις απο την τελευταία μέρα της Ζώνης της Παναγίας στο Βελιγράδι

https://www.orthodoxianewsagency.gr/video/potamia-oi-pistoi-sto-veligradi-gia-tin-agia-zoni/visit counter

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που ο χρόνος παύει να κυλά με τους συνηθισμένους ρυθμούς και αποκτά μια άλλη, βαθύτερη υπόσταση. Την ημέρα της αναχώρησης της Τιμίας Ζώνης από το Βελιγράδι, ένιωσα ακριβώς αυτό: τον κόσμο να «παγώνει» για να χωρέσει την ένταση ενός αποχωρισμού που έμοιαζε με ολόκληρη προσευχή.

Αυτό που με συγκλόνισε από την πρώτη στιγμή ήταν η υπομονή αυτού του λαού. Για να φτάσει κανείς στο ιερό κειμήλιο, έπρεπε να γίνει μέρος μιας «ανθρώπινης αλυσίδας» που ξετυλιγόταν για χιλιόμετρα στους δρόμους της πόλης. Είδα χιλιάδες ανθρώπους να περιμένουν με τις ώρες, κάτω από τον ήλιο ή το κρύο, υπομένοντας την κούραση με μια αξιοπρέπεια που ξενίζει τον σύγχρονο, βιαστικό κόσμο.

Ήταν μια ατελείωτη ουρά που δεν είχε τη μορφή αναμονής σε μια ουρά υπηρεσίας, αλλά μιας πορείας προς τη σωτηρία. Ένας λαός που έχει μάθει να διανύει χιλιόμετρα δοκιμασιών, κρατώντας πάντα την ελπίδα ζωντανή στα χέρια του.

Καθώς πλησίαζε η ώρα για να αναχωρήσει το ιερό κειμήλιο από τον Ναό του Αγίου Σάββα, βρέθηκα μέσα στον παλμό του πλήθους. Δεν ήταν πια η αναμονή των προηγούμενων ημερών· ήταν μια κατάνυξη σχεδόν σωματική. Στεκόμενος εκεί, παρακολουθώντας τους πιστούς που είχαν κατακλύσει κάθε γωνιά, ένιωσα να διαλύονται οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και την αιωνιότητα.

Σαν να σταμάτησε ο χρόνος. Το ιερό εισέβαλε στο κοσμικό, και εκείνη τη στιγμή της αναχώρησης, ο καθένας από εμάς δεν αποχαιρετούσε απλώς ένα κειμήλιο· αποχαιρετούσε μια «ζωντανή» παρουσία. Κατέθετε  τις δικές του αγωνίες και ελπίδες, ζητώντας με δάκρυα στα μάτια από τη Μητέρα του Θεού να μην τους  αφήσει «ορφανούς» από τη χάρη της.

Μας συγκλόνισαν τα πρόσωπα των ανθρώπων καθώς το ιερό Θεομητορικό κειμήλιο  απομακρυνόταν. Είδα μητέρες να κρατούν τα βρέφη τους ψηλά, σαν να προσπαθούσαν να τα «ακουμπήσουν» για τελευταία φορά στην ευλογία της Παναγίας, και ηλικιωμένους να λυγίζουν, αφήνοντας τα δάκρυα να κυλήσουν ελεύθερα.

Δεν ήταν δάκρυα απελπισίας, αλλά μια βαθιά, σιωπηλή συνομιλία. Μια μάνα που πονά αποχαιρετούσε τη Μητέρα όλου του κόσμου. Ήταν η πιο αυθεντική μορφή προσευχής που έχω αντικρίσει ποτέ: ένα «ευχαριστώ» που έβγαινε από τα έγκατα της ψυχής, μια κατάθεση πόνου που μετατρεπόταν σε ελπίδα.

Καθώς τα παιδιά άρχισαν να ραίνουν τον δρόμο με ροδοπέταλα, η συγκίνηση κορυφώθηκε. Εκείνη την ώρα κατάλαβα ότι για τον σερβικό λαό, η πίστη δεν είναι ένα τυπικό καθήκον. Είναι η «ανάσα» τους στις ιστορικές καταιγίδες, το οχυρό τους. Βλέποντας αυτές τις νέες γενιές να συμμετέχουν στον αποχαιρετισμό, ένιωσα πως η πνευματική κληρονομιά της Σερβίας είναι μια ζωντανή εμπειρία αγάπης, μια φλόγα που δεν σβήνει, όσες δοκιμασίες κι αν έρθουν.

Φεύγοντας από τον Ναό, ενώ η Τιμία Ζώνη απομακρυνόταν, δεν ένιωσα ότι το προσκύνημα τελείωσε. Υπήρχε μια διάχυτη, παρηγορητική βεβαιότητα ότι η ευλογία της Παναγίας «έμεινε πίσω» στις καρδιές όλων μας.

Αυτή η ιεραποδημία μου απέδειξε πως, πέρα από σύνορα και γλώσσες, οι Έλληνες και οι Σέρβοι μοιραζόμαστε μια κοινή πνευματική πατρίδα. Το Βελιγράδι εκείνη τη μέρα μου δίδαξε το πιο πολύτιμο μάθημα: ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές αβεβαιότητας, η πίστη είναι ο σταθερός οδοδείκτης που επιτρέπει σε έναν λαό να κρατά, παρά τις καταιγίδες, την ψυχή του στραμμένη στο Φως.

    π.Δ.Α

Δεν θελω...να γινω γραφικος

visit counter

Δεν θέλω ... Ποτέ στην ζωή μου δεν θέλησα να γίνω γραφικος .. Να επαναλαμβάνω τα ίδια και τα ίδια περνώντας αργά αλλά σταθερά από την γραφικότητα στο να κουράζω τους άλλους να διαβάζουν από εμένα πράγματα χιλιοειπωμένα ... Τετριμμένα.... Για πολλούς ανούσια .... 

Όμως δεν γίνεται, με αφορμή το άρθρο 56 του πολυνομοσχεδίου του Υπουργείου Οικονομικών για Μητροπολίτες και Αρχιεπίσκοπο, να μην αναφερθώ σε μια εικόνα που εμένα προσωπικά με στοίχειωνε από παλιά και δυστυχώς εξακολουθεί να αποτελεί γροθιά στο δικό μου στομάχι μέχρι και εχθές ημέρα Πέμπτη .... 

Έχω γράψει κι άλλη φορά για τους Γιάννηδες Αγιάννηδες της διπλανής πόρτας ....

 Τους ανθρώπους εκείνους που με περίσσια αξιοπρέπεια και χαμηλωμένο από ντροπή βλέμμα κάθε Πέμπτη αργά το μεσημέρι, όταν οι παραγωγοί της λαϊκής που είναι δίπλα στο σπίτι μου έχουν αποχωρήσει, ψάχνουν μέσα και γύρω από τους κάδους να ρίξουν στις σακούλες ή τα καρότσια τους ότι άχρηστο έχουν πετάξει από τους πάγκους ..  Δεν είναι άστεγοι .... 

Δεν είναι ρακένδυτοι... Είναι φιγούρες της διπλανής πόρτας .... Άνθρωποι κάθε ηλικίας που ψάχνουν να πάρουν σπίτι τους ότι για όλους εμάς είναι άχρηστο ... Για πέταμα ... 

Βλέμματα χαμηλωμένα .... Από ντροπή ... Βήματα βαριά που θαρρείς και μεταμορφώθηκαν σε τεράστιους βράχους απελπισίας που καθηλώνουν το κορμί και την ψυχή μπροστά σε εκείνους τους κάδους .... Τους κάδους της ντροπής όπως άκουσα κάποιον να τους αποκαλεί .... Άνθρωποι που οι πενιχροί τους μισθοί ... Οι πενιχρές τους συντάξεις δεν αρκούν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες διαβίωσης τους .... Τους βλέπω κάθε Πέμπτη .... 

Τους έβλεπα επί πρωθυπουργίας Αντώνη Σαμαρά την περίοδο 2012-2015 .... Εικόνα γνώριμη ... Οικεία... Χρόνια μετά τους ξαναβλέπω .... Και θυμώνω ... Θυμώνω πολύ .... Δεν λυπάμαι ... Δεν νιώθω οίκτο για αυτούς τους ανθρώπους ... Γιατί ο οίκτος τους αδικεί .... 

Και νιώθω ότι δεν τον θέλουν γιατί πιστεύω ότι δεν έχασαν ούτε τώρα την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνεια τους ... Ακόμα κι αν πρέπει να μαζεύουν τα απομεινάρια των πάγκων της λαϊκής .... 

Θυμώνω κι εξοργίζομαι με την απόφαση της κυβέρνησης και κατ'επεκταση του Υπουργείου Οικονομικών να μας υπενθυμίζει κάθε φορά, με τρόπο προκλητικό χωρίς αιδώ κι ενσυναίσθηση την εξάρτηση της εκάστοτε κοσμικής εξουσίας από την θρησκευτική .... 

Την δύναμη της Εκκλησίας όχι σε θέματα και ζητήματα που άπτονται της ανθρωπιστικής κρίσης που αντιμετωπίζουν χιλιάδες συνάνθρωποι μας αλλά σε θέματα που άπτονται των συμφερόντων της, της τεράστιας δύναμης κι επιρροής που ασκεί στο εκκλησίασμα της και το πώς αυτό επηρεάζεται προς το κοινό όφελος Εκκλησίας και κοσμικής εξουσίας δηλαδή της εκάστοτε κυβέρνησης .... Ο νοών νοείτω .... Και βεβαίως αναφέρομαι στο κατάπτυστο κατ'εμέ άρθρο 56 με το οποίο οι Μητροπολίτες βλέπουν να αυξάνεται ο μισθός τους κατά 90% (!!!!!!) ενώ ο Αρχιεπίσκοπος παίρνει κι εκείνος το κατιτίς του με αύξηση της τάξεως του 65% ... Είναι βλέπετε μισθολογικά πάνω από τους Μητροπολίτες ... Αρχηγός της Ελλαδικής Εκκλησίας γαρ ..... Την ώρα που χιλιάδες συμπολίτες μας αδυνατούν να βγάλουν το πρώτο ... Όχι το δεύτερο προσέξτε ... Το πρώτο δεκαήμερο κάθε μήνα... Την ώρα που παιδιά με βουνά από πανεπιστημιακά πτυχία και μεταπτυχιακά δουλεύουν ντελιβερι και εποχιακοί υπάλληλοι δεξιά κι αριστερά, την ώρα που χιλιάδες νέοι εγκαταλείπουν την χώρα αρνούμενοι να ζήσουν μέσα στην ένδεια και την ανασφάλεια που τους καταδικάζει η πατρίδα τους με μισθούς που μόνο θλίψη προκαλούν ... Την ίδια ώρα τα μέλη της Ιεράς Συνόδου αυγατίζουν τους ήδη παχυλούς για αυτά που προσφέρουν στην κοινωνία μισθούς τους ... Δεν αρνούνται αυτή την αύξηση .... Δεν προτρέπουν την κυβέρνηση αυτά τα χρήματα να διατεθούν σε πρωτοβουλίες κι έργα ανακούφισης της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τα ελληνικά νοικοκυριά .... Όχι βέβαια !! Τα αποδέχονται κανονικά !!! Γίνονται κατά μερικές χιλιάδες ευρώ τον χρόνο πλουσιότεροι .... Θυμάμαι τα λόγια που άκουσα κάποτε από το στόμα της μοναχής Λυδίας σε ένα μικρό και ταπεινό μοναστήρι στην μέση του πουθενά .... Κάτω από ένα μεγάλο γέρικο πεύκο σε μια φωτεινή πλακόστρωτη αυλή που μοσχοβόλαγε θυμίαμα και γιασεμί .....  " Κόρη μου ο Χριστός μας περιουσία του είχε μόνο το ράσο που φορούσε .... Έντυσε όμως την ανθρωπότητα με την αγάπη Του ... Δεν είχε που να γείρει το κεφάλι Του κι όμως έγινε καταφύγιο για κάθε πονεμένη ψυχή .... Με αυτό το ταπεινό ράσο περπάτησε σε τούτη την γη .... Φτωχός στα επίγεια .... Μα βασιλιάς στις καρδιές όλων εκείνων που θέλουν να τον αφουγκραστούν και να πιστέψουν ...." Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι τα μέλη της Ιεράς Συνόδου με τα βαρύτιμα χρυσά άμφια, τις χρυσοποίκιλτες μίτρες και τα πανάκριβα για τις μετακινήσεις τους αυτοκίνητα δεν νομίζω ότι συμμερίζονται τούτα τα λόγια .... Είναι πολύ εύκολο να διακηρύττεις την ταπεινότητα και να κάνεις εκτενείς αναφορές και κηρύγματα στο ταπεινό εκείνο ράσο .... Το θέμα σεβαστοί Πατέρες είναι στο πόσο πρόθυμοι είσαστε να το φορέσετε και να μείνετε μόνο με αυτό .....

Πηγη.fb

«Οι Αντιρρήσεις της Εκκλησίας της Γεωργίας για το Κείμενο "Το Μυστήριον του Γάμου και τα Κωλύματα Αυτού"» της Συνόδου της Κρήτης.

visit counter

Εισαγωγικά

Συμπληρώνονται φέτος δέκα χρόνια από την Κολυμπάριο Σύνοδο, που διεξήχθη στο Κολυμπάρι από 17-26 Ιουνίου 2016. Η Σύνοδος αυτή εισήγαγε νέα εκκλησιολογία στην Ορθόδοξη Εκκλησία και γι’ αυτό συνοδεύτηκε περισσότερο με λόγια αρνητικής κριτικής παρά με την εκκλησιαστική πρακτική που προβλέπει ο ΙΕ΄ Κανόνας της Α΄-Β΄ Συνόδου. Δυστυχώς, δέκα χρόνια μετά, διαπιστώνουμε ότι το χριστεπώνυμο πλήρωμα (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) έπαψε να αποτελεί τον θεματοφύλακα της πίστεως. Βέβαια, για να εφαρμοστεί ο ΙΕ΄ κανόνας της Α΄-Β΄ Συνόδου, πρέπει να υπάρχουν ορισμένες επιπλέον προϋποθέσεις, εκτός από αυτές που προβλέπει ο παραπάνω κανόνας, όπως π.χ. η σωστή και σε βάθος εκκλησιολογική κατήχηση των πιστών.

Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα, αντιοικουμενιστές δεν δέχονται την υποχρεωτικότητα του κανόνα, ούτε έχουν ξεκαθαρίσει την  σημασία που  έχει η μνημόνευση του Επισκόπου, ούτε δέχονται τη βασική έννοια του μολυσμού της πίστεως, που έχει σοβαρή σωτηριολογική σημασία.   Ενώ με τη Σύνοδο είχαμε μια συνοδική θεσμική εκτροπή της ορθόδοξης εκκλησιολογίας, ακόμα και στον χώρο των αντιοικουμενιστών κυριαρχεί η άποψη του π. Επιφανίου Θεοδωρόπουλου για μη υποχρεωτική αποτείχιση, ενώ ο συγκεκριμένος πατέρας κοιμήθηκε πριν την Κολυμπάριο Σύνοδο (1989) και δεν γνωρίζουμε ποια θα ήταν η στάση του αν ζούσε το 2016.Αρκούμαστε μόνο στις δημόσιες  διαπιστώσεις χωρίς προτάσεις αντιμετώπισης των πνευματικών προβλημάτων με εμφανέστατη την  έλλειψη μαρτυρικού φρονήματος.Σε αυτό συντελεί και η αποκαρδιωτική  κατάσταση στον χώρο των αποτειχισμένων, όπου και εκεί υπάρχει το ακατήχητο και οι αυτόνομες ομάδες. Ελάχιστοι είναι αυτοί που γνωρίζουν την εκκλησιολογία της αποτείχισης και τους κινδύνους που εγκυμονεί η λανθασμένη εφαρμογή της. (Για το θέμα αυτό θα επανέλθουμε).

Προκειμένου να παρουσιάσουμε πιο αναλυτικά τα προβλήματα πίστης που δημιούργησε η Σύνοδος της Κρήτης, θα αρχίσουμε να δημοσιεύουμε αποσπάσματα από την ανέκδοτη εργασία μας που έχει σχέση με τον θεολογικό σχολιασμό των κειμένων της Συνόδου.Τα δημοσιευμένα κείμενα δεν αποτελούν προσωπικές θέσεις του συγγραφέα, αλλά προϊόν μακρόχρονης και εκτενούς βιβλιογραφικής έρευνας.

 Υπενθυμίζουμε ότι τα κείμενα της Συνόδου είναι τα εξής:

1. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ τῆς Ἁγίας και Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας
2. ΜΗΝΥΜΑ τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας
3. Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΣ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΗΡΗΣΙΣ ΑΥΤΗΣ ΣΗΜΕΡΟΝ
4. ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΛΟΙΠΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ ΚΟΣΜΟΝ
5. ΤΟ ΑΥΤΟΝΟΜΟΝ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΚΗΡΥΞΕΩΣ ΑΥΤΟΥ
6. Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ
7. Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΝ ΤΩ ΣΥΓΧΡΟΝΩ ΚΟΣΜΩ
8. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΚΩΛΥΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ

Επίσης υπενθυμίζουμε ότι στη Σύνοδο δεν συμμετείχαν τα Πατριαρχεία Ρωσίας, Γεωργίας, Βουλγαρίας  και Αντιοχείας.

Το πρώτο κείμενο των δημοσιεύσεων έχει τίτλο: «Οι Αντιρρήσεις της Εκκλησίας της Γεωργίας για το Κείμενο "Το Μυστήριον του Γάμου και τα Κωλύματα Αυτού"»

Το τελικό κείμενο που εγκρίθηκε απο την Κολυμπάριο Σύνοδο βρίσκεται στο link.

https://www.holycouncil.org/marriage_el

πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

----------------------------------------------------------------------------------------

Οι Αντιρρήσεις της Εκκλησίας της Γεωργίας για το Κείμενο «Το Μυστήριον του Γάμου και τα Κωλύματα Αυτού»

Κατά την Έκτη Σύναξη των Προκαθημένων το 2016, η Εκκλησία της Γεωργίας διατύπωσε συγκεκριμένες αντιρρήσεις σχετικά με το κείμενο «Το Μυστήριον του Γάμου και τα κωλύματα αυτού», με αποτέλεσμα η γεωργιανή αντιπροσωπεία να μην το συνυπογράψει. Για την επίτευξη ομοφωνίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο προσκάλεσε στο Φανάρι μια εξουσιοδοτημένη αντιπροσωπεία του Πατριαρχείου Γεωργίας, με σκοπό τη συζήτηση, την παροχή εξηγήσεων και την επίτευξη συμφωνίας. Στις 19 Απριλίου 2016, οι μητροπολίτες Θεόδωρος, Γεράσιμος, Ανδρέας, ο πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Ζβιαντάντζε και ο μοναχός Άνθιμος μετέβησαν στο Φανάρι και συνεργάστηκαν με πατριαρχική αντιπροσωπεία αποτελούμενη από τον μητροπολίτη Γαλλίας Εμμανουήλ, τον αρχιμανδρίτη Βαρθολομαίο Σαμαρά, τον αρχιδιάκονο Ιωάννη Χρυσαυγή και τον καθηγητή Κ. Δεληκωσταντή. Ο μητροπολίτης Γαλλίας ζήτησε από την γεωργιανή αντιπροσωπεία να εκθέσει τις απόψεις της για τις εκκρεμότητες.

2. Διαφωνία 1: Η Διατύπωση για τις Μορφές Συμβίωσης

Η γεωργιανή αντιπροσωπεία δήλωσε ότι στην παράγραφο 10 του πρώτου τμήματος του κειμένου, με τίτλο «Ο ορθόδοξος γάμος», η φράση «Η Εκκλησία δεν αποδέχεται δια τα μέλη αυτής σύμφωνα συμβιώσεως του αυτού φύλου ή και πάσαν άλλην μορφήν συμβιώσεως δια τα μέλη αυτής, διαφόρους του γάμου» έπρεπε να αντικατασταθεί με μια ισχυρότερη διατύπωση, όμως «απορρίπτεται». Υποστήριξαν ότι η ρωσική μετάφραση δεν απέδιδε ορθώς το νόημα του ελληνικού κειμένου. Η πατριαρχική αντιπροσωπεία παρατήρησε ότι τα ζητήματα μετάφρασης ήταν ευθύνη της Πανορθοδόξου Γραμματείας. Ωστόσο, η γεωργιανή πλευρά επέμεινε στην καταδίκη του αμαρτήματος της ομοφυλοφιλίας και ζήτησε να περιληφθεί διατύπωση που να την καταδικάζει απερίφραστα και να καλεί τους ομοφυλοφίλους σε μετάνοια.

Η πατριαρχική αντιπροσωπεία αντέτεινε ότι το κείμενο αφορούσε στον ορθόδοξο γάμο και όχι στη θέση της Εκκλησίας έναντι της ομοφυλοφιλίας. Επεσήμανε επίσης την ανάγκη για προσεκτική διατύπωση, ώστε να μην φέρει σε δύσκολη θέση τις κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες των οποίων οι χώρες είχαν νομιμοποιήσει τα σύμφωνα συμβίωσης, καθώς υπήρχε κίνδυνος νομικών προσφυγών. Η γεωργιανή πλευρά δεν κατανόησε αυτή την άποψη, υποστηρίζοντας ότι η διδασκαλία της Εκκλησίας δεν συσχετίζεται με την κοσμική δικαιοσύνη. Μετά από μακρά συζήτηση, η γεωργιανή αντιπροσωπεία πρότεινε τη διατύπωση «δεν αποδέχεται και καταδικάζει». Ζητήθηκε επίσης διευκρίνιση της έννοιας της «ηυλογημένης αγάπης» στην ίδια παράγραφο, και για την αποφυγή ατέρμονων συζητήσεων, η λέξη «αγάπη» αντικαταστάθηκε με τη λέξη «συζυγία».

3. Διαφωνία 2: Το Ζήτημα των Μεικτών Γάμων

Αντικείμενο μακράς συζήτησης αποτέλεσε η παράγραφος 5 του δεύτερου τμήματος του κειμένου, «Κωλύματα Γάμου», σχετικά με τους μεικτούς γάμους. Η γεωργιανή αντιπροσωπεία διατήρησε την αμετακίνητη θέση της περί μη αποδοχής του μεικτού γάμου, θεωρώντας τον ανύπαρκτο και «ασύμβατο προς την έννοια του ορθοδόξου γάμου». Ταύτισε επίσης την περίπτωση του μεικτού γάμου μεταξύ ορθοδόξου και ετεροδόξου χριστιανού με αυτήν μεταξύ ορθοδόξου και ετεροθρήσκου.

Η πατριαρχική αντιπροσωπεία επανέλαβε την επιχειρηματολογία που είχε αναπτυχθεί κατά τη Σύναξη των Προκαθημένων, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε τροποποίηση του κειμένου έπρεπε να γίνει με την προοπτική να γίνει αποδεκτή και από τις υπόλοιπες δώδεκα Ορθόδοξες Εκκλησίες που είχαν υπογράψει το κείμενο στην παρούσα μορφή. Ο μητροπολίτης Γαλλίας υπενθύμισε τις αντιρρήσεις πολλών εκκλησιαστικών αντιπροσωπειών, ιδίως των Εκκλησιών Αλβανίας και Πολωνίας, στο σημείο αυτό. Η αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου κατέθεσε δύο εναλλακτικές λύσεις:

1        Πρόταση 1 (Οικουμενικού Πατριάρχη): «Απαγορεύονται κατ᾽ ακρίβειαν οι μεικτοί γάμοι μετά των ετεροδόξων και μετά των μη χριστιανών. Εις την περίπτωσιν μεικτού γάμου μεθ᾽ ετεροδόξων χριστιανών δύναται ούτος να ευλογηθή κατά συγκατάβασιν και δια φιλανθρωπίαν, υπό τον ρητόν όρον ότι τα εκ του γάμου τούτου τέκνα θα βαπτισθούν και θα αναπτυχθούν εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία. Η εφαρμογή της οικονομίας εν προκειμένω γενήσεται κατά την πράξιν εκάστης Αυτοκεφάλου Εκκλησίας, συμφώνως προς τας αρχάς των ιερών κανόνων, εν πνεύματι της ποιμαντικής διακρίσεως, επί τω σκοπώ της σωτηρίας του ανθρώπου.»

2        Πρόταση 2: «i. Ο γάμος ορθοδόξων μεθ᾽ ετεροδόξων κωλύεται κατά κανονικήν ακρίβειαν (κανών 72 της Πενθέκτης εν Τρούλλω συνόδου). ii. Ο γάμος ορθοδόξων μετά μη χριστιανών κωλύεται απολύτως κατά κανονικήν ακρίβειαν. Και στο σημείο αυτό να προστίθετο η εξής νέα παράγραφος, είτε ως εδάφιο υπ᾽ αριθμ. 3 της υπ᾽ αριθμ. 5 παραγράφου είτε ως νέα παράγραφος υπ᾽ αριθμ. 6, αυξανομένων των παραγράφων από επτά σε οκτώ ως εξής: «Εις την περίπτωσιν μεικτού γάμου μεθ᾽ ετεροδόξων χριστιανών δύναται ούτος να ευλογηθή κατά συγκατάβασιν και δια φιλανθρωπίαν (υπό τον ρητόν όρον ότι τα εκ του γάμου τούτου τέκνα θα βαπτισθούν και θα αναπτυχθούν εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία)».

Η γεωργιανή αντιπροσωπεία απέρριψε και τις δύο προτάσεις, καθώς:

3        Η Εκκλησία της Γεωργίας δεν αναγνώριζε την έννοια του μεικτού γάμου.

4        Με τη διατύπωση αυτή, η οικονομία μετατρεπόταν σε κανόνα, αρμοδιότητα που δεν είχε η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος.

 

4. Η Τελική Θέση της Εκκλησίας της Γεωργίας και οι Προτάσεις της

Ο μητροπολίτης Θεόδωρος, επικεφαλής της γεωργιανής αντιπροσωπείας, ζήτησε την κατανόηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου για τις θέσεις τους, οι οποίες βασίζονταν σε οδηγίες και εντολές που είχε λάβει από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Γεωργίας.. Σημείωσε επίσης ότι στην επαρχία του, όπου διαβιούν Αρμένιοι, δεν ευλογούνται γάμοι.

 Οι εντολές αυτές βασίζονταν σε απόφαση του 1998, σύμφωνα με την οποία οι μεικτοί γάμοι στη Γεωργία θεωρούνταν ανυπόστατοι και, ως εκ τούτου, απαγορεύονταν μεταξύ Ορθοδόξων και Αρμενίων, αλλά προαπαιτείται η εισδοχή των Αρμενίων στην Ορθοδοξία. Κατέληξε ότι ήταν δεκτή η διατύπωση περί οικονομίας στην παράγραφο 7 του κειμένου, η οποία δύναται να αφορά και στους μεικτούς γάμους, χωρίς ειδική αναφορά σε αυτούς, καθώς μια τέτοια αναφορά δεν θα γινόταν αποδεκτή από την Εκκλησία της Γεωργίας. Η πατριαρχική αντιπροσωπεία ανέλυσε την πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο πραγματοποιούσε διάκριση μεταξύ μεικτού γάμου με ετερόδοξο και μεικτού γάμου με ετερόθρησκο, διαπιστώνοντας και πάλι ότι η Εκκλησία της Γεωργίας δεν πραγματοποιεί καμία διάκριση. Εν κατακλείδι, μετά από μακρά αντιμωλία, η γεωργιανή αντιπροσωπεία διατύπωσε τις εξής δύο εναλλακτικές προτάσεις:

«5. Περί των μεικτών γάμων ορθοδόξων μεθ᾽ ετεροδόξων και μη χριστιανών ήχθη εις την απόφασιν, όπως: i. ο γάμος ορθοδόξων μεθ᾽ ετεροδόξων κωλύεται κατά κανονικήν ακρίβειαν, μη δυνάμενος να ευλογηθή (κανών 72 της Πενθέκτης εν Τρούλλω συνόδου)». Στο σημείο αυτό να τελειώνει η πρόταση. Δηλαδή, να διαγραφεί η φράση «δυνάμενος, όμως, να ευλογηθή κατά συγκατάβασιν και δια φιλανθρωπίαν, υπό τον ρητόν όρον ότι τα εκ του γάμου τούτου τέκνα θέλουν βαπτισθή και αναπτυχθή εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία»1144.

 

5. Συμπέρασμα: Η Μη Αποδοχή των Προτάσεων και η Αναβολή της Συνόδου

Παρά τις προσπάθειες, η Εκκλησία της Γεωργίας δεν αποδέχθηκε τις εναλλακτικές διατυπώσεις που πρότεινε το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η Ιερά Σύνοδος της Γεωργίας θεώρησε απαραίτητο να πραγματοποιηθούν οι ακόλουθες αλλαγές και οι επίμαχες παράγραφοι να διαμορφωθούν ως εξής:

 

5        «10. Η Εκκλησία δεν αποδέχεται τας ομοφυλοφιλικάς σχέσεις, ή και πάσαν άλλην μορφήν συμβιώσεως διάφορον του γάμου, και καταδικάζει τας αμαρτίας αυτάς. Η Εκκλησία λυπείται δια την αιωνίαν τύχην των αθανάτων ψυχών των ανθρώπων, οι οποίοι ευρίσκονται εις παρομοίας αμαρτίας, και καταβάλλει πάσαν δυνατήν ποιμαντικήν προσπάθειαν, ώστε αυτοί να κατανοήσουν το μέγιστον βάρος της τοιαύτης αμαρτίας και να απομακρυνθούν από αυτήν βαδίζοντες την οδόν της αληθούς μετανοίας.

6        «5. Περί των μεικτών γάμων ορθοδόξων μεθ᾽ ετεροδόξων και μη χριστιανών ήχθη εις την απόφασιν, όπως: i. ο γάμος ορθοδόξων μεθ᾽ ετεροδόξων κωλύεται κατά κανονικήν ακρίβειαν, μη δυνάμενος να ευλογηθή (κανών 72 της Πενθέκτης εν Τρούλλω συνόδου)». Στο σημείο αυτό να τελειώνει η πρόταση. Δηλαδή, να διαγραφεί η φράση «δυνάμενος, όμως, να ευλογηθή κατά συγκατάβασιν και δια φιλανθρωπίαν, υπό τον ρητόν όρον ότι τα εκ του γάμου τούτου τέκνα θέλουν βαπτισθή και αναπτυχθή εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία»1144.

 

Παρά το γεγονός ότι στις 25 Μαΐου η Εκκλησία της Γεωργίας δεν προέβαλε το ζήτημα αυτό ως λόγο μη σύγκλησης της Συνόδου και απέστειλε τα ονόματα της αντιπροσωπείας της, στις 10 Ιουνίου περιέλαβε το εν λόγω ζήτημα στους λόγους για τους οποίους ζητούσε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη να αναβάλει τη σύγκληση της Συνόδου. Συγκεκριμένα, ανέφερε στο σχετικό ανακοινωθέν ότι η ημερήσια διάταξη της Συνόδου περιλάμβανε το σχέδιο κειμένου «Το μυστήριον του γάμου και τα κωλύματα αυτού», το οποίο δεν είχε υπογραφεί από την αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Γεωργίας για δογματικούς λόγους, ούτε και από την Εκκλησία της Αντιοχείας.

ΠΗΓΗ.Ι.ΛΑΔΑ. Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας 2016- Προετοιμασία-Διαδικασίες