Σχέση συνοδικότητας και πρωτείου στο Συνέδριο στο Chantilly της Γαλλίας τον Οκτώβριο 2026 (Απόψεις και κριτικά σχόλια)

visit counter

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Τα αποσπάσματα από τις ομιλίες που δημοσιεύονται υπάρχουν στο link. https://panorthodoxsynod.blogspot.com/  στις σχετικές ομιλίες.

 

Στο Διεθνές Συνέδριο στο Chantilly, με το ζήτημα της συνοδικότητας και του πρωτείου ασχολήθηκαν οι ακόλουθοι εισηγητές:

1. π. Ιωάννης Χρυσαυγής.

Παρουσίασε την κεντρική εισήγηση με τίτλο «CONCILIARITY AND PRIMACY – Echoes from the Holy and Great Council».(ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΙΟ – Αντηχήσεις από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο). Υπογράμμισε ότι το μέλλον της Ορθοδοξίας δεν έγκειται στο να επιλέξει ανάμεσα στη συνοδικότητα ή το πρωτείο, αλλά στην αποκατάσταση της ορθής σχέσης και ισορροπίας μεταξύ τους. Τόνισε την ανάγκη η συνοδικότητα να γίνει «κουλτούρα» και νοοτροπία και όχι απλώς ένας περιοδικός θεσμός ή γραφειοκρατική διαδικασία.

2. Επίσκοπος Δυτικής Αμερικής Μάξιμος (Πατριαρχείο Σερβίας):

Στην εισήγησή του για τον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα) («Metropolitan John of Pergamon and the Holy and Great Council»), ανέλυσε τη θεολογική παρακαταθήκη του  Ιεράρχη. Ανέδειξε την Ευχαριστιακή Εκκλησιολογία του Μητροπολίτη Περγάμου σχετικά με τη διαλεκτική σχέση του «Ενός» (Πρώτου/Πρωτείου) και των «Πολλών» (Συνόδου/Συνοδικότητας) σε τοπικό, περιφερειακό και οικουμενικό επίπεδο.

3. Hyacinthe Destivelle, OP (Ρωμααιοκαθολική Ματιά):

Στην εισήγησή του «L'Encyclique et le Message du Saint et Grand Concile de l'Église orthodoxe: Un regard catholique»,( Η Εγκύκλιος και το Μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Μια καθολική ματιά). Εξέτασε τη συνοδικότητα και το πρωτείο υπό το πρίσμα του θεολογικού διαλόγου Καθολικών και Ορθοδόξων. Αναφέρθηκε στα κοινά κείμενα της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής Διαλόγου (όπως τα κείμενα του Chieti και της Αλεξάνδρειας για τη «Συνοδικότητα και το Πρωτείο»).

4. Me Carol SABA (Νομικός / Εκπρόσωπος Επισκόπων Γαλλίας):

Στη συναισθηματική και θεσμική του παρέμβαση («Orthodox Momentum needs three vital requirements: Unity, Unity, Unity»)(=, Η ορθόδοξη δυναμική χρειάζεται τρεις ζωτικές προϋποθέσεις: Ενότητα, Ενότητα, Ενότητα)  εξέτασε την πρακτική και διοικητική διάσταση της συνοδικότητας και της ηγεσίας. Επεσήμανε πώς η ισορροπημένη άσκηση του πρωτείου και της συνοδικής διαβούλευσης προστατεύει την Εκκλησία από τη διοικητική παράλυση και τις δικαιοδοσιακές διαμάχες.

5. Μητροπολίτης Πισιδίας Ιώβ Getcha  & Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος:

Αναφέρθηκαν στη συνοδική φύση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και στον διακονικό ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως εγγυητή της πανορθόδοξης ενότητας.

Γενικές παρατηρήσεις

Οι εισηγητές υπογράμμισαν ότι η συνοδικότητα και το πρωτείο δεν αποτελούν αντιθετικές ή ανταγωνιστικές έννοιες, αλλά αλληλένδετες και συμπληρωματικές διαστάσεις της ζωής της Εκκλησίας:

Όπως τόνισε στην εισήγησή του ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής, επικαλούμενος τη θεολογική παρακαταθήκη του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα), το μέλλον της Ορθοδοξίας δεν βρίσκεται στην επιλογή μεταξύ συνοδικότητας και πρωτείου, αλλά στην αποκατάσταση της ορθής σχέσης μεταξύ τους. Η Εκκλησία χρειάζεται τους «πολλούς» (τη συνοδική διαβούλευση), αλλά χρειάζεται και τον «ένα/πρώτο» (τη συντονιστική ηγεσία).

Η συνοδικότητα δεν σημαίνει απουσία ηγεσίας, ούτε η αναζήτηση ομοφωνίας σημαίνει διοικητική παράλυση. Αντίστοιχα, το πρωτείο δεν υφίσταται ως εξουσία πάνω από τη σύνοδο, αλλά ασκείται πάντοτε συνοδικά σε τοπικό, περιφερειακό και οικουμενικό επίπεδο. Η Εκκλησία δεν γίνεται πιο συνοδική αποδυναμώνοντας την ηγεσία, ούτε η ηγεσία γίνεται αυθεντική αποδυναμώνοντας τη συνοδική διαδικασία.

Στην ευχαριστιακή εκκλησιολογία, η σύνοδος αποτελεί προέκταση της Ευχαριστιακής Σύναξης. Ο «Πρώτος»  προΐσταται της συνόδου και επιτελεί μια υπερτοπική, θεσμική λειτουργία που εγγυάται την ενότητα και την κοινωνία των τοπικών Εκκλησιών.

Στη διαλεκτική της λήψης αποφάσεων , η ισορροπία μεταξύ συνοδικότητας και πρωτείου προστατεύει το εκκλησιαστικό σώμα τόσο από την επιβολή μιας πλειοψηφίας όσο και από την παράλυση που προκαλείται όταν μεμονωμένες μειοψηφίες καταχρώνται το δικαίωμα  βέτο.

ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ.

1.      Στην Ορθόδοξη Παράδοση, όλοι οι επίσκοποι είναι κατ' ουσίαν ίσοι μεταξύ τους, καθότι ο καθένας κατέχει την πληρότητα της αρχιερωσύνης και ποιμαίνει μια τοπική Εκκλησία (την Ευχαριστιακή Σύναξη). Η Εκκλησία δεν δομείται με πυραμοειδή τρόπο (κοσμικού τύπου εξουσία), αλλά συνοδικά.

2.      Οποιοδήποτε πρωτείο (τοπικό, μητροπολιτικό, πατριαρχικό ή οικουμενικό) στην αρχαία Εκκλησία είχε χαρακτήρα τιμητικό και λειτουργικό (primus inter pares - πρώτος μεταξύ ίσων) και όχι οντολογικό ή διοικητικό υπερ-αξίωμα. Ο «Πρώτος» δεν υπάρχει έξω ή πάνω από τη Σύνοδο, ούτε αποτελεί ξεχωριστή οντότητα («ο Ένας» έναντι των «Πολλών»).

3.      Η νεότερη προσωποκεντρική και ευχαριστιακή εκκλησιολογία (που επηρέασε καθοριστικά το Συνέδριο στο Chantilly και τα κείμενα της Κρήτης) επιχειρεί να θεμελιώσει το πρωτείο  αντλώντας το από την τριαδική θεολογία (ο Πατέρας ως η «αρχή» και η «μοναρχία» εντός της Αγίας Τριάδος). Η πατερική θεολογία (ιδίως οι Καππαδόκες Πατέρες και ο Μέγας Φώτιος) διδάσκει ότι στην Αγία Τριάδα η «μοναρχία» αφορά αποκλειστικά το πρόσωπο του Πατρός ως αιτίας και γεννήτορος, κάτι που δεν μπορεί να μεταφερθεί ευθέως ή αναλογικά στον επίσκοπο ή στον Πατριάρχη ως «μοναρχία» εντός της Εκκλησίας, διότι κάτι τέτοιο οδηγεί ευθέως σε παπισμό και διοικητικό απολυταρχισμό.

4.      Η προσπάθεια ενίσχυσης ενός υπερτοπικού, θεσμικού πρωτείου (κατά τα πρότυπα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας) υπονομεύει την αυτοκεφαλία και την αυτοδυναμία των τοπικών Εκκλησιών.

Η άποψη ότι η Σύνοδος χρειάζεται έναν ισχυρό «Πρώτο» για να μην παραλύει η διοίκηση εκφράζει κοσμική λογική. Στην Εκκλησία, η ενότητα δεν επιβάλλεται με μηχανισμούς εξουσίας. Διαφυλάσσεται μόνο από την κοινή Πίστη και τους Ιερούς Κανόνες. Αν θεσμοθετήσουμε ένα πρωτείο με αυξημένες εξουσίες πάνω από τις τοπικές Εκκλησίες, κινδυνεύουμε να διολισθήσουμε σε ένα παπικό μοντέλο. Μια τέτοια εξέλιξη καταργεί την ισότητα των επισκόπων. Μετατρέπει τη Σύνοδο από σώμα ισότιμων αδελφών σε ομάδα υφισταμένων ενός προϊσταμένου. Επίσης, οι συνοδικές αποφάσεις δεν λαμβάνονται με άνωθεν επιβολή ή με πλειοψηφίες, αλλά με την εν Αγίω Πνεύματι ομοφωνία. Τέλος, η αναζήτηση ενός παντοδύναμου ηγέτη για τη λύση των αδιεξόδων θυμίζει κοσμική εταιρεία και όχι το Σώμα του Χριστού.

Όπως τονίζουν οι παραδοσιακοί θεολόγοι, η προσπάθεια να μεταφερθεί ο ρόλος του Θεού Πατρός στον «Πρώτο» της Εκκλησίας αποτελεί θεολογική αλλοίωση. Αν ο «Πρώτος» γίνει απαραίτητος για να υπάρξει Σύνοδος, διολισθαίνουμε σε έναν «ανατολικό παπισμό». Τότε, η ενότητα δεν βασίζεται στην κοινή πίστη και στους Ιερούς Κανόνες, αλλά στην εξουσία ενός ανθρώπου. Σύμφωνα με τους Πατέρες, η λύση στις διαφωνίες των τοπικών Εκκλησιών δεν είναι οι νέες δομές εξουσίας. Μοναδική λύση είναι η επιστροφή στην ακρίβεια των Ιερών Κανόνων, η ταπείνωση και ο ειλικρινής συνοδικός διάλογος. Αυτός ο διάλογος πρέπει να στηρίζεται στην Κοινή Παράδοση, μακριά από γεωπολιτικά συμφέροντα και οικουμενιστικούς συμβιβασμούς.

Ένα άγνωστο ποίημα (επίγραμμα) του Αγίου Μαξίμου του Γραικού για τον Άγιο Δημήτριο.

visit counter

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Εισαγωγή

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ο μέγας θεολόγος και παιδαγωγός της Ρωσίας, κατά την περίοδο που διακονούσε ως μοναχός στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου (1506–1516), είχε συνθέσει έναν Παρακλητικό Κανόνα στον Τίμιο Πρόδρομο και πέντε επιγράμματα. Η σχετικά πρόσφατη, όμως, έρευνα απέδειξε ότι η ποιητική δραστηριότητα του Αγίου δεν περιορίζεται στα πέντε αυτά επιγράμματα. Ο μακαριστός Αρτινός ερευνητής και ιστορικός Κωνσταντίνος Τσιλιγιάννης, μετά από έρευνα ετών, ανακάλυψε τον Οκτώβριο του 1994, στην Αυστριακή Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης, έκτο επίγραμμα (ποίημα) του Μαξίμου του Γραικού, αφιερωμένο στον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Δημήτριο. Το παρόν άρθρο παρουσιάζει την ανακάλυψη αυτή, το ίδιο το ποίημα με τη μετάφρασή του, καθώς και τον θεολογικό σχολιασμό του.

Τι είναι τα επιγράμματα

Επίγραμμα αρχικά ήταν μια απλή επιγραφή πάνω σ’ έναν τάφο, με το όνομα του νεκρού, τη γενιά του ή και τον τόπο του. Δύο-τρεις λέξεις χωρίς (ποιητικό) μέτρο και με πληροφοριακά στοιχεία μόνο. Σιγά-σιγά, όσο η συνήθεια της επιτάφιας επιγραφής διαδιδόταν, άρχισε η έντεχνη διατύπωση και ο εμπλουτισμός των στοιχείων με πληροφορίες για τη δράση και τις ανδραγαθίες του νεκρού (ή των νεκρών), καθώς και η έκφραση του πόνου που ένιωσαν όσοι τον έχασαν.

Τα αρχαιότερα ελληνικά επιγράμματα μένουν ανώνυμα. Πρώτος διάσημος επιγραμματοποιός είναι ο Σιμωνίδης ο Κείος, ο οποίος έχει γράψει το πασίγνωστο «Ὦ ξεῖν’, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε κείμεθα τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι», για τους πεσόντες στη μάχη των Θερμοπυλών.

Κατά τη βυζαντινή περίοδο το επίγραμμα καλλιεργήθηκε έντονα. Επίσης και μετά την Άλωση, ο βυζαντινός κόσμος διατήρησε το επίγραμμα με τους όρους που καλλιεργούνταν στην αρχαιότητα, αν όχι σε μεγαλύτερη ποικιλία. Δεν υπήρξε βυζαντινός συγγραφέας που να μη γράψει επιγράμματα, και ο πιο ξακουστός απ’ αυτούς στάθηκε ο ποιητής Μανουήλ Φιλής. Παράλληλα όμως με τα επιγράμματα των βυζαντινών λογίων, έχουμε και τα γνησιότατα άνθη της βυζαντινής επιγραμματικής ποίησης του λαού. Μπορούμε να πούμε ότι δεν υπήρξε πανηγύρι ή επανάσταση, εκστρατεία ή πολιορκία στο Βυζάντιο που να μη συνοδεύτηκε από τον επιγραμματικό οίστρο του βυζαντινού όχλου. Τα επιγράμματα αυτά ξεχωρίζουν για τον σύντομο και δηκτικό χαρακτήρα της δημοτικής φιλοσοφίας.

Τα πέντε γνωστά επιγράμματα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού

Πριν από την ανακάλυψη του έκτου επιγράμματος, γνωρίζαμε πέντε επιγράμματα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού:

Α. Προς τον Πατριάρχη Ιωακείμ Α΄. Επιτάφιο επίγραμμα. Βρίσκεται στην Αμβροσιανή Βιβλιοθήκη του Μιλάνου και στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης, στον κώδικα Hist. Gr. 122,1.

Β. Προς τον Μέγα Ρήτορα Μανουήλ. Βρίσκεται στην Αμβροσιανή Βιβλιοθήκη.

Γ. Προς τον Πατριάρχη Νήφωνα Β΄, με αναφορά στον ηγεμόνα της Βλαχίας Νεάγκο. Βρίσκεται στην Ιερά Μονή Διονυσίου, στον κώδικα 282.

Δ. Δεύτερο επίγραμμα προς τον Πατριάρχη Νήφωνα Β΄. Βρίσκεται στην Αμβροσιανή Βιβλιοθήκη.

Ε. Επιτάφιο επίγραμμα στον Νήφωνα Β΄. Βρίσκεται στην Ιερά Μονή Διονυσίου.

Η ανακάλυψη του έκτου επιγράμματος

Ο μακαριστός Αρτινός ερευνητής και ιστορικός Κωνσταντίνος Τσιλιγιάννης, μετά από έρευνα ετών, ανακάλυψε τον Οκτώβριο του 1994, στην Αυστριακή Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης, έκτο επίγραμμα (ποίημα) του Μαξίμου του Γραικού, για τον Άγιο Δημήτριο. Σύμφωνα με τον ιστορικό ερευνητή:

• Το ποίημα βρίσκεται σε χειρόγραφο στη συλλογή του Johanes Sambucus, στον Κώδικα Hist. Gr. 122,1 της Εθνικής Βιβλιοθήκης, και φέρει βυζαντινοελληνική λόγια γραφή του ΙΣΤ΄ αιώνα. (Ο Ιωάννης Σαμπούκος ήταν συλλέκτης παλαιών χειρογράφων και ιστοριοδίφης.)
• Στο πάνω μέρος του χειρογράφου υπάρχουν οι λέξεις «Κυρ Μαξίμου Τριβόλη». Ακολουθεί το πρώτο επίγραμμα προς τον Πατριάρχη Νήφωνα Β΄, μετά η φράση «αυτού» και από κάτω ακολουθούν δύο επιγράμματα, το ένα προς τον Ιωακείμ Α΄ και το άλλο προς τον Άγιο Δημήτριο.
• Είναι επιτάφιο επίγραμμα και ανήκει στο γνωστό από την κλασική αρχαιότητα είδος των επικολυρικών επιγραμμάτων, που η σύγχρονη θεωρία ονομάζει βυζαντινούς ιαμβικούς στίχους, οι οποίοι περιλαμβάνονται στη θρησκευτική ποίηση.
• Το θεματικό αντικείμενο του επιγράμματος είναι το μαρτύριο του Αγίου. Έχει τέσσερις στίχους, στους οποίους ο Άγιος Δημήτριος απευθύνεται στον Ιησού, με ιδιαίτερη χαρά, επειδή λαβώθηκε κατά τον ίδιο τρόπο, με λόγχη, και στην ίδια πλευρά με Αυτόν.

Το επίγραμμα για τον Άγιο Δημήτριο

Στίχοι εις τον λογχευθέντα Μέγαν Δημήτριον — Ως απ’ αυτού προς τον Σταυρωθέντα Χριστόν:

Πληγήν μεν ουκ αυχών εγώ δείκνυμί σοι, Ως δη παθών τι υπέρ σου, Σώτερ, μέγα, Αλλ’ ως μικρόν μίμημα σης πλευράς πάθους, Ο δη με κατέστησεν χαίρειν, δεικνύω».

Μετάφραση. Στίχοι στον Μέγα Δημήτριο που λογχεύθηκε, οι οποίοι υποτίθεται ότι λέγονται από τον ίδιο προς τον Χριστό που σταυρώθηκε:

Τη λαβωματιά μου εγώ δεν σου τη δείχνω με καύχηση, Σα να έπαθα για χάρη σου κάτι το σπουδαίο, Σώτερ, Αλλά σαν μια ταπεινή μίμηση της λαβωματιάς της δικής σου πλευράς Σου τη δείχνω, πράγμα που βέβαια μ’ έκανε να χαίρομαι.

Θεολογικός σχολιασμός του επιγράμματος

Ο σχολιασμός αυτών των στίχων μάς εισάγει κατευθείαν στην καρδιά της ορθόδοξης χριστολογικής και πνευματικής εμπειρίας, όπου ο μάρτυρας δεν θεωρείται απλώς ένας ήρωας που θυσιάζεται, αλλά ένας άνθρωπος που «συμμορφώνεται» με το Πάθος του Χριστού.

1. Η Υπέρβαση του Ηρωισμού και η Ταπείνωση

Άρνηση καύχησης: Ο Άγιος Δημήτριος, σύμφωνα με τους στίχους, αποποιείται κάθε ανθρώπινο έπαινο ή αλαζονεία για το μαρτύριό του. Η λαχτάρα ή ο πόνος της λόγχης δεν παρουσιάζονται ως τρόπαια προσωπικής ανδρείας. Στην πατερική θεολογία, ο μάρτυρας δεν ενεργεί με δική του δύναμη, αλλά με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ω εκ τούτου, κάθε καύχησις αποκλείεται, πλην «μόνον εν τω σταυρώ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού».

Χαρακτηριστικά σημειώνει ο Κ. Τσιλιγιάννης: «Υπαινίσσεται ο βαθυστόχαστος θεολόγος, δια της ταπεινώσεως αυτής του Αγίου, την αλαζονεία των παπικών. Συγκεκριμένα το παρόν ιαμβείο του Μαξίμου του Γραικού αποτελεί λεπτή αντιπαπική αιχμή στρεφομένη κατά του παπικού δόγματος της λεγομένης αξιομισθίας των αγίων και των συγχωροχαρτίων του Πάπα της Ρώμης».

2. Η Μίμηση του Θείου Πάθους

Η λογχισμένη πλευρά: Η αναφορά στη «λαβωματιά της δικής σου πλευράς» παραπέμπει άμεσα στη λόγχη του στρατιώτη που τρύπησε την πλευρά του Εσταυρωμένου (Ιωάν. ιθ΄ 34), από την οποία ανέχυσε αίμα και ύδωρ. Ο Άγιος δεν παθαίνει απλώς για τον Χριστό, αλλά μαζί με τον Χριστό. Η πληγή του γίνεται αντίγραφο, «εικόνα» της θεϊκής πληγής. Ο μάρτυρας γίνεται «σύμμορφος τω θανάτω αυτού» (Φιλιπ. γ΄ 10), γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στον Δημιουργό και το δημιούργημα μέσω της αγάπης.

3. Η Χαρά του Σταυρού (Χαρμολύπη)

Το γεγονός ότι η πληγή τον κάνει «να χαίρεται» αποτελεί έκφραση της μυσταγωγικής εμπειρίας του μαρτυρίου. Δεν πρόκειται για μαζοχισμό ή περιφρόνηση της ζωής, αλλά για την υπέρβαση του θανάτου διά της αγάπης. Ο πόνος μεταμορφώνεται σε κοινωνία κοινωνίας και ζωής. Η χαρά πηγάζει από το ότι το τραύμα γίνεται γέφυρα ενότητας με τον Νυμφίο της Εκκλησίας, τον Χριστό.

Οι στίχοι αυτοί συμπυκνώνουν το μεγαλείο της χριστιανικής αγιολογίας: το μαρτύριο δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά έσχατη εκδήλωση αγάπης και μίμησης του Σταυρωμένου Λυτρωτή, όπου ο ανθρώπινος πόνος αγιάζεται και μεταμορφώνεται σε αιώνια κοινωνία χαράς.

Επίλογος

Η ανακάλυψη του έκτου επιγράμματος του Αγίου Μαξίμου του Γραικού πλουτίζει τη γνώση μας για το πνευματικό και ποιητικό έργο του μεγάλου αυτού Πατέρα της Εκκλησίας. Το σύντομο αυτό ποίημα, αφιερωμένο στον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Δημήτριο, συνδυάζει την κλασική παράδοση του επιγράμματος με τη βαθιά ορθόδοξη θεολογία του Σταυρού, της ταπείνωσης και της μίμησης του Πάθους του Χριστού. Αποτελεί ταυτόχρονα μια διακριτική, αλλά σαφή αντιπαπική θέση του Αγίου Μαξίμου, η οποία έρχεται να φωτίσει και τη μετέπειτα δράση του ενάντια στις θεολογικές στρεβλώσεις της Δύσης. Η μνήμη του Αγίου Δημητρίου, που εορτάζει στις 26 Οκτωβρίου, φωτίζεται με νέο τρόπο μέσα από τους στίχους αυτούς του Βατοπεδινού ποιητή, μοναχού και θεολόγου.

 

Λίθον μυλικόν …Η μυστική διπλωματία περί Σινά ως Εφιαλτική ατραπός ! (Μάρκος Μπόλαρης).Τι γράφουν τα αραβικά και αιγυπτιακά ΜΜΕ

visit counter

Το καταλάβαμε ! Η προπαγάνδα του καθεστώτος  αναισχύντως καυχάται σήμερα  ότι λύθηκε το πρόβλημα που απειλεί  την Μονή Σινά , αφού ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών

όταν επιστρέψει στο Μοναστήρι  θα υπογράψει το ιδιωτικό συμφωνητικό !

Ούτως ή άλλως , αδερφοί μου, ο Αρχιεπίσκοπος Σιναίου δεν δύναται να υπογράψει  δεσμεύων την Μονή Σινά  χωρίς να υπάρξει ειδική απόφαση της Συνάξεως της Γεροντίας της Σιναιτικής Αδελφότητος!

Αλλά ας υποθέσουμε  ότι θα τηρηθεί ο προβλεπόμενος τύπος ! Τέλεια !

Τώρα για να ησυχάσουμε κι εμείς οι ανίδεοι οφείλετε να δώσετε στην δημοσιότητα  τούτο το επίμαχο κείμενο  του ιδιωτικού συμφωνητικού  που διαπραγματευτήκατε ως εν Ελλάδι καθεστώς , χωρίς να έχετε καμμιά απολύτως αρμοδιότητα, ούτως ώστε  να πληροφορηθούμε ως Λαός  εάν τούτο το συμφωνητικό  για το οποίο καυχάσθε  αποτελεί  αφορμή πανηγυρισμών  ή μήπως αιτία θρήνων !

Μήπως πρόκειται, αναρωτιόμαστε, για θρίαμβο ανάλογον  με τον του τουρκολιβυκού ,

ή μήπως πάλιν  θρίαμβο αντίστοιχο του φιάσκου με τα κειμήλια  των Πατριαρχικών Μονών της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης !

Έχετε άραγες  την στοιχειώδη ευθιξία  να δώσετε στην κοινή γνώμη  την Ελληνική και την απανταχού Ορθόδοξη, την Χριστιανική και αυτήν του Πολιτισμένου κόσμου  αυτό το προϊόν  των μυστικών διαβουλεύσεών σας ;

Είναι Βιβλική η ρήση κι εύλογα συναρμόζει  στην υπόθεση της Μονής : «Οι πράττοντες τα φαύλα μισούσι το Φώς…»

Όθεν κι η απορία μας απολύτως εύλογη :  Λύσατε τάχα το πρόβλημα καθώς ισχυρίζεστε ή μήπως  παραδίδετε αναισχύντως  την κυριότητα της ακινήτου και κινητής περιουσίας  του αρχαίου Μοναστηριού στην Αίγυπτο ;

Λύσατε τάχα το πρόβλημα  ή μήπως  παραβιάζετε κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο  ως Εφιάλτες δρώντες προδοσίας υπέρ των παρανόμων !

Ιδού λοιπόν η πρόκληση : Δημοσιεύστε τώρα  το κείμενο του συμφωνητικού !

Οι Έλληνες κι όλη η Χριστιανοσύνη  αναμένουν !

Αλλοιώς … «λυσιτελεῖ υμίν  εἰ λίθος μυλικὸς περίκειται περὶ τὸν τράχηλον υμών

καὶ ἔρριπται εἰς τὴν θάλασσαν» καθά Λουκάς ο Ευαγγελιστής  μας διασώζει !

ΥΓ

Πριν λίγο  ο ΥΠΕΞ της Ελλάδας  εξέδωσε πανηγυρική ανακοίνωση  όπου επί λέξει αναφέρει :  «Μετά από 1500 χρόνια που  το νομικό καθεστώς παρέμεινε αίολο (sic)  και αρρύθμιστο η σημερινή συμφωνία εξασφαλίζει στο διηνεκές την αναλλοίωτο θρησκευτικό χαρακτήρα  της Μονής και των εκκλησιαστικών κτημάτων …»

Τούτη η παράγραφος  αρκεί για να αντιληφθεί  κάθε νοήμων πολίτης  ότι υπάρχει μείζον πρόβλημα ,  αφού :

Α. Ο ανιστόρητος συντάκτης της ανακοίνωσης  του ΥΠΕΞ ισχυρίζεται πως τάχα  η παλαίφατη Μονή Σινά διέδραμε τα 1500 χρόνια  της λαμπρής ιστορικής πορείας της  χωρίς νομική κάλυψη και ισχυρό ισχυρό δικαιικό πλαίσιο !

Επίδειξη παχυλής αμαθείας στον διπλωματικό κόσμο για τον ευτελισμό έτι περαιτέρω του ελληνικού ΥΠΕΞ !

Β. Δεν μπορώ να αντιπαρέλθω  την αγραμματοσύνη του συντάκτη  ο οποίος αναφέρεται στο νομικό καθεστώς χαρακτηρίζοντας το «αίολο» ,  ως εάν επρόκειτο περί ανέμων και υδάτων !

Γ. Επισημαίνω ότι η ανακοίνωση  του ΥΠΕΞ δολίως υπεκφεύγει να τοποθετηθεί  επί της ουσίας της διαφοράς ,  η οποία βεβαίως είναι η κυριότητα  των ακινήτων και κινητών της Μονής, των εξαρτημάτων και μετοχίων της !

Μιλά για την εξασφάλιση  του αναλλοίωτου θρησκευτικού χαρακτήρα  στο διηνεκές ,  ως εάν τάχα να είχε αμφισβητηθεί ποτές αυτός στο διάβα των 1500 χρόνων !

Δ. Μας διαβεβαιώνει  ο ΥΠΕΞ ότι εξασφάλισε ότι είναι απολύτως  εξασφαλισμένο στους δέκα πέντε αιώνες  της διαδρομής της Μονής !  Οποία φαιδρότης !

Αλλά σιωπά ενόχως  για την ουσία της διαφοράς !

Ε. Η ελαφρότητα της ανακοίνωσης  αναδεικνύεται με γλαφυρό τρόπο  αφού εμπεριέχει τον ισχυρισμό ότι  υπάρχει σήμερα συμφωνία ! Δεν έκανε τον κόπο να μας ενημερώσει  ποιός υπέγραψε από κάθε πλευρά σ’ αυτήν  την συμφωνία και βεβαίως  τι ακριβώς υπεγράφη !  Άλλωστε, είναι απολύτως σαφές  ότι ο ΥΠΕΞ έχει εκ του Συντάγματος υποχρέωση  να δώσει στην δημοσιότητα τα κείμενα και να τα καταθέσει ταυτόχρονα  στην Βουλή των Ελλήνων

 ΠΗΓΗ.f/b

------------------------------------------------------------

Ενώ το Μαξίμου βαφτίζει «ιστορική τομή» τη συμφωνία, η πραγματικότητα που πανηγυρίζουν τα αραβικά και αιγυπτιακά ΜΜΕ είναι τελείως διαφορετική:

Η κυριότητα της γης και των ακινήτων πέρασε οριστικά και αμετάκλητα στο αιγυπτιακό κράτος.

Η Μονή Σινά ξεγυμνώθηκε από τα ιδιοκτησιακά της δικαιώματα και μετατράπηκε ουσιαστικά σε ένα απλό θρησκευτικό AirBnB, όπου οι μοναχοί διατηρούν απλώς ένα «δικαίωμα χρήσης» (usufruct/επικαρπία) για να εξυπηρετούν το τουριστικό και θρησκευτικό προϊόν της περιοχής.

Τι γράφουν τα αραβικά και αιγυπτιακά ΜΜΕ:

1. Egyptian Gazette – «St Catherine’s Monastery agrees to sign land agreement»:Το αιγυπτιακό κρατικό μέσο επιβεβαιώνει την υπογραφή της συμφωνίας για τη γη της Μονής (land agreement), υπογραμμίζοντας ότι η Μονή υπέκυψε στο πλαίσιο των αιγυπτιακών δικαστικών αποφάσεων.
2. Ahram Online – «Explainer: St. Catherine Monastery’s controversy»:Αναλύει πώς το αιγυπτιακό δικαστήριο χαρακτήρισε τις ιστορικές εκτάσεις της Μονής ως «δημόσια αιγυπτιακή περιουσία» και «παράνομη καταπάτηση» (unlawful encroachment), απορρίπτοντας τα οθωμανικά χρυσόβουλα και τους τίτλους ιδιοκτησίας αιώνων, επιβάλλοντας την πλήρη εθνική κυριαρχία της Αιγύπτου.
3. Arab News – «Egypt says the sovereignty of a famous monastery is assured»:Το αραβικό δίκτυο τονίζει ότι η Αίγυπτος ξεκαθάρισε από την πρώτη στιγμή πως η εθνική κυριαρχία επί των εδαφών του Σινά είναι αδιαπραγμάτευτη και ότι το κράτος απλώς «εγγυάται» τη λατρευτική λειτουργία.
4. Al-Estiklal – «Court Ruling Sparks Tensions Between Cairo and Athens»: Αναφέρει ξεκάθαρα ότι οι αποφάσεις επιβεβαιώνουν την πλήρη αιγυπτιακή κυριαρχία επί των εκτάσεων για να εξυπηρετηθεί το τεράστιο τουριστικό/αναπτυξιακό έργο της Αιγύπτου («Great Transfiguration Project»).

Απόψεις και σχόλια στην Ομιλία του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Ιωάννη με τίτλο «Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος ως Μαρτυρία Ενότητας και Κοινής Ευθύνης» (Chantilly, 8 Οκτωβρίου 2026)

visit counter

Επιμέλεια κειμένων: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

Η ανάλυση της ομιλίας του Μητροπολίτη Τιράνων κ. Ιωάννη στο Συνέδριο του Chantilly (Οκτώβριος 2026) αποκαλύπτει την πάγια, συστηματική προσπάθεια νομιμοποίησης του Ψευδο-Συνόδου  της Κρήτης (2016) και της αιρετίζουσας οικουμενιστικής ιδεολογίας. Από την οπτική γωνία της ακραιφνούς Ορθόδοξης Πατερικής ακριβείας, το κείμενο αυτό αποτελεί ένα ακόμα δείγμα σύγχρονου εκκλησιολογικού εκτροχιασμού.

1. Η ομιλία εξαίρει το «μεγάλο γεγονός» της Κρήτης και καλεί σε «εσωτερική υποδοχή» των αποφάσεών του από το πλήρωμα της Εκκλησίας.

Η Σύνοδος της Κρήτης ούτε «Αγία» ούτε «Μεγάλη» υπήρξε, διότι στερείτο πανορθόδοξης καθολικότητος (με την απουσία τεσσάρων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών) και, κυρίως, στερείτο της Ορθοδόξου Αληθείας. Μια Σύνοδος που υπογράφει κείμενα τα οποία αναγνωρίζουν τους αιρετικούς (Παπικούς, Προτεστάντες κ.λπ.) ως «Εκκλησίες» και όχι ως κοινότητες στην πλάνη, αυτομάτως αυτοκαταργείται ως λητρική. Απαιτήσεις για «υποδοχή» ενός κειμένου που εξισώνει την Αλήθεια με την πλάνη προσκρούουν στην ευαισθησία του πιστού λαού, ο οποίος –κατά το πρότυπο του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού και του Αγίου Φωτίου– απορρίπτει κάθε ψευδοσύνοδο.

2.Η ομιλία  επαναλαμβάνει τα περί «μίας, αγίας, καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας» που «εκδηλώνει την ζωή της στις τοπικές Εκκλησίες», δικαιολογώντας παράλληλα τον διάλογο με τον «λοιπό χριστιανικό κόσμο» ως δήθεν «μαρτυρία της αλήθειας εν αγάπη».Ο όρος «λοιπός χριστιανικός κόσμος» είναι θεολογικά απαράδεκτος και οικουμενιστικό κατασκεύασμα. Στην Ορθόδοξη Πατερική Παράδοση δεν υπάρχει «λοιπός» χριστιανικός κόσμος· υπάρχει η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία (η Ορθόδοξος) και υπάρχει ο έξωθεν αυτής κόσμος της πλάνης, των αιρέσεων (Παπισμός, Προτεσταντισμός) και των σχισμάτων. Ο λεγόμενος «διάλογος της αγάπης» άνευ δογματικής αλήθειας είναι προδοσία. Όσες φορές  οι Πατέρες μιλούσαν για αιρετικούς, δεν τους αναγνώριζαν ως εκκλησιαστικά σώματα, αλλά ως αποκομμένα κλήματα από την Άμπελο, τα οποία «ξηράνθησαν». Η αποδοχή των διαλόγων βάσει των κειμένων της Κρήτης υποβιβάζει την Ορθοδοξία σε απλό «μέλος» μιας ανύπαρκτης ευρύτερης χριστιανικής οντότητας (η νεοεφευρεθείσα «Θεωρία των Κλαδίων» με σύγχρονο προσωπείο).

3. Ο ομιλητής επικρίνει δριμύτατα τον εθνικισμό και τον εθνοφυλετισμό (επικαλούμενος την απόφαση της Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως του 1872 και δηλώσεις του Πατριάρχου Βαρθολομαίου), συνδέοντάς τον με την υποτιθέμενη αποδυνάμωση της ενότητας της Εκκλησίας.

Η επίκληση της καταδίκης του εθνοφυλετισμού χρησιμοποιείται εδώ καταχρηστικά και υποκριτικά από τους οικουμενιστές. Ενώ ο εθνοφυλετισμός είναι όντως αίρεση (η υποταγή της Εκκλησίας στα στενά όρια του έθνους-κράτους), οι οικουμενιστές χρησιμοποιούν την καταδίκη του ως σκιάχτρο για να πολεμήσουν την ιερή και θεόσδοτη Ορθόδοξο Παράδοση, την Ομολογιακή Αυτο συνείδηση και την Αγιοπατερική Ακριβεία των κατά τόπους Εκκλησιών. Στην πράξη, όσοι κατηγορούν τους πάντες για «εθνικισμό» (όταν αυτοί υπερασπίζονται τα πατροπαράδοτα δόγματα απέναντι στην παγκοσμιοποίηση), είναι οι ίδιοι που υποτάσσουν την Ορθόδοξη Εκκλησία στις γεωπολιτικές σκοπιμότητες της Δύσης και στην ατζέντα της πανθρησκείας.

4. Η  στάση της σιωπής για το Ουκρανικό ζήτημα  από έναν τόσο έμπειρο ιεράρχη δείχνει σοφία και προσπάθεια αποφυγής ενός νέου ναυαγίου, ή αποτελεί μια μορφή αποφυγής της σκληρής πραγματικότητας που οφείλει να αντιμετωπιστεί κατάματα.

Στην Εκκλησιαστική Παράδοση, όταν τα προβλήματα σιωπώνται κάτω από το χαλί για να μη «χαλάσει το κλίμα», συχνά διογκώνονται. Το Ουκρανικό ζήτημα δεν είναι μια απλή διοικητική διαφορά, αλλά ένα ρήγμα που έχει οδηγήσει σε διακοπή κοινωνίας μεταξύ Εκκλησιών (κατάπαυση μνημόνευσης,  κ.λπ.). Το να γίνεται συζήτηση για την επιτυχία και τη σημασία της Συνόδου της Κρήτης το 2026, αγνοώντας το γεγονός ότι η πανορθόδοξη ενότητα έχει τραυματιστεί βαθύτατα ακριβώς πάνω στα ζητήματα της κανονικής τάξης και της αυτοκεφαλίας, μπορεί να μοιάζει με «ευσέβεια των τύπων» που απέχει από την πραγματικότητα.

Στην Πατερική Παράδοση, η Ορθοδοξία πορεύτηκε συχνά μέσα από συγκρούσεις όταν διακυβευόταν η κανονική τάξη ή η δογματική συνέπεια. Οι Άγιοι Πατέρες δεν δίστασαν να έρθουν σε ρήξη με αυτοκράτορες, πατριάρχες και συνόδους όταν θεώρησαν ότι θίγεται  η αλήθεια της Εκκλησίας.

Ένας ιεράρχης του κύρους του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας θα μπορούσε να αποτελέσει τη «φωνή της συνείδησης» που θα έθετε τα πράγματα στη σωστή τους βάση, κατονομάζοντας τα λάθη και από τις δύο πλευρές (τόσο στο ζήτημα του τρόπου χορήγησης της αυτοκεφαλίας όσο και στην αντίδραση με τη διακοπή της κοινωνίας).

Όταν ένα πρόβλημα κουκουλώνεται, η προσωρινή ηρεμία δίνει τη θέση της σε μια υπόγεια σήψη. Το σχίσμα βαθαίνει, οι τοπικές Εκκλησίες αποξενώνονται και η «οικονομία» μετατρέπεται στην πράξη σε κατάσταση ανομίας.

5.Η ομιλία κλείνει με αναφορές στην προσευχή του Κυρίου «ἵνα ὦσιν ἕν» και στην ανάγκη ενότητας έναντι ενός «πολυπολιτισμικού και εχθρικού κόσμου».

Η ενότητα την οποία ζήτησε ο Χριστός είναι η  «ενότητα εν τη Αληθεία» και εντός της Μίας Εκκλησίας («πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου»). Η ενότητα που προωθεί ο οικουμενισμός είναι μια συγκρητιστική, ψευδής ενότητα, μια ένωση «χωρίς δογμας», όπου η αλήθεια θυσιάζεται στον βωμό της διπλωματίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει ανάγκη από τις «συνθέσεις» και τα συμβιβασμούς της Κρήτης, αλλά από τη βίωση των Αγίων Θεσμών, την ομολογία της Πίστεως και την απόρριψη κάθε κοινωνίας με το πνεύμα του σύγχρονου κοσμικού οικουμενισμού.

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος ως Μαρτυρία Ενότητας και Κοινής Ευθύνης (Chantilly, 8 Οκτωβρίου 2026). Ομιλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννη

visit counter

ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ.

https://panorthodoxsynod.blogspot.com/2026/10/the-holy-and-great-council-as-witness.html#more

Διεθνές Συνέδριο για τη Σημασία, την Υποδοχή και τις Προοπτικές της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου

Chantilly, 5–8 Οκτωβρίου 2026

Παναγιώτατε,

Σεβασμιώτατοι αδελφοί Ιεράρχες,

Ευλαβέστατοι Πατέρες,

Αγαπητοί συμμετέχοντες στο Συνέδριο,

«Έπαινος, ευχαριστία και ελπίδα πληρούν την ψυχή κατά την έναρξη των εργασιών της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδοξίας».

Με αυτά τα λόγια, ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος εξέφρασε τα συναισθήματά του κατά την εναρκτήρια συνεδρία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου προ δεκαετίας. Με τα ίδια συναισθήματα χαιρετίζουμε και εμείς αυτό το Διεθνές Συνέδριο που είναι αφιερωμένο στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο. Καλούμαστε να αναλογιστούμε τη σημασία της για την εκκλησιαστική μας ζωή και την ευθύνη μας να συνεχίσουμε τη μαρτυρία της. Η Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας, η οποία συμμετείχε στην προετοιμασία και τις εργασίες της Συνόδου, προσεγγίζει αυτόν τον προβληματισμό με την πεποίθηση ότι η συνοδικότητα εκφράζει και υπηρετεί την ενότητά μας εν Χριστώ.

Παναγιώτατε,

Η πορεία προς τη σύγκληση αυτής της Συνόδου υπήρξε μακρά και επίπονη. Ξεκίνησε με την Α΄ Πανορθόδοξη Διάσκεψη στη Ρόδο το 1961. Ως εκ τούτου, αναγνωρίζουμε με ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη την ποιμαντική σας ευθύνη, την αφοσίωση, την επιμονή και τον κόπο σας ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στο Κολυμβάρι της Κρήτης το 2016. Εκφράζουμε επίσης την ευγνωμοσύνη μας προς τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, τους Προκαθημένους τους και τους αντιπροσώπους τους στις προπαρασκευαστικές επιτροπές, στους συντονιστές και σε όλους όσοι συνέβαλαν στη σύνταξη και έγκριση των κειμένων αυτής της Συνόδου.

Σας εκφράζουμε τις εγκάρδιες ευχαριστίες μας, Παναγιώτατε, για την πρόσκληση και για την πρωτοβουλία σύγκλησης αυτού του Συνεδρίου. Μας δίνει την ευκαιρία να επιστρέψουμε στη θεολογική ουσία εκείνου του γεγονότος, να μελετήσουμε τους καρπούς του και να εξετάσουμε τις δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά μας.

Η Εκκλησία είναι Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική, το ένα και αδιαίρετο Σώμα του Χριστού. Ζώντας και διακονώντας εντός χώρου και χρόνου, εκδηλώνει την μία και μοναδική της ζωή στις τοπικές Εκκλησίες. Κάθε τοπική Εκκλησία, συγκεντρωμένη για τη Θεία Ευχαριστία υπό τον κανονικό της επίσκοπο και σε κοινωνία με τις άλλες Εκκλησίες, αποτελεί την παρουσία και εκδήλωση στον τόπο εκείνο της μίας Εκκλησίας, με το πλήρωμα της χάριτος και της αλήθειας της. Η κανονική οργάνωση και η διοικητική δομή της Εκκλησίας ανταποκρίνονται στις ιστορικές και ποιμαντικές συνθήκες της διακονίας της σε κάθε τόπο, χωρίς να διαιρούν το ένα εκκλησιαστικό της σώμα. Μέσα στην ποικιλομορφία των τόπων, των γλωσσών και των πολιτισμών, η κοινωνία στην ίδια πίστη και στην ίδια ευχαριστιακή ζωή παραμένει αδιάσπαστη. Όλοι τα διακηρύττουμε αυτά θεωρητικά, αλλά στην πράξη πιστεύω ότι χρειαζόμαστε να εμβαθύνουμε την επίγνωση και τη βιωματική μας εμπειρία του να είμαστε μία Εκκλησία. Η εμπειρία αυτή έχει αποδυναμωθεί από διάφορους παράγοντες, ιδίως από τις υπερβολές του εθνικισμού και τις συνέπειες αυτών, παρόλο που ο ΕΘΝΟΦΥΛΕΤΙΣΜΟΣ  καταδικάστηκε από Σύνοδο που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη το 1872, η οποία διακήρυξε: «Απαγορεύουμε, αντιστεκόμαστε και καταδικάζουμε τον ρατσισμό, δηλαδή τις φυλετικές διακρίσεις, τις εθνικές έχθρες, τα μίσους και τις διαιρέσεις στην Εκκλησία του Χριστού». Όπως έχει δηλώσει ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος για τον εθνικισμό: «...στα χέρια τυράννων υπήρξε καταστροφικός — πράγματι, η πιο καταστροφική δύναμη στην ανθρώπινη ιστορία, σκοτώνοντας 75 εκατομμύρια ανθρώπους μεταξύ 1914 και 1945 και μόνο». Πρέπει τώρα να ρωτήσουμε τους εαυτούς μας ανοιχτά και ειλικρινά: Δεν είναι καιρός να περιορίσουμε τις υπερβολές του εθνικισμού;»⁵

Μόνο ζώντας την πίστη μας στη μία Εκκλησία ως ένα Σώμα μπορούμε να αναπτύξουμε έναν ειλικρινή διάλογο και να αισθανθούμε ότι κάθε επίτευγμα μιας τοπικής Εκκλησίας είναι επίτευγμα και χαρά για ολόκληρη την Εκκλησία, και κάθε δυσκολία που αντιμετωπίζει μια τοπική Εκκλησία είναι δυσκολία για ολόκληρο το Σώμα της Εκκλησίας.

Στην εναρκτήρια ομιλία σας στην Κρήτη, Παναγιώτατε, τονίσατε ότι ο συνοδικός θεσμός «έλκει την καταγωγή του από τα βάθη του μυστηρίου της Εκκλησίας». Αυτή η έμφαση μας δίνει το θεολογικό κριτήριο για την κατανόηση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου. Η συνοδικότητα είναι θεμελιώδες στοιχείο του τρόπου υπάρξεως της Εκκλησίας ως Σώματος Χριστού. Εκφράζει την κοινή πίστη και την κοινωνία εν Αγίω Πνεύματι των μελών της, τα οποία... ...συμμετέχουν στο συνοδικό γίγνεσθαι, κάθε επίσκοπος ενεργεί όχι ως απομονωμένος εκπρόσωπος μιας τοπικής κοινότητας, αλλά εντός της κοινωνίας ολόκληρου του σώματος των επισκόπων. Η συνοδικότητα δεν είναι απλώς ένα διοικητικό σύστημα ή μια διαδικασία λήψης αποφάσεων· είναι η ίδια η έκφραση της εκκλησιαστικής ζωής, η οποία αντικατοπτρίζει την κοινωνία των Προσώπων της Αγίας Τριάδος.

Όταν η Σύνοδος της Κρήτης συνήλθε το 2016, δεν το έκανε σε κενό. Βασίστηκε στη μακραίωνη παράδοση των Οικουμενικών και Τοπικών Συνόδων της Εκκλησίας. Ωστόσο, αντιμετώπισε τις προκλήσεις της εποχής μας με ανανεوμένη αποφασιστικότητα. Τα κείμενα που εγκρίθηκαν — όπως εκείνα που αφορούν τη «Σχέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικό κόσμο», την «Αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εν τω συγχρόνω κόσμω», και άλλα — αποτελούν σημαντικές μαρτυρίες. Δεν προσπάθησαν να αλλοιώσουν την ιερή παράδοση, αλλά να την αρθρώσουν εκ νέου αντιμετωπίζοντας τις σύγχρονες αγωνίες και ανάγκες της ανθρωπότητας.

Ιδιαιτέρως, ο διάλογος με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο, όπως ορίστηκε από τη Σύνοδο, δεν αποτελεί παραχώρηση στην αλήθεια, αλλά έκφραση της αποστολής της Εκκλησίας να μαρτυρεί την αλήθεια «εν αγάπη». Η Ορθόδοξη Εκκλησία, διατηρώντας ακέραιη την πίστη και την κανονική της τάξη, συμμετέχει σε θεολογικούς διαλόγους με επίγνωση της δικής της ευθύνης απέναντι στην προσευχή του Κυρίου «ἵνα ὦσιν ἕν».

Καθώς αναλογιζόμαστε τα δέκα χρόνια από τη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, η κύρια ευθύνη μας δεν είναι απλώς να μιλάμε γι' αυτήν θεωρητικά, αλλά να προχωρήσουμε στην εσωτερική της υποδοχή. Η υποδοχή μιας Συνόδου από το πλήρωμα της Εκκλησίας αποτελεί μια δυναμική διαδικασία που απαιτεί χρόνο, θεολογική ωριμότητα, προσευχή και κατήχηση.

Η Εκκλησία της Αλβανίας, έχοντας βιώσει τη δική της επανίδρυση από τις στάχτες της αθεϊκής δίωξης υπό την καθοδήγηση του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, κατανοεί βαθύτατα τη σημασία της ενότητας και της κοινής μαρτυρίας. Η μαρτυρία μας σε έναν πολυπολιτισμικό και συχνά αδιάφορο ή εχθρικό κόσμο μπορεί να είναι πειστική μόνο όταν είμαστε ενωμένοι, όταν ζούμε ως «ένα σώμα και ένα πνεύμα».

Ας προχωρήσουμε λοιπόν, αγαπητοί πατέρες και αδελφοί, με ανανεωμένη ελπίδα και αφοσίωση στην αποστολή μας, κρατώντας ζωντανή τη φλόγα της συνοδικής συνειδήσεως, η οποία εκφράστηκε με τόση χάρη στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Απόψεις και σχόλια στην ομιλία. "Στο σημερινό βασανισμένο και αφοπλισμένο κόσμο, η Ορθόδοξη Δυναμική χρειάζεται τρεις ζωτικές απαιτήσεις: Ενότητα, Ενότητα, Ενότητα! [8 Οκτωβρίου 2026, Chantilly]

visit counter

Εισαγωγικά

Η  ομιλία εκφωνήθηκε κατά τη συμπερασματική Στρογγυλή Τράπεζα του Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου «Δέκα χρόνια από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης (2016-2026): Αξιολόγηση και Προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε στο Chantilly]στις 8 Οκτωβρίου 2026, με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ο ομιλητής, κ. Carol Saba, δικηγόρος του Εφετείου στο Παρίσι, Εκπρόσωπος Τύπου των Ορθοδόξων Επισκόπων της Γαλλίας, μίλησε σε προσωπική ιδιότητα, ως φίλος και των δύο ιστορικών Πατριαρχείων, Κωνσταντινουπόλεως και Αντιοχείας. Αναφέρεται με παρρησία στα γεγονότα που προηγήθηκαν και ακολούθησαν τη Σύνοδο της Κρήτης, θέτει το ζήτημα της εκκρεμούς διαφοράς Κατάρ, και διατυπώνει προτάσεις για το μέλλον της πανορθοδόξου συνοδικότητας.

Ολόκληρο το κείμενο της ομιλίας σε μετάφραση βρίσκεται στο link. https://fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com/2026/10/8-2026-chantilly.html

Από την ανάλυση της ομιλίας αποδεικνύεται περίτρανα αυτό που οι συνειδητοποιημένοι και ανησυχοῦντες Ορθόδοξοι γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή: η δήθεν «αντίσταση» και η μη συμμετοχή του Πατριαρχείου Αντιοχείας στη ληστρική Σύνοδο της Κρήτης (2016) ΟΥΔΕΠΟΤΕ έγινε για λόγους Πίστεως ή δογματικής ακρίβειας.

Η στάση αυτή υπαγορεύτηκε αμιγώς από διοικητικά, γεωπολιτικά και δικαιοδοσιακά συμφέροντα (με αφορμή το ζήτημα του Κατάρ). Όταν η πολιτική συγκυρία άλλαξε, η προσχηματική αφωνία και η πλήρης σύμπλευση επανήλθαν, επιβεβαιώνοντας ότι το ίδιο εκπεσόν οικουμενιστικό φρόνημα καθοδηγεί πλέον τις διοικούσες αρχές των Πατριαρχείων.

Θαυμάστε τις αποκαλυπτικές και προδοτικές απόψεις που διατυπώνονται ανοιχτά, για να αντιληφθούμε όλοι το μέγεθος της πνευματικής καταστροφής και της διολίσθησης, η οποία θα επιδεινωθεί δραματικά και μετωπικά στο άμεσο μέλλον!

-------------------------------------------------------------------------------------------------

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΛΕΘΡΟΥ: ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ CHANTILLY (8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026)

Η πορεία της αλλοίωσης της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας δεν σταμάτησε στα κείμενα της Κρήτης. Ενισχύεται, διευρύνεται και θεσμοθετείται συστηματικά σε σκοτεινά ακαδημαϊκά και διπλωματικά παρασκήνια, όπως αποδείχθηκε περίτρανα και στο Συνέδριο του Chantilly (8 Οκτωβρίου 2026) κάτω από τη βιτρίνα της ακαδημαϊκής θεολογίας και της παναιρετικής συγκρητιστικής προπαγάνδας:

• Προωθείται με πρωτοφανή θρασύτητα ο «μετα-πατερικός» εκσυγχρονισμός.
• Επιβάλλεται η καταδικασμένη «Βαπτισματική Θεολογία» και η «Ευχαριστιακή Εκκλησιολογία» του ZΗΖΙΟΥΛΑ.
• Επιχειρείται η πλήρης νομιμοποίηση των αιρετικών κοινοτήτων ως «ελλειμματικών αλλά υπαρκτών εκκλησιών».
• Δαιμονοποιείται η ιερά παρακαταθήκη των Αγίων Πατέρων, η οποία βαπτίζεται προκλητικά ως «μισαλλόδοξος φονταμενταλισμός» και «στενόκαρδος ζηλωτισμός».

• ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ •  Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος •  Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Ιωάννης •  Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ •  Σεβ. Μητροπολίτης Σμύρνης κ. Βαρθολομαῖος •  Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Γρηγόριος •  Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος •  Άρχων κ. Jean-François Colosimo •  Σεβ. Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ •  Θεοφιλ. Επίσκοπος κ. Μάξιμος •  Καθηγητής Hyacinthe Destivelle OP •  Ομότιμος Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Δεληκωσταντής •  Σεβ. Μητροπολίτης Κρήνης κ. Κύριλλος •  Πρωτοπρεσβύτερος Καθηγητής Viorel Ioniță •  Πρωθιερεύς Καθηγητής Alexander Rentel •  Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας κ. Νικήτας •  Καθηγητής Michel Fédou SJ •  Rt Revd Christopher Hill •  Καθηγητής Στυλιανός Τσομπανίδης •  Δρ. Andrej Jeftić •  Καθηγητής κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδης •  Σεβ. Μητροπολίτης Περιστερίου κ. Γρηγόριος •  Δρ. Jelisei Heikkilä •  κ. Tauri Tölpt •  Δρ. Αλέξανδρος Σμοτσέφσκυ •  Πρωτοπρεσβύτερος κ. Alexis Struve •  Μ. Εκκλησιάρχης Δρ. Αέτιος •  Καθηγήτρια Julija Vidovic •  Καθηγήτρια Ειρήνη Χριστινάκη

   

Καλούμε επιτακτικά και χωρίς περιστροφές τις παρατάξεις των αποτειχισμένων:

1.Αναθεωρείστε ριζικά, ευθυγραμμιστείτε άνευ όρων και ξεσκονίστε τα επιχειρήματά σας, βάζοντας στο επίκεντρο την αδιαπραγμάτευτη δογματική αλήθεια.

2.Συντρίψτε επιτέλους την εσωστρέφεια, αποκηρύξτε τις μικροπρεπείς φιλοδοξίες και πετάξτε στα σκουπίδια τους διχαστικούς οπαδισμούς και τις μίζερες προσωπικές εμπάθειες.

3. Ξανα-εμβαθύνετε στα ίδια τα κείμενα της Συνόδου της Κρήτης και στα πορίσματα του Chantilly. Φαίνεται πως τα ξεχάσαμε όλα, απορροφημένοι από βιοτικές μέριμνες, διοικητικές διαμάχες και δευτερεύοντα ζητήματα, ενώ ο εχθρός αλωνίζει στα θεμέλια της Πίστεως.

Οφείλουμε να ξανα- ανάψουμε τη φλόγα της πατερικής ομολογίας. Είναι επιτακτική ανάγκη να ενημερώσουμε και να ταρακουνήσουμε το νωθρό, εφησυχασμένο και παραπλανημένο χριστεπώνυμο πλήρωμα για το μέγεθος της κατρακύλας στην οποία μας οδηγεί η οικουμενιστική ηγεσία.

Δεν χωρούν πλέον μεσοβέζικες λύσεις, διπλωματικές σιωπές, ψευτο-αντιστάσεις για τα μάτια του κόσμου, ούτε ο ύπνος των δικαίων.

ΣΤΩΜΕΝ ΚΑΛΩΣ, ΣΤΩΜΕΝ ΜΕΤΑ ΦΟΒΟΥ!

π.Δ.Α

----------------------------------------------------------------------------------------------

Σημεία που πρέπει να επισημανθούν.

Α. Η διαφορά ανάμεσα στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και το Πατριαρχείο Αντιοχείας με επίκεντρο το Κατάρ αποτελεί μια σοβαρή εκκλησιαστική και κανονική κρίση που πυροδοτήθηκε στις αρχές του 2013, όταν το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αποφάσισε να προχωρήσει στην ίδρυση Αρχιεπισκοπής Κατάρ και διόρισε εκπρόσωπό του. Η κίνηση αυτή αντιμετωπίστηκε από το Πατριαρχείο Αντιοχείας ως κατάφωρη παραβίαση των ορίων της κανονικής του δικαιοδοσίας, καθώς η Μέση Ανατολή εμπίπτει ιστορικά και ποιμαντικά στη δική του ευθύνη για την εξυπηρέτηση του αραβόφωνου ορθόδοξου ποιμνίου.

Λέει ο κ.Saba. "Για το ιστορικό αρχείο, πάντως, υπήρξαν προσπάθειες ειρηνικής επίλυσης· ως μέλος της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου Αντιοχείας και εξουσιοδοτημένος από τον Πατριάρχη Ιωάννη Ι΄, συνέταξα τα τρία σημεία της συμφωνίας με τα Ιεροσόλυμα, όπως αυτή συνομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2013 στην Αθήνα, στο Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, κατόπιν ευλογίας του επικεφαλής της αντιπροσωπείας, Μητροπολίτη Χουράν Σάμπα Εσπέρ (νυν Αρχιεπισκόπου Αντιοχειανής Αρχιεπισκοπής Βορείου Αμερικής). Η σύναψη της εν λόγω Συμφωνίας επιβεβαιώθηκε μάλιστα αυθημερόν από το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών με δημόσιο δελτίο Τύπου".

Β.Ωστόσο, η ανεπίλυτη ουσιαστική κανονική διάσταση και η εδαφική διαφορά συνέχισαν να βαραίνουν τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών, φτάνοντας στο σημείο η Αντιόχεια να διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με τα Ιεροσόλυμα και, τελικά, να εμποδιστεί δεόντως και να απουσιάσει την τελευταία στιγμή από τη Σύνοδο της Κρήτης το 2016, εφόσον το καταριανό ζήτημα παρέμενε εκκρεμές παραμονές της ενάρξεώς της. Πρόκειται για μια κρίση όπου —αντί για μια γνήσια τήρηση της Ιερής Παράδοσης και των κανόνων— οι εκκλησιαστικές ισορροπίες δοκιμάζονται σκληρά από μονομερείς διεκδικήσεις και αδιέξοδους συμβιβασμούς

Γ. Η κίνηση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να εκλέξει Αρχιεπίσκοπο Κατάρ υπήρξε κανονικά μετέωρη και εκκλησιολογικά αδικαιολόγητη. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει το κανονικό και ιστορικό δίκιο, καθώς υπερασπίστηκε τα κυριαρχικά του όρια απέναντι σε μια μονομερή παραβίαση της εκκλησιαστικής γεωγραφίας.

Η τοποθέτηση του κ. Carol Saba δεν συνιστά θεολογικό λόγο, αλλά δικανική αγόρευση — και μάλιστα αγώνα υπεράσπισης ενός θνήσκοντος και ηττημένου συστήματος. Ο ίδιος άλλωστε το προδίδει ακούσια  αυτοαποκαλείται "διαμεσολαβητής".

Η διαμεσολάβηση, ωστόσο, προϋποθέτει δύο ισότιμα μέρη με θεμελιωμένα και έννομα αιτήματα. Εν προκειμένω, δεν υφίστανται δύο τέτοια μέρη. Υπάρχει απλώς ένα Πατριαρχείο που αξιώνει δικαιοδοσίες ξένες προς την Ιερά Παράδοση, και οκτώ Τοπικές Εκκλησίες που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα με διάχυτη ανησυχία. Ο κ. Saba, συνεπώς, δεν διαμεσολαβεί· απλώς νομιμοποιεί την αυθαιρεσία

Δ. Η φράση «η Κωνσταντινούπολη ως ο ένας και μοναδικός Διάκονος της Πανορθοδόξου Ενότητας» είναι ολόκληρη η οικουμενιστική αιρετική αρχή συμπυκνωμένη σε μια πρόταση. Η Κωνσταντινούπολη δεν είναι διάκονος· εξ ορισμού ο διάκονος υπηρετεί. Αυτό που περιγράφει ο κ. Saba δεν είναι διακονία αλλά μονοκρατορία — πρωτείο εξουσίας, όχι τιμής. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος έγραψε στον Πάπα: «το πρωτείον δεν δίδεται για το αξίωμα αλλά για την τιμήν». Ο κ. Saba αντιστρέφει τη χρήση: το πρωτείο γίνεται όχημα αποφάσεων που «επιβάλλονται» στις άλλες Εκκλησίες (βλ. Ουκρανία, 2019).

Ακόμη χειρότερα: η έννοια ότι υπάρχει «ο ένας και μοναδικός διάκονος» της ενότητας μετατρέπει την ενότητα της Ορθοδοξίας από κοινωνία εν Πνεύματι σε κεντρική διοίκηση. Αυτή δεν είναι Ορθόδοξη εκκλησιολογία· Eίναι παπικό πρότυπο με βυζαντινή επένδυση.

Ε. Ο κ. Saba ομιλεί με αναχρονιστική νοσταλγία για μια δήθεν εκκλησιαστική ανανέωση, αγνοώντας ότι δέκα χρόνια μετά η αποτίμηση είναι αμείλικτη: η Σύνοδος της Κρήτης έγινε χωρίς το ένα τρίτο των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών (Ρωσία, Αντιόχεια, Βουλγαρία, Γεωργία), αποτελώντας μία μειοψηφία στην  οποία αποδόθηκε αυθαίρετα οικουμενικός χαρακτήρας, ενώ το κείμενο για τις σχέσεις με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο απέδωσε εκκλησιαστικότητα σε ετερόδοξους, συγκρουόμενοι με τον Απόστολο Παύλο. Σήμερα, προτείνοντας μια «Διαρκή Σύνοδο», ο κ. Saba ζητά τη θεσμοθέτηση ενός μόνιμου διοικητικού οργάνου υπό τον έλεγχο του Φαναρίου —ένα «Ορθόδοξο Βατικανό» δυτικού τύπου που στηρίζεται στην κοσμική εξουσία και όχι στην ποιμαντική μέριμνα—.

 

ΣΤ. Η αναφορά του κ. Saba στη διαφορά του Κατάρ συνιστά δικηγορική παραπλάνηση, καθώς ισχυρίζεται εσφαλμένα ότι η Αντιόχεια «αποκλείστηκε» από τη Σύνοδο —ενώ στην πραγματικότητα αυτοαποκλείστηκε δια της Συνόδου της, λόγω της διακοπής κοινωνίας με τα Ιεροσόλυμα—, ενώ το επιχείρημά του περί πρωτείας στην αποχή αποτελεί κομματική και όχι εκκλησιαστική λογική. Το γεγονός μάλιστα ότι ο ίδιος υπερηφανεύεται πως συνέταξε τη Συμφωνία της Αθήνας του 2013, η οποία «εγκρίθηκε πλήρως» από τον Μητροπολίτη Περγάμου σε διπλωματικά γραφεία και μακριά από τη μυστηριακή ζωή και τη συνοδική διαδικασία, αποκαλύπτει τον χαρακτήρα της οικουμενιστικής πρακτικής: λύσεις επί χάρτου από εντεταλμένους διπλωμάτες που αποδεικνύουν ότι η διοικητική διπλωματία δεν αποτελεί ποτέ εκκλησιαστική πράξη.

Ζ. Ο κ. Saba μιλάει με νοσταλγία για μια δήθεν ανανέωση της Εκκλησίας. Δέκα χρόνια μετά, όμως, η πραγματικότητα είναι σκληρή και επιβεβαιώνει τα λάθη χωρίς ο ίδιος να το καταλαβαίνει: η Σύνοδος της Κρήτης έγινε χωρίς το ένα τρίτο των Ορθόδοξων Εκκλησιών (μεταξύ των οποίων η Ρωσία, η Αντιόχεια, η Βουλγαρία και η Γεωργία) και δεν ήταν καθόλου πανορθόδοξη, αλλά μια απόφαση μειοψηφίας. Επιπλέον, το κείμενο για τις σχέσεις με τους άλλους χριστιανούς αναγνώρισε ως «εκκλησίες» ομάδες που βρίσκονται σε πλάνη, συγκρουόμενο με τον Απόστολο Παύλο. Τώρα, ο κ. Saba ζητάει μια «Μόνιμη Σύνοδο», δηλαδή ένα κέντρο εξουσίας υπό τον έλεγχο του Φαναρίου — ένα είδος «Ορθόδοξου Βατικανού» που θα διοικεί χωρίς ποιμαντική ευθύνη.Η λίστα των «απειλών» που παρουσιάζει (όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κρίση των θεσμών και η woke ατζέντα) είναι φτιαγμένη για να αρέσει στα συντηρητικά κοινά της Δύσης. Το σημαντικότερο, όμως, είναι τι λείπει από αυτή τη λίστα. Η  εσωτερική αποστασία και η αναγνώριση σχισματικών, το μεγάλο Ουκρανικό ζήτημα που προκάλεσε το μεγαλύτερο σχίσμα από το 1054 εξαιτίας των αυθαιρεσιών του Φαναρίου (το οποίο ο κ. Saba αποσιωπά εντελώς σε μια ομιλία για την «ενότητα»), καθώς και η απουσία κάθε αναφοράς στην πίστη, στη λατρεία και στο κήρυγμα. Η «ενότητα» που προτείνει είναι καθαρά διαχειριστική, μετατρέποντας την Εκκλησία σε μια κοσμική οργάνωση που νοιάζεται μόνο για την επιβίωσή της. Αυτός είναι ο οικουμενισμός στην πιο καθαρή του μορφή: η Εκκλησία δεν ορίζεται πια από την Αλήθεια, αλλά από το πώς θα επιβιώσει απέναντι στους εξωτερικούς κινδύνους.

Η απόρριψη της ομοφωνίας από τον κ. Saba ως δήθεν «φυλακής» πλήττει την ίδια τη συνοδική παράδοση που κράτησε την Ορθοδοξία ενιαία επί αιώνες, επιδιώκοντας την αντικατάστασή της με ένα σύστημα αρχιερατικής κυριαρχίας υπό τον έλεγχο του Φαναρίου. Παράλληλα, ο απροκάλυπτος θαυμασμός του προς τον Παπισμό αποκαλύπτει μια σύγκλιση που γίνεται αποκλειστικά εις βάρος της Ορθοδοξίας. Όταν η «ενότητα» προβάλλεται συνεχώς χωρίς καμία αναφορά στην Αλήθεια, μετατρέπεται σε διαχειριστική συμφωνία και στρατηγική επιβίωσης ενός θρησκευτικού οργανισμού. Η Ορθοδοξία, ωστόσο, παραμένει σώμα αληθείας· η άμυνά μας απέναντι στα νέα σχέδια περί «μόνιμης συνόδου» αρχίζει από την άρνηση να δεχθούμε ότι η διοικητική διαχείριση μπορεί να αντικαταστήσει την ομολογία της πίστης.