ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΣΙΓΙΛΛΙΩΝ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ

visit counter

Έρευνα :πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Α-

Τα «Σιγίλλια για το Πασχάλιο» (ή Σιγίλλια κατά του Νέου Ημερολογίου σύμφωνα με ορισμένους ΓΟΧ)) αναφέρονται στις πατριαρχικές αποφάσεις και συνοδικά έγγραφα που εκδόθηκαν στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα (κυρίως το 1583, το 1587 και το 1593), με σκοπό την απόρριψη της ημερολογιακής μεταρρύθμισης του Πάπα Γρηγορίου ΙΓ΄ (Γρηγοριανό Ημερολόγιο).

Η αλλαγή αυτή επηρέαζε άμεσα τον υπολογισμό της ημερομηνίας του Πάσχα (Πασχάλιο).

1. Το Ιστορικό Πλαίσιο (1582)

Το 1582, ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ εισήγαγε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο για να διορθώσει το σφάλμα υπολογισμού του Ιουλιανού Ημερολογίου.

Η αλλαγή αυτή άλλαζε και τον τρόπο υπολογισμού του Πάσχα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αντέδρασε, θεωρώντας ότι η μονομερής αυτή αλλαγή από τη Ρώμη:

1. Παραβίαζε τους κανόνες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας (325 μ.Χ.), οι οποίοι όριζαν τον κοινό εορτασμό του Πάσχα την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, πάντοτε όμως μετά το εβραϊκό Πάσχα.
2. Απειλούσε τη λειτουργική ενότητα του χριστιανικού κόσμου.

2. Τα Πανορθόδοξα Συνέδρια & τα Γνήσια Σιγίλλια/Τόμοι

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός, σε συνεργασία με άλλους Πατριάρχες της Ανατολής (όπως τον Αλεξανδρείας Σίλβεστρο), συγκάλεσε συνόδους στην Κωνσταντινούπολη:

• Σύνοδος του 1583: Εκδόθηκε συνοδική απόφαση (Τόμος) που απέρριπτε την παπική καινοτομία στο ημερολόγιο και το Πασχάλιο, και ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία εμμένει στο Ιουλιανό Πασχάλιο.
• Σύνοδος του 1593: Επιβεβαίωσε εκ νέου την απόφαση, ορίζοντας ότι όποιος αποδέχεται το ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ  εορτολόγιο  και το παπικό Πασχάλιο τίθεται εκτός της Ορθόδοξης παράδοσης.

3. Το «Ψευδο-Σιγίλλιο» του 1583 (Το λεγόμενο «Ανάθεμα»)

Στη νεότερη εκκλησιαστική ιστορία, ιδιαίτερα κατά τις διαμάχες για το ημερολογιακό ζήτημα τον 20ό αιώνα, κυκλοφόρησε ευρύτατα ένα κείμενο γνωστό ως «Σιγίλλιο του 1583», το οποίο περιείχε σειρά από αναθεματισμούς:  Η σύγχρονη ιστορική και θεολογική έρευνα έχει αποδείξει ότι το συγκεκριμένο λαϊκότροπο κείμενο με τα αναθέματα δεν είναι το γνήσιο έγγραφο του 1583, αλλά μεταγενέστερη κατασκευή (πλαστογραφία) που συντάχθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα (περί το 1858) από τον μοναχό Ιάκωβο της Νέας Σκήτης στο Άγιον Όρος. Ενώ η Σύνοδος του 1583 πράγματι απέρριψε τη μεταρρύθμιση του Πασχαλίου, το αυθεντικό συνοδικό κείμενο είχε επίσημο και κανονικό χαρακτήρα, χωρίς τις ακραίες εκφράσεις και τα αναθέματα του μεταγενέστερου «Ψευδο-Σιγιλλίου».

Η μελέτη των κειμένων αυτών παρουσιάζει τόσο θεολογικό όσο και έντονο παλαιογραφικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Στον δημόσιο και εκκλησιαστικό διάλογο διασταυρώνονται συχνά δύο διαφορετικές προσεγγίσεις:

• Η θεολογική και κανονική θεώρηση, που εστιάζει στη διαφύλαξη των όρων της Α΄ Αγίας και Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας (325 μ.Χ.) για τον κοινό εορτασμό του Πάσχα και στην απόρριψη κάθε μονομερούς δυτικής παρέμβασης στην ανατολική εκκλησιαστική τάξη.
• Η ιστορικοκριτική και παλαιογραφική έρευνα, η οποία εξετάζει τα αυθεντικά χειρόγραφα (όπως αυτά που θησαυρίζονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, κώδικες 2346 και 2347) για να διακριβώσει την ακριβή διατύπωση των κειμένων, διαχωρίζοντας τα αυθεντικά πρωτότυπα του Μελετίου Πηγά και του Πατριάρχη Ιερεμία Β΄ από μεταγενέστερες διασκευές ή προσθήκες. (περισσότερα στην συνέχεια).

ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΙΓΙΛΛΙΟΥ του 1583

(Χειρόγραφα Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης-Αρ. 2346-2347)

1. ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Ο Ιερεμίας συγκάλεσε Σύνοδο το 1583, στην οποία συμμετείχε και ο Σιλβέστρος Αλεξανδρείας. Εξέδωσαν Τόμο κατά του Γρηγοριανού Ημερολογίου. Ο Μελέτιος Πηγάς (1549-1601, ως Πρωτοσύγκελλος) έγραψε μια ειδική μελέτη, ονομάζοντάς την «ἕτερον Τόμον Ἀλεξάνδρινον».

 

+Ἱερεμίας ἐλέῳ Θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος Κων/πλεως νέας Ρώμης καί Οἰκουμενικός Πατριάρχης,   +Σίλβεστρος ἐλέῳ Θεοῦ πάπας καί πατριάρχης τῆς μεγάλης πόλεως Ἀλεξανδρείας καί κριτής τῆς Οἰκουμένης.   Ἐνδοξότατε, ἐκλαμπρότατε, εὐσεβέστατε καί ὀρθοδοξότατε αὐθέντα καί δέσποτα Ὀστροβίας, ἀρχηγέ Λιτβανίας καί Κιοβίας καί κριτά Βλαδιμηρίας, καί οἱ λοιποί ὀρθοδοξότατοι καί εὐσεβέστατοι δεσπόται καί ἄρχοντες πάσης τῆς μικρᾶς Ρωσίας, υἱοί κατά πνεῦμα ἀγαπητοί τῆς ἡμῶν μετριότητος χάριν, ἔλεος, εἰρήνην, εὐλογίαν, ῥῶσιν, ψυχῆς τε καί σώματος, καί πᾶν εἴ τι ἄλλον ἀγαθόν καί σωτήριον παρά Θεοῦ Πατρός καί Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δοθῆναι τῇ δεσποτικῇ ὑμῶν καί παντί τῷ ὑφ' ὑμῶν χριστωνύμῳ πληρώματι εὐχόμεθα.   Ἔφθασε καί εἰς τάς ἀκοάς τῆς ἡμῶν μετριότητος καί πάσης τῆς περί αὐτήν ἱερᾶς τῶν ἀρχιερέων συνόδου, ὅτι καί ἡ αὐτόθι τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἡ τῇ αὐτοῦ προνοίᾳ καί χάριτι, μέχρι τοῦ νῦν διατηρουμένη ἀκύμαντος καί ἀστασίαστος, στάσεως οὐ μικρᾶς πρό ὀλίγου καί ταραχώδει συνεταράχθη συγχύσει. Τό δ' αἴτιον, ὅτι καί πάλιν ἡ ἐκκλησία τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, ὥστε ταῖς παραλόγοις καί ἀθέσμοις καινοτομίαις χαίρουσα, τοῖς περί αὐτήν ἀστρονόμοις ἀπερισκέπτως συνήνεσε, καί προφανῶς συγκεχώρηκεν. Ὡσάν τό μέν ἐπικρατῆσαν πασχάλιον τῶν χριστιανῶν εἰς οὐδέν λογισθείη ὡς σφαλερόν καί ἀβέβαιον, (ὅπερ μετά τῶν ἁγίων ἀπό τῆς ἐν Νικαίᾳ Συνόδου καί μέχρι τοῦ νῦν οἵ τε τῆς Νέας Ρώμης τῆς καθ' ἡμᾶς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας ὑπήκοοι καί οἱ τῆς παλαιᾶς Ρώμης ἔστερξαν τε ἐκράτησαν, ὡς καρδίας θεωρηθέν καί παρ' ἁγίων καί θεοσόφων ἀνδρῶν τυπωθέν ἄριστα, εἰς κανόνιον θαυμάσιον), ἀντισαχθείη δέ παρ’ αὐτῶν ἄλλο νέον, ὡς αὐτοῖς δοκῇ, οὕτω πως βέλτιον. Οὗ δή γενομένου, τάς μέν ἑορτασίμους ἡμέρας συνέβη πάσας ἀνατραπῆναι, μάλιστα δέ τήν σεβασμίαν τε καί σωτήριον ἡμέραν τοῦ ἱεροῦ Πάσχα, ἡμᾶς δέ τούς εὐσεβεῖς καί Ὀρθοδόξους συγχύσεσι περιπεσεῖν καί ἀθυμίαις. Τοιγαροῦν, ἡ μετριότης ἡμῶν, χρέος ἔχουσα ἀπαραίτητον, τό ἐς ἀεί προνοῆσθαι καί ὑμῶν, ὡς λόγον τῷ Θεῷ ἀποδοσουσαν, διάσκεψαμένη συνοδικῶς, παρόντος καί τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Ἀλεξανδρείας τοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἀδελφοῦ καί συλλειτουργοῦ, γράφοντος πρός ὑμᾶς καί ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, ὑφηγεῖται καί διατάττεται: ἵνα γινώσκητε καί ὁμολογῆτε, μηδέν ἀνεχόμενοι, ὡς οὐκ ἔστιν ἀσύστατον τό παρ' ἡμῖν παλαιόν Πασχάλιονκαί Ἑορτολόγιον ἀλλά καί ἀκόλουθον τοῖς ὁρισθεῖσι παρά τῶν ἐν Νικαίᾳ ἁγίων ἀνδρῶν, καί ἀκριβῶς ἐξετασθέν παρά θεοσόφων ἁγίων ἀνδρῶν, ἐσκεμμένων τε καί ἐπιστημόνων, τοῖς εὐσεβέσι ἐκδέδοται τυπωθέν· καί οὐδέποτε ἀθετηθέντος, ἔς ἀεί διαμένῃ φιλάττον τήν τάξιν ἥν ἔλαχεν, τεσσάρων γάρ ὄντων τῶν τοῦ Πάσχα διορισμῶν, ὥς ἐν αὐτῷ τῷ κανονίῳ πλατύτερον γνώσεσθε, μετ' ἐπιμελείας αὐτό σκεπτόμενοι. Ὁ πρῶτος (ὅρος) ἐντέλεται, ὅτι δεῖ μετά ἰσημερίαν ἐαρινήν τό Πάσχα ἐπιτελεῖν, ὁ δεύτερος (ὅρος), ὅτι οὐ τήν αὐτήν ἡμέραν τῆς ἰουδαϊκῆς τελετῆς, ὁ τρίτος, ὅτι οὐ αὐτήν μετά ἰσημερίαν (μόνον) ἀλλά τήν πρώτην μετά ἰσημερίαν πανσέληνον, ὁ δέ γε τέταρτος, ὅτι καί τῇ μετά τήν ἰσημερίαν πανσέληνον .... τῆς ἑβδομάδος πρώτῃ (ἡμέρᾳ Κυριακῇ). Ὅθεν ὅλως μηδείς νομισάτω, ὅτι διέλαθε τῶν παναρίστων ἐκείνων Πατέρων καί διδασκάλων ἡμῶν τό δοκοῦν τοῦτο λάθος, ἵνα παρά τοῖς νῦν ἀστρονόμοις τύχῃ βελτίονος διορθώσεως. Καί γάρ ἐκεῖνοι διά τῷ καλούς καί ἐπιστήμονας εἰδέναι ταῦτα, ὡς πάσης σοφίας καί μαθηματικῆς ἐπιστήμης ἔμπλεοι, καί βίον ἔσχον θεόληπτον καί ἀνθρώπινον καί τήν ἀρετήν δίκην ἡλίου διαλάμπουσαν, καί τόν τῆς ψυχῆς αὐτῶν ὀφθαλμόν ἐπιφωτίζουσαν. Τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων καί καλῶς παρά τῶν ἁγίων θεωρηθέντων καί τεθέντων, ὄντως ὑπέρ τοῦ δέοντος καί τῆς ἀληθείας ἀφηρέθησαν αἱ δέκα ἡμέραι τοῦ Ὀκτωβρίου μηνός παρά τῶν ἀστρονόμων τῆς Παλαιᾶς 'Ρώμης, ἀρξαμένοις διακρῖναι ἀπό τῆς μετά Νίκαιαν γενομένης (καθάπερ εἴρηται διασκέψεως, καί τοῦτο γάρ πρός τοῖς ἄλλοις ἡ παλαιά 'Ρώμη κατετόλμησε τήν ἀφαίρεσιν τῶν δέκα ἡμερῶν ποιήσασα, ἤ μᾶλλον ἀπό τήν μετά σκέψεως πνευματεμφόρου ἀποφανθείσης ἀσφαλοῦς τάξεως σύγχυσιν, ἐν ἑαυτῷ περιέχει τήν ἀνατροπήν, ἀναλογιζόμενόν τε καί ἀναθεωρούμενον.   Εἰ γάρ δι' ὅλων 1134 ἐν δέκα αὐτῶν, νυχθήμερον ἕν πλῆρες συνάγεται, ὥς δοκεῖ τι οὐδέν αὐτῶν, εὔδηλον πάντως, ὅτι ἀπό τῆς πρώτης συνόδου μέχρι τοῦ νῦν ὄντων ἐτῶν 1265, τριακοσίων δέκα καί ὀκτώ πρό αὐτῆς παρεληληθότων ἀπό τῆς Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γεννήσεως ἡμέρας, μόνον ἐννέα καί ὥρας δέκα σύν στιγμαῖς λ καί δ (34 λεπτά), συμποσούμεναι καθεστήκασι καί τῷ ούδέν. Εἰ δέ πάλιν δι' ὅλων μόνων ρ καί κ (120) χρόνων ὡς .... αὐτῶν ἔδοξεν, νυχθήμερον ὁλόκληρον γίγνεται, ἡμέραι πλήρεις δέκα συνάζονται καί ὧραι δεκατρεῖς. Αἱ δέ τοιαῦται ἀναμετρήσεις, ἀμφότεραι οὐ καθ' ἑαυτάς μόνον εὑρίσκονται στασιάζουσαι, ὡς ἀλλήλαις ἀντικείμεναι, ἡμῶν ἔλαττον μέν τῶν δέκα ἡμερῶν, ἡ δέ πλεονάζουσα ἀλλά καί τούς περί τήν μαθηματικήν καί ἀστροθεάμονα ἐπιστήμην δεινούς, τόν μέγα φημί, Πτολεμαῖον καί τούς ἄλλους ἐσφαλμένον εὑρίσκοντες, θεωρούμεναι καί ποσούμεναι. Ἐν τριάκοντα γάρ ἔτεσιν ἐκεῖνος ὅλον νυχθήμερον ἕν συνάγεται καί ἀποφαίνεται καί τοῦτο οὐκ ἀπό τῆς τοῦ ἡλίου κινήσεως, (ὁμαλήν γάρ ἐκεῖνος ποιεῖται τήν κίνησιν καί ἀπαρέκλιτον), γίγνεσθαι, ἀλλά παρά τήν τῶν ἐνιαυσιέων ἡμερῶν ἀπαρίθμησιν. Ὥστε κατ' αὐτόν τόν πρῶτον καί δεινόν περί τά μετέωρα φροντιστήν ἡμέραι 4 καί ὧραι 5 καί στιγμαί 12 συναθροίζονται, ἀπό τῆς ἐν Νίκαιαν συγκροτηθείσης Πρώτης Συνόδου. Τούτου τοίνοιν οὕτως ἔχοντος οὐ μόνον τε ὥς καί ἄλλοτε ἡ ἐκκλησία τῆς Παλαιᾶς Ρώμης οὐδεμιᾶς θεαρέστου σωτηριώδους ὠφελείας φαίνεται πρόξενος, καινοτομοῦσαν καί τῶν καλῶς ἐχόντων καταφονοῦσα καί παραβλέπουσα, ἀλλά καί πάσης συγχύσεως καί ἀκαταστασίας σκοτόμαιναν διεγείρει. Ἔνθεν κακεῖθεν ἀμβλυωποῦσα καί περινοστοῦσα δίκην στροφάλιγγος. Ἐπιλείψει διηγουμένους ἡμᾶς ὁ χρόνος, ἅτινα διά τό μάκρος καί ὅτι δῆλα παντί τῷ νοεῖν ἔχοντι τά λατίνοις καινοτομηθέντα. Τό γε νῦν ἔχον ἀφιέμεθα. Τοῦτο καί μόνον προσέτι λέγοντες, τοῦ χριστιανικοῦ πάσχα καί τῆς λοιπῆς τῶν ἑορτασίμων ἡμερῶνπαρατηρήσεως ὑπεραπολογούμενοι. Ὅτι οὐκ ἔξεστιν μεταποιεῖν τήν καλῶς καί θεοσόφως παρά τῶν ἁγίων ἀνδρῶν γεγονυῖαν τάξιν καί ὁροθέτησιν περί τοῦ πάσχα καί τῶν λοιπῶν κατασφαλιζομένην τῷ θείῳ κανόνι. Πρῶτον μέν παρά τῶν σεπτῶν καί ἁγίων ἀποστόλων ἐγράφη καί κανονικῶς κηρύττομεν. Εἰ τά παρά τῆς Πρώτης Οἰκουμενικης καί Ἁγίας Συνόδου συζητηθεῖσαν καί ἀποφανθεῖσαν καί καθ' ἑξῆς ὑπό τῶν λοιπῶν ἁγίων ἀνδρῶν διερευνηθεῖσαν, τυπωθεῖσαν τε καί διελθοῦσαν εἰς κανόνιον κάλλιστον καί θαυμάσιον καί διατηρηθεῖσαν ὥς εἴρηται χρόνῳ μακρῷ παρά τε τῆς Παλαιᾶς καί Νέας Ρώμης καί τῆς ἀληθείας αὐτῆς. Εἰ γάρ ταῖς τῶν θεολόγων γνώμαις καί ἀποφάσεσι παρ' αὐτῶν ταῦτα ἐδιορθώθησαν, εἶχεν ἄν τό ζητούμενον λόγον.   Ἐπεί δέ τῇ τῶν ἔξω σοφῶν γνώμῃ ἀπερισκέπτως αὐτά ἐξετάζοντες καί παραλογιζόμενοι τοῖς θείοις μυστηρίοις τῆς ἀκραιφνοῦς ἡμῶν πίστεως, σύνοδος τ ... πηγήν αὐτούς εἶναι πάσης τέχνης καί ἐπιστήμης σφετεριζόμενοι ὥς αὐτοῖς μόνοις δοκεῖν περί τήν ἀστροθεάμονα τέχνην ἀσχάλειν (ἴσως ἄν ἤσχοληκέναι) καί μέχρι τῆς περί τά μετέωρα λεπτῆς διασκέψεως καί κατανοήσεως πεφθακέναι, αὐτοκάρβανοι (;) ὡροσκόποι, ἀναφανέντες καί πάντας τούς περί τά τοιαῦτα μεγίστους, Πτολεμαῖον καί τούς ἄλλους περιφρονοῦντες καί τούς καθ' ἡμᾶς θεολόγους. Οὐχ ἵνα τά τῆς χριστιανικῆς καταστάσεως καί παραδόσεως ἡμῶν μυστήρια στηρίξωσι καί κρατίνωσιν   (ὡς λέγουσιν αὐτοί μυθολογοῦντες καί διαπλάττοντες), ἀλλ' ἵνα μέγα τι ποιοῦντες δόξωσι τοῖς ἀνθρώποις, διά τήν ὑπέρογκον αὐτῶν δόξαν καί οἴησιν μή αἰσχυνόμενοι ἐν ταῖς ἀθέσμοις καί παραλόγοις καινοτομίαις αὐτῶν μετά λήρους παρσύροντες τούς ἡμετέρους τῶν θεολόγων, (ὅτε δεήσειεν), εἰς τό ἑαυτῶν συστήσασθαι θέλημα, ὡς καί ἐν τῇ τοῦ παλαιοῦ καί ζωοποιοῦ πνεύματος πεποιήκασι, καί ἐν ἄλλοις πολλοῖς τοῖς ἔξω καί πέραν τῆς θεολογικῆς γνώμης καί τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν παραδόσεως γενομένης. Καί πάντας ἀναφανδόν πάσῃ τῇ τάξει καί τοῖς θείοις καί θεοπνεύστοις δόγμασι τῆς καθ' ἡμῶν ἁγίας ἐκκλησίας καί καθολικῆς συνόδου. Διά τοι τοῦτο κατάπτυστος καί ἐρεσχελίας πάσης ἀνάμεστος ἥ τε συζήτησις αὐτῶν καί ἡ πάσης ἀτασθαλίας καί ἀκαταστασίας πλήρης παρ' αὐτῶν γενομένη ἀπόφασις. Μένετε τοιγαροῦν πάντες ὑμεῖς οἱ εὐσεβεῖς καί ὀρθόδοξοι, ἐνστερνιζόμενοι καί περπτυσσόμενοι, ἅ παρελάβετε παρά τε τῶν σοφῶν ἀποστόλων καί τῶν λοιπῶν ἁγίων ἀνδρῶν. Διακατέχοντες ἀσφαλῶς τό ἐπικρατῆσαν περί τε τοῦ πάσχα κανόνιον καί τῶν λοιπῶν ἑορτασίμων ἡμερῶν, ὀφείλοντες διακρατεῖν αὐτό καί ἑορτάζειν χριστιανικῶς ὡς ἐπεκράτησε. Νεωτερισμοῖς καί καινοτομίαις τά ἐκείνων μή προσανέχοντες ὡς στάσεως ὅτι πλείστης καί παραβάσεως προφανοῦς τῆς τοῦ θείου τῶν δέκα (ἡμερῶν) διδασκαλίαις πρόξενα. Καλῶς γιγνώσκοντες ὅτι νῦν συντομίᾳ χρώμενοι, ταῦτα ὑμῖν ἐπιπέμπομεν ζητήσασιν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι ἵνα μή τις παρακούσῃ.+

 

Στο γνήσιο κείμενο υπογράφουν οι Πατριάρχες των τριών μεγάλων πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής:

• Ιερεμίας Β΄ — Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
• Σίλβεστρος — Πατριάρχης Αλεξανδρείας
• Σωφρόνιος IV — Πατριάρχης Ιεροσολύμων

(Σημείωση: Ο Πατριάρχης Αντιοχείας δεν υπέγραψε αυτοπροσώπως, αλλά εκπροσωπήθηκε στη Σύνοδο).

 

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΙΓΙΛΛΙΟΥ (ΕΒΕ 2346-2347)

+ Ιερεμίας, ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης, και Οικουμενικός Πατριάρχης.

+ Σίλβεστρος, ελέω Θεού Πάπας και Πατριάρχης της μεγάλης πόλεως Αλεξανδρείας και Κριτής της Οικουμένης.

Ενδοξότατε, εκλαμπρότατε, ευσεβέστατε και ορθοδοξότατε αυθέντη και δέσποτα της Οστροβίας, αρχηγέ της Λιθουανίας και Κιέβου και κριτή της Βλαδιμηρίας, καθώς και οι λοιποί ορθοδοξότατοι και ευσεβέστατοι δεσπότες και άρχοντες όλης της Μικράς Ρωσίας, υιοί αγαπητοί κατά πνεύμα της ημών μετριότητος· ευχόμαστε χάρη, έλεος, ειρήνη, ευλογία, υγεία ψυχής και σώματος και κάθε άλλο αγαθό και σωτήριο από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό να δοθεί στην ηγεμονία σας και σε όλο το χριστώνυμο πλήρωμα που βρίσκεται υπό την εξουσία σας.

Έφθασε και στα αυτιά της ημών μετριότητος και όλης της περί αυτήν ιερής συνόδου των αρχιερέων, ότι και η εκεί Εκκλησία του Χριστού —η οποία με τη δική Του πρόνοια και χάρη διατηρούνταν μέχρι τώρα ατάραχη και ασκανδάλιστη— συνεταράχθη προ ολίγου από όχι μικρή αναστατότητα και ταραχώδη σύγχυση. Η δε αιτία είναι ότι, για άλλη μια φορά, η εκκλησία της Πρεσβυτέρας Ρώμης, επειδή χαίρεται με τις παράλογες και παράνομες καινοτομίες, συμφώνησε απερίσκεπτα με τους αστρονόμους που έχει γύρω της και προφανώς τους επέτρεψε [να προβούν σε αλλαγές].

Έτσι, το επικρατούν πασχάλιο των χριστιανών θεωρήθηκε ως μηδέν, σφαλμένο και αβέβαιο (το οποίο μαζί με τους αγίους, από την εν Νικαία Σύνοδο μέχρι και σήμερα, και οι υπήκοοι της Νέας Ρώμης της καθ' ημάς Ανατολικής Εκκλησίας και αυτοί της παλαιάς Ρώμης αποδέχθηκαν και κράτησαν, ως κάτι που θεωρήθηκε καρδιά [της εκκλησιαστικής τάξεως] και διατυπώθηκε άριστα από αγίους και θεόσοφους άνδρες σε ένα θαυμάσιο κανόνα), και εισήχθη αντί αυτού από αυτούς κάποιο άλλο νέο [ημερολόγιο], όπως αυτούς βόλευε, ως τάχα καλύτερο.(σημ.πρόκειται για το ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ).

Αφού λοιπόν έγινε αυτό, συνέβη να ανατραπούν όλες οι εορτάσιμες ημέρες, και μάλιστα η σεβάσμια και σωτήριος ημέρα του ιερού Πάσχα, εμείς δε οι ευσεβείς και Ορθόδοξοι να πέσουμε σε συγχύσεις και αθυμία.

Γι' αυτό το λόγο, η μετριότης ημών, έχοντας απαραίτητο χρέος να προνοεί πάντοτε για εσάς, ως έχουσα να αποδώσει λόγο στον Θεό, αφού διασκέφθηκε συνοδικώς —παρόντος και του αγιωτάτου Πατριάρχου Αλεξανδρείας, του εν Αγίω Πνεύματι αδελφού και συλλειτουργού, ο οποίος γράφει προς εσάς επίσης εν Αγίω Πνεύματι— παραγγέλλει και διατάσσει:

Να γνωρίζετε και να ομολογείτε, χωρίς να ανέχεστε τίποτε [άλλο], ότι το παλαιό Πασχάλιο και Εορτολόγιο που έχουμε δεν είναι αστήρικτο, αλλά ακόλουθο με όσα ορίστηκαν από τους αγίους άνδρες στη Νίκαια· και αφού εξετάστηκε ακριβώς από θεόσοφους αγίους άνδρες, ειδήμονες και επιστήμονες, παραδόθηκε τυπωμένο στους ευσεβείς. Και χωρίς να καταργηθεί ποτέ, διαμένει για πάντα φυλάσσοντας την τάξη που έλαχε, διότι τέσσερις είναι οι διορισμοί (όροι) του Πάσχα, όπως θα μάθετε εκτενέστερα στον ίδιο τον κανόνα, αν τον μελετήσετε με επιμέλεια:

 

1. Ο πρώτος όρος προστάζει ότι πρέπει να επιτελούμε το Πάσχα μετά την εαρινή ισημερία.
2. Ο δεύτερος όρος, ότι όχι την ίδια ημέρα με την ιουδαϊκή τελετή (το εβραϊκό Πάσχα).
3. Ο τρίτος, ότι όχι απλώς μετά την ισημερία, αλλά την πρώτη πανσέληνο μετά την ισημερία.
4. Ο δε τέταρτος, ότι [πρέπει να εορτάζεται] την πρώτη ημέρα της εβδομάδος (Κυριακή) μετά την πανσέληνο της ισημερίας.

Γι' αυτό, ας μην νομίσει κανείς καθόλου ότι διέφυγε από εκείνους τους πανάριστους Πατέρες και Διδασκάλους μας αυτό το νομιζόμενο λάθος, ώστε να τύχει καλύτερης διόρθωσης από τους τωρινούς αστρονόμους. Διότι και εκείνοι γνωρίζαν αυτά ως καλοί επιστήμονες, όντας γεμάτοι από κάθε σοφία και μαθηματική επιστήμη, αλλά είχαν και βίο θεόληπτο και ενάρετο που έλαμπε σαν τον ήλιο και εφώτιζε τον οφθαλμό της ψυχής τους.

Αφού λοιπόν έχουν έτσι τα πράγματα και μελετήθηκαν και τέθηκαν καλώς από τους αγίους, όντως καθ' υπερβολήν του δέοντος και της αληθείας αφαιρέθηκαν οι δέκα ημέρες του μηνός Οκτωβρίου από τους αστρονόμους της Παλαιάς Ρώμης...

(Σημείωση: Στο σημείο αυτό το αρχικό κείμενο περιέχει εξειδικευμένους αστρονομικούς και αριθμητικούς υπολογισμούς της εποχής σχετικά με τις ώρες, τα λεπτά/στιγμές και τις περιόδους των 1134, 1265 και 120 ετών, καθώς και αναφορές στις μετρήσεις του Πτολεμαίου, αμφισβητώντας την επιστημονική ακρίβεια της παπικής αφαίρεσης των 10 ημερών).

Έτσι λοιπόν, όχι μόνο όπως και άλλες φορές η εκκλησία της Παλαιάς Ρώμης φαίνεται ότι δεν γίνεται πρόξενος καμίας θεάρεστης και σωτήριας ωφέλειας —καινοτομώντας, καταφρονώντας και παραβλέποντας τα καλώς έχοντα— αλλά διεγείρει και ζάλη πάσης συγχύσεως και ακαταστασίας, βλέποντας ασαφώς και περιπλανώμενη σαν στρόβιλος.

Θα μας σωθεί ο χρόνος αν διηγούμαστε εκτενώς όσα καινοτομήθηκαν από τους Λατίνους, διότι είναι μακροσκελή και φανερά σε καθέναν που έχει μυαλό. Γι' αυτό προς το παρόν τα αφήνουμε, λέγοντας επιπλέον μόνο τούτο, υπερασπιζόμενοι το χριστιανικό Πάσχα και την τήρηση των λοιπών εορτάσιμων ημερών: Ότι δεν επιτρέπεται να μεταβάλλεται η τάξη και ο οροθετημένος κανόνας που έγινε καλώς και θεόσοφα από τους αγίους άνδρες για το Πάσχα και τα λοιπά, ο οποίος οχυρώνεται από τον θείο κανόνα.

Πρώτον μεν γράφτηκε από τους σεπτούς και αγίους Αποστόλους και το κηρύττουμε κανονικά. Εάν αυτά είχαν διορθωθεί με τις γνώμες και τις αποφάσεις των θεολόγων, το ζητούμενο θα είχε κάποιο λογικό έρεισμα.

Επειδή όμως τα εξετάζουν απερίσκεπτα με τη γνώμη των έξω (κοσμικών) σοφών και παραλογίζονται απέναντι στα θεία μυστήρια της αμιγούς πίστεώς μας, σφετεριζόμενοι ότι αυτοί είναι η πηγή κάθε τέχνης και επιστήμης... εμφανιζόμενοι ως αυτόκλητοι ωροσκόποι και περιφρονώντας όλους τους μεγίστους περί τα τοιαύτα (όπως τον Πτολεμαίο) αλλά και τους δικούς μας θεολόγους —όχι για να στηρίξουν και να κραταιώσουν τα μυστήρια της χριστιανικής μας κατάστασης και παράδοσης (όπως λέγουν αυτοί μυθολογώντας και κατασκευάζοντας ψεύδη), αλλά για να φανούν στους ανθρώπους ότι κάνουν κάτι μέγα— εξαιτίας της υπερβολικής τους δόξας και οίησης δεν ντρέπονται στις παράνομες και παράλογες καινοτομίες τους να παρασύρουν με φληναφήματα και τους δικούς μας θεολόγους (όταν χρειαστεί) για να συστήσουν το θέλημά τους...

Γι' αυτό το λόγο, είναι αξιοκατάκριτη και γεμάτη από κάθε ματαιολογία η συζήτησή τους, και η απόφαση που βγήκε από αυτούς είναι πλήρης πάσης αυθαιρεσίας και αταξίας.

Μείνετε λοιπόν όλοι εσείς οι ευσεβείς και Ορθόδοξοι, ενστερνιζόμενοι και περιπτυσσόμενοι αυτά που παραλάβατε τόσο από τους σοφούς Αποστόλους όσο και από τους λοιπούς αγίους άνδρες.

Κρατώντας ασφαλώς τον επικρατήσαντα κανόνα για το Πάσχα και τις λοιπές εορτάσιμες ημέρες, οφείλοντας να τον διακρατείτε και να εορτάζετε χριστιανικά όπως επικράτησε.

Στους νεωτερισμούς και τις καινοτομίες εκείνων να μην υπακούτε, διότι γίνονται πρόξενοι μεγίστης αναστατώσεως και προφανούς παραβάσεως... Γνωρίζοντας καλώς ότι τώρα σας στέλνουμε αυτά εν συντομία επειδή τα ζητήσατε στον κατάλληλο καιρό, ώστε να μην παρακούσει κανείς.+

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η Θεολογική και Κανονική Επιχειρηματολογία

• Οι Πατριάρχες Ιερεμίας Β΄ και Σίλβεστρος εστιάζουν στο ότι η εκκλησιαστική τάξη είναι θέμα συνοδικότητας και πίστης. Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια (325 μ.Χ.) είχε ορίσει τους 4 κανόνες υπολογισμού του Πάσχα για να διασφαλίσει την ενότητα των Χριστιανών.
• Η κύρια κανονική ένσταση των Πατέρων ήταν ότι η αλλαγή του ημερολογίου από τους Λατίνους ανέτρεπε τις ισορροπίες του Πασχαλίου Κανόνος, οδηγώντας μερικές φορές σε συμπτώσεις ή προηγήσεις του εβραϊκού Πάσχα.

3. Παλαιογραφική Εξέταση & Η Σύγχυση των Παλαιοημερολογητών

Το κείμενο των κωδίκων ΕΒΕ 2346-2347 είναι αυθεντικό μνημείο. Καταδικάζει τη μονομερή παπική επέμβαση και την ανατροπή του Πασχαλίου Κανόνος. Δεν περιέχει όμως αφορισμούς κατά Ορθοδόξων που θα χρησιμοποιούσαν μελλοντικά ένα διορθωμένο ημερολόγιο για τις ακίνητες εορτές. Το «Νόθο» Σιγίλλιο του 1848: Τον 19ο αιώνα κυκλοφόρησε ένα παραποιημένο κείμενο (που αποδόθηκε στον μοναχό Ιάκωβο τον Νεοσκητιώτη), το οποίο προσέθεσε βαρύτατους αφορισμούς και αναθέματα. Οι Παλαιοημερολογητές συχνά επικαλούνται αυτό το μεταγενέστερο κείμενο για να καταδικάσουν ως «αφορισμένους» τους Ορθοδόξους του Νέου Ημερολογίου, υποπίπτοντας σε σοβαρό ιστορικό και παλαιογραφικό σφάλμα.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ

Αν και στην καθημερινή μας ζωή οι έννοιες «ημερολόγιο» και «εορτολόγιο» συχνά συγχέονται ή χρησιμοποιούνται ως συνώνυμες, στην πραγματικότητα επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες, ανήκοντας η μία στο πεδίο της αστρονομίας και της πολιτικής διοίκησης, και η άλλη στο πεδίο της θρησκείας και της λατρευτικής παράδοσης.

Το ημερολόγιο είναι ένα καθαρά επιστημονικό, αστρονομικό και διοικητικό σύστημα μέτρησης του χρόνου. Ο κύριος σκοπός του είναι να διαιρεί το έτος σε σταθερές μονάδες—όπως ημέρες, εβδομάδες και μήνες—με βάση τις περιοδικές κινήσεις των ουράνιων σωμάτων (κυρίως του Ήλιου και της Σελήνης), εξασφαλίζοντας τον συντονισμό της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής. Παραδείγματα ημερολογίων είναι το Ιουλιανό, το Γρηγοριανό ή το Αναθεωρημένο Ιουλιανό, τα οποία ρυθμίζουν αν ένας χρόνος είναι δίσεκτος ή πώς υπολογίζεται η εαρινή ισημερία.

Από την άλλη πλευρά, το εορτολόγιο είναι ένα θρησκευτικό και πολιτισμικό σύστημα κατάταξης και οργάνωσης των εορτών μέσα στον κύκλο του έτους. Δεν μετρά τη διάρκεια του χρόνου, αλλά του δίνει πνευματικό και λατρευτικό περιεχόμενο, καθορίζοντας πότε τιμώνται συγκεκριμένα θρησκευτικά γεγονότα, Άγιοι ή ιστορικές μνήμες (π.χ. τα Χριστούγεννα, το Πάσχα ή οι κινητές και ακίνητες εορτές).

Π.Χ. Τα Χριστούγεννα σύμφωνα με το εορτολόγιο γιορτάζονται στις 25 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΙΚΟΥ ΣΤΙΣ 25 ΜΑΡΤΙΟΥ, Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΙΣ 15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ.Το ημερολόγιο μας δείχνει την ΗΜΕΡΑ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ.Αυτή διαφέρει αν χρησμιποιήσουμε το Ιουλιανό ή το Νέο ημερολόγιο.

Η ημερολογιακή μεταρρύθμιση του 1924

Όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Εκκλησία της Ελλάδος υιοθέτησαν το Διορθωμένο Ιουλιανό Ημερολόγιο το 1924:

• ΔΕΝ άλλαξαν το Εορτολόγιο: Τα Χριστούγεννα παρέμειναν στις 25 Δεκεμβρίου, ο Ευαγγελισμός στις 25 Μαρτίου κ.ο.κ.
• Άλλαξαν μόνο το Ημερολόγιο: Ευθυγράμμισαν τις ημερομηνίες του εκκλησιαστικού εορτολογίου με το ΔΙΟΡΘΩΜΕΝΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟ (ΝΕΟ) ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ , διορθώνοντας την αστρονομική απόκλιση. ΔΕΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΑΝ ΤΟ ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ.
• ΔΙΑΤΗΡΗΣΑΝ το Πασχάλιο της Νικαίας: Σε αντίθεση με τη Ρώμη το 1582, η Ορθόδοξη Εκκλησία το 1924 δεν πείραξε τον υπολογισμό του Πάσχα. Όλοι οι Ορθόδοξοι εορτάζουν το Πάσχα μαζί. Συνεπώς, η βασική καταδίκη του Σιγιλλίου του 1583 (που αφορούσε την ανατροπή του Πασχαλίου) δεν εμπίπτει στη ρύθμιση του 1924.

Το 1587: Δεύτερη Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιερεμία, τον Μελέτιο Πηγά και τον Σωφρόνιο Ιεροσολύμων. Απέρριψαν την διόρθωση του Πάπα Γρηγορίου ως επισφαλή, μη αναγκαία και πρόξενο σκανδάλων. Την 12η Φεβρουαρίου 1593: Μεγάλη Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη (στον ναό της Θεοτόκου της Παμμακαρίστου). Παρόντες οι Πατριάρχες Μελέτιος Αλεξανδρείας, Ιωακείμ Αντιοχείας και Σωφρόνιος Ιεροσολύμων, καθώς και Αρχιερείς από όλη την Ανατολική Εκκλησία. Εξέδωσαν «Πράξις Συνοδική» στην οποία αποδοκίμασαν το  ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ ημερολόγιο και την καινοτομία των Λατίνων περί το Πάσχα. Ο Δοσίθεος Ιεροσολύμων αναφέρει ότι η Σύνοδος του 1593 αποφάσισε «να το Πάσχα γίνηται καθώς το εθέσπισεν η Πρώτη Σύνοδος και το νέον καλεντάριον (ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ) το επινοηθέν παρά των Λατίνων να αναθεματίζεται».

 

• -----------------------------------------------------------------------------------------------------
• ΜΕΡΟΣ Β

ΤΟ ΝΟΘΟ ΣΙΓΙΛΛΙΟ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΝΕΟΣΚΗΤΙΩΤΗ

Το λεγόμενο «Νόθο Σιγίλλιο» (που συχνά παρουσιάζεται εσφαλμένα με τη χρονολογία 1583 ή 1848) αποτελεί ένα μεταγενέστερο, κατασκευασμένο κείμενο, το οποίο συντάχθηκε από τον μοναχό Ιάκωβο τον Νεοσκητιώτη (περί τα τέλη του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα) για να υποστηρίξει τον αγώνα κατά της ημερολογιακής μεταρρυθμίσεως.

Το κείμενο αυτό δανείστηκε τη δομή και τη γλώσσα παλαιότερων πατριαρχικών εγγράφων, αλλά προσέθεσε ακραίες, μισαλλόδοξες διατυπώσεις και βαριές αφοριστικές εκφράσεις κατά του Γρηγοριανού (Νέου) Ημερολογίου.

Το Πλαστό «Σιγγίλιον» (1583) Τίτλος & Προοίμιο Σιγγίλιον Πατριαρχικῆς διατυπώσεως ἐγκυκλίου τῆς ἀπανταχοῦ ᾿Ορθοδόξοις Χριστιανοῖς εἰς τὸ μὴ παραδέχεσθαι τὸ νεώτερον Πασχάλιον ἢ καλενδάριον τοῦ καινοτομηθέντος μηνολογίου ἀλλ᾿ ἐμμένειν τοῖς ἅπαξ καὶ καλῶς διατυπωθεῖσι παρὰ τῖς ῾Αγίοις (318) τριακοσίοις δέκα ὀκτὼ Θεοφόραις Πατράσι τῆς ῾Αγ. Οἰκουμενικῆς πρώτης Συνόδου μετ᾿ ἐπιτιμίου καὶ ἀναθέματος. Πᾶσι τοῖς ἐν Τριγοβύστι καὶ ἁπανταχοῦ Χριστιανικοῖς γνησίοις τέκνοις τῆς ῾Αγίας τοῦ Χριστοῦ Καθολικῆς καὶ ᾿Αποστολικῆς ᾿Εκκλησίας τῆς ᾿Ανατολικῆς χάρις εἴη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος παρὰ Θεοῦ Παντοκράτορος. Εισαγωγικό Κείμενο Οὐ μικρά τε ζάλη τὴν παλαιὰν ἐκείνην Κιβωτὸν κατέλαβε, ὅτε σφοδρῶς κλυδωνιζομένη ἐφέρετο ἐπὶ τῶν ὑδάτων καὶ εἰ μὴ Κύριος ὁ Θεὸς μνησθεὶς τοῦ Νῶε εὐδοκήσειε κοπᾶσαι τὸ ὕδωρ, οὐδεμία ἐλπὶς σωτηρίας αὐτῇ ἧν. Οὕτω καὶ τὴν Νέαν Κιβωτὸν τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ᾿Εκκλησίας, ἐπὶ ἄσπονδον πόλεμον οἱ κακόδοξοι ἤγειραν καθ᾿ ἡμῶν, κατὰ τούτων καὶ ἡμεῖς τὸν παρόντα τόμον ἐγκαταλιπεῖν ἔγνωμεν, ὅπως τοῖς ἐν τούτῳ γεγραμμένοις ἔχετε κατὰ τῶν τοιούτων ἀσφαλεστέρως τὴν ὑμετέραν ὀρθοδοξίαν συνηγορεῖν. ᾿Αλλ᾿ ἵνα μὴ τοῖς ἁπλουστέροις φορτηκὸν εἴη τὸ σύγγραμμα, ἁπλῇ διαλέκτῳ πᾶσαν ὑμῖν τὴν ὑπόθεσιν καταρτῆσαι ἔγνωμεν, ἥτις ἔχει οὑτωσί. Εἰς ἁπλῆν διάλεκτον ᾿Απὸ τὴν Παλαιὰν Ρώμην ἤλθασι τινές, ὁποῦ ἔμαθον ἐκεῖ νὰ λατινοφρονοῦσι· καὶ τὸ κακὸν εἶναι πῶς ἀπὸ Ρωμαῖοι τῆς Ρούμελης γεννήματα καὶ θρέμματα ὄντες, ὄχι μόνον ἤλλαξαν τὴν πίστιν τους, ἀλλὰ καὶ πολεμοῦσι τὰ ᾿Ορθόδοξα δόγματα καὶ ἀληθινὰ τῆς ᾿Ανατολικῆς ᾿Εκκλησίας ὅπου μᾶς ἐπαρέδωκεν αὐτὸς ὁ Χριστὸς καὶ οἱ θεῖοι ᾿Απόστολοι, καὶ αἱ ἅγιαι Σύνοδοι τῶν ῾Αγίων Πατέρων. ῞Οθεν τούτους ὡς σεσηπότα μέλη ἀποκόπτοντες ὁρίζομεν: Α΄) ῞Οποιος δὲν ὁμολογεῖ καρδίᾳ καὶ στόματι ὅτι εἶνε τέκνον τῆς ᾿Ανατολικῆς ᾿Εκκλησίας ᾿Ορθοδόξως βαπτισμένος, καὶ ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ῞Αγιον ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ Πατρὸς μόνον, οὐσιωδῶς καὶ ὑποστατικῶς, καθὼς λέγει ὁ Χριστὸς εἰς τὸ Εὐαγγέλιον, χρονικῶς δὲ ἐκ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ὁ τοιοῦτος ἂς εἶναι ἔξω ἀπὸ τὴν ᾿Εκκλησίαν μας καὶ ἔστω ἀναθεματισμένος. Β΄) ῞Οποιος δὲν ὁμολογεῖ ὅτι εἰς τὸ Μυστήριον τῆς ῾Αγίας Κοινωνίας πρέπει καὶ οἱ Κοσμικοὶ νὰ μεταλαμβάνουν καὶ ἀπὸ τὰ δύο εἴδη τοῦ Σώματος τοῦ Τιμίου καὶ Αἵματος, ἀμὴ λέγουν πῶς μόνον ἀπὸ τὸ Σῶμα καὶ ἀρκεῖ μόνον νὰ μεταλάβῃ τὴν Σάρκα, ὅτι εἶναι ἐκεῖ καὶ τὸ Αἷμα, εἰς καιρὸν ὅπου ὁ Χριστὸς εἶπε, καὶ ἔδωκε ξεχωριστὰ κάθε ἕνα, καὶ αὐτοὶ δὲν τὰ φυλάττουν, οἱ τοιοῦτοι ἔστωσαν ἀναθεματισμένοι. Γ΄) ῞Οποιος λέγει ὅτι ὁ Κύριος ἡμῶν ᾿Ιησοῦς Χριστὸς εἰς τὸν Μυστικὸν Δεῖπνον εἶχεν ἄζυμον (λειψὸν) καθὼς οἱ ῾Εβραῖοι, καὶ ὄχι ἄρτον εὔζυμον, ἤγουν ψωμὶ ἀναβατόν, ἂς ἦγε μακρὰν ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἔστω εἰς τὸ ἀνάθεμα ὡς ᾿Ιουδαϊκὰ φρονῶν καὶ τὰ τοῦ ᾿Απολιναρίου, καὶ τῶν ᾿Αρμενίων δόγματα προσφέρων εἰς τὴν ᾿Εκκλησίαν μας, διὰ τοῦτο καὶ ἐκ δευτέρου ἂς ἔχει τὸ ἀνάθεμα. Δ΄) ῞Οποιος λέγει ὅτι ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν, ὅταν ἔλθῃ νὰ κρίνῃ, δὲν ἔρχεται νὰ κρίνῃ ψυχὰς ὁμοῦ καὶ σώματα, ἀμὴ ἔρχεται διὰ νὰ ἀποφασίσῃ μόνον τὰ σώματα, ἀνάθεμα ἔστω εἰς αὐτόν. Ε΄) ῞Οποιος λέγει πῶς καὶ αἱ ψυχαὶ τῶν Χριστιανῶν ὅπου ἐμετανόησαν εἰς τὸν κόσμον, ἀφὴ δὲν ἔκαμαν τὸν κανόνα τους, πηγαίνουν εἰς τὸ καθαρτήριον πῦρ ὅταν ἀποθάνουν, ὅπου εἶναι φωτιὰ καὶ κόλασις καὶ καθαρίζονται, τὸ ὁποῖον εἶνε μῦθος ἑλληνικὸς καὶ φρονοῦν πῶς δὲν εἶναι κόλασις αἰώνιος ὡς ὁ ᾿Ωριγένης καὶ δίδουν ἀφορμὴν μὲ αὐτὸ ἐλευθερίας εἰς τὸ νὰ ἁμαρτάνουν, ἀνάθεμα ἔστω. ΣΤ΄) ῞Οποιος λέγει πῶς ὁ Πάπας εἶνε κεφαλὴ τῆς ᾿Εκκλησίας καὶ οὐχὶ ὁ Χριστὸς καὶ ὅτι ἔχει ᾿Εξουσίαν νὰ ἐμβάζῃ εἰς τὸν Παράδεισον μὲ τὰ γραμματά του, καὶ συγχωρεῖ καὶ τὰ ὅσα ἁμαρτήματα ἔχει νὰ πράξῃ· ὅποιος μὲ χρήματα λάβῃ ἀπὸ αὐτὸν ἰνδουλγειεντζιῶνα (συγχωροχάρτι), ἀνάθεμα ἐχέτω ὁ τοιοῦτος. Ζ΄) ῞Οποιος δὲν ἀκολουθεῖ τὰ ἔθιμα τῆς ᾿Εκκλησίας καθὼς αἱ ῾Επτὰ ῞Αγιαι Οἰκουμενικαὶ Σύνοδοι ἐθέσπισαν καὶ τὸ ῞Αγιον Πάσχα, καὶ τὸ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΝ καλῶς ἐνομοθέτησαν νὰ ἀκολουθῶμεν, καὶ θέλει νὰ ἀκολουθᾶ τὸ νεοφεύρετον Πασχάλιον καὶ ΝΕΟΝ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΝ τῶν ἀθέων ᾿Αστρονόμων τοῦ Πάπα, καὶ ἐναντιώνεται εἰς αὐτὰ ὅλα, καὶ θέλει νὰ ἀνατρέψῃ καὶ νὰ χαλάσῃ τὰ πατροπαράδοτα δόγματα καὶ ἔθιμα τῆς ᾿Εκκλησίας, ἂς ἔχῃ τὸ ἀνάθεμα καὶ ἔξω τῆς τοῦ Χριστοῦ ᾿Εκκλησίας καὶ τῆς τῶν Πιστῶν ῾Ομηγύρεως ἂς ἦνε. Η΄) ᾿Εσεῖς δὲ οἱ Εὐσεβεῖς καὶ ᾿Ορθόδοξοι Χριστιανοὶ μένετε ἐν οἷς ἐμάθατε καὶ ἐγεννήθητε, ἀνετράφητε καὶ ὅταν τὸ καλέσῃ ὁ καιρὸς καὶ ἡ χρεία αὐτὸ τὸ αἷμα σας νὰ χύνεται διὰ νὰ φυλάξετε τὴν Πατροπαράδοτον Πίστιν καὶ ὁμολογίαν σας· καὶ φυλάγεσθε ἀπὸ τῶν τοιούτων καὶ προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ᾿Ιησοῦς Χριστὸς σᾶς βοηθᾶ ἅμα καὶ ἡ εὐχὴ τῆς ἡμῶν μετριότητος εἴη μετὰ πάντων ὑμῶν, ἀμήν. Χρονολογία & Υπογραφές ῎Ετους ἀπὸ Θεανθρώπου αφπγ΄ (1583), ᾿Ινδιτιῶνος ιβ΄, Νοεμβρίῳ Κ΄. † Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Ἱερεμίας † Ὁ Ἀλεξανδρείας Σίλβεστρος † Ὁ Ἱεροσολύμων Σωφρόνιος Καὶ οἱ λοιποὶ ᾿Αρχιερεῖς τῆς Συνόδου παρόντες.

Πηγή. Γρηγορίου Ευστρατιάδου, Η πραγματική αλήθεια περί του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου, σελ. 119-122, Αθήναι 1929. • Το κείμενο δημοσιεύεται ακριβώς ως έχει, τ.έ. με όλα τα τυπογραφικά και συντακτικά λάθη

Το Κείμενο του Νόθου Σιγιλλίου  στη Δημοτική.

Τίτλος & Προοίμιο Σιγίλλιο Πατριαρχική διακήρυξη και εγκύκλιος προς τους απανταχού Ορθοδόξους Χριστιανούς, με σκοπό να μην αποδεχθούν το νεότερο Πασχάλιο ή Ημερολόγιο του καινοτόμου μηνολογίου, αλλά να εμμένουν σε όσα μία για πάντα και καλώς ορίστηκαν από τους Αγίους (318) Τριακοσίους Δέκα και Οκτώ Θεοφόρους Πατέρες της Αγίας Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, επί ποινή επιτιμίου και αναθέματος. Προς όλα τα γνήσια τέκνα της Αγίας του Χριστού Καθολικής και Αποστολικής Ανατολικής Εκκλησίας, που βρίσκονται στο Τεργκόβιστε [Τριγοβύστι] και παντού, είθε να υπάρχει χάρη, ειρήνη και έλεος από τον Παντοκράτορα Θεό. Εισαγωγικό Κείμενο Δεν ήταν μικρή η τρικυμία που κατέλαβε εκείνη την παλαιά Κιβωτό, όταν κλυδωνιζόταν σφοδρά πάνω στα κύματα· και αν ο Κύριος ο Θεός δεν θυμόταν τον Νώε ώστε να ευδοκήσει να κοπάσει το νερό, δεν θα υπήρχε καμία ελπίδα σωτηρίας για αυτήν. Έτσι και για τη Νέα Κιβωτό της Εκκλησίας μας, οι κακόδοξοι ξεσήκωσαν αμείλικτο πόλεμο εναντίον μας. Γι' αυτό κι εμείς αποφασίσαμε να αφήσουμε αυτόν τον παρόντα τόμο (έγγραφο), ώστε με όσα είναι γραμμένα σε αυτόν να έχετε τη δυνατότητα να υπερασπίζεστε με μεγαλύτερη ασφάλεια την ορθοδοξία σας απέναντι σε τέτοιους ανθρώπους. Όμως, για να μην είναι το σύγγραμμα αυτό δυσνόητο ή βαρύ στους πιο απλούς ανθρώπους, αποφασίσαμε να σας εκθέσουμε όλη την υπόθεση σε απλή γλώσσα, η οποία έχει ως εξής: Σε απλή γλώσσα Από την Παλαιά Ρώμη ήρθαν μερικοί, οι οποίοι έμαθαν εκεί να φρονούν τα λατινικά (παπικά) δόγματα. Και το κακό είναι ότι, ενώ είναι Ρωμαίοι (Γραικοί/Έλληνες) γεννημένοι και αναθρεμμένοι στη Ρούμελη, όχι μόνο άλλαξαν την πίστη τους, αλλά πολεμούν και τα Ορθόδοξα και αληθινά δόγματα της Ανατολικής Εκκλησίας, τα οποία μας παρέδωσε ο ίδιος ο Χριστός, οι θείοι Απόστολοι και οι άγιες Σύνοδοι των Αγίων Πατέρων. Γι' αυτό, αποκόπτοντας αυτούς ως σαπισμένα μέλη, ορίζουμε: Α΄) Όποιος δεν ομολογεί με την καρδιά και το στόμα ότι είναι τέκνο της Ανατολικής Εκκλησίας, Ορθόδοξα βαπτισμένος, και ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα, ουσιαστικά και υποστατικά (όπως λέει ο Χριστός στο Ευαγγέλιο), ενώ αποστέλλεται χρονικά από τον Πατέρα και τον Υιό, ο τέτοιος ας είναι έξω από την Εκκλησία μας και ας είναι αναθεματισμένος. Β΄) Όποιος δεν ομολογεί ότι στο Μυστήριο της Θείας Κοινωνίας πρέπει και οι λαϊκοί να μεταλαμβάνουν και από τα δύο είδη (και το Σώμα και το Αίμα του Τιμίου Χριστού), αλλά ισχυρίζονται πως αρκεί να μεταλάβουν μόνο το Σώμα γιατί εκεί βρίσκεται και το Αίμα —τη στιγμή που ο Χριστός είπε και έδωσε το καθένα ξεχωριστά κι αυτοί δεν το τηρούν— οι τέτοιοι ας είναι αναθεματισμένοι. Γ΄) Όποιος λέει ότι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός στον Μυστικό Δείπνο είχε άζυμο ψωμί (λειψό), όπως οι Εβραίοι, και όχι άρτο ένζυμο (δηλαδή ψωμί φουσκωτό/με προζύμι), ας είναι μακριά από εμάς και ας είναι αναθεματισμένος ως ιουδαϊκόφρων που εισάγει στην Εκκλησία μας τα δόγματα του Απολιναρίου και των Αρμενίων· γι' αυτό και για δεύτερη φορά ας είναι αναθεματισμένος. Δ΄) Όποιος λέει ότι ο Χριστός και Θεός μας, όταν έρθει να κρίνει, δεν έρχεται να κρίνει ταυτόχρονα ψυχές και σώματα, αλλά έρχεται για να αποφασίσει μόνο για τα σώματα, ας είναι αναθεματισμένος. Ε΄) Όποιος λέει ότι οι ψυχές των Χριστιανών που μετανόησαν στον κόσμο αλλά δεν πρόλαβαν να κάνουν τον κανόνα (την επιτίμησή) τους, πηγαίνουν όταν πεθάνουν στο καθαρτήριο πυρ (όπου υπάρχει φωτιά και κόλαση και καθαρίζονται) —πράγμα που είναι ελληνικός (παγανιστικός) μύθος— και φρονούν όπως ο Ωριγένης ότι δεν υπάρχει αιώνια κόλαση, δίνοντας έτσι αφορμή και ελευθερία στο να αμαρτάνουν, ας είναι αναθεματισμένος. ΣΤ΄) Όποιος λέει ότι ο Πάπας είναι η κεφαλή της Εκκλησίας και όχι ο Χριστός, και ότι έχει την εξουσία να βάζει στον Παράδεισο με τα έγγραφά του, συγχωρώντας όσες αμαρτίες πρόκειται κανείς να πράξει, και όποιος παίρνει από αυτόν με χρήματα ινδουλγέντζια (συγχωροχάρτι), ο τέτοιος ας είναι αναθεματισμένος. Ζ΄) Όποιος δεν ακολουθεί τα έθιμα της Εκκλησίας, όπως τα θέσπισαν οι Επτά Άγιες Οικουμενικές Σύνοδοι και το Άγιο Πάσχα, και το ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΝ που καλώς νομοθέτησαν να ακολουθούμε, αλλά θέλει να ακολουθεί το νεοφεύρετο Πασχάλιο και ΝΕΟ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟ των αθέων Αστρονόμων του Πάπα, και εναντιώνεται σε όλα αυτά και θέλει να ανατρέψει και να χαλάσει τα πατροπαράδοτα δόγματα και έθιμα της Εκκλησίας, ας είναι αναθεματισμένος και ας είναι έξω από την Εκκλησία του Χριστού και τη Σύναξη των Πιστών. Η΄) Εσείς δε, οι Ευσεβείς και Ορθόδοξοι Χριστιανοί, να μένετε σε αυτά που μάθατε, γεννηθήκατε και ανατραφήκατε· κι αν το καλέσει ο καιρός και η ανάγκη, να χυθεί ακόμα και το ίδιο το αίμα σας για να φυλάξετε την Πατροπαράδοτη Πίστη και ομολογία σας. Να προφυλάσσεστε από τέτοιους ανθρώπους και να προσέχετε, ώστε και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός να σας βοηθά, και η ευχή της μετριότητάς μας ας είναι μαζί με όλους εσάς, αμήν. Χρονολογία & Υπογραφές Έτους από τη Θεανθρώπηση 1583 (αφπγ΄), Ινδικτιώνος 12ης, Νοεμβρίου 20. † Ο Κωνσταντινουπόλεως Ιερεμίας † Ο Αλεξανδρείας Σίλβεστρος † Ο Ιεροσολύμων Σωφρόνιος Και οι λοιποί Αρχιερείς της Συνόδου που ήταν παρόντες.

 

Γιατί θεωρείται αποδεδειγμένα Νόθο

• Η γλώσσα περιέχει συνδυασμό εκκλησιαστικής καθαρεύουσας με μεταγενέστερες ιδιωματικές εκφράσεις του 19ου αιώνα, παντελώς ξένες προς τα πατριαρχικά σιγίλλια του 16ου αιώνα (1583).
• Δεν υπάρχει κανένα πρωτότυπο χειρόγραφο ή επίσημη πατριαρχική καταγραφή στους κώδικες του Οικουμενικού Πατριαρχείου που να περιέχει αυτό το κείμενο.
• Ο ίδιος ο μοναχός Ιάκωβος ο Νεοσκητιώτης αργότερα αναγνωρίστηκε ως ο συντάκτης/παραποιητής του κειμένου, το οποίο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε λαϊκά φυλλάδια στα τέλη του 19ου αιώνα.
• Το κείμενο είναι του Λουκάρεως (1616), όχι της Συνόδου του 1583. Το περιεχόμενο είναι άσχετο με το Ημερολογιακό Ζήτημα. Εκεί υπάρχουν 6 αναθέματα για παπικές διδασκαλίες. Στο «Σιγγίλιο» προστέθηκε έβδομο ανάθεμα για όσους ακολουθούν το νέο Πασχάλιο και το «ΝΕΟΝ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΝ των αθέων Αστρονόμων του Πάπα»

·         Η άποψη ότι το κείμενο βασίζεται σε χειρόγραφο Κώδικα του Σινά, από τον οποίο εκδόθηκε το «Σιγγίλιον» στη Ρουμανία από τον Αρχιμανδρίτη Ουσπένσκι (1850), δεν τεκμηριώνεται. Ο Πορφύριος δημοσίευσε μόνο τον «Τόμο Αλεξάνδρινον» του Μελετίου Πηγά.

 

ΠΟΙΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ ΣΤΑ ΝΟΘΑ ΣΙΓΙΛΛΙΑ

Α.Η πλαστογράφηση της Συνόδου του 1583.

Στις περισσότερες εκδόσεις του νόθου κειμένου, ο συντάκτης προσέθεσε ψευδώς τις υπογραφές των Πατριαρχών του 1583, ώστε να δώσει στο κείμενο την ψευδαίσθηση ότι προέρχεται από την ιστορική αυτή Σύνοδο:

• Ιερεμίας Κωνσταντινουπόλεως
• Σίλβεστρος Αλεξανδρείας
• Σωφρόνιος Ιεροσολύμων

 

Β. Η σύγχυση με το 1848.

Όταν το κείμενο συνδέθηκε εσφαλμένα με την Εγκύκλιο του 1848, ορισμένοι υποστήριξαν ότι φέρει τις υπογραφές των τότε Πατριαρχών. Στην πραγματικότητα, η αυθεντική Εγκύκλιος του 1848 υπεγράφη από:

• Άνθιμο ΣΤ΄ — Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως
• Ιερόθεο — Πατριάρχη Αλεξανδρείας
•  Μεθόδιο — Πατριάρχη Αντιοχείας
• Κύριλλο — Πατριάρχη Ιεροσολύμων

Η Παλαιογραφική Απόδειξη της Πλαστογραφίας

Η παλαιογραφική απόδειξη της πλαστογραφίας αποκαλύπτεται μέσα από τα επίσημα Πατριαρχικά Αρχεία (Κώδικες), όπου φυλάσσονται τα αυθεντικά έγγραφα του 1583 και του 1848 με τις πραγματικές υπογραφές των Ιεραρχών. Αντίθετα, το νόθο κείμενο με τους ακραίους αφορισμούς δεν υπάρχει σε κανέναν απολύτως πατριαρχικό κώδικα. Για να εξαπατήσει τους πιστούς της εποχής του και να παρουσιάσει τις δικές του μισαλλόδοξες απόψεις ως «αρχαίο αφορισμό», ο συντάκτης του πλαστού κειμένου, Ιάκωβος ο Νεοσκητιώτης, πήρε την αυθεντική κατακλείδα (το τέλος δηλαδή με τις υπογραφές των Πατριαρχών του 1583) από ένα πραγματικό συνοδικό έγγραφο και την επικόλλησε κάτω από το δικό του, παραποιημένο κείμενο.

Ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, λόγιοι Αγιορείτες μοναχοί και ιστορικοί —όπως ο μοναχός Ευλόγιος Κουρίλας— εξέτασαν τα φυλλάδια του Ιακώβου και απέδειξαν παλαιογραφικά ότι επρόκειτο για μια συρραφή φράσεων από παλαιά αφοριστικά έγγραφα, εμπλουτισμένη με δικές του προσθήκες. Παράλληλα, το κείμενο παρουσιάζει την αλλαγή του ημερολογίου ως «ήδη συντελεσμένη» εντός της Ορθόδοξης Εκκλησίας, πράγμα ιστορικά αδύνατο, καθώς το 1583 ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ είχε μόλις εισάγει το Γρηγοριανό ημερολόγιο στη Δύση (1582) και καμία Ορθόδοξη Εκκλησία δεν διανοείτο να το εφαρμόσει τότε. Τέλος, αν το κείμενο θεωρηθεί ότι συντάχθηκε ή εκδόθηκε το 1848, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, τότε η αναγραφή των ονομάτων των Πατριαρχών του 1583 (Ιερεμία, Σιλβέστρου, Σωφρονίου) αποτελεί τεράστιο αναχρονισμό, αφού τα πρόσωπα αυτά είχαν πεθάνει σχεδόν 250 χρόνια πριν. Το 1848, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ήταν ο Άνθιμος ΣΤ΄, ο οποίος υπέγραψε την πραγματική και αυθεντική «Εγκύκλιο των Πατριαρχών της Ανατολής» — ένα κείμενο που δεν περιέχει απολύτως κανέναν αφορισμό για το ημερολόγιο.

ΤΙ ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΟΣΙΘΕΟΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΣΤΗΝ ΔΩΔΕΚΑΒΙΒΛΟ ΓΙΑ ΤΑ ΣΙΓΙΛΛΙΑ

Τι καταγράφει ο Δοσίθεος στη Δωδεκάβιβλο

1. Η Σύνοδος του 1583:

Ο Δοσίθεος αναφέρει ότι το 1583 συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη Σύνοδος υπό τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιερεμία Β΄ τον Τρανό, με τη συμμετοχή και του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σιλβέστρου. Η Σύνοδος αυτή εξέτασε την πρόταση του Πάπα Γρηγορίου ΙΓ΄ για την αποδοχή του νέου (Γρηγοριανού) Ημερολογίου.

2. Η Απόρριψη του ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟΥ  Ημερολογίου:

Ο Δοσίθεος σημειώνει ότι η Σύνοδος απέρριψε την παπική καινοτομία, κρίνοντας ότι η αλλαγή του ημερολογίου διαταράσσει τον κανονικό υπολογισμό του Πάσχα που είχε θεσπιστεί από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια.

3. Η Έκδοση Συνοδικού Τόμου (Όρου):

Στο έργο του, ο Δοσίθεος αναφέρει την έκδοση συνοδικής απόφασης/τόμου που καταδίκαζε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο.

Ο «Τόμος» του Δοσιθέου και  Το «Σιγίλλιο» του Ιακώβου

Η αναφορά του Δοσιθέου έχει ιδιαίτερη σημασία στην ιστορική και παλαιογραφική έρευνα, καθώς ξεκαθαρίζει τη διαφορά μεταξύ του πραγματικού ιστορικού γεγονότος και της μεταγενέστερης πλαστογραφίας:

• Τι αναφέρει ο Δοσίθεος (1583): Ο Δοσίθεος καταγράφει μια κανονική συνοδική καταδίκη της ημερολογιακής καινοτομίας από τους Πατριάρχες της εποχής.
• Τι ΔΕΝ αναφέρει ο Δοσίθεος: Στη Δωδεκάβιβλο δεν υπάρχει το γνωστό κείμενο που κυκλοφόρησε αργότερα ως «Σιγίλλιον του 1583» με τους ακραίους αφορισμούς, το οποίο κατασκεύασε τον 19ο αιώνα ο μοναχός Ιάκωβος ο Νεοσκητιώτης.

Ο Δοσίθεος στη Δωδεκάβιβλο επιβεβαιώνει ιστορικά τη συγκρότηση της Συνόδου του 1583 και την απόρριψη του Γρηγοριανού Ημερολογίου. Ωστόσο, το «Σιγίλλιο» με τη μορφή, το ύφος και τους αφορισμούς που παρουσίασε αργότερα ο Ιάκωβος Νεοσκητιώτης δεν περιέχεται στη Δωδεκάβιβλο, γεγονός που αποτελεί βασικό επιχείρημα των ιστορικών για την πλαστότητα του τελευταίου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το λεγόμενο «Σιγγίλιον του 1583» είναι πλαστό. Δημιουργήθηκε από ανάμειξη διαφορετικών κειμένων (Επιστολής του 1583, Πράξεως Συνοδικής του 1593, και Τόμου του Λουκάρεως του 1616), με προσθήκη ενός εβδόμου αναθέματος που δεν υπάρχει στα πρωτότυπα. Οι υπογραφές Πατριαρχών που είχαν πεθάνει ή παραιτηθεί πριν το 1616 καθιστούν προφανή την πλαστογράφηση. Ακόμα και αν ήταν γνήσιο, το ανάθεμα απαιτεί ειδική συνοδική κρίση για να ενεργοποιηθεί.

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ο «Τόμος» Κυρίλλου Λουκάρεως Πατριάρχου Αλεξανδρείας Εν Τριγοβύστῳ της Μολδαβίας (1616) Κύριλλος, ελέῳ Θεού Πάπας και Πατριάρχης της μεγάλης πόλεως Αλεξανδρείας και κριτής της Οικουμένης. Πάσι τοις εν τῷ Τριγοβύστῳ ορθοδόξοις χριστιανοίς, του τε ιερού καταλόγου και της κοσμικής τάξεως, γνησίοις τέκνοις της αγίας του Χριστού Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας της Ανατολικής, τοις δικαίως πάσαν κενήν φωνήν και προσθήκην των τε αιρετικών και των Λατίνων των υπούλως την ημετέραν ορθοδοξίαν πολεμούντων, αποστρεφομένοις και αποβάλλουσι διά την αλήθειαν την ευαγγελικήν· χάρις είη και ειρήνη, και έλεος παρά Θεού παντοκράτορος και Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, του Σωτήρος ημών. Ου μικρά τις ζάλη την παλαιάν κιβωτόν εκείνην κατέλαβεν, ότε σφοδρώς κλυδωνιζομένη και κυμαινομένη επί των υδάτων εφέρετο, των καταρρακτών διά παραχώρησιν θείαν ραγδαίους υετούς καταπεμπόντων, και οίον απειλούντων και τοις εν τῇ κιβωτῷ. Και ην ελπίς ουδεμία τοις εν αυτή κεκλεισμένοις ευρήσειν απαλλαγήν, ει μη μνησθείς του πηδαλιουχούντος Νώε ο Θεός ευδοκήσειε κοπάσαι το ύδωρ. Τύποι, ως οίμαι, ταύτ’ ήσαν των κατεχόντων τό γε νυν δεινών, την νέαν κιβωτόν, την καθ’ ημάς δηλαδή εκκλησίαν. Άτινα δεινά ου παύσεσθαι προσδοκώμεν, ει μη Θεός τους πονηρούς καταρράκτας τούτους, των ακαιρεοτέρων ψυχών λυμεώνας, κατασιγάσειε και καταστρέψειε. Επεί άσπονδον πόλεμον, την εν τῇ πόλει ταύτῃ βαθείαν ειρήνην της εκκλησίας φθονήσαντες, ήγειραν καθ’ ημών και ταράξαι συνέσχοντο την ενταύθα γαλήνην. Κατά τούτων ούν σκοπόν έχοντες τον παρόντα τόμον εγκαταλιπείν, ως είη πάσιν υμίν πανοπλία, και τοις εν τούτῳ γεγραμμένοις έχετε κατά των τοιούτων ασφαλεστέρως την ημέτεραν ορθοδοξίαν συνηγορείν, ωήθημεν, ίνα μη τοις απλουστέροις φορτικόν είη το σύγγραμμα, απλῇ διαλέκτῳ πάσαν υμίν την υπόθεσιν καταστρώσαι, ήτις έχει ουτωσεί: [Η υπόθεσις εις την απλήν διάλεκτον] Από την παλαιάν Ρώμην ήλθασί τινες οπού έμαθαν εκεί να λατινοφρονούσι. Και είναι το κακόν πως από Ρωμαίοι της Ρούμελης γέννημα και θρέμμα, οπού οι γονείς τους ημπορώ να ειπώ φράγγον ποτέ δεν ίδαν, με το να διαβούν εις την Ρώμην, όχι μόνον άλλαξαν την πίστιν τους, αλλά και πολεμούσι τα δόγματα τα αληθινά και ορθόδοξα της Ανατολικής Εκκλησίας – οπού μας επαράδωκεν αυτός ο Χριστός, οι θείοι και ιεροί μαθηταί του Σωτήρος, και αι σύνοδοι των αγίων Πατέρων. Επειδή μέλλομεν λοιπόν ημείς να λείψωμεν απ’ εδώ, παραγγέλλομεν τῇ υμετέρᾳ αγάπῃ να στέκεσθε στερεοί εις την ευσέβειάν σας και ορθοδοξίαν σας. Και οι τοιούτοι λατινόφρονες και φθορείς των υμετέρων συνειδήσεων να μην έχουν ποσώς ακρόασιν από λόγου σας, αλλ’ ως αιρετικούς και εχθρούς της σωτηρίας σας να τους αποβάλλετε, όσαις φοραίς σας συντυχένουν ενάντια από τούτα οπού γράφομεν εδώ κάτω, αλλά να φρονήτε ούτως: Τα Κεφάλαια της Πίστεως Πρώτον: Όποιος εκείνος δεν ομολογεί καρδίᾳ και στόματι, μάλιστα όποιος λέγεται Ρωμαίος και της Ανατολικής Εκκλησίας παιδί, και είναι βαπτισμένος ρωμάικα χριστιανικά ως ημείς, έπειτα να μην ομολογῇ ότι το Πανάγιον Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός μόνου, ουσιωδώς και υποστατικώς, και ότι χρονικώς εκ Πατρός και Υιού· όστις δεν ομολογεί ούτως, αλλά λέγει εκ Πατρός και Υιού εκπορεύεται το Πνεύμα, εκείνος ας είναι έξω από την εκκλησίαν μας, και να μην έχῃ μαζί μας κοινωνίαν, και έστω ανάθεμα. Δεύτερον: Όποιος δεν ομολογεί ότι εις το μυστήριον της κοινωνίας πρέπει και οι κοσμικοί να μεταλαμβάνουν το τίμιον και άχραντον σώμα και το αίμα, αμή λέγουν πως το άχραντον σώμα μόνον πρέπει να κοινωνούσι και όχι και το αίμα, έστω έξω της εκκλησίας και ανάθεμα. Και σιμά εις αυτό όποιος λέγει πως αρκεί να μεταλάβῃ μοναχήν την σάρκα, ότι είναι εκεί και το αίμα, όπου ο Χριστός χωριστά-χωριστά έδωκε κάθε ένα, και αυτοί δεν το φυλάγουν, ανάθεμα. Τρίτον: Όποιος λέγει ότι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός εις τον μυστικόν δείπνον είχεν άζυμον, σαν τους Ιουδαίους, και όχι άρτον ένζυμον, ήγουν ψωμί ανεβατόν, εκείνος ας είναι μακράν από λόγου μας, και έστω ανάθεμα αυτῷ ως ιουδαϊκά φρονούντι και του Απολιναρίου και των Αρμένιδων δόγματα παρεισφέροντι εις την εκκλησίαν μας· διά τούτο και εκ δευτέρου ανάθεμα. Τέταρτον: Όποιος λέγει ότι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός όταν έλθῃ να κρίνῃ δεν έρχεται διά τας ψυχάς, αλλ’ έρχεται να αποφασίσῃ τα κορμία, ανάθεμα. Πέμπτον: Όποιος λέγει πως αι ψυχαί των Χριστιανών οπού εμετανόησαν εις τον κόσμον τούτον, αμή δεν έκαμαν τον κανόνα τους, παγαίνουν σαν χωριστούν από το κορμί εις καθαρτήριον πυρ όπου είναι φωτιά και κόλασις και τιμωρία (οπού είναι μύθος ελληνικός), ανάθεμα· επειδή δίδουν ελευθερίαν εις το αμαρτάνειν τοις Χριστιανοίς. Έκτον: Όποιος λέγει πως ο Πάπας της Ρώμης είναι κεφαλή της εκκλησίας και όχι ο Χριστός, ανάθεμα. Όποιος εναντιώνεται εις ταύτα διά να τα ανατρέψῃ και να τα χαλάσῃ, ανάθεμα. Παραγγελία και Ευχή Εσείς χριστιανοί μου, σας παρακαλώ διά τον Κύριον και διά το συμφέρον της ψυχής σας, να φυλάγεσθε από τους λύκους τούτους, όποιοι και αν είναι, και τούτον τον τόμον συχνά να τον διαβάζετε εις την εκκλησίαν διά να γνωρίζετε τα κεφάλαια εις τα οποία έχουν να σας πολεμούν οι τοιούτοι. Οι οποίοι όλην τους την ζωήν δεν έμαθαν άλλο παρά πως τους ορθοδόξους χριστιανούς εμάς να εναντιούνται, διά να γίνεται πάλιν η φθορά και η κακοσύνη εις το γένος μας από Ρωμαίους. Αλλ’ ημείς, δεν ακούοντάς τους, ας στέκωμεν στερεοί κατά το δυνατόν μας, και παρακαλείτε τον Θεόν να μην εισέλθητε εις πειρασμόν διά την πίστιν. Αλλ’ όταν είναι χρεία, πολλά γλυκύ είναι να χύσῃ ο άνθρωπος το αίμα του διά την ευσέβειάν του. Όμως εις τόσον πράγμα δεν θέλει το παραχωρήσῃ ο Θεός, διά να είναι οι εναντίοι ουδέ τι ποτένιοι, και χάριτι Χριστού αμαθείς και τυφλοί. Πλην φυλάγεσθε και προσέχετε από των τοιούτων. Και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός να σας βοηθᾷ, να σας ευλογᾷ και να σας χαρίσῃ ειρηναίαν κατάστασιν. Άμα και η ευχή της ημών μετριότητος είη μετά πάντων υμών. Αμήν.

 Δοσιθέου Ιεροσολύμων, Τόμος Αγάπης κατά Λατίνων, σελ. 552-554, εν έτει 1698.