ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΤΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΛΟΓΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ-ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ

visit counter

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Εισαγωγικά

Ως «Κείμενο της Αλεξάνδρειας» στα πλαίσια των σύγχρονων θεολογικών διαλόγων νοείται το επίσημο κείμενο συμφωνίας με τίτλο «Συνοδικότητα και Πρωτείο στη δεύτερη χιλιετία και σήμερα», το οποίο εγκρίθηκε και υπογράφηκε τον Μάιο του 2023 στην Αλεξάνδρεια της Aιγύπτου από τη Μικτή Διεθνή Επιτροπή Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Αποτελεί έναν σημαντικό και ταυτόχρονα σταθμό στον επίσημο διμερή θεολογικό διάλογο (τον αποκαλούμενο «διάλογο της αγάπης» και της αλήθειας) μεταξύ των Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικων..

Στη 15η Ολομέλεια της Μικτής Διεθνούς Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, η οποία συνήλθε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου (1 Ιουνίου έως 7 Ιουνίου 2023) και ενέκρινε το κείμενο «Συνοδικότητα και Πρωτείο στη δεύτερη χιλιετία και σήμερα», συμμετείχαν επίσημοι εκπρόσωποι από όλες σχεδόν τις κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες. Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Εκκλησία της Ελλάδος, τα πρόσωπα που έλαβαν μέρος ως επίσημα μέλη της ορθόδοξης αντιπροσωπείας ήταν τα εξής: 1. Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Σεβ. Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ (Γκέτσα): Ορθόδοξος Συμπρόεδρος της Μικτής Διεθνούς Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου. Σεβ. Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ. Μάξιμος . Αιδεσιμολ. Πρεσβύτερος Καθηγητής π. Alexis (Αλέξιος) Torrance. 2. Από την Εκκλησία της Ελλάδος Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος (Σαββάτος). Αιδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος π. Αμφιλόχιος Μίλτος.

 

 

Σύντομος σχολιασμός του κειμένου.

Για το κείμενο αυτό είχαμε κάνει παλιότερα αρκετές δημοσιεύσεις για την παρουσίασή του.

Το πλήρες κείμενο (πρωτίστως στα αγγλικά και γαλλικά) φιλοξενείται στην επίσημη ιστοσελίδα του Βατικανού, ((Pontifical Council for Promoting Christian Unity),  στη ενότητα των διμερών θεολογικών διαλόγων με τις Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Τα βασικά σημεία των σχολιασμών μας  που αφορούσαν τα άρθρα  του κειμένου συνοψίζονται παρακάτω:

1.Το κείμενο, επιχειρώντας μια «κοινή ανάγνωση» της ιστορίας της δεύτερης χιλιετίας, τείνει να νομιμοποιήσει ιστορικά και εκκλησιολογικά το θεσμό του παπικού πρωτείου, αντιμετωπίζοντάς τον όχι ως αίρεση ή εκτροπή από την αρχαία εκκλησιαστική τάξη, αλλά ως μια «πραγματικότητα» που απλώς χρήζει εξισορρόπησης με τη συνοδικότητα. Αυτό συνιστά υπαναχώρηση από την ομολογιακή αυτοσυνειδησία της Ορθοδοξίας, η οποία θεωρεί το παπικό πρωτείο (ιδιαίτερα μετά τα δόγματα του αλάθητου και της παγκόσμιας δικαιοδοσίας της  Α΄ Συνόδου του  Βατικανού) ασυμβίβαστη πνευματική και δογματική εκτροπή.

2.Η προσπάθεια παρουσίασης της συνοδικότητας και του παπικού πρωτείου ως «αλληλένδετων αρχών» (όπως διατυπώνεται στα συμπεράσματα του κειμένου) αγνοεί το γεγονός ότι στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία η συνοδικότητα είναι υποταγμένη στον απολυταρχικό και συγκεντρωτικό ρόλο του Πάπα. Στην Ορθοδοξία, αντίθετα, η συνοδικότητα πηγάζει από την ισότητα των επισκόπων και την κεφαλή της Εκκλησίας που είναι ο ίδιος ο Χριστός και όχι κάποιος θνητός επίσκοπος.

3.Η ερμηνεία των ιστορικών διαιρέσεων ως αποτέλεσμα κυρίως «πολιτισμικών, πολιτικών και ιστορικών παραγόντων» υποβαθμίζει τις βαριές δογματικές διαφορές (όπως το Filioque, τα άζυμα, το καθαρτήριο και το παπικό αλάθητο). Παράλληλα, παραβλέπεται η συνειδητή και πανορθόδοξη απόρριψη των ψευδοενώσεων (όπως η Σύνοδος της Φλωρεντίας) από τους αγίους Πατέρες (π.χ. Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός), οι οποίοι υπερασπίστηκαν την ακεραιότητα της ορθόδοξης πίστης.

4.Το κείμενο εντάσσεται στη μεθοδολογία του σύγχρονου Οικουμενισμού, η οποία επιδιώκει τη σταδιακή σύγκλιση και «γεφύρωση» αγεφύρωτων εκκλησιολογικών διαφορών. Για τους αντι-οικουμενιστές θεολόγους, η αποδοχή τέτοιων κειμένων από ορθόδοκους εκπροσώπους οδηγεί σε έναν α,μπέτερχαντ (γκρίζο) συγκρητισμό και υπονομεύει την αποκλειστικότητα της αλήθειας της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, αλλοιώνοντας την πατερική παράδοση προς όφελος της παπικής αξίωσης για παγκόσμια δικαιοδοσία.