Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026

Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή. (Συμπληρωματικό άρθρο)


Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η δημοσίευση του άρθρου «Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή», όπως ήταν φυσικό, δημιούργησε στους αναγνώστες πλήθος αποριών. Η συζήτηση που ακολούθησε έθιξε θέματα, τα οποία για πρώτη φορά θίγονται επίσημα και ενυπόγραφα στο διαδίκτυο.

 Προκειμένου να ξεκαθαρίσουμε ορισμένες θέσεις του γράφοντος δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο.

Α. Η Ορθόδοξη Πατερική Αποτείχιση διατηρεί έναν αμιγώς ομολογιακό, αγιαστικό και αμυντικό χαρακτήρα. Φυλάσσει το ποίμνιο από τον μολυσμό της αιρέσεως, αποφεύγοντας παράλληλα τόσο τον συμβιβασμό με την κακοδοξία, όσο και τις σχισματικές εκτροπές της παρασυναγωγής και της εισπήδησης.

Β. Σύμφωνα με τη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων (consensus Patrum) και τις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων, οι συνέπειες της εκκλησιαστικής κοινωνίας με ακατάκριτους αιρετικούς (δηλαδή κληρικούς που κηρύσσουν αίρεση «γυμνῇ τῇ κεφαλῇ», αλλά δεν έχουν ακόμη καθαιρεθεί δικαστικά από Σύνοδο) διακρίνονται με απόλυτη εκκλησιολογική ακρίβεια.

1. Δεν επιφέρει αυτόματη ακυρότητα των Μυστηρίων. Ο ακατάκριτος αιρετικός επίσκοπος διατηρεί το ενυπόστατο της ιερωσύνης του μέχρι τη ζώσα δικαστική απόφαση αρμόδιας Συνόδου.

2. Η κοινωνία προ της συνοδικής καθαιρέσεως δεν συνεπάγεται μηχανική ή αυτόματη ακύρωση των μυστηρίων, ούτε για τον ιερέα, ούτε για τους πιστούς, καθώς η συνοδική κρίση δεν είναι απλή γνωστοποίηση, αλλά η πραγματική αφαίρεση της Ιερωσύνης.

Τα δικαιώματα του ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΠΟ ΣΥΝΟΔΟ  ΨΕΥΔΕΠΙΣΚΟΠΟΥ διακρίνονται σε δύο επίπεδα. ΣΕ ΘΕΣΜΙΚΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ: Διατηρεί δυνάμει το ενυπόστατο της αρχιερωσύνης του, η εξουσία τέλεσης μυστηρίων δεν αφαιρείται αυτόματα, αλλά παραμένει ενεργή προς όφελος των πιστών, που προσέρχονται εν αγνοία της κακοδοξίας, κατέχει εξωτερικά/διοικητικά την επισκοπική έδρα μέχρι την οριστική απομάκρυνση ή καθαίρεσή του από αρμόδια Σύνοδο.

ΣΕ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ: Δεν έχει κανένα κανονικό δικαίωμα ή πνευματική αυθεντία να επιβάλει επιτίμια, αργίες, αφορισμούς ή καθαιρέσεις στους κληρικούς και λαϊκούς της Μητροπόλεως  την οποία ποιμαίνει, που διακόπτουν την εκκλησιαστική κοινωνία μαζί του λόγω της αιρέσεως. Δεν έχει το δικαίωμα να απαγορεύσει τη λειτουργική διακονία ή την αγιαστική προσφορά των αποτειχισμένων ιερέων που εξυπηρετούν πιστούς σε ευκτήριους οίκους («τεθέντος θυσιαστηρίου») για την αποφυγή του συμμολυσμού της κακοδοξία. Έχει απωλέσει την αξίωση υπακοής από το ορθόδοξο ποίμνιο σε θέματα Πίστεως, διότι η εξουσία του «δεσμεῖν καὶ λύειν» δόθηκε από τον Χριστό για την οικοδομή της Αλήθειας και όχι για την προστασία της κακοδοξίας.

3.  Όταν η εκκλησιαστική κοινωνία (μνημόνευση, Θεία Μετάληψη, συμπροσευχή) γίνεται «εν γνώσει» της κακοδοξίας, επιφέρει βαρύτατες σωτηριολογικές συνέπειες. Βάσει της κανονικής αρχής «ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω», ο «εν γνώσει» κοινωνών καθίσταται άμεσα συμμέτοχος και οργανικός συνένοχος στην αλλότρια πίστη, την ασέβεια και το σχίσμα του αιρετικού. Πνευματικός Συμμολυσμός (Αρχή των «Συγκοινωνούντων Δοχείων»).

Τα Μυστήρια του ακαθαίρετου αιρετικού παραμένουν μεν υποστατά, αλλά για όσους προσέρχονται «εν γνώσει» μιαίνονται και βεβηλώνονται. Παύουν να παρέχουν άφεση αμαρτιών και αγιασμό και μετατρέπονται σε κρίμα και κατάκριμα. Σύμφωνα με  τον Μέγα Βασίλειο, η εκκλησιαστική κοινωνία με ακαθαίρετους αιρετικούς συνιστά υποκρισία έναντι του θείου θυσιαστηρίου, αφαιρεί την παρρησία ενώπιον του Κυρίου, στερεί την ασφάλεια της σωτηρίας και χωρίζει τον άνθρωπο από τον Θεό. Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης τονίζει ότι, ενώ ο αιρετικός είναι ήδη εν ζωή εχθρός του Θεού λόγω του ναυαγίου της πίστεως και ο ορθοφρονών που κοινωνεί μαζί του καθίσταται και ο ίδιος υπεύθυνος και εχθρός Θεού. Η διατήρηση της κοινωνίας από τους πιστούς και τους κληρικούς νομιμοποιεί την κακοδοξία εντός του εκκλησιαστικού οργανισμού, εθίζει το ποίμνιο στην πλάνη και εμποδίζει την έγκαιρη θεραπεία του κακού.

Γ. Η σχέση και η σύγκριση μεταξύ της Κανονικής Αποτείχισης και της Εκκλησιαστικής Εισπήδησης (καθώς και της Παρασυναγωγής) (35ος Αποστολικός Κανόνας, 13ος/22ος Αγκύρας) στοιχειοθετείται, όταν ένας κληρικός (επίσκοπος ή πρεσβύτερος) επεμβαίνει αυθαίρετα στη δικαιοδοσία άλλης  Μητροπόλεως  επιχειρώντας να ασκήσει εξουσία, ή να σφετεριστεί ενοριακούς ναούς και θρόνους.

Δ. Η κανονική αποτείχιση δεν παρέχει σε πρεσβυτέρους ή επισκόπους τη διοικητική εξουσία να κινούνται ανεξέλεγκτα σε αλλότριες επαρχίες. Το αποτειχισμένο τμήμα δεν οικειποιείται δόλια  τα κυριαρχικά δικαιώματα της Εκκλησίας.

5. Ωστόσο, η τέλεση ακολουθιών ή η διαποίμανση σε αλλότρια περιοχή ΔΕΝ στοιχειοθετεί αντικανονική εισπήδηση, όταν συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:

  1. Γίνεται κατόπιν ρητής προσκλήσεως αποτειχισμένων πιστών που στερούνται αδιάβλητου ορθόδοξου λειτουργού.
  2.  Οι ιεροπραξίες τελούνται σε ευκτήριους οίκους, ιδιωτικά παρεκκλήσια ή υπαίθριους χώρους («τεθέντος θυσιαστηρίου» / Αγίου Αντιμινσίου).
  3.  Δεν επιχειρείται βίαιη κατάληψη ή οικειοποίηση των θεσμικών ενοριακών ναών της επιχώριας Μητροπόλεως.

Ε. Εάν η ομάδα των αποτειχισμένων υπερβεί τα παραπάνω όρια και προχωρήσει σε:

  • Σύσταση παράλληλης αυτόνομης δικαιοδοσίας («πήξι ίδιου θυσιαστηρίου»),
  • Αυθαίρετες χειροτονίες νέων επισκόπων ή καθαγιασμό Αγίου Μύρου (πράξεις αποκλειστικής επισκοπικής αρμοδιότητας),
  • Αυτοανακήρυξη ως της μόνης «αυθεντικής Εκκλησίας»,

τότε εκπίπτει από την προστασία του 15ου Κανόνα (2ο μέρος) και εμπίπτει στις αυστηρές ποινές του 1ου μέρους του ίδιου Κανόνα και των Αποστολικών Κανόνων περί παρασυναγωγής, φατρίας και σχίσματος .

ΣΤ. Η Ορθόδοξη Πατερική Αποτείχιση διατηρεί τον αμιγώς ομολογιακό, αγιαστικό και προσωρινό της χαρακτήρα. Διακόπτει τον πνευματικό συμμολυσμό της κακοδοξίας, μνημονεύει «υπέρ πάσης επισκοπής Ορθοδόξων» και αναμένει τη σύγκληση Ορθοδόξου Συνόδου, αποφεύγοντας τόσο τον συμμολυσμό της αιρέσεως, όσο και τις εκτροπές της εισπήδησης και της παρασυναγωγής.

Ζ. Το πρόβλημα το οποίο επίσης τέθηκε είναι αν οι ΨΕΥΔΟΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΑΣΚΟΥΝ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΚΑΘΑΙΡΕΘΟΥΝ. Άποψη του γράφοντος είναι ότι ΑΣΚΟΎΝ. Επειδή δεν έχει ακόμη καθαιρεθεί δικαστικά από Σύνοδο, διατηρεί ο ΨΕΥΔΕΠΙΣΚΟΠΟΣ  εξωτερικά/διοικητικά την κατοχή του θρόνου. Το αν, όμως, η δικαιοδοσία αυτή είναι έγκυρη ή στερείται πνευματικής ισχύος,  θα το αποφασίσει η Σύνοδος Ορθοδόξων επισκόπων  που θα τους κρίνει μελλοντικά.

Όταν, όμως, χρησιμοποιεί το επισκοπικό του αξίωμα, για να εμποδίσει την Ορθόδοξο Ομολογία ή να απαγορεύσει στα τέκνα της Εκκλησίας να λατρεύουν τον Θεό καθαρά από τον μολυσμό της αιρέσεως, η διοικητική του διαταγή στερείται κανονικού κύρους. Ο πιστός οφείλει υπακοή στον Θεό και στους Ιερούς Κανόνες, και όχι στην παράνομη βούληση ενός «ψευδεπισκόπου». Η απαγόρευση που επιβάλλει ένας ψευδεπίσκοπος στους αποτειχισμένους από αυτόν ιερείς της μητρόπολης, στην οποία ανήκουν,  δεν αποτελεί κανονική δικαιοδοσία, αλλά αντικανονικό εξαναγκασμό. Οι πιστοί και οι ιερείς που εμμένουν στην κανονική αποτείχιση προστατεύονται πλήρως από τον 15ο Κανόνα της ΑΒ΄ και τον 3ο Κανόνα της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου.

 Ο 3ος Κανόνας της Γ΄ Οικουμενικής ακύρωσε  όλες τις ποινές που επέβαλε ο Νεστόριος, αποκατέστησε τους αποτειχισμένους ιερείς και διακήρυξε την καθολική αρχή: «κελεύομεν τοῖς ἀποστατήσασιν ἢ ἀφισταμένοις Ἐπισκόποις μηδ’ ὅλως ὑποκεῖσθαι κατὰ μηδένα τρόπον» (οι ορθόδοξοι κληρικοί δεν υπόκεινται καθ' οιονδήποτε τρόπο στους αιρετίζοντες επισκόπους).

Παρότι ο ακατάκριτος επίσκοπος διατηρεί το ενυπόστατο της ιερωσύνης του μέχρι τη ζώσα συνοδική του δίκη, οποιαδήποτε ποινή ή απαγόρευση επιχειρήσει να επιβάλει εναντίον των ορθοφρονούντων, θεωρείται από τους Ιερούς Κανόνες παντελώς άκυρη, ανυπόστατη και ανενέργητη.

Η. Το ιερατικό αξίωμα που διατηρεί ο ακατάκριτος επίσκοπος ΔΕΝ του παρέχει το δικαίωμα ή την κανονική εξουσία να απαγορεύσει τη λειτουργική διακονία σε αποτειχισμένο ιερέα  είτε της δικής του, είτε άλλης  Μητροπόλεως. ΕΔΩ ΟΜΩΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ. Εφόσον οι ακολουθίες τελούνται σε ευκτήριους οίκους, ιδιωτικά παρεκκλήσια ή υπαίθριους χώρους («κατ’ οἶκον συνάξεις» / «τεθέντος θυσιαστηρίου») και ο ιερέας δεν καταλαμβάνει ενοριακούς ναούς, ούτε σφετερίζεται  δικαιώματα, δεν διαπράττει αντικανονική εισπήδηση (35ος Αποστολικός Κανόνας). (Όσον αφορά τα ιδιωτικά παρεκκλήσια, επειδή εμπλέκονται στο θέμα και ΚΡΑΤΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ, το θέμα θέλει ιδιαίτερη προσοχή).

Κατά τις περιόδους της Εικονομαχίας και της Μοιχειανικής έριδος, ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης ανέπτυξε ένα οργανωμένο δίκτυο λειτουργικής διακονίας. Οι ορθόδοξοι αυτοί ιερείς ταξίδευαν μεταμφιεσμένοι ακόμη και με λαϊκά ενδύματα («μεταμφιασαμένους ἐσθῆτα λαϊκῶν»), εισερχόμενοι κρυφά σε σπήλαια, οικίες και ευκτήριους οίκους, για να διακονήσουν και να μεταδώσουν τα Αχραντα Μυστήρια.



Η αναφορά στις μεταμφιέσεις των ορθοδόξων αποτειχισμένων ιερέων και μοναχών περιέχεται σε Επιστολή του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου προς τον μοναχό Ναυκράτιο, η οποία αναφέρεται στην περίοδο της Μοιχειανικής αιρέσεως.

Στην επιστολή αυτή, ο Όσιος Θεόδωρος απαριθμεί τους διωγμούς και τις εξορίες των ομολογητών και γράφει χαρακτηριστικά για τους ιερείς και μοναχούς που διακονούσαν κρυφά:

**«...ὡς τούς μέν ἐν σπηλαίῳ κατακρυβῆναι διά τήν πρός ἡμᾶς λανθανόντως διακονίαν, μεταμφιασαμένους ἐσθῆτα λαϊκῶν...»**

Δηλαδή, αναφέρει ότι εξαιτίας του διωγμού, ορισμένοι αναγκάζονταν να κρύβονται σε σπήλαια και να μεταμφιέζονται φορώντας λαϊκά ενδύματα, προκειμένου να διατοιχίζουν και να διακονούν μυστικά («λανθανόντως») τους διωκόμενους αδελφούς και να τους προσφέρουν τα Αχραντα Μυστήρια


 

 

Η ίδρυση παράλληλης ενορίας συνιστά Παρασυναγωγή και Σχίσμα (31ος Αποστολικός Κανόνας, 11ος Καρθαγένης, 15ος Κανόνας – 1ο μέρος). Οι συνάξεις σε ευκτήριους οίκους («κατ’ οἶκον συνάξεις») οφείλουν να διατηρούν αμιγώς έκτακτο, αγιαστικό και ομολογιακό χαρακτήρα εν αναμονή της συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου, και όχι τη μορφή μόνιμου παράλληλου ενοριακού θεσμού.

Θ. Σε περίπτωση που ο ιερέας δημιουργήσει «παράλληλη ενορία» καταδικάζεται αυτόματα από τους ίδιους τους Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας. Το γεγονός ότι ο επιχώριος Μητροπολίτης ελέγχεται ως αιρετίζων δεν παρέχει στον ιερέα το δικαίωμα να παραβιάζει τους Ιερούς Κανόνες ιδρύοντας παράλληλη ενοριακή δομή («πήξι ίδιου θυσιαστηρίου») ή ασκώντας αυθαίρετη μόνιμη διαποίμανση σε ξένη  επαρχία.

 Η ενέργεια του ιερέα να συγκροτήσει παράλληλη ενορία εμπίπτει στις αυστηρές ποινές του 31ου & 35ου Αποστολικού Κανόνα, του 11ου της Καρθαγένης και του 15ου Κανόνα (1ο μέρος) περί Παρασυναγωγής, Σχίσματος και Εισπήδησης (αν ανήκει σε άλλη Μητρόπολη).

 Επομένως, ο ιερέας δεν ελέγχεται, επειδή αποτειχίστηκε, αλλά επειδή αυτοανακηρύχθηκε σε αυτόνομη  Αρχή, πράξη που συνιστά προτεσταντίζουσα εκτροπή. Ο ιερέας δεν βρίσκεται στο «απυρόβλητο». Ακόμη κι αν ο τοπικός Μητροπολίτης στερείται πνευματικής αυθεντίας, λόγω κακοδοξίας, ο ιερέας παραμένει υπόδικος έναντι των Ιερών Κανόνων και της Καθολικής Συνείδησης της Εκκλησίας. Η διάγνωση των παραπτωμάτων της παρασυναγωγής και της εισπήδησης, καθώς και η επιβολή των προβλεπόμενων καθαιρέσεων, ανήκει στη δικαιοδοσία μιας Ορθοδόξου Συνόδου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ.Ένας αποτειχισμένος ιερέας ΔΕΝ καταδικάζεται ποτέ από τους Ιερούς Κανόνες για την ίδια την πράξη της αποτείχισης (διακοπής μνημοσύνου), όταν αυτή γίνεται για λόγους Πίστεως. Αντίθετα, καταδικάζεται αυστηρά, όταν υπερβεί τα όρια της κανονικής αποτείχισης και διολισθήσει σε αντικανονικές πράξεις. Η  κανονική κάλυψη ισχύει αποκλειστικά για την αποτείχιση και όχι για αντικανονικές εκτροπές (όπως η ίδρυση παράλληλης ενορίας ή η εισπήδηση), οι οποίες καταδικάζονται αυτοδικαίως από τους Ιερούς Κανόνες.


Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026

Εκοιμήθη ο Αρχιμανδρίτης Βασίλειος Γρολιμούντ – Η γνωριμία με την Ορθοδοξία στη Μύκονο, ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς και η μαρτυρία στη Δύση



Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, εκοιμήθη εν Κυρίω ο Αρχιμανδρίτης Βασίλειος Γρολιμούντ, ηγούμενος της σταυροπηγιακής σκήτης του Αγίου Σπυρίδωνα στο Γκάιλναου κοντά στο Λίμπουργκ, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, σε ηλικία 83 τών.

Αυτός ο Ορθόδοξος θεολόγος, κλασικός φιλόλογος, σλαβιστής, πολύγλωσσος και χαρισματικός αγιογράφος ήταν ένας ακούραστος λειτουργός, ένας ησυχαστής ασκητής, ο οποίος με τη ζωή του σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού αναβίωσε τη φιλοκαλική παράδοση των αρχαίων Πατέρων της Εκκλησίας και παρουσίασε το θεολογικό πλούτο των ασκητών της ερήμου μεταξύ των αναζητητών του Θεού στη Δυτική Ευρώπη.

Υπήρξε άξιος μαθητής του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς και ήταν πνευματικός πατέρας για πολλούς αναζητητές του Θεού στη Δυτική Ευρώπη στα τέλη του εικοστού και στο πρώτο τέταρτο του εικοστού πρώτου αιώνα.

Γνωρίζοντας την Ορθοδοξίας στη…. Μύκονο

Η Αρχιμανδρίτης Βασίλειος Γρολιμούντ γεννήθηκε το Πάσχα του 1943 στο Μούρι κοντά στη Ζυρίχη, όπου βαπτίστηκε στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, λαμβάνοντας το όνομα Χανς Πέτρος. Γνώρισε την Ορθοδοξία σε μια εκδρομή αποφοίτησης στην Ελλάδα, στο νησί της Μυκόνου, παρακολουθώντας για πρώτη φορά τη Θεία Λειτουργία ως μαθητής στο Βενεδικτινό Κλασικό Γυμνάσιο, όπου μελέτησε με αφοσίωση Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, διαβάζοντας λεπτομερώς τα έργα αρχαίων φιλοσόφων καθώς και αρχαίες τραγωδίες. Μετά τη Θεία Λειτουργία στην εκκλησία της Μυκόνου, κατόπιν αιτήματός του, συνάντησε έναν Ορθόδοξο ιερέα, ο οποίος τον δέχτηκε φιλόξενα για μια συζήτηση που, κατά πάσα πιθανότητα, θα ήταν καθοριστική για τον νεαρό Ελβετό μαθητή λυκείου. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του νεοχειροτονημένου Πατέρα Βασιλείου, γεννήθηκε στη σκέψη και την καρδιά του μια αγάπη για τη Λειτουργία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, έτσι ώστε σε εκείνη την εκδρομή επισκέφθηκε αρκετούς ναούς και μοναστήρια, παρακολουθώντας θείες λειτουργίες. Αφού εμπιστεύτηκε στον καθηγητή του της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας τα νεοαναδυόμενα ενδιαφέροντά του για την πνευματικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ανέλαβε από αυτόν την εργασία να γράψει ένα σύντομο έργο για τις Ορθόδοξες θείες λειτουργίες.

Με την επιθυμία να μάθει περισσότερα για τις δογματικές διδασκαλίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο νεαρός Χανς Πέτερ Γκρόλιμουντ συναντά έναν Ρωμαιοκαθολικό καθηγητή από τη Λουκέρνη, ερευνητή της δογματικής της Ανατολικής Εκκλησίας, με τον οποίο θέτει το ζήτημα της προέλευσης της προσθήκης filioque στο Σύμβολο της Πίστεως, την οποία ο νεαρός Ελβετός είχε προηγουμένως ομολογήσει ως Ρωμαιοκαθολικός. Σύμφωνα με τον πατέρα Βασίλειο, η γνώση της ιστορίας αυτής της παρεμβολής, καθώς και η πιστή προσήλωση στο Σύμβολο της Νίκαιας στην Ορθόδοξη Εκκλησία, επηρέασαν σημαντικά τον νεαρό Ελβετό ώστε να δεχτεί την Ορθόδοξη πίστη.

Αφού γνώρισε έναν Έλληνα αρχιμανδρίτη, ο νεαρός αποφασίζει, πρώτα απ ‘όλα, να εγγραφεί σε Ορθόδοξες Θεολογικές σπουδές στη Χάλκη. Επειδή δεν έλαβε απάντηση το αίτημά του, εγγράφεται στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή στην Αθήνα, έχοντας προηγουμένως αποδεχτεί την ορθόδοξη πίστη στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, γνώρισε επίσης τους μεταγενέστερους ιεράρχες της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, μαθητές του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς, και στη συνέχεια τον ίδιο τον Άγιο Ιουστίνο.

Υπό την πνευματική καθοδήγηση των Αγίων Ιουστίνου και Παϊσίου, μεταφέρει τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας στη Δύση

Έχοντας ολοκληρώσει με επιτυχία τις σπουδές του στην Ορθόδοξη θεολογία στην Αθήνα, ο μελλοντικός πνευματικός υιός του Αγίου Ιουστίνου πραγματοποίησε προσκυνήματα σε σερβικούς ιερούς τόπους και το 1971, με χαρά έλαβε τη μοναχική κουρά από τον πνευματικό του πατέρα, Αρχιμανδρίτη Ιουστίνο Πόποβιτς, λαμβάνοντας το μοναστικό όνομα Βασίλειος στη Μονή Τσέλιε. Μετά την μοναχική του κουρά, έλαβε επίσης εντολή από τον Άγιο να περάσει λίγο χρόνο στο Άγιον Όρος, προκειμένου να προετοιμαστεί για την αποστολή Ορθόδοξης μαρτυρίας στη Δύση, όπως είχε διαμορφώσει ο Άγιος Ιουστίνος για τον νεαρό μοναχό εκείνη την εποχή.

Με την ευλογία του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς, ο νεαρός μοναχός πήγε αρχικά στο Παρίσι, όπου στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ως μεταπτυχιακός φοιτητής στη ρωσική γλώσσα και τον ρωσικό πολιτισμό, έζησε στην εστία του Ρωσικού Θεολογικού Ινστιτούτου Ορθόδοξης Θεολογίας «Άγιος Σέργιος». Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εντάχθηκε στον κύκλο των μελλοντικών αγιογράφων υπό την καθοδήγηση του Λεονίντ Ουσπένσκι και αποφάσισε να γράψει μια διατριβή για τον Άγιο Νείλο του Σορς. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του π. Βασιλείου, ο καθηγητής του στην Αθήνα, ο οποίος ήταν επίσης αξιωματούχος του Υπουργείου Παιδείας, δεν του έδωσε σύσταση να ερευνήσει το θέμα σε ρωσικές βιβλιοθήκες λόγω της έντονης αντισοβιετικής διάθεσης στον ελληνικό κρατικό μηχανισμό. Ο π. Βασίλειος εγκατέλειψε τη διατριβή, αλλά έγραψε μια μελέτη για τον Άγιο Νείλο του Σωρού και επιμελήθηκε και μετέφρασε τα ασκητικά του γραπτά. Αυτό το πολύτιμο υλικό βρίσκεται στη χειρόγραφη κληρονομιά του πρόσφατα αποβιώσαντος π. Βασιλείου.

Μετέβη στο Άγιον Όρος το 1975, όπου πέρασε τα επόμενα δέκα χρόνια στις μονές Σταυρονικήτα και Σιμωνόπετρας. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, δημιούργησε μια ισχυρή πνευματική σύνδεση με τον Άγιο Παΐσιο τον Αγιορείτη, προετοιμαζόμενος για την ορθόδοξη ιεραποστολή στη Δύση. Μετά από δέκα χρόνια που πέρασε στο Άγιον Όρος, όπου τον θυμούνται ως έναν μεγάλο ασκητή και προσευχόμενο άνθρωπο, αλλά και ως άνθρωπο μεγάλης ταπεινότητας, με την ευλογία του Γέροντα Παϊσίου και των Αγιορειτών πατέρων, επέστρεψε στο Παρίσι το 1985, όπου διακόνησε στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ στο Μοντζερόν.

Ακολουθώντας την πνευματική καθοδήγηση του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς και τις συμβουλές του Γέροντα Παϊσίου, στις αρχές Οκτωβρίου 1989, με την ευλογία του Επισκόπου Κεντρικής Ευρώπης Λαυρεντίου, ίδρυσε τη Σκήτη του Αγίου Σπυρίδωνα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Γερμανία.

Η Σκήτη αποτέλεσε πηγή λειτουργικής ζωής και προσευχής για τους Ορθοδόξους χριστιανούς στη Δύση.

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026

Μια αξιόλογη διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή και σχίσμα». ΔΕΥΤΕ ΔΙΑΛΕΧΘΩΜΕΝ(Γ).


 

MEΡΟΣ Γ

ΣΧΟΛΙΟ. Δημήτριος Χατζηνικολάου

Πάτερ Δημήτριε, μπερδεύετε αὐτό πού ἔγραψα (ὅτι δέν εἶναι κανονικοί ἐπίσκοποι οἱ Οἰκουμενισταί) μέ πολλά ἄλλα θέματα, πού ἐγώ οὐδέποτε ἀρνήθηκα (ὅπως π.χ. τό ἐνυπόστατον τῆς ἱερωσύνης τῶν μή κεκριμένων αἱρετικῶν καί ἡ ἐγκυρότης τῶν μυστηρίων πού αὐτοί τελοῦν, χάριν τῆς σωτηρίας τῶν ἁπλοϊκῶν, μέχρις ὅτου καθαιρεθοῦν). Ἐπ' αὐτῶν πού διαφωνοῦμε γράφετε:

1. «Πότε ισχυρίστηκα ότι οι ψευδοεπίσκοποι και ψευδιδιδάσκαλοι είναι ΚΑΝΟΝΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Καί ὅμως, αὐτό ἰσχυρίζεσθε, ἐφόσον τούς ἀναγνωρίζετε ὡς «ἐπισκόπους» μέ «διοικητικήν και ποιμαντικήν εξουσίαν» στά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» των, ὅτι δέν «απογυμνώνεται ο ακατάκριτος αιρετικός αυτόματα και από τη θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου προ της συνοδικής δίκης» κ.λπ. Ἐφόσον λοιπόν κατ' ἐσᾶς δέν ἀπογυμνώνεται ὁ ψευδεπίσκοπος ἀπό τήν «θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου»,
ἕπεται ὅτι ὅποιος «παραβιάζει» τά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» του, σύμφωνα μέ τούς ἱ. Κανόνας πού παραθέτετε -- οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀναφέρονται εἰς ἀληθινούς Ἐπισκόπους καί ὄχι εἰς ψευδεπισκόπους -- «σφετερίζεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Εκκλησίας και ασκεί 'υπερ-μητροπολιτική' εξουσία»!!! Ἐάν ἴσχυαν αὐτά, πάτερ μου, τότε οἱ Ἅγιοι πού τελοῦσαν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» χειροτονίες ἐντός τῆς «δικαιοδοσίας» τοῦ ψευδεπισκόπου διέπραττον τό ἀδίκημα τῆς εἰσπηδήσεως!!! Ὅπως τονίζει ὁ Δοσίθεος, ὅμως, «Οὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα» (καί πάλιν σᾶς παραπέμπω στο προαναφερθέν ἄρθρον μου).

2. Γιατί περιορίζετε ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΣ τήν
ἐφαρμογήν τοῦ χωρίου «ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Ἑβρ. 7:12) στό θέμα τῆς ἀποτειχίσεως; Καί τί οὐσιαστικόν προσθέτουν τά ἐπιπλέον πού γράψατε εἰς συνάφειαν μέ αὐτό τό χωρίον εἰς τήν προσπάθειάν σας ν' ἀποδομήσετε τό ἐπιχείρημά μου; Ἀπολύτως τίποτε! Ὁπότε, ΓΙΑΤΙ τά γράψατε;

3. Μ'
ἐρωτᾶτε: «Εσείς σήμερα πιστεύετε η όχι ότι στην παγκόσμια ορθοδοξία υπάρχουν ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Δέν γνωρίζω κανένα, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν. Γιατί τό ρωτᾶτε αὐτό;

4. Γράφετε: «Η κατηγορία περί «Θεοδωροπουλείου» γραμμής ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΜΟΥ αλλά είναι δικό σου συμπέρασμα ... ΑΥΤΑ ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΕΓΡΑΨΑ;»
Ἀπάντησις: Δέν εἶπα ὅτι τά γράψατε ἔτσι «ἀτόφια», ἀλλ' ὅτι τά γραφόμενά σας ΘΥΜΙΖΟΥΝ τήν (αἱρετικήν) Θεοδωροπούλειον ἐκκλησιολογίαν. Καί ἐπιμένω σ' αὐτό.

5. Α
ὐτά πού γράφετε γιά τόν Ἅγιον Θεόδωρον Στουδίτην δέν νομίζω ὅτι ἀναιροῦν κάτι ἀπό αὐτά πού ἔγραψα. Δέν μοῦ εἶναι γνωστόν εἰς ποίαν αἵρεσιν ἀναφέρονται (τήν «μοιχιανικήν» ἤ τήν εἰκονομαχικήν;), εἰς ποίαν ἔκτασιν ἦτο τότε διαδεδομένη αὐτή ἡ αἵρεσις κ.λπ., ἄρα δέν γνωρίζω ἄν οἱ συμβουλές του μποροῦν νά ἐφαρμοσθοῦν κατά γράμμα εἰς τήν σημερινήν παναίρεσιν τοῦ Οἰκουμενισμοῦ/Πανθρησκείαν, ὅπου ὅλοι (; ) οἱ ἀνά τήν Οἰκουμένην ἐπισκοπικοί θρόνοι εἶναι κατειλημμένοι ἀπό ψευδεπισκόπους. Ἐνῷ τά παραδείγματα τῶν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» πράξεων τῶν Ἁγίων πού ἐπικαλοῦμαι ἀναφέρονται στήν ἐποχήν ὅπου ἐπεκράτει σχεδόν παντοῦ ἡ αἵρεσις τοῦ Ἀρείου, ὁπότε οἱ συγκρίσεις πού κάμνω εἶναι εὔλογες.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou
Κύριε Δ.Χ συνεχίζετε να επιμένετε στην αλλοίωση των γραπτών μου φτιάχνοντας ένα μοντέλο αποτείχισης με βάση την δική σας λογική και όχι των ιερών κανόνων. Υπενθυμίζω ότι η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ είναι ΙΕΡΟΚΑΝΟΝΙΚΗ δηλ.σέβεται και εφαρμόζει τους ιερούς κανόνες. Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύουν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ. ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΑΡΑΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ;
Η Θεμελιώδης Διάκριση: Επίσκοπος και Πρεσβύτερος.
Το επιχείρημα ότι "αν ίσχυαν αυτά, τότε οι Άγιοι (Μ. Αθανασιος, Ι. Χρυσόστομος, Ευσέβιος Σαμοσάτων) που ενεργούσαν 'παρ' ενορίαν' θα διέπρατταν εισπήδηση" παραβλέπει μια ουσιώδη εκκλησιολογική διαφορά:
Οι Άγιοι Πατέρες ενήργησαν ως ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ. Ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Άγιος Ευσέβιος Σαμοσάτων κατείχαν το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης (τριπλό αξίωμα). Ως επίσκοποι της Καθολικής Εκκλησίας, σε περιόδους κατάρρευσης λόγω της Αρειανικής αιρέσεως, είχαν τη θεία εξουσία και το καθήκον να ασκήσουν έκτακτη επισκοπική κηδεμονία για να χειροτονήσουν ορθοδόξους επισκόπους και ιερείς, ώστε να μην μείνει το ποίμνιο χωρίς ποιμένες.
Ο Πρεσβύτερος ΔΕΝ είναι Επίσκοπος. Ο πρεσβύτερος δεν κατέχει το αρχιερατικό αξίωμα, δεν χειροτονεί, ούτε διαθέτει αυτοτελή ή «υπερ-μητροπολιτική» εξουσία. Όταν ένας πρεσβύτερος αποφασίζει μόνος του να αγνοήσει τα γεωγραφικά όρια, να εισέρχεται σε αλλότριες Μητροπόλεις και να τελεί ακολουθίες σε παράλληλες συνάξεις, δεν ενεργεί ως Μέγας Αθανάσιος, αλλά σφετερίζεται την επισκοπική εξουσία και υποπίπτει στα κανονικά παραπτώματα της εισπήδησης (35ος Αποστολικός Κανόνας) και της συστάσεως παρασυναγωγής (31ος Αποστολικός, 6ος Γάγγρα).
Τι Εννοεί ο Πατριάρχης Δοσίθεος με την «Εκκλησιαστική Οικονομία»
Η αναφορά του Πατριάρχου Δοσιθέου Ιεροσολύμων («Ο
ὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα») ερμηνεύεται αυστηρά εντός των πατερικών πλαισίων.
Η Οικονομία είναι Αρμοδιότητα Επισκόπων και Συνόδων. Όπως ορίζει ο Μέγας Φώτιος, ο Άγιος Ευλόγιος Αλεξανδρείας και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική οικονομία είναι θεσμική συγκατάβαση που ασκείται αποκλειστικά από τους «οικονόμους των του Θεού μυστηρίων» (δηλαδή Επισκόπους και Συνόδους).
Ο Ιερέας δεν Νομοθετεί Οικονομία. Ο μεμονωμένος ιερέας δεν έχει δικαίωμα να αυτοαναγορεύεται σε «κριτή των κανόνων» και να εφαρμόζει ατομικές «οικονομίες» καταργώντας τα διοικητικά όρια. Όπως προειδοποιεί ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, όταν η οικονομία ασκείται αυθαίρετα εκτός των εκκλησιαστικών θεσμών, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «εν παρανομία και ψεύδει το καθόλου».


Η Θεσμική Υπόσταση του «Ψευδεπισκόπου» προ της Συνοδικής Καθαιρέσεως
Ο χαρακτηρισμός «ψευδεπίσκοπος και ψευδοδιδάσκαλος» στον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου αποδίδεται στον κηρύσσοντα αίρεση διότι διδάσκει ψευδή διδασκαλία. Δεν σημαίνει όμως ότι απογυμνώθηκε αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του προ της Συνόδου για το οποίο ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ ΜΕΝ,  ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.
Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου θεσπίστηκε ακριβώς για να δώσει τη νόμιμη και ασφαλή διέξοδο στο πλήρωμα. Επιτρέπει (και καθιστά σωτηριολογικά υποχρεωτική) τη διακοπή μνημοσύνου και εκκλησιαστικής κοινωνίας («αυτόν αποτειχίζει») από τον αιρετίζοντα επίσκοπο, για να μην μολυνθεί ο πιστός από την αίρεση («
ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»).
Δεν επιτρέπει τη δημιουργία παράλληλων αυτόνομων δικαιοδοσιών, την αυθαίρετη μετακίνηση ιερέων σε ξένες Μητροπόλεις και τη συγκρότηση παρασυναγωγών.
Η πατερική αποτείχιση είναι τείχος οχύρωσης εν αναμονή Συνόδου. Προστατεύει τον πιστό από τον πνευματικό συμμολυσμό της αιρέσεως, χωρίς να διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Η εφαρμογή του παύλειου λόγου «μετατιθεμένης γ
ὰρ τῆς ἱερωσύνης, ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Εβρ. 7:12) στο θέμα της αποτείχισης δεν περιορίζεται αυθαιρέτως, αλλά οριοθετείται με βάση την αγιοπατερική ερμηνεία και το Κανονικό Δίκαιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Τα ουσιαστικά στοιχεία που προκύπτουν από αυτή τη θεολογική συνάφεια εξηγούνται αναλυτικά παρακάτω:
1. Ποια είναι η πραγματική «ανάγκη» και ποια η «μετάθεσις νόμου»
 Στο πλαίσιο των εκκλησιαστικών κρίσεων (όπως μετά τη Σύνοδο της Κρήτης), η «ανάγκη» είναι σωτηριολογική. Συνίσταται στην άμεση ανάγκη του πιστού να προστατεύσει την ψυχή του από τον πνευματικό συμμολυσμό της κακοδοξίας.
Η «μετάθεσις» (αναστολή) του κανόνα που επιτάσσει την κανονική υπακοή και τη μνημόνευση του οικείου επισκόπου είναι αυτή ακριβώς που θεσμοθετείται στο 2ο μέρος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου. Ο Κανόνας αναστέλλει νόμιμα τη μνημόνευση «προ συνοδικής διαγνώσεως» όταν ο επίσκοπος κηρύσσει δημοσία αίρεση, απαλλάσσοντας τον αποτειχιζόμενο από κάθε κανονική ποινή.
2. Γιατί η «Ανάγκη» ΔΕΝ συνεπάγεται Κατάργηση των Πάντων
Η επίκληση της «εκτάκτου ανάγκης» δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για την κατάργηση όλων των Ιερών Κανόνων της Εκκλησίας.
 Εάν η «ανάγκη» σήμαινε ότι κάθε κληρικός ή λαϊκός μπορεί να καταργεί αυθαίρετα τα γεωγραφικά όρια των Μητροπόλεων, να εισπηδά σε αλλότριες επαρχίες (35ος Αποστολικός Κανόνας) και να ιδρύει παράλληλες αυτόνομες συνάξεις (31ος Αποστολικός Κανόνας), τότε η Εκκλησία θα διολισθούσε στην εκκλησιαστική αναρχία και τον υποκειμενισμό.
Όπως υπογραμμίζει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική συγκατάβαση ή η αντιμετώπιση μιας εκτάκτου ανάγκης ισχύει μόνο όταν δεν καταλύονται οι θεμελιώδεις θεσμοί της Εκκλησίας. Όταν η επίκληση της ανάγκης οδηγεί στην κατάργηση των κανόνων, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».

3. Τι προσθέτει ουσιαστικά αυτή η διάκριση
Τα επιπλέον στοιχεία γράφτηκαν διότι αναδεικνύουν μια θεμελιώδη εκκλησιολογική διάκριση:
1. Διάκριση Αποτείχισης και Παρασυναγωγής: Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης που διασώζει την ενότητα της Εκκλησίας από το σχίσμα του αιρετικού. Αντίθετα, η αυθαίρετη άσκηση «υπερ-μητροπολιτικών» καθηκόντων από πρεσβυτέρους μετατρέπει την αποτείχιση σε σχίσμα και παρασυναγωγή.
2. Διάκριση Επισκόπου και Πρεσβυτέρου. Οι Άγιοι Πατέρες (Μ. Αθανάσιος, Ι. Χρυσόστομος) που ενήργησαν εκτάκτως «παρ' ενορίαν» ενήργησαν ως Επίσκοποι έχοντας το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης, ενώ ο πρεσβύτερος δεν κατέχει αρχιερατική εξουσία ώστε να ενεργεί αυτόνομα σε ξένες δικαιοδοσίες.
Συνεπώς, η οριοθέτηση αυτή δεν αποδομεί το επιχείρημά σας αυθαίρετα, αλλά περιφρουρεί την πατερική αποτείχιση από την διολίσθηση στην αντικανονικότητα.
Στην ερώτησή μου αν πιστεύετε ότι στην Παγκόσμιο Ορθοδοξία υπάρχουν  ορθόδοξοι επίσκοποι  δηλώσατε ότι  «Δέν γνωρίζω κανένα,
ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν»

Όταν κάποιος δηλώνει ότι «δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα , ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» η  απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία. Ότι μεμονωμένοι πρεσβύτεροι ή λαϊκοί μπορούν να αυτοαναγορεύονται σε «αυτόνομη Εκκλησία». Όπως επισημαίνεται, όταν μια ομάδα αποτειχισμένων αρνείται όλο το επισκοπάτο, «από τμήμα της Εκκλησίας, ξαφνικά μετατρέπεται σε Εκκλησία», πήζοντας ίδιο θυσιαστήριο και σφετεριζόμενη επισκοπικά δικαιώματα.
Κατά τις περιόδους των μεγάλων αιρέσεων (όπως ο Αρειανισμός, όπου ο Άγιος Ιερώνυμος έγραφε ότι «όλη η οικουμένη στέναξε διαπιστώνοντας ότι έγινε αρειανή»), η Εκκλησία δεν εξαφανίστηκε. Ο Μέγας Βασίλειος εξηγεί ότι σε καιρούς δογματικής κρίσης, η Εκκλησία διαιρείται στο «νοσο
ῦν μέρος» (τους αιρετίζοντες επισκόπους) και στο «ὑγιαῖνον μέρος» (τους Ορθοδόξους Επισκόπους, κληρικούς και λαϊκούς που διακρατούν την Αλήθεια). Ο αποτειχιζόμενος κληρικός ή λαϊκός διακόπτει την κοινωνία από τον αιρετίζοντα επίσκοπο όχι για να αρνηθεί την Επισκοπική εξουσία, αλλά για να συνδεθεί με το «υγιαίνον μέρος» της Επισκοπής και να προσδοκά τη σύγκληση Συνόδου από τους Ορθοδόξους Επισκόπους.
Το ερώτημα αυτό τίθεται διότι αποκαλύπτει αν η αποτείχιση βιώνεται ως πατερικό αμυντικό τείχος οχύρωσης εντός της Μιάς Εκκλησίας ή αν έχει διολισθήσει σε εκκλησιολογική αναρχία, όπου ο καθένας καθίσταται ατομικός κριτής και «επίσκοπος» του εαυτού του.
Δεν απαντάτε όμως στα σχετικά με τον ισχυρισμό σας για την Θεοδωροπούλειο γραμμή για την οποία προσωπικά σας απάντησα.
Τα ζητήματα που θέτετε σχετικά με το ιστορικό πλαίσιο της δράσεως του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου και τη σύγκριση με την Αρειανική κρίση είναι καίρια για την κατανόηση της πατερικής στάσεως.
Ο Όσιος Θεόδωρος έζησε, αγωνίστηκε και διατύπωσε τις ποιμαντικές και κανονικές του οδηγίες κατά τη διάρκεια δύο μεγάλων και χαλεπών αιρέσεων: της Μοιχειανικής έριδος και της Εικονομαχίας.
Τις αιρέσεις αυτές ο ίδιος ο Όσιος δεν τις θεωρούσε ασήμαντες, αλλά τις χαρακτήριζε ως «χαλεπωτάτην α
ἵρεσιν», «καινοτομίαν τῆς πίστεως» και «ἀντιχριστικήν προδρομίαν».
Κατά τις περιόδους αυτές, η κρατική εξουσία και η συντριπτική πλειονότητα των επισκοπικών θρόνων στην Αυτοκρατορία είχαν καταληφθεί από εικονομάχους ή συμβιβασμένους επισκόπους. Οι Ορθόδοξοι υφίσταντο άγριους διωγμούς, φυλακίσεις και εξορίες, ενώ τα ορθόδοξα μοναστήρια έκλειναν. Συνεπώς, οι συμβουλές του Οσίου Θεοδώρου διατυπώθηκαν ακριβώς μέσα στο περιβάλλον μιας γενικευμένης επικράτησης της κακοδοξίας, πράγμα που τις καθιστά απόλυτα επίκαιρες και εφαρμόσιμες.
Τα αμετακίνητα όρια για τους πρεσβυτέρους
Ακόμη και υπό αυτές τις δραματικές συνθήκες γενικευμένης αιρέσεως, ο Όσιος Θεόδωρος όρισε ότι τα αδιαπραγμάτευτα όρια για έναν ορθόδοξο ιερέα είναι συγκεκριμένα. Να μην μνημονεύει αιρετικό επίσκοπο, να μην συλλειτουργεί με αιρετικό κληρικό και να μην μεταδίδει τα Άγια Μυστήρια σε αιρετικό.
Ο Όσιος απαγόρευσε αυστηρά στους πρεσβυτέρους να υπερβαίνουν την αρμοδιότητά τους, να περιέρχονται αυθαίρετα ξένες επισκοπές ή να σφετερίζονται επισκοπικές εξουσίες, τονίζοντας ότι η υπέρβαση των ορίων αυτών συνιστά «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».
Το Αυτούσιο Πρωτότυπο Κείμενο του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου
Από την 24η Επιστολή («Θεοκτίστ
ῳ Μαγίστρῳ») (Patrologia Graeca 99, 984):

«Τὸ δὲ μεῖζον τούτου, οὐκέτι, σύγγνωθι, οἰκονομίας τρόπος, ἀλλὰ παρανομίας καὶ παραβάσεως τῶν θείων κανόνων ὄφλημα. Οἰκονομίας γὰρ ὅρος, ὡς οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου, μήτε ἐφ’ ᾧ οἷον τε μικρὸν ὑφεῖναι κατὰ καιρὸν καὶ λόγον· ὡς ἐντεῦθεν εὑρεῖν τὸ ζητούμενον ἀτεχνῶς· πρὸς τὸ σφοδρότερον ὑπάγεσθαι τῷ πράγματι, καὶ ζημιοῦσθαι τὰ τελεώτερα. Οὕτως τι ἐκ τοῦ αἰῶνος οἰκονομῶν, οὐ διέσφαλται τοῦ καλοῦ· θᾶττον γὰρ ἐπεδράξατο ὃ μικρὸν ἐνέλιπεν. Ὡς ἐπὶ οἰακοστρόφου, ὑπανέντος μικρὸν τὸ πηδάλιον, διὰ τὴν ἀντιπνεύσασαν καταιγίδα. Ἑτέρως δὲ διενεχθεὶς διήμαρτε τοῦ σκοποῦ· ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας».



ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Το δε περισσότερο από αυτό, δεν είναι πλέον, συχώρα με, τρόπος οικονομίας [παραχώρησης/διακριτικής μεταχείρισης], αλλά χρέος  παρανομίας και παράβασης των θείων κανόνων. Διότι ο ορισμός της οικονομίας, όπως γνωρίζεις, είναι ούτε να καταργεί κανείς τίποτα από τα κείμενα [τους κανόνες] καθόλου, ούτε σε αυτό που είναι δυνατόν να υποχωρήσει λίγο ανάλογα με τον καιρό και τον λόγο· ώστε έτσι να βρεθεί ακριβώς το ζητούμενο: να υποτάσσεται κανείς πιο έντονα στο πράγμα και να ζημιώνονται τα τελειότερα [τα υψηλότερα ιδεώδη].
Όποιος εφαρμόζει έτσι την οικονομία από καταβολής κόσμου, δεν αστοχεί από το καλό· διότι αμέσως αδράξε αυτό που λίγο είχε ελλείψει. Όπως συμβαίνει με τον τιμονιέρη, που χαλαρώνει λίγο το πηδάλιο εξαιτίας της θύελλας που φύσηξε αντίθετα. Αν όμως συμπεριφερθεί διαφορετικά, αστόχησε από τον σκοπό· έχοντας τελέσει παράβαση αντί για οικονομία»
Και στη συνέχεια της ίδιας θεολογικής συνάφειας (όπως διασώζεται και στην Επιστολή 142, Patrologia Graeca 99, 1088):

«Τοιοῦτον μὲν τὸ πρὸς καιρὸν οἰκονομεῖν τοὺς λόγους καὶ τοὺς τρόπους ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ· ἀλλ’ οὐκ ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».



ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Τέτοιου είδους είναι το να οικονομεί [να προσαρμόζει διακριτικά] κανείς προσωρινά τους λόγους και τους τρόπους με κρίση, αλήθεια και νόμο· και όχι με παρανομία και ψεύδος εντελώς [σε καμία περίπτωση]

Συναφές Πρωτότυπο Χωρίο για τα Όρια της Οικονομίας (Επιστολή 174, «Φιλοθέ
ῳ Κτήτορι», Patrologia Graeca 99, 1544-1545):


«Ποῦ ταύτην τὴν ἄτοπον οἰκονομίαν ἐξεῦρες τὴν οὐκ ἐλαφρύνουσαν τὸ βάρος τοῦ ἁμαρτήματος ἀλλὰ βαρύτερον αὐτὸ ποιοῦσαν; τὴν μὴ σώζουσαν, ἀλλὰ τῇ ἀπωλείᾳ παραδιδοῦσαν; τὴν μὴ καθαίρουσαν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τὸν ῥύπον προστιθεῖσαν; Τίς ποτε τοιαύτην οἰκονομίαν ἄχρι τοῦ νῦν ἔγνω; Οἰκονομία μὲν γὰρ σωτηριώδης ἐστὶ συγκατάβασις, σώζουσα τὸν ἡμαρτηκότα, χεῖρα βοηθείας ὀρέγουσα καὶ ἀνιστῶσα τοῦ πτώματος τὸν πεσόντα, οὐχὶ τῷ πτώματι ἐπιτρέπουσα κεῖσθαι, μᾶλλον δὲ πρὸς ἐλεεινὸν βάραθρον συνωθοῦσα...».


ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Πού ανακάλυψες αυτή την άτοπη [παράλογη] οικονομία, η οποία δεν ελαφρύνει το βάρος της αμαρτίας αλλά το κάνει βαρύτερο; Που δεν σώζει, αλλά παραδίδει στην απώλεια; Που δεν καθαρίζει, αλλά προσθέτει ακόμα περισσότερο ρύπο; Ποιος γνώρισε ποτέ μέχρι τώρα τέτοιου είδους οικονομία; Διότι η σωτήρια οικονομία είναι συγκατάβαση, που σώζει αυτόν που αμάρτησε, απλώνοντας χείρα βοηθείας και ανασηκώνοντας από την πτώση αυτόν που έπεσε, όχι επιτρέποντας να κείτεται στην πτώση, ή μάλλον συνωθώντας τον προς ελεεινό βάραθρο..

Η φράση «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου» σημαίνει κατά λέξη:
«Εξ ολοκλήρου (απολύτως) μέσα στην παρανομία και το ψεύδος».
________________________________________
Αναλυτική λεξιλογική απόδοση:
• «
ἐν παρανομίᾳ»: Μέσα στην παρανομία / με παράνομο τρόπο.
• «κα
ὶ ψεύδει»: Και στο ψεύδος / με ψεύτικα μέσα.
• «τ
ὸ καθόλου»: Παντελώς / εξ ολοκλήρου / απολύτως.
________________________________________
Τι σημαίνει στο εκκλησιολογικό πλαίσιο του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου:
Ο Όσιος Θεόδωρος (Επιστολή 24 προς Θεόκτιστον Μάγιστρον) χρησιμοποιεί αυτή τη φράση για να ξεκαθαρίσει ότι:
• Η γνήσια οικονομία είναι μια προσωρινή, σοφή συγκατάβαση που γίνεται «
ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ» (με σύνεση, αλήθεια και σεβασμό στον νόμο).
• Όταν όμως επικαλούμαστε την «οικονομία» ή την «έκτακτη ανάγκη» ως πρόσχημα για να παραβούμε τους Ιερούς Κανόνες (όπως με αυθαίρετες μετακινήσεις ιερέων σε ξένες επισκοπές ή παράλληλες συνάξεις), τότε η πράξη αυτή δεν είναι οικονομία, αλλά καταντά εξ ολοκλήρου παράνομη και ψεύτικη («
ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας»).

ΣΧΟΛΙΟ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ:
1. «Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ.»
Ἀπάντησις: Ἐγώ δέν ἐσφετερίσθην τήν ἁρμοδιότητα οὐδενός! Σᾶς λέγω μόνον τί λέγει ὁ Ἀπ. Παῦλος γιά τήν μετάθεσιν τοῦ νόμου ἐν καιρῷ ἀνάγκης καί τί ἔπραξαν οἱ Ἅγιοι εἰς ἀναλόγους περιστάσεις. Ὁ καθένας ἄς βγάλει τά συμπεράσματά του.

2. «ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.»
Ἀπάντησις: Ἐφόσον ἡ Ζ' Οἰκ. Σύνοδος δέν ἀναγνωρίζει κανονικήν ἱερωσύνην εἰς τούς αἱρετικούς («λεγόμενοι ἱερεῖς μή ὄντες δέ») καί ἡ ΑΒ' τούς ὀνομάζει «ψευδεπισκόπους», χωρίς ὅμως νά ὁμιλοῦν γιά «ἄκυρα μυστήρια», αὐτά πού ἔγραψα εἶναι νομίζω ὑπερ-αρκετά, ὅτι δηλαδή οἱ ψευδεπίσκοποι ΔΕΝ ἔχουν τό δικαίωμα νά διαφεντεύουν στήν Μητρόπολίν των, οὔτε νά συγκροτοῦν Συνόδους καί ν' ἀποφασίζουν γιά τήν πίστιν καί τήν εὐταξίαν τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἐφόσον ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΟΥΘΕΝΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗ ΝΑ ΒΑΛΕΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΘΕΣΙΝ ΤΩΝ, ἀσφαλῶς οἱ Ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι καί Ἱερεῖς κέκτηνται ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλά καί χρέος νά δράσουν ὁπουδήποτε, κατά τίς δυνατότητες πού τούς παρέχουν οἱ ἱεροί Κανόνες βεβαίως. (Σημ. Οὐδείς εἶπε ποτέ ὅτι οἱ πρεσβύτεροι μποροῦν νά χειροτονοῦν ἐν καιρῶ ἀνάγκης, ἐσεῖς τά προσθέτετε αὐτά, ὑπονοῶν ὅτι τά ὑποστηρίζω ἐγώ!) Μήν περιμένετε περαιτέρω λεπτομέρειες ἀπό ἐμένα, δέν προτίθεμαι νά ξαναγράψω τό Κανονικόν Δίκαιον, ἁπλῶς γράφω τά αὐτονόητα. Προσέξτε, ὅμως, μήπως τό ξαναγράφετε ἐσεῖς μέ τούς περιορισμούς πού βάζετε, θεωρῶν τούς ψευδεπισκόπους οὐσιαστικῶς ὡς θεσμικῶς κανονικούς, μέ ποιμαντικά καί διοικητικά δικαιώματα! Καί πάλιν, αὐτή εἶναι ἡ Θεοδωροπούλειος ἐκκλησιολογία πού συνετέλεσε τά μέγιστα εἰς τήν διάλυσιν τῆς Ἐκκλησίας.

3. «Όταν κάποιος δηλώνει ότι 'δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα ,
ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν.'
Η απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία.»
Ἀπάντησις: Ὄχι, δέν μπορεῖ νά ἑρμηνευθῇ ἔτσι! Τό «δέν γνωρίζω, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» σημαίνει αὐτό καί τίποτε ἄλλο!

4.
Ὁ Ἅγιος Θεόδωρος Στουδίτης ἔδρασε στήν μετά τήν Ζ' Οἰκ. (787) περίοδον. Μέ τήν εἰκονομαχίαν νά ἔχῃ ἤδη καταδικασθῆ καί τούς εἰκονομάχους ἐπισκόπους νά ζητοῦν τό ἔλεος τῆς Ζ' Οἰκ., δέν νομίζω νά εἶχε τότε λάβει μεγάλες διαστάσεις, ὅπως ὁ Οἰκουμενισμός σήμερα, γιά νά εἶναι συγκρίσιμα τά μεγέθη. Τό γράφω αὐτό παρά τό γεγονός ὅτι ὑπῆρξε καί δευτέρα εἰκονομαχική «σύνοδος» τό 815. Οὔτε γιά τήν ἔκτασιν πού ἔλαβε ἡ μοιχιανική αἵρεσις γνωρίζω κάτι, ἁπλῶς εἰκάζω ὅτι ἦτο μικρή, διότι δέν συνεκροτήθη Σύνοδος γιά νά τήν καταδικάσῃ.
ΤΕΛΟΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou

Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης. Ο αποτειχισμένος κληρικός ή λαϊκός:
Αποστηρίζεται από την κοινωνία της αιρέσεως για να μην μολυνθεί.
Δεν αυτοανακηρύσσεται «Εκκλησία», ούτε υποκαθιστά τη Σύνοδο.
Προσδοκά και διεκδικεί τη σύγκληση Ορθοδόξου Συνόδου, η οποία είναι η μόνη αρμόδια να εξετάσει την κατηγορία, να απευθύνει τις τρεις κλήσεις σε απολογία (74ος Αποστολικός) και να εκδώσει την τελεσίδικη καθαίρεση ή να δεχθεί τη μετάνοια των εγκαλουμένων.
Σχετικά με τη φράση της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου περί «λεγόμενων ιερών μη όντων δε» και τον όρο «ψευδεπίσκοπος» του 15ου Κανόνα:
Ο 15ος Κανόνας ονομάζει τον αιρετίζοντα επίσκοπο «ψευδεπίσκοπον» για να δηλώσει ότι έχασε την πνευματική/διδασκαλική του αυθεντία και δεν είναι πλέον αληθής ποιμένας του Χριστού.
Τα Πρακτικά της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου αποδεικνύουν ότι όταν οι Εικονομάχοι Επίσκοποι προσήλθαν σε μετάνοια, η Σύνοδος δεν τους αναχειροτόνησε, αλλά τους δέχθηκε «εις τους βαθμούς και τας καθέδρας αυτών». Όπως παρατηρεί ο Άγιος Ταράσιος, το ίδιο έπραξε και η ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία δέχθηκε τους χειροτονηθέντες από τους Μονοθελήτες Πατριάρχες (Σέργιο, Πύρρο, Παύλο, Πέτρο).
Γιατί συνέβη αυτό: Διότι , προ της ζώσης συνοδικής καθαιρέσεως («προ συνοδικής διαγνώσεως»), ο αιρετίζων επίσκοπος δεν απογυμνώνεται αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του. Εάν είχε απογυμνωθεί πλήρως, οι χειροτονίες του θα ήταν ανυπόστατες και η Σύνοδος θα έπρεπε να τον χειροτονήσει εκ νέου.
Στο επιχείρημα ότι "εφόσον δεν υπάρχει Ορθόδοξος Σύνοδος, οι Ορθόδοξοι Ιερείς έχουν χρέος να δράσουν οποπουδήποτε"σημειώνω τα εξής:
Ο αποτειχισμένος ιερέας ή λαϊκός πράττει το καθήκον του διακόπτοντας το μνημόσυνο και την εκκλησιαστική κοινωνία.Δεν παρέχεται υπερ-μητροπολιτική δικαιοδοσία. Η απουσία Συνόδου δεν καταργεί τους Ιερούς Κανόνες που απαγορεύουν την εισπήδηση (35ος Αποστολικός Κανόνας) και τη σύσταση παρασυναγωγών (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης). Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης για τη διαφύλαξη της Πίστεως. Δεν μετατρέπει τον μεμονωμένο πρεσβύτερο σε «υπερ-επίσκοπο» που αυτονομείται διοικητικά, διότι τότε ο αγώνας κατά της αιρέσεως διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι η θέση που εκφράζω στα γραπτάμου βρίσκεται στον αντίποδα της «Θεοδωροπουλείου» εκκλησιολογίας: Ο π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος: Ισχυρίστηκε ότι ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου (2ο μέρος) είναι αμιγώς δυνητικός/προαιρετικός και ότι ο πιστός μπορεί να παραμένει σε εκκλησιαστική κοινωνία και μνημόσυνο με ακατάκριτο αιρετικό επίσκοπο χωρίς να υφίσταται καμία πνευματική βλάβη. Οι θέσεις είναι ότι ο 15ος Κανόνας είναι σωτηριολογικά υποχρεωτικός. Η «εν γνώσει» μνημόνευση και κοινωνία με ακατάκριτο αιρετικό επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό, διότι ο πιστός καθίσταται συγκοινωνός στην ασεβεία του ποιμένα («
ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔ
στω»).
Αν και ο Οικουμενισμός χαρακτηρίζεται από τους συγχρόνους Αγίους ως «παναίρεση» λόγω της παγκόσμιας δικτυώσεώς του, η Εικονομαχία την εποχή του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου είχε επιβάλει μια σχεδόν ολοκληρωτική θεσμική επικράτηση σε ολόκληρη την Ανατολική Εκκλησία.
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι κανονικές και εκκλησιολογικές αρχές που διατύπωσε ο Όσιος Θεόδωρος (αποτείχιση, ακοινωνησία με την αίρεση, τήρηση των κανονικών ορίων χωρίς παρασυναγωγή) διαμορφώθηκαν μέσα στην καμίνι μιας γενικευμένης και καθολικής κρίσεως, πράγμα που τις καθιστά την πλέον ασφαλή πυξίδα για την Εκκλησία σε κάθε ανάλογη περίοδο.
Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αγωνίστηκε σε περιόδους όπου η κακοδοξία είχε καταλάβει τους επισκοπικούς θρόνους και την κρατική εξουσία. Παρά τη γενικευμένη αυτή πίεση και τους διωγμούς, ο Όσιος τήρησε την αποτείχιση ως αμυντικό τείχος και ακοινωνησία από τον συμμολυσμό, χωρίς όμως να παραβιάσει τους Ιερούς Κανόνες (όπως τον 35ο Αποστολικό περί εισπήδησης) ή να διολισθήσει σε εκκλησιαστική αναρχία.

 


Μια αξιόλογη διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή και σχίσμα». ΔΕΥΤΕ ΔΙΑΛΕΧΘΩΜΕΝ(B).


ΜΕΡΟΣ -Β

ΣΧΟΛΙΟ -IΣΤΟΛΟΓΙΟ «OMOΛΟΓΙΑ».

Διαφωνώ πάτερ με τη θέση σας όσον αφορά τους αποτειχισμένους κληρικούς που έρχονται σε μας κατ' οικονομίαν για να λειτουργήσουν αφού εμείς αποτειχισμένους κληρικούς στη μητρόπολή μας δεν έχουμε.

Πού είναι το κακό σε αυτό;

Και τι θα κάνουμε εμείς άλλο από αυτό που κάνουμε;

Δηλαδή να έρχεται ένας αποτειχισμένος και καθηρημένος από τους Οικουμενιστές κληρικός να μας λειτουργεί;

Το ότι καθαιρέθηκε από αυτά τα όντα τους ΠΑΝΑΘΛΙΟΥΣ Οικουμενιστές το θεωρούμε ως ιδιαίτερη ευλογία.

Και μια φορά το μήνα να κοινωνούμε τον Κύριό μας είναι πολύ μεγάλη υπόθεση.

Ακόμα και ελάχιστοι κληρικοί Αποτειχισμένοι να υπάρχουν μπορούν να εξυπηρετούν τους πιστούς αφού μπορούν να λειτουργούν ακόμα και σε αποθήκες και στα δάση και σε όλη την Ελλάδα ΩΣ ΒΕΛΗ ΠΕΤΟΜΕΝΑ να εξυπηρετούν και να κοινωνούν τους πιστούς κάθε Πόλεως τους Αποτειχισμένους από την Παναίρεση το Σώμα και το Αίμα του Χριστού μας.

Τα μέσα μετακίνησης σήμερα είναι πανεύκολα, δεν ζούμε στο 400 π.Χ. που δεν υπήρχαν τα σημερινά μέσα.( Για την υπογραφή Οδυσσέας Τσολογιάννης)

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou

Καταλαβαίνω το πρόβλημα που θίγεις και ανθρωπίνως έχεις δίκαιο. Όμως ή έρευνά μου σε διάφορες πηγές μου έδειξαν τα εξής:

Α. Η ΑΚΡΙΒΕΙΑ
Όταν στη Μητρόπολη των πιστών δεν υπάρχει ορθόδοξος ποιμένας (λόγω δημόσιας κήρυξης αιρέσεως από τον τοπικό επίσκοπο), οι λαϊκοί που διακόπτουν την κοινωνία έχουν το σωτηριολογικό δικαίωμα και χρέος να αναζητήσουν την αληθή Πίστη και τα Άγια Μυστήρια σε ορθόδοξους ιερείς άλλων περιοχών.
Κατά την Αρειανική κρίση (Μέγας Βασίλειος) και την Εικονομαχία (Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης), οι πιστοί ταξίδευαν σε άλλες πόλεις ή μοναστήρια προκειμένου να μεταλάβουν από αμόλυντους ιερείς, καθώς στην περιοχή τους επικρατούσε η κακοδοξία.
Ο ιερέας οφείλει να παραμένει στον τόπο του και να μην περιέρχεται άλλες Μητροπόλεις ως «πλανόδιος». Εάν οι πιστοί μεταβαίνουν οικειοθελώς στον χώρο του ιερέα για να εκκλησιαστούν, ο ιερέας δεν διαπράττει εισπήδηση, διότι δεν εισέβαλε σε ξένη περιφέρεια, αλλά υποδέχθηκε πιστούς που προσήλθαν σε αυτόν αναζητώντας την Ορθοδοξία.
Για να παραμείνει η στάση αυτή κανονική και να μην διολισθήσει σε παρασυναγωγή ο ιερέας και οι διερχόμενοι πιστοί δεν πρέπει να θεωρούν τους εαυτούς τους «αυτόνομη Εκκλησία» ή να συγκροτούν παράλληλη δομή/παράταξη. Οι πιστοί οφείλουν να μην υιοθετούν την πλάνη ότι τα μυστήρια στην υπόλοιπη Εκκλησία είναι αυτόματα ανυπόστατα , αλλά να κατανοούν την αποτείχιση ως προσωρινό μέτρο οχύρωσης εν αναμονή Συνόδου. Η προσέλευση αυτή αποτελεί στάση ποιμαντικής ανάγκης για τη διαφύλαξη της Πίστεως και όχι αφορμή για την κατάργηση της εκκλησιαστικής τάξεως.
Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης ΔΕΝ επέτρεπε την αυθαίρετη μετακίνηση κληρικών σε άλλες επισκοπές/διοικήσεις, ούτε τη σφετεριστική άσκηση ιερατικών καθηκόντων σε ξένες δικαιοδοσίες, ακόμη και υπό το πρόσχημα της «εξυπηρέτησης» αποτειχισμένων πιστών. Ο Όσιος Θεόδωρος διακηρύσσει ρητά ότι κανένας κληρικός ή επισκοπικός θρόνος δεν έχει το δικαίωμα να πράξει οτιδήποτε αντίθετο με τους θεσπισμένους κανόνες της Εκκλησίας.
«Ο
ὐκ ἔστιν οὖν, οὐκ ἔστιν, ὦ δέσποτα, οὔτε τὴν καθ’ ἡμᾶς Ἐκκλησίαν, οὔτε ἑτέραν, παρὰ τοὺς κειμένους νόμους καὶ κανόνας ποιεῖν τι...».
Διακηρύσσει ότι καμία ανάγκη ή «οικονομία» δεν επιτρέπει την κατάργηση των Ιερών Κανόνων και των διοικητικών/γεωγραφικών ορίων της Εκκλησίας.
Για τον Όσιο Θεόδωρο, η επίκληση οποιασδήποτε «έκτακτης ανάγκης» ή «οικονομίας» προκειμένου να καταλυθούν οι Ιεροί Κανόνες και η εκκλησιαστική τάξη συνιστά «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου»
Στην Επιστολή 40 & 49 προς Ναυκράτιο (PG 99, 1088-1089 / Fatouros 142 & 143) γράφονται τα εξής: «...
ἐὰν μήτε αἱρετικῷ, ἢ τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ, εἴτε τινὶ ἄλλῳ, συνιερουργῇ· ἢ ἐν γνώσει μεταδίδοι».
Ο Όσιος δηλ. ορίζει ότι η δράση του πρεσβυτέρου περιορίζεται αυστηρά στο να μη μνημονεύει αιρετικό επίσκοπο, να μη συλλειτουργεί με αιρετικούς και να μη μεταδίδει τα μυστήρια σε αμετανόητους. Η υπέρβαση αυτών των ορίων (όπως η αυθαίρετη άσκηση ιερατικών καθηκόντων σε αλλότριες δικαιοδοσίες) χαρακτηρίζεται από τον Όσιο ως «
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».
Όταν οι αποτειχισμένοι λαϊκοί αντιμετωπίζουν αντικειμενική δυσκολία (γεωγραφική, σωματική ή οικονομική) να μεταβαίνουν τακτικά στον τόπο όπου λειτουργεί ένας αποτειχισμένος ορθόδοξος ιερέας, η αγιοπατερική παράδοση (με κύριους εκφραστές τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, τον Μέγα Αθανάσιο και τον Μέγα Βασίλειο) ορίζει τα εξής:
1. προτιμότερη η στερητική αποχή από τα Μυστήρια.
2. Εμμονή στην Ορθόδοξη Ομολογία και καρτερία.
3. Κατ' οίκον τέλεση των ακολουθιών (Όρθρου, Εσπερινού, Τυπικών), μελέτη της Αγίας Γραφής και των Πατερικών κειμένων.
4. Ο ειλικρινής πόθος του πιστού για τα Άγια Μυστήρια, όταν εμποδίζεται από ανυπέρβλητη ανάγκη και συνοδεύεται από την αποχή από την αιρετική κοινωνία, λογίζεται από τον Θεό ως πνευματική κοινωνία και «λογική θυσία».
Η δυσκολία των λαϊκών δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αφορμή ώστε να πιέζεται ο ιερέας να περιέρχεται αλλότριες Μητροπόλεις («ως βέλος πετώμενον») ή να ιδρύει αυθαίρετα παράλληλα θυσιαστήρια. Η λύση της στερήσεως δεν θεραπεύεται με την κατάλυση των Ιερών Κανόνων (35ος Αποστολικός περί εισπήδησης, 31ος Αποστολικός περί παρασυναγωγής), διότι η παρανομία δεν φέρει την ευλογία του Θεού. Οι πιστοί μπορούν να προγραμματίζουν, στο μέτρο του δυνατού (π.χ. στις μεγάλες εορτές ή όποτε το επιτρέπουν οι συνθήκες), τη μετάβαση στον τόπο του ιερέα, έστω και αραιά (π.χ. μία ή λίγες φορές το χρόνο). Η Θεία Κοινωνία, όταν λαμβάνεται με κανονική ακρίβεια και ορθόδοξο φρόνημα —ακόμη και σπάνια— προσφέρει την πλήρη Χάρη και τον αγιασμό στον πιστό, διατηρώντας τον ενωμένο με το Σώμα του Χριστού.
Ο ΟΣΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης στην 24η Επιστολή του προς Θεόκτιστον Μάγιστρον (PG 99, 984 / Fatouros 64), ορίζοντας τα αμετακίνητα όρια μεταξύ της γνησίας εκκλησιαστικής οικονομίας και της καταχρηστικής παρανομία.
Διατυπώνει τον ορισμό της θεμιτής οικονομίας ως εξής.
«Τοιο
ῦτον μὲν τὸ πρὸς καιρὸν οἰκονομεῖν τοὺς λόγους καὶ τοὺς τρόπους ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ· ἀλλ’ οὐκ ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου.( Τέτοιου είδους πράγμα είναι το να διαχειρίζεται κανείς προσωρινά [με οικονομία] τα λόγια και τους τρόπους με κρίση, αλήθεια και νόμο· αλλ’ όχι όμως καθόλου με παρανομία και ψέμα).
Στην ίδια επιστολή, ο Όσιος εξηγεί τον όρο της εκκλησιαστικής οικονομίας
«Διότι ο ορισμός της οικονομίας, όπως γνωρίζεις, είναι να μην αθετεί κανείς καθόλου τίποτε από τα κείμενα [κανόνες]... όπως ακριβώς κάνει ο τιμονιέρης, ο οποίος χαλαρώνει λίγο το πηδάλιο εξαιτίας της καταιγίδας που φύσηξε αντίθετα. Αν όμως ενεργήσει διαφορετικά, αστοχεί από τον σκοπό του· και αντί για οικονομία, διαπράττει παράβαση».
Η εκκλησιαστική οικονομία είναι πρόσκαιρη, σοφή και φιλάνθρωπη συγκατάβαση. Παρομοιάζεται με τον κυβερνήτη (πηδαλιούχο) του πλοίου, ο οποίος χαλαρώνει για λίγο το τιμόνι εξαιτίας μιας αντίθετης καταιγίδας, όχι για να αλλάξει πορεία ή να βουλιάξει το πλοίο, αλλά για να το σώσει και να το επαναφέρει ασφαλώς στη σωστή πορεία της ακρίβειας. Όταν η επίκληση της «οικονομίας» χρησιμοποιείται για να καταργηθούν οι Θείοι Νόμοι και οι Ιεροί Κανόνες, τότε παύει να είναι οικονομία και μετατρέπεται σε παράβαση, ψεύδος και ολοσχερή παρανομία («
ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου»).

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ