Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026

O ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΠΕΡΙ ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΙ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ



 Η  διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου για τον Σταυρό και τη λειτουργική του θέση διαρθρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Η Θεολογική Μεταμόρφωση και η Τιμή του Σταυρού

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη συγκλονιστική μεταβολή της σημασίας του Σταυρού δια της θυσίας του Χριστού. Ενώ προηγουμένως αποτελούσε σύμβολο κατάρας και εκτελέσεως, μεταβλήθηκε σε αντικείμενο πόθου, νίκης και βασιλικού καλλωπισμού, τιμιότερου από ολόκληρο τον κόσμο. Παράλληλα, ο Ιερός Πατέρας περιγράφει την ευρεία χρήση του σημείου του Σταυρού στην καθημερινή ιδιωτική και δημόσια ζωή των πιστών, οι οποίοι το χάρασσαν στα μέτωπά τους, στις οικίες, στα ενδύματα, στις καθημερινές τους τράπεζες, ακόμα και στα διαδήματα των βασιλέων1.

2. Η Λειτουργική Παρουσία «εν τη ιερά τραπέζῃ»

Στο  παρακάτω  χωρίο του Χρυσοστόμου περιγράφεται η δεσπόζουσα παρουσία του τύπου και του σημείου του Σταυρού στη Θεία Λατρεία:

«Οὗτος ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ, οὗτος ἐν ταῖς τῶν ἱερέων χειροτονίαις, οὗτος πάλιν μετὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τὸν μυστικὸν δεῖπνον διαλάμπει…»(«Λόγον εις τον Σταυρόν και εις τον ληστήν». Patrologia Graeca (PG 48, 825θ΄ / PG 49, 403)

Όπως επισημαίνεται, η αναφορά αυτή του Χρυσοστόμου αφορά τη λειτουργική παρουσία του σημείου και τύπου του Σταυρού πάνω στην Αγία Τράπεζα (καθώς και στον Σταυρό ευλογίας ή τον Σταυρό στην κορυφή του κιβωρίου).

Δεν αναφέρεται σε μόνιμη τοποθέτηση τρισδιάστατου ξύλινου «Εσταυρωμένου της Μ. Παρασκευής» πίσω από την Αγία Τράπεζα34.

3. Η Χρονολογική Τάξη της Σωτηρίας στην Ευχή της Αναφοράς

Στη Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, η ευχή της Αγίας Αναφοράς συμπυκνώνει τη γραμμική και ιστορική πορεία των γεγονότων της Θείας Οικονομίας:

«Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡμῶν γεγενημένων, τοῦ σταυροῦ, τοῦ τάφου, τῆς τριημέρου ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν παρουσίας…»

Βάσει αυτής της χρυσοστομικής ευχής, τονίζεται ότι στη Θεία Ευχαριστία υπάρχει αυστηρή διαδοχή (Σταύρωση -Τάφος- Ανάσταση - Βασιλεία). Για το λόγο αυτό, η παράδοση ορίζει τον έναν μόνιμο αγιογραφημένο Εσταυρωμένο στο Τέμπλο (πριν από την Αγία Τράπεζα), ώστε να τηρείται η χρυσοστομική σειρά και να μην καθηλώνεται η λατρεία εσαεί στο Πάθος μέσα στον εσχατολογικό χώρο της κόγχης.


Η Παναίρεση του Οικουμενισμού"_

Η Χρυσοστομική Εκκλησιολογία έναντι των Οικουμενιστικών Παρερμηνειών.



Έρευνα; Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

 

Στη σύγχρονη εκκλησιαστική αρθρογραφία και θεολογική διαμάχη γύρω από την παναίρεση του Οικουμενισμού και την εφαρμογή της κανονικής αποτείχισης (15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου, 2ο μέρος), παρατηρείται συχνά μια συστηματική επίκληση του ονόματος και των συγγραμμάτων του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ωστόσο, η επίκληση αυτή λαμβάνει κατά κανόνα τη μορφή επιλεκτικών παραθεμάτων, αποκομμένων από το ιστορικό και γραμματολογικό τους συγκείμενο, με σκοπό τη θεμελίωση μιας θεωρίας τυφλής υπακοής στη διοικούσα ιεραρχία και την ακύρωση κάθε ομολογιακής διακοπής μνημοσύνου.

Στο άρθρο εξετάζουμε   τις κυριότερες οικουμενικές και συμβιβαστικές παρερμηνείες των χρυσοστομικών κειμένων, αντιπαραβάλλοντάς τες παράλληλα προς την αυθεντική αγιοπατερική ερμηνεία, όπως αυτή διασώζεται στα πρωτότυπα συγγράμματα του Ιερού Πατρός, στη συνοδική πράξη και στη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων (consensus Patrum).

 

2. Ανασκευή του Ψευδο-Αποφθέγματος «Μετά της Εκκλησίας, έστω και πλανωμένης»

Η Οικουμενιστική Θέση

Στη σύγχρονη αντι-αποτειχιστική επιχειρηματολογία προβάλλεται εντόνως η φράση:

«κρεῖττον πλανώμενος μετὰ τῆς Ἐκκλησίας παρὰ ὀρθοτομῶν ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας» ή η παραλλαγή «καὶ λάθος ἀκόμη νὰ κάνει ἡ Ἐκκλησία, νὰ ἀκολουθοῦμε τὸ λάθος καὶ ὄχι τὴν κατὰ τὴ γνώμη μας ἀκρίβεια».

 

Υποστηρίζεται ότι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δίδαξε δήθεν την υποχρέωση των πιστών να ακολουθούν τις επιλογές της Ιεραρχίας ακόμη κι αν αυτές συνεπάγονται πλάνη.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Η επίκληση του Ιερού Χρυσοστόμου για τη δικαιολόγηση της συμπόρευσης με τη δογματική πλάνη συνιστά ευθεία παραποίηση του πατερικού κειμένου.

Το επίμαχο χωρίο προέρχεται από τον 3ο Λόγο του Χρυσοστόμου «Κατά Ιουδαίων» (Εἰς τοὺς τὰ πρῶτα Πάσχα νηστεύοντας). Αφορμή για την ομιλία στάθηκε η στάση των Τεσσαρασκαιδεκατιτών, οι οποίοι αρνούνταν να συμμορφωθούν με την απόφαση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας (325 μ.Χ.) για τον κοινό συνεορτασμό του Πάσχα, επιμένοντας να εορτάζουν μαζί με τους Ιουδαίους στις 14 Νισάν.

Ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει ότι ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα είναι θέμα εκκλησιαστικής τάξεως, ειρήνης και εορτολογικού τυπικού, και όχι δόγμα πίστεως. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρει:

 

«Εἰ γὰρ καὶ ἐσφάλλετο ἡ Ἐκκλησία, οὐ τοσοῦτον κατόρθωμα ἀπὸ τῆς τῶν χρόνων ἀκριβείας ἦν, ὅσον ἔγκλημα ἀπὸ τῆς διαιρέσεως καὶ τοῦ σχίσματος τούτου».

 

Δηλαδή, ακόμη κι αν η Εκκλησία είχε κάνει κάποιο υπολογιστικό σφάλμα στον προσδιορισμό του χρόνου της εορτής, η επιμονή στην ατομική ημερολογιακή «ακρίβεια» δεν προσφέρει τόση ωφέλεια όσο μεγάλη ζημία και έγκλημα προκαλεί η διάσπαση της εκκλησιαστικής κοινωνίας.

Ο Ιερός Χρυσόστομος ουδέποτε δέχθηκε ότι η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού μπορεί να πλανηθεί σε θέματα Δόγματος και Πίστεως. Η Εκκλησία είναι «στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α΄ Τιμ. 3:15). Όπως επισημαίνει η ορθόδοξη εκκλησιολογία, η Εκκλησία δεν πλανάται ποτέ. Μπορεί να πλανηθούν Πατριάρχες, Επίσκοποι, Σύνοδοι ή ολόκληρη η Διοικούσα Ιεραρχία, αλλά όχι η Εκκλησία.

Στην περίπτωση αυτή, «μετά της Εκκλησίας» παραμένει εκείνος που κρατεί την Πατερική Αλήθεια και αρνείται να ακολουθήσει τους πλανωμένους ποιμένες, ενώ όποιος συμπορεύεται με την κακοδοξία αποκόπτεται στην πραγματικότητα από το Σώμα του Χριστού.


3. Η Παρερμηνεία του «Οὐ δύναται ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι» και το Σχίσμα των Ιωαννιτών

Η Οικουμενιστική Θέση.

Προβάλλεται η σύσταση που έδωσε ο Χρυσόστομος προς τους 40 συνεπισκόπους του και τις διακόνισσες λίγο πριν την απομάκρυνσή του από τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, ισχυριζόμενοι ότι ο Άγιος απαγόρευσε τη διακοπή κοινωνίας λέγοντας ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει «ανεπίσκοπος».

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Η αρχική παράκληση του Χρυσοστόμου προς τους επισκόπους να επιδείξουν υπομονή και να μην εγκαταλείψουν τους ναούς αφορούσε προσωπική αδικία, αντικανονική δίκη και διοικητικό διωγμό από τη ληστρική Σύνοδο επί Δρυν (403 μ.Χ.), και όχι κήρυξη δογματικής αιρέσεως.

Όταν οι αντικανονικοί διάδοχοι του Χρυσοστόμου (Αρσάκιος και Αττικός) εδραίωσαν την παρανομία με την κάλυψη της πολιτικής εξουσίας και εξαπέλυσαν άγριους διωγμούς, το υγιαίνον πλήρωμα (κλήρος και λαός, αποκαλούμενοι «Ιωαννίτες») διέκοψε αμέσως κάθε εκκλησιαστική κοινωνία μαζί τους.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μέσα από τις επιστολές του από την εξορία του στην Κουκουσό, επαινούσε και δικαίωνε απόλυτα τους Ιωαννίτες, χαρακτηρίζοντάς τους «κατὰ πρόθεση μάρτυρες» επειδή αρνήθηκαν να κοινωνήσουν με τους προβατόσχημους λύκους και σφετεριστές του θρόνου.

Η φράση ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς επίσκοπο ισχύει ασφαλώς για τον Ορθόδοξο και κανονικό επίσκοπο. Σε περιόδους εκκλησιαστικής αποστασίας και κακοδοξίας, τη διαποίμανση του ποιμνίου αναλαμβάνει ο ίδιος ο Χριστός, ο Οποίος καθιστά τα πρόβατα ποιμένες και περιφρουρεί το υγιαίνον πλήρωμα.

 

4. Η Διαστολή «Πίστεως Ένεκεν» και «Βίου Ένεκεν» στην Εκκλησιαστική Υπακοή

Η Οικουμενιστική Θέση

Χρησιμοποιούνται οι ομιλίες του Χρυσοστόμου περί υπακοής στους επισκόπους για να επιβληθεί η τυφλή υποταγή του ποιμνίου ακόμη κι όταν οι προεστώτες συνδιαλέγονται ή συμπροσεύχονται με ετεροδόξους.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Ερμηνεύοντας το αποστολικό χωρίο «Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε» (Εβρ. 13:17), ο Ιερός Χρυσόστομος θέτει τη θεμελιώδη διάκριση. Ο πιστός πρέπει να μην περιεργάζεται τα αμαρτήματα του ποιμένα ούτε να αποσχίζεται, διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ενεργεί στα Μυστήρια δια των χειρών ακόμη και αναξίων λειτουργών.

Αν όμως ο επίσκοπος κατέχει «δόγμα διεστραμμένον», ο Χρυσόστομος προστάζει κατηγορηματικά: «Φεῦγε αὐτὸν καὶ παραίτησαι, μὴ μόνον ἂν ἄνθρωπος ᾖ, ἀλλὰ κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ κατιών».

Στα θέματα της Πίστεως δεν χωρεί ούτε συγκατάβαση ούτε επίκληση «αγάπης». Όπως διακηρύσσει: «Μηδὲν νόθον δόγμα τῇ τῆς ἀγάπης προσχήματι παραδέχεσθε».


5. Ορισμός του Εκκλησιαστικού Σχίσματος και ο Υπαίτιος της Διασπάσεως

Η Οικουμενιστική Θέση

Επικαλούνται τη χρυσοστομική ρήση «τοῦ εἰς αἵρεσιν ἐμπεσεῖν τὸ τὴν Ἐκκλησίαν σχίσαι οὐκ ἔλαττόν ἐστι κακόν» (Ομιλία 11 Εἰς Ἐφεσίους), προκειμένου να κατηγορήσουν όσους αποτειχίζονται από την αίρεση ότι διαπράττουν σχίσμα.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Σύμφωνα με  τον Ιερό Χρυσόστομο, σε κατάσταση σχίσματος βρίσκονται όσοι περιφρονούν την κανονική τάξη και εισάγουν αλλότριες διδασκαλίες —ακόμη κι αν κατέχουν θεσμικά τους επισκοπικούς θρόνους με την κάλυψη της πολιτικής εξουσίας.

Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου επιβεβαιώνει απόλυτα τη χρυσοστομική αυτή αρχή, ορίζοντας ότι οι αποτειχιζόμενοι προ συνοδικής διαγνώσεως δι' αίρεσιν «οὐ σχίσματι τὴν ἕνωσιν τῆς Ἐκκλησίας κατέτεμον, ἀλλὰ σχισμάτων καὶ μερισμῶν τὴν Ἐκκλησίαν ἐσπούδασαν ρύσασθαι».

Ερμηνεύοντας την προς Εφεσίους Επιστολή, ο Χρυσόστομος εξηγεί ότι το Σώμα της Εκκλησίας δεν διασπάται στην ουσία του, αλλά υφίσταται «διαίρεσις ἀπὸ τοῦ σώματος» από εκείνους που τολμούν ανήκουστες παρανομίες πάνω στην Πίστη. Ο κακόδοξος επίσκοπος αποκόπτει τον εαυτό του από την Αληθινή Κεφαλή (τον Χριστό) και καθίσταται υπαίτιος του σχίσματος.


6. Η Διδασκαλία «Διά πάντων ενεργεί ο Θεός» και ο Πνευματικός Συμμολυσμός

Η Οικουμενιστική Θέση.

Επικαλούνται τη διδασκαλία του Χρυσοστόμου ότι ο Θεός ενεργεί στα Μυστήρια ακόμη και δια των αναξίων (όπως ενήργησε δια του Βαλαάμ ή του Ιούδα), ισχυριζόμενοι ότι η συμμετοχή στα Μυστήρια αιρετιζόντων επισκόπων είναι ακίνδυνη.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Όπως αποδεικνύει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αναλύοντας τη χρυσοστομική γραμματεία, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διακήρυξε με «μεγάλη και πολλή φωνή»:

«Ἐχθροὺς γὰρ τοῦ Θεοῦ ὁ Χρυσόστομος οὐ μόνον τοὺς αἱρετικούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοῖς τοιούτοις κοινωνοῦντας, μεγάλῃ καὶ πολλῇ τῇ φωνῇ ἀπεφήνατο».

Ο Χρυσόστομος δίδαξε ότι η «εν γνώσει» εκκλησιαστική κοινωνία με ακατάκριτους κακοδόξους μεταδίδει τον πνευματικό συμμολυσμό. Ο ορθόδοξος στο φρόνημα που κοινωνεί ή μνημονεύει αιρετίζοντα επίσκοπο καθίσταται μέτοχος της ασεβείας του και η Θεία Μετάληψη μετατρέπεται γι' αυτόν σε κρίμα και κατάκριμα.

8. Συμπεράσματα

Η χρυσοστομική εκκλησιολογία αποτελεί αδιάψευστη πυξίδα κανονικής ακρίβειας και ορθοδόξου ομολογίας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

  1. Απέρριψε κατηγορηματικά κάθε «ψευδο-ειρήνη» και «αγάπη» που θυσιάζει τη Δογματική Αλήθεια.
  2. Επέβαλε την άμεση ακοινωνία και αποτείχιση από ποιμένες που διδάσκουν κακοδοξίες.
  3. Δικαίωσε ιστορικά το ορθόδοξο πλήρωμα (τους «Ιωαννίτες») που αρνήθηκε να υποταχθεί σε αντικανονικούς και κακόδοξους εκκλησιαστικούς ηγέτες.

Επομένως, οι απόπειρες οικουμενιστικής αξιοποίησης των κειμένων του συνιστούν διαστρέβλωση της πατερικής αλήθειας και ακυρώνονται πλήρως από το σύνολο του έργου και της βιοτής του Ιερού Χρυσοστόμου.

 


Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026

Η υμνογραφική προσωπογραφία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Η υμνογραφική προσωπογραφία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην ακολουθία της 13ης Νοεμβρίου δεν αποτελεί μια απλή βιογραφική εξιστόρηση, αλλά μια εικονιστική σύνθεση του χαρακτήρα, της θεολογικής του ιδιοφυΐας και της μαρτυρικής του πορείας. Η Εκκλησία χρησιμοποιεί ένα πυκνό δίκτυο μεταφορών για να αποδώσει το «πορτρέτο» του Μεγάλου Ιεράρχη.

1. Η Χρυσή Γλώσσα και ο Ποταμός της Διδασκαλίας (Ο Λόγιος και Ερμηνευτής)

Η πιο αναγνωρίσιμη πτυχή της υμνογραφικής του μορφής εστιάζει στον λόγο του, ο οποίος παρομοιάζεται με χρυσό και ποταμό.

  • Υμνογραφική εικόνα: «Χρυσορρόας ποταμός», «χρυσολαμπής ἀστήρ», «γλῶσσα χρυση», «τὸ χρυσοῦν στόμα τῆς Ἐκκλησίας».
  • Προσωπογραφική σημασία: Ο Άγιος παρουσιάζεται ως το ακοίμητο όργανο του Αγίου Πνεύματος. Η υμνογραφία υπογραμμίζει ότι η γλώσσα του δεν εξέφραζε ανθρώπινη ρητορική ματαιοδοξία, αλλά ρέει το «ύδωρ το ζων». Ο «χρυσός» υποδηλώνει την καθαρότητα, την ανεκτίμητη αξία και την αφθαρσία των νοημάτων του, τα οποία ανακαίνισαν την ερμηνεία της Αγίας Γραφής (ιδίως των Επιστολών του Αποστόλου Παύλου).

2. Ο Οικουμενικός Διδάσκαλος και Φωστήρας (Η Παγκοσμιότητα)

Στην προσωπογραφία αυτή, ο Ιωάννης δεν περιορίζεται στα όρια της Αντιόχειας ή της Κωνσταντινούπολης, αλλά λαμβάνει κοσμικές διαστάσεις.

  • Υμνογραφική εικόνα: «Φωστήρ της οικουμένης», «ήλιος μέγας», «οικουμενικός διδάσκαλος».
  • Προσωπογραφική σημασία: Συντίθεται η μορφή του πνευματικού ηγέτη που φωτίζει την ανθρώπινη διάνοια. Όπως ο ήλιος διαλύει το σκότος, έτσι και οι λόγοι του Χρυσοστόμου εξαφανίζουν την αχλύ των αιρέσεων και της ηθικής παρακμής. Εικονίζεται ως ο κοινός πατέρας και παιδαγωγός όλων των πιστών.

3. Ο Κανόνας της Ασκητικής και του Ήθους (Η Εσωτερική Μορφή)

Πέρα από τη ρητορική δεινότητα, οι υμνογράφοι σκιαγραφούν τον ασκητή που νίκησε τις σαρκικές επιθυμίες πριν αναλάβει τον επισκοπικό θρόνο.

  • Υμνογραφική εικόνα: «Εγκρατείας κανών», «ακτημοσύνης εραστής», «ασκητών το καύχημα».
  • Προσωπογραφική σημασία: Αυτή η πτυχή είναι καθοριστική για την αξιοπιστία της μορφής του. Ο Ιωάννης δεν κηρύττει από καθέδρας, αλλά από το βίωμα της άσκησης. Η ισχνή, ασκητική του φυσιογνωμία (όπως αποτυπώνεται και στη βυζαντινή αγιογραφία με το βαθουλωμένο μέτωπο και τα κοίλα μάγουλα) αντανακλάται στους ύμνους ως νίκη του πνεύματος επί της ύλης.

4. Ο Άγρυπνος Ποιμένας και Προστάτης των Πτωχών (Η Κοινωνική Διάσταση)

Η προσωπογραφία του ολοκληρώνεται με τη στάση του απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και την κοινωνική αδικία.

  • Υμνογραφική εικόνα: «Πτωχών προστάτης», «ορφανών πατήρ», «χηρών υπερασπιστής», «ποιμήν καλός».
  • Προσωπογραφική σημασία: Εδώ αναδεικνύεται η πατρική και φιλάνθρωπη φυσιογνωμία του. Εν αντιθέσει προς την αυστηρότητα που έδειχνε στους ισχυρούς, απέναντι στους αδυνάτους φανερώνεται γεμάτος στοργή. Η υμνογραφία τον ταυτίζει με τον Καλό Ποιμένα που θυσιάζει τη ζωή του για τα πρόβατα.

5. Ο Αήττητος Αθλητής και Μάρτυρας της Αλήθειας (Η Τελική Δικαίωση)

Το τελευταίο «χρώμα» στον υμνογραφικό καμβά είναι το μαρτύριο, οι διωγμοί και οι εξορίες του.

  • Υμνογραφική εικόνα: «Μαρτύρων εγκαλλώπισμα», «αθλητής αήττητος», «εξορίας υπομείνας τας θλίψεις», «στύλος υπομονής».
  • Προσωπογραφική σημασία: Ο Χρυσόστομος εικονίζεται ως σύγχρονος Ιώβ και Απόστολος Παύλος. Παρότι δεν θανατώθηκε από ειδωλολάτρες, η υμνογραφία τον κατατάσσει στους μάρτυρες λόγω της ανυποχώρητης στάσης του απέναντι στην αυτοκρατορική αυθαιρεσία και τον κλήρο που τον πρόδωσε. Η μορφή του αποκτά τραγικό, αλλά συνάμα θριαμβευτικό μεγαλείο, καθώς πεθαίνει εξόριστος δοξολογώντας τον Θεό.

Συνοπτικός Πίνακας της Υμνογραφικής Προσωπογραφίας

Πτυχή της Προσωπικότητας

Κύριοι Υμνογραφικοί Τίτλοι

Θεολογικό & Ηθικό Αποτύπωμα

Διανοητική / Ερμηνευτική

Χρυσορρόας, Χρυσόστομος, Σάλπιγξ Πνεύματος

Θεόπνευστη ερμηνεία της Γραφής και δογματική ακρίβεια.

Πνευματική / Ασκητική

Κανών εγκρατείας, Επίγειος άγγελος

Ηθική καθαρότητα, αποταγή του κόσμου, ασκητική αυστηρότητα.

Ποιμαντική / Κοινωνική

Πτωχών τροφεύς, Πατήρ ορφανών

Έμπρακτη φιλανθρωπία, κοινωνικός έλεγχος της αδικίας.

Μαρτυρική / Ομολογιακή

Στύλος ακλόνητος, Μάρτυς συνειδήσεως

Ασυμβίβαστο ήθος, υπομονή στις διώξεις και τις εξορίες.

Μέσα από αυτό το υμνογραφικό ψηφιδωτό, η Εκκλησία παραδίδει στους πιστούς το αρχέτυπο του αυθεντικού εκκλησιαστικού ηγέτη: ενός ανθρώπου που συνδυάζει την υψηλή θεολογική κατάρτιση με την ταπείνωση, την κοινωνική ευαισθησία με τον προφητικό έλεγχο, και την πραότητα με την ατσάλινη θέληση για την αλήθεια

 


Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΟ ΑΞΙΩΜΑ


Η διδασκαλία και η στάση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου απέναντι στο επισκοπικό αξίωμα, την υπακοή στους ποιμένες και τα όρια της εκκλησιαστικής εξουσίας αποτελούν κεντρικό πυλώνα της Ορθόδοξου Εκκλησιολογίας:

 

1. Η Χρυσή Τομή της Υπακοής: «Πίστεως Ένεκεν»  και «Βίου Ένεκεν»

Ερμηνεύοντας το αποστολικό χωρίο «Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε» (Εβρ. 13:17), ο Ιερός Χρυσόστομος οριοθετεί με απόλυτη σαφήνεια τη στάση των πιστών απέναντι στους επισκόπους:

Ο πιστός δεν επιτρέπεται να περιεργάζεται ή να κατακρίνει τις αμαρτίες του επισκόπου, διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ενεργεί στα Μυστήρια δια των χειρών ακόμη και αναξίων λειτουργών χάριν της σωτηρίας του λαού. Ο Θεός δεν χειροτονεί όλους τους αναξίους, αλλά ενεργεί δια πάντων (όπως ενήργησε δια του Βαλαάμ ή του Ιούδα).

Όταν ο επίσκοπος διδάσκει κακοδοξία («εἰ δέ δόγμα ἔχει διεστραμμένον»), ο Χρυσόστομος προστάζει απερίφραστα: «Φεῦγε αὐτὸν καὶ παραίτησαι, μὴ μόνον ἂν ἄνθρωπος ᾖ, ἀλλὰ κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ κατιών». Στα θέματα της Πίστεως, η «ομόνοια» και η «αγάπη» δεν επιτρέπεται να προτιμώνται σε βάρος της Δογματικής Αλήθειας.

 

2. Ποιος Προκαλεί Πραγματικά το Σχίσμα στο Επισκοπάτο

Κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, σε σχίσμα βρίσκονται όσοι περιφρονούν και ενεργούν αντίθετα προς την κανονική τάξη και την παράδοση της Εκκλησίας —ακόμη κι αν κατέχουν θεσμικά τους επισκοπικούς θρόνους με την κάλυψη της πολιτικής εξουσίας.

 Όταν ο Χρυσόστομος εξορίστηκε αδίκως, το υγιαίνον πλήρωμα («Ιωαννίτες») διέκοψε την εκκλησιαστική κοινωνία με τους αντικανονικούς διαδόχους του (Αρσάκιο και Αττικό). Ο Ιερός Πατήρ από την εξορία επαινούσε και δικαίωνε πλήρως τη διακοπή κοινωνίας, χαρακτηρίζοντας τους αποτειχισμένους πιστούς «κατά πρόθεση μάρτυρες».

 

3. Η Ερμηνεία του «Οὐ δύναται ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι»

Η αρχική σύσταση του Χρυσοστόμου προς τους 40 επισκόπους πριν την εκθρόνισή του (να επιδείξουν υπομονή διότι η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει «ανεπίσκοπος») αφορούσε προσωπική αδικία και διοικητικό διωγμό, και όχι κήρυξη αιρέσεως.

 Όπως τονίζεται στις πηγές, η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει χωρίς καλό και ορθόδοξο επίσκοπο. Σε περιόδους εκκλησιαστικής δοκιμασίας και αποστασίας, τη διαποίμανση του ποιμνίου αναλαμβάνει ο ίδιος ο Χριστός.

 

4. Η Ακοινωνησία από Κακόδοξους Ποιμένες

Όπως διασώζει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διακήρυξε με «μεγάλη και πολλή φωνή» ότι:

«Ἐχθροὺς γὰρ τοῦ Θεοῦ ὁ Χρυσόστομος οὐ μόνον τοὺς αἱρετικούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοῖς τοιούτοις κοινωνοῦντας, μεγάλῃ καὶ πολλῇ τῇ φωνῇ ἀπεφήνατο».

Ακόμη και η απλή συνεστίαση, φιλία ή λειτουργική διαμνημόνευση κακόδοξου επισκόπου καθιστά τον πιστό υπεύθυνο και συμμέτοχο στον πνευματικό συμμολυσμό.

 

5. Ο Λαός ως Συν-υπεύθυνος με το Επισκοπάτο

Ο Ιερός Χρυσόστομος διακήρυσε προς το ποίμνιό του το περίφημο «χωρὶς ὑμῶν οὐδὲν ἐργάσομαι», αναγνωρίζοντας ότι ο πιστός λαός δεν είναι άβουλος καταναλωτής μυστηρίων, αλλά ενεργός φρουρός της κανονικής τάξεως και της Ορθοδόξου Πίστεως

 


Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και αιρετικές εκτροπές.


Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Η διδασκαλία και η στάση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου απέναντι στην αιρετική εκτροπή και την αποτείχιση αποτελούν θεμελιώδη πυξίδα στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία. Μέσα από τα συγγράμματα και τις ομιλίες του, ο Ιερός Χρυσόστομος οριοθετεί με απόλυτη ακρίβεια τα όρια της υπακοής στους ποιμένες, τη διακοπή κοινωνίας για λόγους Πίστεως, καθώς και την πραγματική έννοια του εκκλησιαστικού σχίσματος.

 

1. Η Διαστολή «Πίστεως Ένεκεν» και «Βίου Ένεκεν»

Ερμηνεύοντας το αποστολικό χωρίο «Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε», ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θέτει τον αμετακίνητο κανόνα της εκκλησιαστικής υπακοής διαστέλλοντας τα θέματα Δόγματος από τα θέματα ηθικής/βίου:

Ορίζει απερίφραστα τη διακοπή κάθε υπακοής και κοινωνίας: «Εἰ μὲν πίστεως ἕνεκεν, φεῦγε αὐτὸν καὶ παραίτησαι, μὴ μόνον ἂν ἄνθρωπος ᾖ, ἀλλὰ κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ κατιών»* Αν ο επίσκοπος ή ο ιερέας διδάσκει διεστραμμένο δόγμα («εἰ δέ δόγμα ἔχει διεστραμμένον»), ο πιστός οφείλει να τον αποφεύγει και να μην τον ακολουθεί, ακόμη κι αν ο λειτουργός φαίνεται αγγελικός.

 Ο πιστός δεν επιτρέπεται να αποσχίζεται ή να περιεργάζεται τις αμαρτίες του ποιμένα, διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ενεργεί στα Μυστήρια δια των χειρών του κανονικού ιερέως χάριν της σωτηρίας του λαού.

 

2. Η Ακοινωνησία από την Αίρεση και ο Συμμολυσμός

Ο Χρυσόστομος διακηρύσσει ότι η ορθότητα του προσωπικού βίου δεν παρέχει καμία σωτηριολογική ωφέλεια όταν το φρόνημα είναι αλλοιωμένο («Οὐδὲν ὠφελεῖ βίος ὀρθὸς δογμάτων διεστραμμένων»).

Όπως επισημαίνει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο Ιερός Χρυσόστομος διατράνωσε με «μεγάλη και πολλή φωνή» ότι εχθροί του Θεού δεν είναι μόνο οι αιρετικοί, αλλά και όσοι κοινωνούν «εν γνώσει» μαζί τους. Η συμμετοχή στα μυστήρια ή η εκκλησιαστική κοινωνία με κακόδοξους λειτουργούς καθιστά τον πιστό συνένοχο στην αδικία και μέτοχο στον πνευματικό συμμολυσμό. Επιπλέον, προειδοποιεί να μην αποδεχόμαστε καμία αλλοίωση του δόγματος υπό το πρόσχημα της «αγάπης» ή της «ομόνοιας», διότι η αληθινή αγάπη δεν θυσιάζει την Αλήθεια.

 

3. Ανασκευή των Παρερμηνειών: Το «Σχίσμα» των Ιωαννιτών

Πολλοί υποστηρικτές της ανοχής απέναντι στην αίρεση επικαλούνται τις παραινέσεις που έδωσε ο Χρυσόστομος λίγο πριν την εξορία του προς τους 40 επισκόπους και τις διακόνισσες (να μην διασπαστεί η Εκκλησία και να μην μείνει «ανεπίσκοπος»), ισχυριζόμενοι ότι δήθεν απαγόρευε την αποτείχιση:

 Οι συμβουλές εκείνες αφορούσαν προσωπική αδικία, αντικανονική δίκη και διοικητικό διωγμό εναντίον του προσώπου του, και όχι κήρυξη αιρέσεως.

 Όταν οι διάδοχοί του (Αρσάκιος και Αττικός) εδραίωσαν την παρανομία και τον διωγμό, ο ίδιος ο Χρυσόστομος μέσα από τις επιστολές της εξορίας επαινούσε και δικαίωνε πλήρως τους «Ιωαννίτες» (κληρικούς και λαϊκούς) που αρνούνταν την εκκλησιαστική κοινωνία με τους διώκτες του, θεωρώντας τους μάρτυρες κατά προαίρεση.

 Ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι το σχίσμα είναι εξίσου φοβερό κακό με την αίρεση. Ωστόσο, υπαίτιος του σχίσματος είναι εκείνος που περιφρονεί την κανονική τάξη και την αλήθεια της Πίστεως (δηλαδή ο παρανομών/αιρετίζων επίσκοπος) και όχι όποιος αποτειχίζεται για να περιφρουρήσει την Ορθοδοξία.

Αναλυτικότερα:

Ο «Διάλογος ἱστορικὸς περὶ βίου καὶ πολιτείας τοῦ μακαρίου Ἰωάννου» που συνέγραψε ο Επίσκοπος Ελενουπόλεως Παλλάδιος διασώζει τις ιστορικές και εκκλησιολογικές λεπτομέρειες γύρω από τη Σύνοδος επί Δρυν (403 μ.Χ.) και τη στάση των σαράντα (40) επισκόπων που συμπαραστάθηκαν στον Ιερό Χρυσόστομο:

1. Η Έκκληση των 40 Επισκόπων προς τον Θεόφιλο Αλεξανδρείας

Όταν ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος συγκρότησε τη ληστρική Σύνοδο επί Δρυν για να καθαιρέσει αντικανονικά τον Χρυσόστομο, σαράντα επίσκοποι παρέμειναν συσπειρωμένοι γύρω από τον Άγιο. Με τη σύμφωνη γνώμη του Χρυσοστόμου, απέστειλαν επιστολή προς τον Θεόφιλο, απευθύνοντάς του την ιστορική έκκληση:

***«Μὴ κατάλυε τὰ πράγματα τῆς Ἐκκλησίας, καὶ μὴ σχίζε τὴν Ἐκκλησίαν, δι’ ἣν ὁ Θεὸς εἰς σάρκα κατῆλθεν»***.

Ο Παλλάδιος αναδεικνύει ότι υπαίτιος του σχίσματος και της διασπάσεως είναι εκείνος που καταπατεί την κανονική τάξη (εν προκειμένω ο Θεόφιλος και οι συν αυτώ), και όχι οι επίσκοποι ή οι πιστοί που αμύνονται υπέρ των Ιερών Κανόνων.

2. Η Αρχική Σύσταση του Χρυσοστόμου

Πριν από την απομάκρυνσή του, ο Ιερός Χρυσόστομος ζήτησε από τους 40 επισκόπους και τις διακόνισσες (όπως την Αγία Ολυμπιάδα) να επιδείξουν προσωρινή υπομονή και να μην εγκαταλείψουν τις εκκλησίες, λέγοντας ότι *«οὐ δύναται γὰρ ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι»*.

 Η δίωξη εναντίον του ήταν τότε αμιγώς προσωπική, διοικητική και αντικανονική, χωρίς να εγείρεται ζήτημα δογματικής αιρέσεως.

3. Η Τελική Στάση: Η Δικαίωση των «Ιωαννιτών»

Όταν όμως οι διάδοχοι του Χρυσοστόμου (Αρσάκιος και Αττικός) κατέλαβαν τον θρόνο με τη βία της πολιτικής εξουσίας (ύστερα από την πίεση επισκόπων όπως ο Ακάκιος, ο Σεβηριανός, ο Αντίοχος και ο Κηρίνος) και εξαπέλυσαν σκληρούς διωγμούς συνέβησαν τα εξής:

Το υγιαίνον πλήρωμα (κλήρος και λαός, γνωστοί ως «Ιωαννίτες») διέκοψε αμέσως κάθε εκκλησιαστική κοινωνία μαζί τους, αρνούμενο να τους αναγνωρίσει ως νόμιμους ποιμένες.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μέσα από τις επιστολές του από την εξορία, δικαίωσε και επαίνεσε απόλυτα τους «Ιωαννίτες», χαρακτηρίζοντάς τους «κατὰ πρόθεση μάρτυρες».

 Η φράση «δεν μπορεί η Εκκλησία να είναι χωρίς επίσκοπο» ισχύει για τον καλό και ορθόδοξο επίσκοπο, και όχι για προβατόσχημους λύκους ή σφετεριστές. Στον καιρό της δοκιμασίας, τη διαποίμανση της Εκκλησίας αναλαμβάνει ο ίδιος ο Χριστός

 


4. Η Αναίρεση του Ψευδο-Αποφθέγματος «Μετά της Εκκλησίας, έστω και πλανωμένης»

Στη σύγχρονη αρθρογραφία προβάλλεται συχνά μια παραποιημένη απόδοση του Χρυσοστόμου, ότι δήθεν είπε: *«κρεῖττον πλανώμενος μετὰ τῆς Ἐκκλησίας παρὰ ὀρθοτομῶν ἐκτὸς τῆς Ἐκλησίας»*:

 1. Η Πραγματική Έννοια του Χρυσοστομικού Χωρίου

Η επίκληση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου για να δικαιολογηθεί η συμπόρευση με την πλάνη βασίζεται σε παραποίηση και αλλοίωση των λόγων του.

Ο Ιερός Χρυσόστομος (στην ομιλία του Προς τους τα πρώτα Πάσχα νηστεύοντας) έγραφε: «Εἰ γὰρ καὶ ἐσφάλλετο ἡ Ἐκκλησία...», αναφερόμενος αποκλειστικά σε εορτολογικά ζητήματα και ημερολογιακές παρατηρήσεις τυπικού («μηδὲ ἡμέρας καὶ καιροὺς καὶ ἐνιαυτοὺς παρατηρῶμεν»). Ο Άγιος ουδέποτε είπε ή εννόησε ότι η Εκκλησία μπορεί να σφάλλει ή να πλανηθεί σε θέματα Δόγματος και Πίστεως.

2. Η Εκκλησία Ουδέποτε Πλανάται

 Η Εκκλησία, ως Σώμα Χριστού, δεν πλανάται ποτέ. Συνεπώς, δεν υπάρχει καμία απολύτως πιθανότητα να «πλανηθεί» κανείς μαζί με την Εκκλησία.

 Μπορεί να πλανηθούν Πατριάρχες, Επίσκοποι, Ιερείς, Μοναχοί, Λαϊκοί, ολόκληρη η Διοικούσα Ιεραρχία ή ακόμα και Σύνοδοι, αλλά όχι η Εκκλησία.

3. Ποιος Μένει Πραγματικά «Μετά της Εκκλησίας»;

Όταν οι επισκοπικές σύνοδοι ή οι ποιμένες εκτρέπονται σε κακοδοξίες, «μετά της Εκκλησίας» παραμένει εκείνος που ΔΕΝ ακολουθεί τους πλανωμένους Πατριάρχες και Επισκόπους, αλλά διακρατεί ανόθευτη την Πατερική Αλήθεια.

Αντιθέτως, όποιος συμπορεύεται με πλανωμένους ποιμένες επικαλούμενος μια ψευδεπίγραφη «υπακοή», αποκόπτεται στην πραγματικότητα από την Αλήθεια και την ίδια την Εκκλησία.

4. Η Σκοπιμότητα της Διαστρεβλώσεως

Η παραποίηση της θέσεως του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου χρησιμοποιείται ως πρόσχημα από όσους επιδιώκουν να καταστείλουν το ορθόδοξο αγωνιστικό φρόνημα, προκειμένου να επιβληθεί παθητική ανοχή και τυφλή υπακοή σε κακόδοξες επιλογές.

 

 


Η εκφυλισμένη «Αποτείχιση»: Από την Ομολογία Πίστεως στον ιδεολογικό εκτροχιασμό και το σχίσμα


Παρατηρούμε εδώ και αρκετό καιρό με έντονο προβληματισμό, την πρακτική  ορισμένων αντ-οικουμενιστικών ιστολογίων και  «αποτειχισμένων», οι οποίοι αναλώνονται συστηματικά σε θέματα παντελώς αλλότρια προς την πατερική ιεροκανονική  αποτείχιση.

Αντί να εστιάζουν στη δογματική ακρίβεια, εκτρέπονται σε επικίνδυνες παραφιλολογίες γύρω από:

  1. Τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και τον Προσωπικό Αριθμό.
  2. Λειτουργικές εμμονές, όπως η χωροθεσία του Εσταυρωμένου στο Ιερό Βήμα.

Για τα θέματα των ταυτοτήτων και των κρατικών αριθμών, έχουμε καταστήσει σαφές επανειλημμένως: Πρόκειται αμιγώς για ζητήματα ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Συνιστούν φασιστικές κρατικές πρακτικές που μετατρέπουν την κοινωνία σε ελεγχόμενη φυλακή ΔΕΝ  προσβάλλουν το Αυτεξούσιο του κατ' εικόνα ανθρώπου. Η ΑΡΝΗΣΗ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑ ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ. Όποιος προσπαθεί να τα ενδύσει με θεολογικό ή εσχατολογικό μανδύα απλώς καπηλεύεται την Πίστη. Ο κάθε πολίτης οφείλει να πράξει κατά συνείδηση.

Όσον αφορά το λειτουργικό ζήτημα του Εσταυρωμένου, η γνήσια Ορθόδοξη Παράδοση έχει αποφανθεί προ πολλού, διαχωρίζοντας σαφέστατα την έννοια του ΣΤΑΥΡΟΥ από αυτήν του ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ.

Ο Άγιος Νεκτάριος, στη σπουδαία μελέτη του για τον Τίμιο Σταυρό, επικαλείται την αψευδή διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ο Ιερός Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη δεσπόζουσα θέση του σημείου και του τύπου του Τιμίου Σταυρού στη λατρεία, αναφέροντας ρητά ότι ο Σταυρός δεσπόζει πάνω στην Αγία Τράπεζα («ούτος εν τη ιερά τραπέζη»). ΠΟΥΘΕΝΑ στην πατερική γραμματεία δεν υπάρχει αναφορά ή νομιμοποίηση για τον ξύλινο Εσταυρωμένο ως αυτοτελές ξυλόγλυπτο πίσω από την Αγία Τράπεζα.





Οι φωτογραφίες από τα Ιερά Βήματα των ναών αποτειχισμένων της Σερβίας, καθώς και από το Καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδας στην Ιεριχώ, καταρρίπτουν ανεπίστρεπτα τους νεοφανείς αυτούς ισχυρισμούς.

Ερώτημα προς τους αυτόκλητους «λειτουργιολόγους» της αποτείχισης:

Ας μας απαντήσουν επιτέλους με θεολογικά επιχειρήματα: Ποιο είναι πράγματι το «όπισθεν» μέρος της Αγίας Τραπέζης; Αναμένουμε  με ενδιαφέρον την απάντησή τους

Ζητήματα όπως η χωροθεσία των εικόνων, η διοικητική οργάνωση της ενορίας ή τα πολιτικά/αστικά μέτρα (Προσωπικός Αριθμός) ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΚΗΡΥΞΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΚΟΔΟΞΙΑΣ.

Εάν η διακοπή κοινωνίας επεκταθεί αυθαίρετα σε θέματα εκτός της δογματικής Πίστεως τότε  ο  αποτειχιζόμενος ΕΚΠΙΠΤΕΙ ΑΜΕΣΩΣ από την προστασία του 2ου μέρους του 15ου Κανόνα της ΑΒ Συνόδου. Εμπίπτει αυτόματα στις ΑΥΣΤΗΡΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ του 1ου μέρους του ίδιου Κανόνα. Μετατρέπει την ομολογία σε ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΤΟΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟ και ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΟ ΣΧΙΣΜΑ.

Η Πατερική Αποτείχιση είναι αμιγώς δογματικό και σωτηριολογικό όπλο για τη διαφύλαξη της καθαρότητας της Ορθοδόξου Πίστεως από την αίρεση. Δεν αποτελεί όχημα εκτόνωσης προσωπικών, κοινωνικών, διοικητικών ή ιδιόρρυθμων λειτουργικών διαφωνιών. Όποιος τη μετατρέπει σε τέτοιο, εργάζεται φανερά κατά της Εκκλησίας.

π. Δ.Α.

 


Η Αυθαιρεσία της Διαδικτυακής «Αποτειχίσεως » και η Εκκλησιαστική Εκτροπή


Επειδή διάφοροι αυτοανακηρυγμένοι «σωτήρες» και ψηφιακοί «ομολογητές» (οι οποίοι φαντάζονται ότι ανακάλυψαν εκ νέου την Αμερική ή ότι υποκαθιστούν τις Οικουμενικές Συνόδους) συνεχίζουν να εκτίθενται διαδικτυακά, επιδιδόμενοι σε ανούσιες δημοσιεύσεις  και αυτοπροβολή, υπενθυμίζονται τα ακόλουθαQ

  1. Οποιοσδήποτε λαϊκός φιλοδοξεί να ασκεί κριτική επί θεμάτων δογματικής ακρίβειας και κανονικού δικαίου, οφείλει πρώτα να ενταχθεί σε κανονικό ορθόδοξο επίσκοπο, να υποταχθεί στην ιεραρχική τάξη και να φορέσει το τίμιο ράσο, ώστε να συνομιλούμε επί ίσοις όροις και όχι από το ασφαλές  καταφύγιο του πληκτρολογίου.
  2. Ας αναλογιστούν σοβαρά, αν ο δρόμος που ακολουθούν συνάδει με το πνεύμα των Πατέρων. Ας τολμήσουν να ορίσουν –εφόσον διαθέτουν την απαιτούμενη θεολογική παιδεία– τι σημαίνουν οι όροι παρασυναγωγή, σχίσμα και εκκλησιαστική εισπήδηση. Η είσοδος στον ιερατικό βίο θα τους διδάξει πολλά που δεν τα ξέρουν.
  3. Ο γνήσιος αποτειχισμένος περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στην καταδίκη των συνοδικώς κατεγνωσμένων αιρέσεων και δεν μετατρέπεται σε «ειδήμονα» επί λειτουργικών ζητημάτων στα οποία επικρατεί « σκότος βαθύ ταις φρεσί». Ας μελετήσουν επιτέλους τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων (όπως π.χ του Αγίου Νεκταρίου) και ας εξετάσουν την πράξη στα Ιερά Βήματα των κατά τόπους Ορθοδόξων Πατριαρχείων, για να αντιληφθούν το μέγεθος της αμάθειάς τους. Ζητήματα όπως η χωροθεσία των εικόνων/Εσταυρωμένου στο ναό, η διοικητική οργάνωση της ενορίας ή πολιτικά/αστικά μέτρα (όπως ο Προσωπικός Αριθμός) δεν συνιστούν κήρυξη δογματικής κακοδοξίας
  4. Ο αποτειχισμένος ιερέας δεν απολογείται, ούτε λογοδοτεί στο «διαδικτυακό ακροατήριο» μέσω αναρτήσεων. Η αποτείχιση δεν είναι ψηφιακός ακτιβισμός, αλλά αποκλειστικά λειτουργική και εκκλησιαστική πράξη, η οποία εδράζεται απολύτως στον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου και πραγματώνεται αποκλειστικά με την έμπρακτη διακοπή του μνημοσύνου του αιρετίζοντος επί θυσιαστηρίω.
  5. Το διαδίκτυο είναι ένα τεχνολογικό εργαλείο παντελώς ξένο προς τη δομή των Ιερών Κανόνων. Η δημοσιοποίηση ή μη μιας πράξης αποτείχισης στο διαδίκτυο εξαρτάται αποκλειστικά από την ποιμαντική σύνεση του κληρικού. Η απουσία οποιασδήποτε διαδικτυακής προβολής δεν μειώνει ούτε στο ελάχιστο το κανονικό κύρος και την εγκυρότητα της διακοπής κοινωνίας.
  6. Αν και το διαδίκτυο διευκολύνει την πρόσβαση σε πατερικά κείμενα και είναι πολύ καλό κατηχητικό μέσο, έχει καταντήσει πεδίο εκτόξευσης εμπάθειας, ναρκισσισμού και κοσμικού εντυπωσιασμού. Η ομολογία της Πίστεως δεν μετριέται με τα likes, τα shares και τις διαδικτυακές διαμάχες, αλλά με την ακραιφνή κατηχητική  τήρηση της κανονικής ακρίβειας, τη σιωπή, την άκρα ταπείνωση και την απολύτως καθαρή από κάθε κακοδοξία μυστηριακή ζωή.

Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026

ΠΩΣ ΘΑ ΑΝΤΙΔΡΟΥΣΕ Ο ΟΣΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ, ΑΝ ΖΟΥΣΕ ΣΗΜΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Με βάση τη θεολογία, τις επιστολές και την ιστορική στάση του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου κατά τη Μοιχειανική έριδα και την Εικονομαχία, όπως καταγράφονται στις εκκλησιαστικές πηγές, η αντίδρασή του, σήμερα, μετά τη Σύνοδο της Κρήτης (2016), θα διαρθρωνόταν στους εξής άξονες:

1. Ο Όσιος Θεόδωρος θα διέκοπτε αμέσως την εκκλησιαστική κοινωνία και το μνημόσυνο του επιχώριου επισκόπου και του Πατριάρχου που αποδέχθηκαν ή συνυπέγραψαν τις αποφάσεις της Κρήτης. Θα θεωρούσε την επίσημη συνοδική αναγνώριση ετεροδόξων ως «εκκλησιών» και τη συμμετοχή στο «Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» ως δημόσια κήρυξη αιρέσεως («γυμνῇ τῇ κεφαλῇ»).  Όπως συνέβη το 809 μ.Χ. με τη Μοιχειανική Σύνοδο, ο Στουδίτης δεν θα δεχόταν ότι πρόκειται για απλή «διοικητική οικονομία», αλλά για θεσμική επικύρωση παρανομίας και αλλοτρίωση του Ευαγγελίου.

2. Θα εφάρμοζε αυστηρά τη θεμελιώδη στουδιτική διακήρυξη: «πλήν μολυσμόν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτόν, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων».  Θα αρνούνταν  κατηγορηματικά να συλλειτουργήσει ή να κοινωνήσει με κληρικούς, που μνημονεύουν οικουμενιστές επισκόπους, θεωρώντας ότι η μνημόνευση εισάγει τον πνευματικό μολυσμό στο θυσιαστήριο και καθιστά τους συμμετέχοντες οργανικούς συνένοχους στην κακοδοξία.

3. Σύμφωνα με την Επιστολή 40 προς Ναυκράτιον, θα επιδείκνυε προσωρινή ποιμαντική συγκατάβαση (οικονομία) σε εξωτερικά ζητήματα (συνεστίαση, συμπροσευχή, ευλογία φαγητού) για ασθενούντες αδελφούς, που ολιγωρούν από φόβο διωγμών, αλλά θα έθετε ως απαράβατη κόκκινη γραμμή την αυστηρή απαγόρευση στη Θεία Μετάληψη. Θα διακήρυττε ότι «τά τῆς Πίστεως οὐ συγχωροῦσιν οἰκονομίαν» και ότι η οικονομία είναι πρόσκαιρη μέθοδος θεραπείας με σκοπό την επιστροφή στην Ακρίβεια, και όχι μέσον διηνεκούς νομιμοποίησης του συμμολυσμού.

4. Θα τελούσε τις ακολουθίες σε ιδιωτικούς ευκτήριους οίκους ή παρεκκλήσια με τη χρήση Αγίου Αντιμινσίου («τεθέντος θυσιαστηρίου»), μνημονεύοντας στις συνάξεις: «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων» (Επιστολή 632). Θα απέρριπτε κατηγορηματικά την αυθαίρετη ίδρυση «παράλληλης ιεραρχίας», τις αυτόνομες χειροτονίες ή την αυτοανακήρυξη σε «Σύνοδο». Θα τόνιζε ότι η αποτείχιση είναι αμυντικό μέτρο οχύρωσης του πληρώματος εν αναμονή συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου και όχι δημιουργία νέου σχίσματος.

5. Θα συνέγραφε ομολογιακές επιστολές προς μοναχούς, κληρικούς και λαϊκούς, υπενθυμίζοντας ότι ο λαός είναι ο θεματοφύλακας της Πίστεως και προτρέποντας σε ομολογία «έργῳ και λόγω».