Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026

Στο σημερινό βασανισμένο και αφοπλισμένο κόσμο, η Ορθόδοξη Δυναμική χρειάζεται τρεις ζωτικές απαιτήσεις: Ενότητα, Ενότητα, Ενότητα! [8 Οκτωβρίου 2026, Chantilly] ]

 

ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ.

https://panorthodoxsynod.blogspot.com/2026/10/in-todays-tormented-and-disoriented.html


ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (2016-2026): ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ (Σαντιγί, 8 Οκτωβρίου 2026)

Συμπερασματική Στρογγυλή Τράπεζα του Συνεδρίου Παρέμβαση του κ. Carol SABA

Δικηγόρου του Εφετείου στον Δικηγορικό Σύλλογο του Παρισιού

Εκπροσώπου Τύπου των Ορθοδόξων Επισκόπων της Γαλλίας και Υπεύθυνου Επικοινωνίας της Συνέλευσης των Ορθοδόξων Επισκόπων της Γαλλίας

Επίσημου Εκπροσώπου Τύπου της Συνέλευσης των Ορθοδόξων Επισκόπων της Γαλλίας


Παναγιότατε, Πατριάρχη Βαρθολομαίε της Κωνσταντινουπόλεως, της «Βασιλεύουσας», της Βασίλισσας των Πόλεων, της «Μεγαλοπόλεως».

Μακαριώτατε, Αρχιεπίσκοπε Ιωάννη της Αλβανίας, άξιε διάδοχε του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου της Αλβανίας, της μεγάλης ζωντανής αστέρα και προωθητή της σημασίας της Ορθόδοξης Ιεραποστολής στον σύγχρονο κόσμο.

Θα ήθελα κατ' αρχάς να ευχαριστήσω θερμά την Αυτού Εξοχότητα Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ για την πρόσκληση που μου απηύθυνε, προσωπικά, με την ευλογία της Αυτού Παναγιότητος, να συμμετάσχω σε αυτή τη σημαντική συγκέντρωση που συγκάλεσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Θα ήθελα επίσης να απευθύνω τις θερμές και βαθιές υιικές μου χαιρετισμούς και ευχές προς τον Πατριάρχη Ιωάννη τον Ι΄, Πατριάρχη Αντιοχείας και πάσης Ανατολής, ο οποίος στέκεται όρθιος, με απεριόριστο θάρρος και αποφασιστικότητα, αντιμετωπίζοντας πολυδιάστατες απειλές και κινδύνους, στη μέση των μεγάλων αναταραχών και πολέμων της Μέσης Ανατολής.

Όπως ανέφερε η Αυτού Εξοχότης Χαλκηδόνος Εμμανουήλ κατά την παρουσίασή μου, είμαι πράγματι Γάλλος δικηγόρος και διαμεσολαβητής. Οι διαμεσολαβητές γνωρίζουν καλύτερα πώς να γεφυρώνουν καταστάσεις και θέσεις, και πώς να φέρνουν τους εμπλεκόμενους πιο κοντά ώστε να συλλάβουν μια φιλική διευθέτηση των διαφορών τους.

Είναι σημαντικό να υπογραμμίσω δύο χαρακτηριστικά που καθορίζουν το αντιοχειανό ήθος και την ταυτότητα: την διαρκή μέριμνα για τη διατήρηση της καθαρότητας της πίστεως και της ορθοδόξου διδασκαλίας, και την ευφυΐα της καταστάσεως που επιτρέπει στους Αντιοχείς να απορροφούν δύσκολες καταστάσεις και να περιέχουν τις διάφορες επιρροές των διαφόρων κατακτητών που πέρασαν από αυτήν την ευαίσθητη γεωγραφική διασταύρωση, με την Αντιόχεια ως γεωγραφικό σταυροδρόμι.

Επίσης, ως Αντιοχείς έχουμε διαπαιδαγωγηθεί με τα μαθήματα του Αντιοχειανού Πατριάρχη Πέτρου Γ΄, ο οποίος επιχείρησε να διαμεσολαβήσει μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινουπόλεως, προκειμένου να αποφευχθεί το Σχίσμα του 1054, και ο οποίος μας διδάσκει πώς, στη δυναμική της Εκκλησίας, να παραμένουμε εστιασμένοι σε εκείνο που είναι πιο σημαντικό από τα σημαντικά, πώς να ασκούμε διάκριση επ' αυτών και πώς να τους προσφερόμαστε στους χριστιανούς αδελφούς με αδελφικό και ειρηνικό λόγο.

------------------------------------------------------------------------------

Παρότι, ως πιστό μέλος του Πατριαρχείου Αντιοχείας, είμαι πολύ κοντά στον Μακαριώτατο Πατριάρχη Ιωάννη τον Ι΄ — κάτι που αποτελεί τιμή για μένα — δεν τον εκπροσωπώ ούτε το Πατριαρχείο Αντιοχείας στη σημερινή μας συγκέντρωση.

Όλοι γνωρίζουμε τις δικαίως αιτιολογημένες και καλά διατυπωμένες δημόσιες θέσεις του Πατριαρχείου Αντιοχείας σχετικά με τη Σύνοδο της Κρήτης. Δεν είμαι εδώ για να τις μεταφέρω εκ νέου.

Αυτό δεν με εμποδίζει να είμαι εδώ με προσωπική ιδιότητα, και να μιλώ και να διαλέγομαι, έχοντας προσκληθεί, ως σεβαστός και ζωντανός φίλος και των δύο Πατριαρχείων, της Αντιοχείας και της Κωνσταντινουπόλεως, δύο ιστορικών και μείζονων προμαχώνων της ορθοδοξίας.

Αξίζει, πάντως, να ανακαλέσουμε ορισμένα σχετικά γεγονότα, για το ιστορικό αρχείο, και ίσως για μια πιθανή φιλική διευθέτηση, ελπίζουμε, της εδαφικής δικαιοδοσιακής διαφοράς του Κατάρ που εξακολουθεί να αντιπαραθέτει τα Ιεροσόλυμα με την Αντιόχεια, μια διευθέτηση την οποία επικαλούμεθα από τα βάθη της καρδιάς μας.

Ας παραμείνουμε γεγονοτικοί με ευφυΐα.

Είναι γεγονός ότι η Σύνοδος της Κρήτης συνεκλήθη.

Είναι γεγονός ότι η Σύνοδος της Κρήτης πραγματοποιήθηκε και ότι συμμετείχαν σε αυτήν 10 αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Είναι γεγονός ότι 4 Εκκλησίες, μεταξύ των οποίων η Αντιόχεια, δεν συμμετείχαν στη Σύνοδο, η καθεμία για διαφορετικούς λόγους από τις άλλες.

Είναι γεγονός ότι η Ιερά Σύνοδος της Αντιοχείας αποφάσισε «πρώτη» να μην συμμετάσχει στη Σύνοδο της Κρήτης, και δεν οδηγήθηκε σε αυτή την απόφαση, όπως λέγεται εδώ κι εκεί, από απόφαση της Ρωσικής Εκκλησίας, σαν η Αντιόχεια να ακολούθησε τη ρωσική απόφαση. Ήταν το αντίθετο. Η  Αντιόχεια αποφάσισε πρώτη, και οι Ρώσοι ακολούθησαν στις αποφάσεις τους να μην συμμετάσχουν στη Σύνοδο.

Είναι επίσης γεγονός ότι η Αντιόχεια, η οποία συμμετείχε σε όλες τις προσυνοδικές προπαρασκευαστικές εργασίες, δεν είχε ποτέ υπόγεια αντίθεση, είτε αρχής είτε άλλως, κατά της Συνόδου, ή/και δεν είχε ποτέ υπόγεια πρόθεση μποϊκοτάζ της Συνόδου, ή πρόθεση να την κάνει να αποτύχει, ή να την αναβάλει.

Είναι γεγονός, αντίθετα, ότι η Αντιόχεια ήταν εξαιρετικά διαφανής ως προς τη βάση της αποφάσεώς της.

Είναι γεγονός ότι έκανε όλες τις αναγκαίες πρακτικές και λοιπές διευθετήσεις για να συμμετάσχει στη Σύνοδο της Κρήτης. Είναι γεγονός ότι συγκρότησε σημαντική Αντιοχειανή Αντιπροσωπεία για να παραστεί στη Σύνοδο. Ο ίδιος είχα, μάλιστα, οριστεί από τον Πατριάρχη Ιωάννη τον Ι΄ να κατέχω τη θέση του Επικεφαλής του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας με τα Μέσα της Αντιοχειανής Αντιπροσωπείας κατά τη διάρκεια της Συνόδου.

Οφείλουμε, ωστόσο, να είμαστε σαφείς, διαφανείς και αντικειμενικοί. Αποτελεί γεγονός ότι το Πατριαρχείο Αντιοχείας παρεμποδίστηκε προσχηματικά/τεχνηέντως —και επαναλαμβάνω, παρεμποδίστηκε— την τελευταία στιγμή από τη συμμετοχή του στη Σύνοδο της Κρήτης, καθότι η εκκλησιαστική δικαιοδοσιακή διαφορά με τα Ιεροσόλυμα ως προς την κανονική δικαιοδοσία επί του Κατάρ παρέμενε άλυτη παραμονές της ενάρξεως των εργασιών της Συνόδου

Η κατάσταση αυτή παρέμενε άλυτη παρά τους όρους της Συμφωνίας που επετεύχθη τον Ιούνιο του 2013 στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος στην Αθήνα μεταξύ των τριών πατριαρχικών αντιπροσωπειών της Κωνσταντινουπόλεως, των Ιεροσολύμων και της Αντιοχείας, που εστάλησαν από τις αντίστοιχες Εκκλησίες τους για να διαπραγματευθούν φιλική διευθέτηση της διαφοράς.

Για το ιστορικό αρχείο, αποτελεί επίσης γεγονός ότι, ως μέλος της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου Αντιοχείας, εξουσιοδοτημένος από τον Πατριάρχη Ιωάννη Ι΄, συνέταξα τα τρία σημεία της ειρηνικής Συμφωνίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων —όπως αυτή συνομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2013 στην Αθήνα. Η σύνταξη έγινε στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, αφού προηγουμένως ζήτησα την ευλογία του επικεφαλής της αντιπροσωπείας, Μητροπολίτη Χουράν Σάμπα Εσπέρ (νυν Αρχιεπισκόπου Αντιοχειανής Αρχιεπισκοπής Βορείου Αμερικής)

Για το ιστορικό αρχείο επίσης, όταν μου ζητήθηκε να αναγνώσω στην αίθουσα συσκέψεων του Υπουργείου, στις τρεις Αντιπροσωπείες, και στον Έλληνα Υφυπουργό Εξωτερικών, τους όρους της προτάσεως Συμφωνίας, ακόμα ακούω στα αυτιά μου τη φωνή του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννου, μακαριστού, ο οποίος ήταν τότε επικεφαλής της Κωνσταντινουπολιτικής Αντιπροσωπείας, λέγοντας ως απάντηση στην ερώτηση του Έλληνα Υφυπουργού Εξωτερικών προς την θέση του, αν αποδέχεται ή όχι την πρόταση: «Τελείως στηρίζω ό,τι συνέταξε ο Carol SABA».

Μετά την φωνή αποδοχής του Μητροπολίτη Περγάμου, ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας των Ιεροσολύμων εξέφρασε επίσης την αποδοχή του. Το σχέδιο εγκρίθηκε τότε από όλους και επιδόθηκε στους εκπροσώπους του Υπουργού χωρίς καμία αρχικοποίηση του κειμένου. Η παρουσία όλων των επίσημων μαρτύρων αποτελούσε εσωτερική εγγύηση.

Συνεπώς, η σύναψη της Συμφωνίας επιβεβαιώθηκε από το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών με την έκδοση και δημοσίευση —την ίδια κιόλας ημέρα στον ιστότοπό του— δημόσιου δελτίου Τύπου, το οποίο ανακοίνωνε τη επίτευξη της συμφωνίας και τα ευχάριστα νέα για την επίλυση της διαφοράς.

Είναι επίσης γεγονός ότι η σύναψη της Συμφωνίας βεβαιώνεται επίσης με την περίληψη των τριών σημείων που συνέταξα και αποτελούν τη φιλική Συμφωνία, στο Πατριαρχικό Γράμμα που απέστειλε η Αυτού Παναγιότης Βαρθολομαίος προς τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Ιωάννη Χ΄ για να τον συγκαλέσει στη Σύναξη του 2014.

Δυστυχώς, παρά όλα αυτά τα αποδεικτικά γεγονότα που βεβαιώνουν την ύπαρξη της φιλικής Συμφωνίας, τα Ιεροσόλυμα αρνήθηκαν τη Συμφωνία.

Το θέμα παρέμεινε κατ' αυτό τον τρόπο άλυτο την παραμονή της ενάρξεως της Συνόδου της Κρήτης, εμποδίζοντας έτσι την Αντιόχεια να συμμετάσχει στη Σύνοδο και ιδίως στις Θείες Λειτουργίες της Συνόδου, δεδομένης της διακοπής της κοινωνίας της με τα Ιεροσόλυμα.

Παρά την εν συνεχεία απόφαση της Συνόδου της Αντιοχείας, αρκετά χρόνια αργότερα, να αποκαταστήσει την εκκλησιαστική ευχαριστηριακή κοινωνία με τα Ιεροσόλυμα, κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, ως χειρονομία αγάπης και έκφραση αλληλεγγύης προς τα Ιεροσόλυμα, η διαφορά του ΚΑΤΑΡ εξακολουθεί να υφίσταται και εξακολουθεί να χρειάζεται διευθέτηση σύμφωνα με τη Συμφωνία της Αθήνας του 2013.



Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΙ ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ ΣΧΟΛΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΤΕΡΟΔΟΞΩΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΩΝ



1. Ιστορικό και Κανονικό Πλαίσιο της Επιστολής προς τον Μάξιμο Σοφιανό και τους Σιναΐτες Μοναχούς

Η περίοδος που ακολούθησε την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453) υπήρξε μία από τις πλέον δοκιμαστικές καμπές στην εκκλησιαστική ιστορία. Η Ορθόδοξος Εκκλησία εκλήθη να διαφυλάξει την αλώβητη δογματική της ταυτότητα και την κανονική της ευταξία μέσα σε ένα αλλόθρησκο πολιτικό περιβάλλον και έναν γεωγραφικά διασπασμένο χριστιανικό κόσμο. Στο πλαίσιο αυτό, η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά διατήρησε τον κομβικό της ρόλο ως παγκόσμιο προσκυνηματικό κέντρο μείζονος στρατηγικής σημασίας, υποδεχόμενη αδιαλείπτως πιστούς από ποικίλες γεωγραφικές περιοχές και ετερόδοξες χριστιανικές παραδόσεις, κυρίως Λατίνους και Αρμενίους. Η συνεχής συρροή ετεροδόξων προσκυνητών στους Αγίους Τόπους δημιούργησε οξέα ποιμαντικά και κανονικά διλήμματα στη σιναϊτική αδελφότητα, καθώς οι μοναχοί όφειλαν να ασκήσουν τη χριστιανική φιλοξενία χωρίς να παραβιάσουν τα απαράβατα δογματικά όρια της Ορθοδοξίας. Η ανάγκη αυτή κατέστησε επιβεβλημένη την πατριαρχική παρέμβαση, προκειμένου να παρασχεθούν σαφείς κανονολογικές κατευθύνσεις εκ μέρους του Πρώτου της Εκκλησίας.

1.1. Το Πλαίσιο της Επιστολής και ο Ρόλος του Μαξίμου Σοφιανού

Η επιστολογραφία του Πατριάρχου Γενναδίου Σχολαρίου προς τον Μάξιμο Σοφιανό και τη σιναϊτική αδελφότητα συντάχθηκε ως απάντηση σε συγκεκριμένα κανονικά ερωτήματα που υπέβαλαν οι μοναχοί σχετικά με την πρακτική μεταχείριση των προσκεκλημένων ή αυτοκλήτων ετεροδόξων προσκυνητών. Ο Μάξιμος Σοφιανός λειτούργησε ως ο απαραίτητος σύνδεσμος και διακομιστής των προβληματισμών της Μονής προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μεταφέροντας την αγωνία των Σιναϊτών για την εξεύρεση μιας θεολογικά συνεπούς λύσεως. Τα ερωτήματα επικεντρώνονταν στο κατά πόσον ήταν επιτρεπτό να παρέχονται στους ετεροδόξους ευλογίες, αντίδωρο, αγίασμα ή υλική φιλοξενία, και πού ακριβώς τίθεται το αμετακίνητο όριο που διαχωρίζει την ποιμαντική συγκατάβαση από τη δογματική διολίσθηση.

1.2. Η Κανονική Πρόκληση: Μεταξύ Εκκλησιαστικής Ακριβείας και Ποιμαντικής Μέριμνας

Η θεμελιώδης κανονική πρόκληση συνίστατο στη διαχείριση της οργανικής εντάσεως ανάμεσα στην περιφρούρηση της εκκλησιολογικής καθαρότητος και στην άσκηση της ποιμαντικής φιλανθρωπίας. Οι Ιεροί Κανόνες δεν αποτελούν στείρες νομικές διατάξεις, αλλά λειτουργούν ως πραγματικό «τείχος οχύρωσης» για την προστασία του σώματος της Εκκλησίας από τον πνευματικό μολυσμό και τη δογματική αλλοίωση. Όπως αναλύει ο έγκριτος βυζαντινός κανονολόγος Ιωάννης Ζωναράς, η έννοια του κανονικού αποτειχισμού δηλώνει τον σαφή διαχωρισμό των πιστών από την αλλότρια κοινωνία, καθότι «τὸ γὰρ τεῖχος τῶν ἐντὸς αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἐκτὸς χωρισμός ἐστιν» (ΡΠΣ 2, 694). Το τείχος αυτό περιφρουρεί την εσωτερική ενότητα της Πίστεως, καθορίζοντας ότι η εξωτερική φιλοξενία προς τους προσκυνητές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μετατρέπεται σε λειτουργική συνιερούργηση ή μυστηριακή συμμετοχή.

Η κανονική αυτή οριοθέτηση προετοιμάζει το έδαφος για τη θεολογική θεμελίωση της ποιμαντικής συγκαταβάσεως, η οποία ασκείται με σοφία εντός των οριοθετημένων πλαισίων της εκκλησιαστικής οικονομίας.


2. Η Ποιμαντική Συγκατάβαση: Παροχή Αγιασμάτων, Αντιδώρου και Ευλογιών σε Ετεροδόξους

Η ποιμαντική συγκατάβαση και η εκκλησιαστική οικονομία αποτελούν θεραπευτικά και παιδαγωγικά όργανα της Εκκλησίας, τα οποία επιστρατεύονται για την οικοδομή των ανθρώπων και την προσέλκυσή τους στην Αλήθεια, χωρίς να θίγεται η δογματική ακεραιότητα. Θεμελιώδης αρχή του Εκκλησιαστικού Δικαίου είναι η αυστηρή διαστολή μεταξύ των υλικών ή  εξωτερικών ευλογιών (όπως η παροχή τροφής, αγιασμού, αντιδώρου ή τεμαχίου ευλογημένου άρτου) και της εσωτερικής μυστηριακής κοινωνίας στο Θυσιαστήριο. Η Εκκλησία, κινούμενη από φιλανθρωπία, δύναται να παρέχει αισθητές ευλογίες στους καλόπιστους ετεροδόξους προσκυνητές, παιδαγωγώντας τους αυστηρά εν πνεύματι αγάπης, χωρίς όμως να προβαίνει σε οιονδήποτε δογματικό συμβιβασμό.

2.1. Τα Μέσα της Ποιμαντικής Συγκαταβάσεως

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος ενέκρινε συγκεκριμένα μέτρα ποιμαντικής επιείκειας για τους ετεροδόξους προσκυνητές (Λατίνους και Αρμενίους) που προσέρχονταν στους Αγίους Τόπους με αληθή ευλάβεια:

  • Παροχή της Παναγίας: Διανομή τεμαχίου ευλογημένου άρτου (εκ της υψώσεως της Παναγίας) ως σημείου εκκλησιαστικής φιλοξενίας και αισθητής ευλογίας.
  • Διανομή του Αντιδώρου: Παραχώρηση του ευλογημένου άρτου μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας στους καλόπιστους προσκυνητές, ως μέσου αγιασμού και παιδαγωγικής προσεγγίσεως.
  • Παροχή Πατριαρχικής και Ιερατικής Ευλογίας: Απονέμηση της ευλογίας των κληρικών προς ενίσχυση της πρόθεσης των προσκυνητών και διατήρηση της ειρηνικής συνυπάρξεως.

Οι πράξεις αυτές φέρουν αμιγώς φιλάνθρωπο και παιδαγωγικό χαρακτήρα, αποσκοπώντας στην εκδήλωση της εν Χριστώ αγάπης έναντι των προσκυνητών, χωρίς να υποδηλώνουν αναγνώριση των ετεροδόξων δογμάτων τους.

2.2. Τα Κανονικά Όρια της Οικονομίας

Η άσκηση της ποιμαντικής οικονομίας διέπεται από αμετακίνητους κανονικούς όρους. Όπως υπογραμμίζει ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στο Πηδάλιον (εκδ. «Αστήρ», σ. 344 & 469), η οικονομία αποτελεί παρεκβατική εξαίρεση ανάγκης και δεν δύναται ποτέ να ανατρέψει την κανονική τάξη της Εκκλησίας:

«Τὸ μερικὸν καὶ σπάνιον, καὶ ἐν καιρῷ ἀνάγκης γινόμενον, νόμος καθολικὸς εἰς τὴν Ἐκκλησίαν δὲν γίνεται».

Η ποιμαντική συγκατάβαση εφαρμόζεται εκτάκτως και περιοριστικώς για λόγους σωτηριολογικούς, χωρίς να μεταβάλλεται σε καθολικό κανόνα που θα ακύρωνε την εκκλησιαστική ακρίβεια.

Πράξεις Ποιμαντικής Συγκαταβάσεως (Εκκλησιαστική Οικονομία).

Παροχή της Ευλογίας της Παναγίας (τεμαχίου άρτου), Διανομή Αντιδώρου στους ευλαβείς προσκυνητές, Απονέμηση πατριαρχικής και ιερατικής ευλογίας, Παροχή φιλοξενίας, τροφής και στέγης στη Μονή. 

Απαράβατα Όρια Ακριβείας  

Απόλυτη απαγόρευση μεταδόσεως Θείας Κοινωνίας (Intercommunio), Απαγόρευση λειτουργικής συνιερατεύσεως και συλλειτουργίας, Απαγόρευση αναγραφής ετεροδόξων ονομάτων στα Ιερά Δίπτυχα, Απαγόρευση αποδοχής αλλοτρίου ή κακοδόξου φρονήματος.

Η ποιμαντική αυτή πράξη της συγκαταβάσεως δεν ασκείται αυθαιρέτως, αλλά θεμελιώνεται στέρεα στις αγιογραφικές και πατερικές καταβολές της εκκλησιαστικής παραδόσεως.


3. Αγιογραφικές και Πατερικές Θεμελιώσεις της Στάσεως έναντι των Ετεροδόξων

Κάθε πατριαρχική απόφανση και κανονική διάταξη οφείλει να θεμελιώνεται στην Αγία Γραφή και στη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων (Consensus Patrum). Στην Ορθόδοξο Εκκλησία, το αλάθητο δεν κατοικεί σε μεμονωμένα πρόσωπα ή σε τοπικές πρωτοβουλίες, αλλά εκφράζεται δια της οικουμενικής και διαχρονικής πατερικής συμφωνίας. Θεμελιώδης ερμηνευτική αρχή που διέπει την ορθόδοξη κανονολογία είναι η αρχή «εκ του όλου το μέρος» (Ιωάννου Δαμασκηνού, Εκ των Παραλλήλων, PG 96, 512). Βάσει αυτής της αρχής, κάθε μεμονωμένο αγιογραφικό ή πατερικό χωρίο πρέπει να ερμηνεύεται οργανικά, εντασσόμενο στο καθόλου σώμα της εκκλησιαστικής διδασκαλίας και όχι αποσπασματικά.

3.1. Ερμηνεία και Εφαρμογή των Αγιογραφικών Χωρίων

Στο πλαίσιο της αντιμετωπίσεως των καλόπιστων ετεροδόξων προσκυνητών που δεν μάχονται ενεργά την Εκκλησία, η πατριαρχική διδασκαλία αξιοποιεί δύο κομβικά δεσποτικά χωρία:

  • «Ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ' ἡμῶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν» (Μάρκ. 9:40 / Λουκ. 9:50): Το χωρίο αυτό υποδεικνύει ότι όσοι ετερόδοξοι προσέρχονται με ευλάβεια και δεν επιτίθενται στην Ορθόδοξο Πίστη, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με εμπάθεια ή μισαλλοδοξία, αλλά με πνεύμα χριστιανικής συγκαταβάσεως.
  • «Τὸν ἐρχόμενον πρός με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω» (Ιωάν. 6:37): Η δεσποτική αυτή επαγγελία αποτυπώνει την ανεξίκακη θεία αγάπη. Η Εκκλησία, ως φιλόστοργος οίκος, υποδέχεται κάθε καλόπιστο προσκυνητή παρέχοντάς του τη δυνατότητα να γευθεί την εκκλησιαστική φιλοξενία και την αγιαστική χάρη των αισθητών ευλογιών.

3.2. Η Πατερική Συνέπεια και η Αρχή της Διακρίσεως

Η πατερική παράδοση συνδυάζει την ανυπόκριτη αγάπη προς τον άνθρωπο με την αυστηρή περιφρούρηση του δόγματος. Ο Μέγας Βασίλειος και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης διδάσκουν την άσκηση της διακρίσεως: ενώ η φιλανθρωπία, η τροφή και η καταφυγή οφείλουν να προσφέρονται αδιακρίτως σε κάθε άνθρωπο, η συμμετοχή στην αλλότρια πίστη ή η λειτουργική εξίσωση απαγορεύεται απολύτως. Ο πιστός καλείται να αγαπά τον πλανώμενο άνθρωπο, αποστρεφόμενος όμως απολύτως την πλάνη και την κακοδοξία του («ὧν τὸ φρόνημα ἀποστρεφόμεθα, τούτους ἀπὸ τῆς κοινωνίας προσήκει φεύγειν»).

Η υποδοχή και η φιλόστοργος μέριμνα προς τους προσκυνητές οριοθετούνται με απόλυτη αυστηρότητα μόλις η συζήτηση φθάσει στο αδιακράτητο πεδίο της μυστηριακής κοινωνίας.


4. Τα Απαράβατα Όρια της Εκκλησιαστικής Ακριβείας: Αυστηρή Απαγόρευση της Μυστηριακής Κοινωνίας (Intercommunio)

Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το αποκορύφωμα της ενότητας των πιστών στο ένα και αληθές Σώμα του Χριστού και την επισφράγιση της ταυτότητος της Πίστεως. Στην Ορθόδοξο Εκκλησία, η Θεία Κοινωνία δεν αποτελεί μέσο ή εργαλείο για την επίτευξη της ενότητος, αλλά τον αψευδή καρπό της ήδη υπάρχουσας πλήρους δογματικής συμφωνίας. Για τον λόγο αυτό, η μυστηριακή κοινωνία (Intercommunio) με αμετανόητους ετεροδόξους απαγορεύεται απολύτως και κατηγορηματικώς.

4.1. Η Αυστηρή Απαγόρευση του Μεγάλου Μυστηρίου

Ο Πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος, επόμενος τοις Ιεροίς Κανόσι, ορίζει την απόλυτη απαγόρευση μεταδόσεως των Αχράντων Μυστηρίων σε Λατίνους ή Αρμενίους, εφόσον αυτοί δεν έχουν προηγουμένως προσέλθει δια μετάνοιας, δεν έχουν αποκηρύξει τις ετερόδοξες διδασκαλίες τους και δεν έχουν ενταχθεί επισήμως στην Ορθόδοξο Εκκλησία. Η τυχόν παραβίαση της απαγορεύσεως αυτής ενεργοποιεί τη θεμελιώδη κανονική αρχή «Ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω» (10ος και 11ος Αποστολικός Κανών), σύμφωνα με την οποία όποιος κοινωνεί μυστηριακώς με πρόσωπο που βρίσκεται εκτός της ορθοδόξου κοινωνίας καθίσταται και ο ίδιος ακοινώνητος.

4.2. Η Έννοια του Πνευματικού Μολυσμού και η Συμμετοχή στην Αλλοτρία Πίστη

Από κανονολογικής και εκκλησιολογικής αινίξεως, απαιτείται σαφής διαστολή: ενώ η παροχή αισθητών ευλογιών (αντιδώρου/παναγίας) σε προσκυνητές εμπίπτει στην ποιμαντική φιλοξενία, η λειτουργική μνημόνευση στο Θυσιαστήριο και η μυστηριακή μετοχή συνιστούν «τελείαν συγκοινωνίαν» στην πίστη του μνημονευομένου. Η εκκλησιαστική κοινωνία με ακατακρίτους ή ακαθαιρέτους αιρετικούς επιφέρει πνευματικό μολυσμό (συμμολυσμό), ο οποίος οριοθετείται με απόλυτη δογματική ακρίβεια στη πατερική και συνοδική παράδοση:

  • Διάκριση Δωροθέου Βουλησμά (Έναντι Χριστοφόρου Προδρομίτη): Ο Αθωνίτης μοναχός Χριστόφορος Προδρομίτης υπέπεσε σε εκκλησιολογική υπερβολή υποστηρίζοντας ότι η κήρυξη αίρεσης επιφέρει αυτόματη απώλεια της Χάριτος και ανυποστασία των μυστηρίων προ της συνοδικής κρίσεως. Ο σοφός κανονολόγος Δωρόθεος Βουλησμάς διόρθωσε την πλάνη αυτή, αποσαφηνίζοντας ότι τα μυστήρια που τελούνται προ του συνοδικού ελέγχου δεν θεωρούνται άκυρα ή «ἀτελῆ» («οὐδ’ ἀτελῆ τὰ παρ’ αὐτῶν ἱεροπραχθέντα πρὸ συνοδικοῦ ἐλεγμοῦ αἱ Σύνοδοι κρίνουσι»). Η αφαίρεση της Χάριτος πραγματοποιείται κατά τη στιγμή της δικαστικής συνοδικής καθαιρέσεως.
  • Ουσία του Πνευματικού Μολυσμού: Ο μολυσμός προ της καθαιρέσεως δεν σημαίνει μηχανική ακυρότητα των μυστηρίων, αλλά ηθική και πνευματική συνενοχή. Όπως ορίζει ο Δωρόθεος Βουλησμάς, ο κοινωνών «ἐν γνώσει» με ακατάκριτο αιρετικό είναι κατακριτέος, διότι καθίσταται συνέτοχος στη συγκατάκριση και στην αλλότρια πίστη του ετεροδόξου.
  • Η Αρχή των «Συγκοινωνούντων Δοχείων» κατά την 5η Οικουμενική Σύνοδο (553 μ.Χ.): Διαγράφοντας τον Πάπα Ρώμης Βιγίλιο από τα ιερά Δίπτυχα λόγω της αποδοχής των νεστοριανικών συγγραμμάτων, η Σύνοδος διατύπωσε αμετακλήτως την εκκλησιολογική αυτή αρχή:

«Ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἶναι ἀλλότριον τῶν χριστιανῶν νὰ μνημονεύεται τὸ ὄνομά του εἰς τὰ ἱερὰ δίπτυχα τοῦ Πάπα Βυγιλίου, διὰ νὰ μὴ συμβῇ καὶ ἔτσι εὑρεθῶμεν νὰ συμμετέχωμεν στὴν ἀσέβειαν τοῦ Νεστορίου...» (ACO E', τ. 1, σ. 180-181)

  • Η Διδασκαλία του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου: Ο Όσιος Θεόδωρος επιβεβαιώνει ότι η αναφορά του ονόματος στο Θυσιαστήριο επιφέρει μολυσμό εκ μόνης της πράξεως της διαμνημονεύσεως: «Πλὴν μολυσμὸν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτόν, κἂν ὀρθόδοξος ᾖ ὁ ἀναφέρων» (Fatouros, 44).
  • Οι Αγιορίτες Πατέρες του 13ου Αιώνος: Στον αγώνα τους κατά της ψευδενώσεως της Λυών (1274), οι Οσιομάρτυρες Αγιορίτες διακήρυξαν προς τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η' Παλαιολόγο ότι «τὴν ἐπὶ τῶν ἀδύτων ἀναφορὰν τοῦ ἀρχιερέως τελείαν συγκοινωνίαν ἐδέξατο τοῦτο ἀπαρχῆς ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία», αποδεικνύοντας ότι η λειτουργική αναφορά συνιστά πλήρη ταύτιση φρονήματος.

Η σαφής αυτή δογματική οριοθέτηση επιβάλλει τη συστηματική ταξινόμηση των επιπέδων συμπεριφοράς της Εκκλησίας απέναντι στους ετεροδόξους.


5. Διάκριση μεταξύ Φιλοξενίας/Αγιασμού και Μυστηριακής Κοινωνίας: Κανονικά Συμπεράσματα

Η διδασκαλία και η επιστολογραφία του Πατριάρχου Γενναδίου Σχολαρίου συμπυκνώνουν τη διαχρονική σοφία της Ορθοδόξου Κανονολογίας, επιτυγχάνοντας μια απόλυτη ισορροπία μεταξύ της φιλάνθρωπου συγκαταβάσεως και της αδόλευτης διατηρήσεως της Πίστεως. Η σαφής οριοθέτηση μεταξύ της εξωτερικής φιλοξενίας/αγιασμού και της εσωτερικής μυστηριακής κοινωνίας διασφαλίζει ότι η Εκκλησία παραμένει ανοικτή σε όλους τους ανθρώπους ως θεραπευτήριο, χωρίς όμως να αλλοιώνει τα δογματικά της όρια.

5.1. Συστηματοποίηση της Εκκλησιολογικής Διακρίσεως

Η μεταχείριση των ετεροδόξων προσκυνητών συστηματοποιείται σε δύο διακριτά και ανόμοια επίπεδα:

  1. Επίπεδο Φιλοξενίας και Αγιασμού (Ποιμαντική Οικονομία):
    • Περιεχόμενο: Θερμή υποδοχή των προσκυνητών, παροχή τροφής και καταλύματος στη Μονή, διανομή Αντιδώρου, προσφορά του ευλογημένου άρτου της Παναγίας και απονομή πατριαρχικής ή ιερατικής ευλογίας.
    • Σκοπός: Η εκδήλωση της εν Χριστώ ανεξίκακης αγάπης, η ειρηνική συνύπαρξη, η παιδαγωγική οικοδομή και η αβίαστος μαρτυρία της Ορθοδοξίας στους καλόπιστους ετεροδόξους.
  2. Επίπεδο Μυστηριακής Κοινωνίας (Εκκλησιαστική Ακρίβεια):
    • Περιεχόμενο: Αποκλειστική μετοχή των Ορθοδόξων πιστών στη Θεία Ευχαριστία και στα υπόλοιπα Μυστήρια της Εκκλησίας. Απόλυτη απαγόρευση μεταδόσεως των Αχράντων Διαστημάτων σε μη Ορθοδόξους (Intercommunio) και αυστηρή αποχή από λειτουργικές συνιερατεύσεις ή μνημονεύσεις.
    • Προϋπόθεση: Η απόλυτος ταυτότητα του φρονήματος, η προηγούμενη μετάνοια, η επίσημη αποκήρυξη των κακοδοξιών και η ορθόδοξη ομολογία Πίστεως.

5.2. Κανονικά Συμπεράσματα και Διαχρονική Αξία της Πατριαρχικής Διδασκαλίας

Ο Πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος αναδεικνύεται ως υπόδειγμα εκκλησιαστικού ηγέτου και κανονολόγου, ο οποίος διαποίμανε την Εκκλησία σε δυσχείμερους καιρούς. Συνδύασε με θεία σοφία την ποιμαντική ευκαμψία στο πεδίο της φιλοξενίας με την ανυποχώρητη δογματική ακαμψία στο πεδίο του Θυσιαστηρίου.

Οι τελικές κατευθυντήριες γραμμές της πατριαρχικής διδασκαλίας διακρατούν διαχρονική ισχύ για την καθόλου Εκκλησία:

  • Η ποιμαντική οικονομία αποτελεί έκτακτη συγκατάβαση και δεν δύναται ποτέ να μετατραπεί σε καθολικό νόμο που ακυρώνει την ακρίβεια.
  • Η φιλοξενία και η παροχή αισθητών ευλογιών προς τους ετεροδόξους αποτελούν χριστιανικό καθήκον, αλλά δεν πρέπει ποτέ να συγχέονται με τη δογματική αδιαφορία ή τη μυστηριακή εξίσωση.
  • Η Θεία Ευχαριστία παραμένει το αδιακράτητο Άγιο των Αγίων, στο οποίο κοινωνούν μόνον όσοι διακρατούν αλώβητη και αδολοποίητη την Ορθόδοξο Πίστη.

Η διδασκαλία αυτή επιβεβαιώνει τη διαχρονική ισχύ της αγιοπατερικής παραδόσεως, η οποία καθοδηγεί ασφαλώς το σκάφος της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες.

 


Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026

Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ 72ου ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ ΠΕΝΘΕΚΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ Κ. ΧΡΙΣΤΙΝΑΚΗ: ΚΑΝΟΝΙΚΕΣ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ



ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ κ.ΧΡΙΣΤΙΝΑΚΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ LINK

.https://ec-patr.org/08/10/14/48/eirini-christinaki-kanonika-zitimata-e/

-----------------------------------------------------------------------

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

Το 691 μ.Χ., σε μια αίθουσα της Κωνσταντινούπολης, εκατόν τριάντα περίπου επίσκοποι ψήφισαν έναν κανόνα που θα απασχολούσε τη θεολογία δεκατρείς αιώνες αργότερα: όποιος Ορθόδοξος παντρεύεται αιρετικό, ετερόδοξο ή αλλόθρησκο, ο γάμος του είναι άκυρος. Τελεία και παύλα. Χωρίς εξαιρέσεις. Χωρίς «οικονομία» — η Σύνοδος το πρόβλεψε ρητά.

Στο συνέδριο του Chantilly της Γαλίας , μια Ελληνίδα καθηγήτρια επιχειρεί να ξεπαγώσει αυτόν τον κανόνα. Και οι αντιδράσεις δεν άργησαν.

Ένας κανόνας-«θωράκιση»

Η ιστορία ξεκινά από μια αναγκαιότητα. Οι Ε΄ και ΣΤ΄ Οικουμενικές Σύνοδοι είχαν ασχοληθεί μόνο με δόγματα, αφήνοντας το «πρακτικό» κομμάτι της εκκλησιαστικής ζωής αρρύθμιστο. Η Πενθέκτη Σύνοδος, που συνήλθε στον Τρούλλο, κάλυψε το κενό με 102 κανόνες — ένα ολόκληρο «σύνταγμα» εκκλησιαστικής ευταξίας.

Μέσα σε αυτό, ο 72ος. Μέχρι τότε, ο 14ος Κανόνας της Χαλκηδόνας απαγόρευε ανάλογους γάμους μόνο στον κατώτερο κλήρο — στους αναγνώστες, τους ψάλτες, τους υποδιακόνους. Η Πενθέκτη το γενίκευσε: ισχύει για όλους. Ο λόγος ήταν προφανής για την εποχή: ο 7ος αιώνας ήταν εποχή αραβικών κατακτήσεων, θρησκευτικών ανακατατάξεων και διαρκούς κινδύνου αποστασίας. Ο γάμος με τον «άλλον» δεν ήταν προσωπική υπόθεση — ήταν ζήτημα επιβίωσης της ταυτότητας.

Ο κανόνας μάλιστα δεν αρκέστηκε στην απαγόρευση. Προέβλεψε τη διάλυση των τέτοιων ενώσεων, αφορισμό για τους παραβάτες και — κάτι που θα γίνει το κλειδί όλης της μετέπειτα διαμάχης — έκλεισε ρητά την πόρτα στην οικονομία.

Η Κρήτη άνοιξε την πόρτα…..

Το 2016, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Κρήτης βρέθηκε μπροστά στο ίδιο δίλημμα. Η λύση που επέλεξε ήταν διπλωματική: επιβεβαίωσε την κανονική ακρίβεια, αλλά δεν νομοθέτησε τίποτα. Άφησε το θέμα στις Αυτοκέφαλες Εκκλησίες.

Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: πρακτικές που διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Η Εκκλησία της Ελλάδος, π.χ., επιτρέπει από το 1938 τον γάμο Ορθοδόξου με βαπτισμένο τριαδικό χριστιανό. Άλλες Εκκλησίες είναι πιο αυστηρές. Το νομοθετικό κενό, που η Χριστινάκη εντόπισε με ακρίβεια, παραμένει ανοικτό — και γίνεται ολοένα πιο επώδυνο σε μια κοινωνία όπου οι μικτοί γάμοι αυξάνονται.

Η πρόταση Χριστινάκη: «Δεν είναι αμαρτία !!!!!!!!!!!!!!!»

Στο συνέδριο του Chantilly,  το 2026, η καθηγήτρια Ειρήνη Χριστινάκη κατέθεσε μια ερμηνεία που μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: ο 72ος Κανόνας δεν είναι νόμος, είναι κατεύθυνση. Και η παράβασή του δεν είναι αμαρτία — είναι διοικητικό πταίσμα.

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026

Απόψεις και σχόλια σε έγγραφο αποτείχισης κληρικού των ΓΟΧ.

Μας στάλθηκε ένα κείμενο στο οποίο αναγραφόταν οι λόγοι αποτείχισης ιερέως ΓΟΧ από τη Σύνοδο στην οποία ανήκε και μας ζητήθηκε να γράψουμε τις απόψεις μας για τα γραφόμενα, επειδή επικαλείται ο συγκεκριμένος ιερέας τον 15ο Κανόνα της ΑΒ Συνόδου και τον ΛΑ Αποστολικό Κανόνα. Οι προβληματισμοί μας όμως, για να προχωρήσουμε στον σχολιασμό ήταν αρκετοί μεταξύ των οποίων και οι εξής:

1. Για να μπορέσουμε να παρουσιάσουμε αναλυτικά την άποψή μας θα έπρεπε να ξεκινήσουμε από το θέμα της δημιουργία των Συνόδων ΓΟΧ, γεγονός που είναι αρκετά περίπλοκο και  θέλει πολύ μεγάλη ανάλυση.

2. Δεν επιθυμούμε να εμπλακούμε σε εσωτερικά θέματα Συνόδου ΓΟΧ.

Επειδή όμως ο  συγκεκριμένος ιερέας:

Α. Προέρχεται από το νέο ημερολόγιο και υπηρέτησε την Εκκλησία του Νέου ημερολογίου για αρκετά χρόνια.

Β. Η Εκκλησία του Νέου -ημερολογίου  υπήρξε για την ιερωσύνη του η Μητέρα Εκκλησία.

Γ. Υιοθετεί ένα άνευ προηγουμένου φανατισμό εναντίον των ΝΕΟ- ημερολογιτών.

Δ. Χρησιμοποιεί  τον ΙΕ Κανόνα της ΑΒ Συνόδου, με τρόπο που διαφωνούμε, αποφασίσαμε να γράψουμε τις απόψεις μας μόνο σε ό,τι αναφέρεται στο έγγραφο της αποτείχισης και εμπλέκονται και οι νέο-ημερολογίτες. Είδαμε την περίπτωση ως αφορμή να γραφτούν μερικά πράγματα που διαφοροποιούν τα δύο μέρη του 15 κανόνα της ΑΒ Συνόδου σε συνδυασμό με τους κανόνες των συμπροσευχών και του συνεορτασμού, χωρίς να αγγίξουμε το θέμα των Συνόδων των ΓΟΧ ή άλλα θέματα, που γράφονται στο έγγραφο αποτείχισης. Επίσης διαπιστώσαμε άλλη μια φορά την απροκάλυπτη συκοφαντία εναντίον επισκόπου της  Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ινδονησίας (η οποία από το 2019 εντάχτηκε στους ΓΟΧ) και την πορεία της οποίας παρακολουθούμε τουλάχιστον για είκοσι πέντε έτη.

Στο παρακάτω άρθρο σε πλαίσιο γράφονται οι λόγοι αποτείχισης του ιερέως.

π.Δ.Α

Ὁ Ἀττικῆς κ. Χρυσόστομος Μανιώτης (ΓΟΧ) , κατὰ συρροὴν καὶ κατ᾿ἐξακολούθησιν, κηρύσσει αἵρεση ἐν τῇ πράξει, μὲ τὸν συναγελασμόν του μὲ τοὺς Οἰκουμενιστὲς καὶ τοὺς Νεοημερολογίτες, συναγελαζόμενος, συμφυρόμενος καὶ συγκυλιόμενος τῇ πόρνῃ αἱρέσει, συνεορτάζοντας μαζί τους τὸ 2024 ἐν πλήρει ἱερατικῇ στολῇ καὶ μετὰ τοῦ κλήρου του. Ἐπανέλαβε τὸν συνεορτασμὸν τὸ  2026, τὴν Κυριακὴν τῶν Βαΐων, καὶ προσέφερε δῶρα σὲ αὐτούς, στέφανον καὶ περίτεχνον σταυρὸν ἀντιστοίχως.

 

ΣΧΟΛΙΑ. Σχετικό. . https://exapsalmos.gr/ena-proto-vima-agapis/

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. Ο Ιλίου Αθηναγόρας (με τον Αρχιερατικό Επίτροπο και τον Αρχιδιάκονό του) ανέμενε και συμμετείχε στη λιτανεία της εικόνας της Παναγίας της Τριχερούσας, την οποία διενεργούσε ο Μητροπολίτης Αττικοβοιωτίας (ΓΟΧ) κ. Χρυσόστομος. Οι δύο αρχιερείς αντάλλαξαν «ασπασμό αγάπης» στο πλαίσιο της θρησκευτικής τελετής. Ο κ. Χρυσόστομος προσέφερε στον κ. Αθηναγόρα τη σύνθεση με τα βάγια που κρατούσε και ο κ. Αθηναγόρας προσέφερε ως αντίδωρο ανάλογη σύνθεση από βάγια και λευκούς κρίνους. Ο Μητροπολίτης Ιλίου ασπάστηκε την ιερά εικόνα της Παναγίας της Τριχερούσας κατά τη διάρκεια της λιτανείας.

ΣΧΟΛΙΑ. Για τα γεγονότα αυτά σημειώνουμε τα εξής.

Δεν Πρόκειται για Πλήρες Συλλείτουργο. Δεν υπήρξε κοινή τέλεση της Θείας Λειτουργίας από το ίδιο Θυσιαστήριο, ούτε κοινότητα του Ποτηρίου της Ευχαριστίας (Intercommunio).

Συνιστά όμως Κανονική Συμπροσευχή / Εκκλησιαστική Εκδήλωση: Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες (10ο & 45ο Αποστολικό, 33ο Λαοδικείας, 2ο Αντιοχείας) η οργανωμένη συμμετοχή αρχιερέως σε θρησκευτική λιτανεία άλλης δικαιοδοσίας,ο εκκλησιαστικός ασπασμός εντός τελετής, η ανταλλαγή λειτουργικών συμβόλων/ευλογιών (βαΐων) και η προσκύνηση εικόνας στο πλαίσιο της κοινής αυτής τελετής, εμπίπτουν κανονικά στην έννοια της συμπροσευχής και της εκκλησιαστικής εκδηλώσεως/κοινωνίας, καθώς υπερβαίνουν τα όρια μιας απλής κοινωνικής ή τυπικής συναντήσεως πολιτικού/αστικού χαρακτήρα.

Δεν εμπίπτει αυτόματα και στενά στο γράμμα του 2ου τμήματος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, για τους εξής λόγους. Το 2ο τμήμα του 15ου Κανόνα ορίζει ρητά ότι η αποτείχιση (διακοπή μνημοσύνου) προ της συνοδικής κρίσεως επιτρέπεται και επιβάλλεται αποκλειστικά, όταν ο επίσκοπος κηρύσσει αίρεση «δημοσίᾳ καὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἐπ’ Ἐκκλησίας διδάσκοντος».

Η Ερμηνεία του «Γυμνῇ τῇ Κεφαλῇ»: Κατά τον Ιωάννη Ζωναρά, η φράση σημαίνει «ἀνυποστόλως καὶ μετὰ παρρησίας διδάσκει τὰ αἱρετικὰ δόγματα», ενώ κατά τον Θεόδωρο Βαλσαμώνα σημαίνει ότι διδάσκει «ἀνερυθριάστως διδάγματά τινα ἀπηλλοτριωμένα τοῦ ὀρθοῦ δόγματος».

Η Εφαρμογή στην Περίπτωση: Εάν ο εν λόγω επίσκοπος προβαίνει σε συμπροσευχές, συνεορτασμούς και αντικανονικές φιλοξενίες χωρίς όμως ο ίδιος να διδάσκει και να κηρύσσει δημοσίως από τον άμβωνα ή δια συγγραμμάτων αλλότριο δόγμα, τότε οι πράξεις του δεν ταυτίζονται με το δημόσιο κήρυγμα αιρέσεως που απαιτεί ο 15ος Κανόνας.

Ο συνεορτασμός, οι συμπροσευχές και η ανταλλαγή λειτουργικών ευλογιών με ετεροδόξους ή οικουμενιστές συνιστούν σοβαρότατη κανονική εκτροπή που εμπίπτει άμεσα στον 10ο και 45ο Αποστολικό Κανόνα, στον 2ο της εν Αντιοχεία Συνόδου και στον 33ο της Λαοδικείας.

 Βάσει της αγιοπατερικής αρχής «ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω» (Μ. Αθανάσιος, Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης, Όσιος Σωφρόνιος Ιεροσολύμων), η «εν γνώσει» συμμετοχή και συμπροσευχή με αιρετίζοντες  επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό (οργανική συμμετοχή στην ασέβεια) και καθιστά ακοινώνητο και τον κοινωνούντα.

Συνεπώς, η αποχή από τη συμπροσευχή και την εκκλησιαστική κοινωνία μαζί του είναι επιβεβλημένη βάσει των Αποστολικών Κανόνων περί συμπροσευχής, χωρίς να χρειάζεται η επίκληση του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου.

Η επανάληψη της πράξεως του συνεορτασμού κατά την Κυριακή των Βαΐων του 2026, σε συνδυασμό με την προσφορά ιερών και τιμητικών δώρων (στεφάνου και περίτεχνου σταυρού), συνιστά ένα συγκεκριμένο επιβαρυντικό στοιχείο στην κανονική και εκκλησιολογική αξιολόγηση της υποθέσεως:

Η Εκκλησιαστική Σημασία της Προσφοράς Στεφάνου και Σταυρού

Στην ορθόδοξη παράδοση, ο τίμιος Σταυρός και ο στέφανος αποτελούν ιερά λειτουργικά και τιμητικά σύμβολα. Η προσφορά τους εντός θρησκευτικής τελετής ή λιτανείας υπερβαίνει τα όρια μιας τυπικής αστικής φιλοφρονήσεως και συνιστά έμπρακτη απόδοση εκκλησιαστικής τιμής, ευλογίας και λειτουργικής αναγνωρίσεως.

 Όταν η ενέργεια αυτή επαναλαμβάνεται συστηματικά («κατ' εξακολούθησιν»), ενισχύει τον χαρακτήρα της λειτουργικής και πνευματικής οικειώσεως, η οποία κατά τους Αγίους Πατέρες συνεπάγεται οργανική συμμετοχή στην αλλότρια πράξη.

Η εκκλησιαστική αυτή εκδήλωση εμπίπτει άμεσα στον 10ο Αποστολικό Κανόνα («Εἴ τις ἀκοινώνητῳ, κἂν ἐν οἴκῳ συνεύξηται, οὗτος ἀφοριζέσθω»), στον 45ο Αποστολικό, στον 33ο της Λαοδικείας («ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικοῖς ἢ σχισματικοῖς συνεύχεσθαι») και στον 2ο της εν Αντιοχεία Συνόδου.

Κατά τη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων (consensus Patrum), η προσφορά ιερών συμβόλων και η συμπροσευχή μεταδίδουν τον πνευματικό συμμολυσμό (συμμετοχή στην ασέβεια ή το σχίσμα) σε όσους συμμετέχουν «εν γνώσει». Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και ο Μέγας Βασίλειος τονίζουν ότι ακόμη και ο λειτουργικός χαιρετισμός ή η απόδοση τιμής σε ακοινώνητους πρέπει να αποφεύγεται.

Για να θεμελιωθεί η αποτείχιση ειδικά βάσει του 2ου τμήματος του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, η κανονική ακρίβεια απαιτεί ο επίσκοπος να κηρύσσει και να διδάσκει την αίρεση «δημοσίᾳ καὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἐπ’ Ἐκκλησίας».

Εάν η προσφορά του σταυρού και ο συνεορτασμός αποτελούν αντικανονικές ενέργειες/συμπροσευχές χωρίς ο ίδιος ο επίσκοπος να διδάσκει δημοσίως από τον άμβωνα αλλότριο δόγμα, οι πράξεις αυτές ελέγχονται αυστηρά βάσει των Αποστολικών Κανόνων περί συμπροσευχής. Εάν όμως οι πράξεις αυτές συνοδεύονται από δημόσια δογματική διδασκαλία (π.χ. επίσημη διακήρυξη ότι οι ετερόδοξοι/οικουμενιστές αποτελούν μέλη της Εκκλησίας ή ότι η αίρεσή τους είναι ορθόδοξη), τότε η «αίρεση εν τη πράξει» αποκτά τον χαρακτήρα του δημοσίου κηρύγματος και εμπίπτει πλήρως στον 15ο Κανόνα.

 

Ο ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΟΧ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ Συμπροσευχήθη μετὰ τοῦ Οἰκουμενιστοῦ Ἰουστίνου Καλαμαριάς, νύχτα στὸ μοναστήρι του, καὶ τοῦ δώρισε ἀπότμημα Ἱεροῦ Λειψάνου τοῦ Ἁγίου Ἀργυρίου. Συναγελάστηκε μετὰ τῶν Νεοημερολογιτῶν σὲ συνέδριό τους στὴν Θεσσαλονίκην.

 

ΣΧΟΛΙΑ.

 Κανονική Αποτίμηση της Συμπροσευχής& της Δωρεάς Ιερού Λειψάνου

  • Ευθεία Παράβαση του 10ου Αποστολικού Κανόνα (Συμπροσευχή «ἐν οἴκῳ»): Ο 10ος Ιερός Κανόνας των Αγίων Αποστόλων ορίζει ρητά: «Εἴ τις ἀκοινώνητῳ, κἂν ἐν οἴκῳ συνεύξηται, οὗτοςἀφοριζέσθω». Η τέλεση νυκτερινής συμπροσευχής εντός μοναστηριακού χώρου με πρόσωπο που θεωρείται ακοινώνητο εμπίπτει ευθέως στη ρητή αυτή απαγόρευση των Αποστόλων.
  • Παράβαση Λοιπών Κανόνων περί Συμπροσευχής: Η ενέργεια αυτή προσκρούει επίσης στον 45ο Αποστολικό Κανόνα, στον 33ο Κανόνα της εν Λαοδικείᾳ Συνόδου («ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικοῖς ἢ σχισματικοῖς συνεύχεσθαι») και στον 2ο Κανόνα της εν Αντιοχεία Συνόδου.
  • Η Δωρεά Αποτμήματος Ιερού Λειψάνου: Τα Ιερά Λείψανα αποτελούν φορείς της Θείας Χάριτος και ιερά κειμήλια της Πίστεως. Η προσφορά αποτμήματος Ιερού Λειψάνου ως δώρου/ευλογίας σε πρόσωπο εκτός εκκλησιαστικής κοινωνίας συνιστά έμπρακτη απόδοση εκκλησιαστικής τιμής, ευλογίας και λειτουργικής αναγνωρίσεως. Σύμφωνα με την αγιοπατερική παράδοση (όπως διατυπώνεται από τον Μέγα Βασίλειο και τις Αποστολικές Διαταγές), απαγορεύεται η απόδοση ιερών πραγμάτων, αγιασμάτων ή λειτουργικού ασπασμού σε ακοινώνητους.

 

 Κανονική Αποτίμηση της Συμμετοχής/Συναγελασμού σε Συνέδριο

Η συμμετοχή και ο συντονισμός/συναγελασμός σε εκκλησιαστικά συνέδρια ετεροδόξων ή ετεροφρόνων υπό μορφή οικειώσεως παραβιάζει τη θεμελιώδη αγιοπατερική αρχή «ὧν τὸ φρόνημα ἀποστρεφόμεθα, τούτους καὶ ἀπὸ τῆς κοινωνίας προσήκει φεύγειν» (Μέγας Αθανάσιος, Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός). Όπως επισημαίνει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (επικαλούμενος τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο), ακόμη και η φιλική συναναστροφή, η συνεστίαση ή η εκδηλωτική σύμπραξη με ακοινώνητους επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό («κἂν ἐν βρώματι καὶ πόματι καὶ φιλίᾳ συγκάτεισι τοῖς αἱρετικοῖς, ὑπεύθυνος»).

Οι πράξεις αυτές συνιστούν σοβαρότατες κανονικές παραβάσεις συμπροσευχής και αντικανονικής κοινωνίας, οι οποίες ελέγχονται άμεσα από τον 10ο και 45ο Αποστολικό Κανόνα και τον 2ο της Αντιοχείας.

Για να θεμελιωθεί η αποτείχιση ειδικά βάσει του 2ου τμήματος του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, απαιτείται η συνδρομή της απαράβατης προϋποθέσεως του δημοσίου κηρύγματος και διδασκαλίας αιρέσεως «γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἐπ’ Εκκλησίας» (από τον άμβωνα ή δια συγγραμμάτων). Εάν δεν συντρέχει δημόσια δογματική διδαχή κακοδοξίας, οι πράξεις αυτές ελέγχονται αυστηρά ως αντικανονικές συμπροσευχές βάσει των Αποστολικών Κανόνων.

 

Ἐπέτρεψε στὸν παπα-Βαγγέλη Παπανικολάου —ποὺ καὶ δικοί του ἐπίσκοποι τὸν θεωροὺν σχεδὸν αἱρετικὸ— νὰ ὁμιλήσει μέσα στὴν Παναγία Σουμελᾶ.

Ἀνεβάζει ἱεροψάλτες τοῦ Νέου Ἡμερολογίου στὸ Ἀναλόγιον, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται κανονικοὶ κατὰ τοὺς Ἱερούς Κανόνες.

Παρέχει τὰ μυστήρια σὲ λαϊκοὺς ποὺ κοινωνοῦν μὲ τὸ Νέο Ἡμερολόγιο.

 

 

ΣΧΟΛΙΑ.

Ο 15ος Ιερός Κανόνας χωρίζει αυστηρά τις κανονικές υποθέσεις σε δύο κατηγορίες:

Το 1ο Τμήμα (σε συνάρτηση με τους 13ο & 14ο): Απαγορεύει αυστηρά τη διακοπή μνημοσύνου για διοικητικά, πειθαρχικά ή ποιμαντικά παραπτώματα («προφάσει τινῶν ἐγκλημάτων»), ορίζοντας ότι η εκδίκαση αυτών ανήκει αποκλειστικά στη συνοδική κρίση.

Το 2ο Τμήμα: Επιτρέπει την αποτείχιση προ συνοδικής κρίσεως αποκλειστικά και μόνο όταν ο ίδιος ο επίσκοπος διδάσκει και κηρύσσει δημοσίως από τον άμβωνα ή δια συγγραμμάτων αίρεση «γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἐπ’ Ἐκκλησίας».


Αναλυτική Κανονική Θεώρηση των Τριών Σημείων

Α. Παραχώρηση Λόγου εντός του Ναού (Παναγία Σουμελά)

Η παραχώρηση βήματος/άμβωνος σε κληρικό άλλης δικαιοδοσίας ή αμφιλεγόμενων θέσεων συνιστά διοικητική και ποιμαντική αταξία. Η ενέργεια αυτή εμπίπτει στα διοικητικά παραπτώματα του 1ου τμήματος του 15ου Κανόνα. Δεν ταυτίζεται με το «δημόσιο κήρυγμα αιρέσεως γυμνῇ τῇ κεφαλῇ» από τον ίδιο τον επίσκοπο, εκτός εάν ο ομιλητής δίδαξε ευθεία κακοδοξία και ο επίσκοπος την προσυπέγραψε επίσημα και δημοσίως ως δικό του δόγμα.

Β. Αναβίβαση Νεοημερολογιτών Ιεροψαλτών στο Αναλόγιο

Το αναλόγιο συνιστά λειτουργικό τόπο διακονίας. Η χρησιμοποίηση ιεροψαλτών από άλλη δικαιοδοσία συνιστά λειτουργική αταξία/συμψαλμωδία. Όπως επισημαίνει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η συμψαλμωδία ή η λειτουργική σύμπραξη ελέγχεται ως κανονική υποχώρηση, αλλά δεν συνιστά απευθείας δημόσια διδασκαλία αιρέσεως. Συνεπώς, ελέγχεται πειθαρχικά/συνοδικά και δεν θεμελιώνει από μόνη της δογματική αποτείχιση βάσει του 2ου τμήματος του 15ου Κανόνα.

Γ. Παροχή Μυστηρίων σε Λαϊκούς του Νέου Ημερολογίου

Η μετάδοση των μυστηρίων σε πιστούς που εκκλησιάζονται στο Νέο Ημερολόγιο αποτελεί άσκηση ποιμαντικής οικονομίας (συγκαταβάσεως).

Σύμφωνα με την αγιοπατερική παράδοση (και τη διδασκαλία του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου), οι λαϊκοί που προσέρχονται από άγνοια, απλότητα ή ποιμαντική ασθένεια αντιμετωπίζονται με παιδαγωγική οικονομία («διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀνθρώπων»), χωρίς να κατακρίνονται ως αιρετικοί. Η άσκηση αυτής της ποιμαντικής συγκαταβάσεως αποτελεί εσωτερικό ποιμαντικό χειρισμό και δεν συνιστά κήρυγμα αιρέσεως από πλευράς του επισκόπου.

3. Γενικό Συμπέρασμα

Καμία από τις τρεις αναφερόμενες περιπτώσεις, εξεταζόμενη αυτοτελώς, δεν συνιστά «δημόσιο κήρυγμα αιρέσεως γυμνῇ τῇ κεφαλῇ» από τον ίδιο τον επίσκοπο. Πρόκειται για διοικητικές, λειτουργικές και ποιμαντικές υποχωρήσεις/αταξίες, οι οποίες εμπίπτουν στο 1ο τμήμα του 15ου Κανόνα (και στους συναφείς πειθαρχικούς κανόνες) και ελέγχονται αρμοδίως από τη Σύνοδο, χωρίς να παρέχουν κανονική βάση για αυτόβουλη δογματική αποτείχιση.

Ὁ ἐπίσκοπος Ἰνδονησίας κ. Δανιὴλ Μπιαντόρο εἶναι μέγας Οἰκουμενιστὴς καὶ συμπροσεύχεται συνεχῶς, αὐτὸς καὶ οἱ ἱερεῖς του, μετὰ τῶν Προτεσταντῶν στὶς ἐκκλησίες τους, καὶ δὴ μετὰ τῶν ἱερῶν του ἀμφίων ἐνδεδυμένος. Εἶναι ἄπειρες ἐπίσης οἱ συμπροσευχὲς τῶν ἱερέων του μετὰ τῶν Προτεσταντῶν· εἶναι μέλος τοῦ παναιρετικοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν.

 

ΣΧΟΛΙΑ. Η συμμετοχή του Επισκόπου Δανιήλ περιοριζόταν στο παρελθόν  αποκλειστικά σε εκδηλώσεις κοινωνικού, θεσμικού ή διαθρησκειακού χαρακτήρα (όπως του φορέα FUKRI), χωρίς τη χρήση ιερών αμφίων, χωρίς τέλεση θρησκευτικών ακολουθιών και χωρίς λειτουργική συμπροσευχή. (Σημείωση: Ο επίσκοπος Δανιήλ παραιτήθηκε για λόγους υγείας και ανήκει στους σχολάζοντες Αρχιερείς).

Η απλή παρουσία σε κοινωνικά φόρουμ, αστικές εκδηλώσεις ή θεσμικές συναντήσεις (όπως η εκπροσώπηση σε εθνικά/κοινωνικά συμβούλια τύπου FUKRI στην Ινδονησία) δεν συνιστά κανονικό παράπτωμα συμπροσευχής, εφόσον δεν λαμβάνει χώρα θρησκευτική τελετή, κοινή προσευχή ή χρήση λειτουργικών αμφίων.

Οι Άγιοι Πατέρες διαστέλλουν σαφώς τη λειτουργική/εκκλησιαστική κοινωνία (η οποία επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό) από τις κοινωνικές, πολιτικές ή διπλωματικές επαφές. Όταν οι τελευταίες υπαγορεύονται από τοπικές κοινωνικές ανάγκες και δεν συνεπάγονται δογματικό συμβιβασμό ή κοινή λατρεία, δεν επιφέρουν εκκλησιαστικό μολυσμό.

Περισσότερα στις  σχετικές  δημοσιεύσεις.

Η Συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ινδονησίας στο FUKRI: Μια (Απάντηση σε παραπλανητικό δημοσίευμα).

 

2.      Η Στρατηγική Σημασία της Συμμετοχής σε Διαθρησκειακές Εκδηλώσεις για την Ορθόδοξη Ινδονησιακή Εκκλησία (G.O.I)

https://missionanatoli.wordpress.com/2026/02/06/%ce%b7-%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%b7%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b1%cf%83%ce%af%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%ae%cf%82-%cf%83/