Από εκκλησιαστική σκοπιά, το ύφος της επιστολής είναι ακραία
καταγγελτικό, υπερδραματικό και προσωπικά επιθετικό, απομακρυσμένο από το
πνεύμα της Ορθόδοξης Παράδοσης. Το κείμενο δεν περιορίζεται στην κριτική έργων
ή αποφάσεων, αλλά εξαπολύει συνεχείς ύβρεις κατά του προσώπου του
Οικουμενικού Πατριάρχη, χρησιμοποιώντας χαρακτηρισμούς όπως «Εωσφόρε»,
«αιρετικότερος και «Ιούδας». Η συνεχής επανάληψη θεολογικών αναθεμάτων («Ουαί
κι αλίμονό σου», «ανάθεμα») και δραματικών εικόνων («θα σε πνίξουν τα αίματα
των Αγίων Νεομαρτύρων») καθιστά το ύφος μονοδιάστατο, καταγγελτικό και
συναισθηματικά κουραστικό, υπονομεύοντας τη σοβαρότητα και πειστικότητα της
επιστολής.
- Αγνοεί
την αγάπη Χριστού και τη σωτηριολογική νουθεσία
Η Πατερική διδασκαλία (βλ. Άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο, Ομιλία 57 στον Πατριαρχικό Θεόδωρο· Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς, Η Νουθεσία κατά των Αιρέσεων) υπαγορεύει ότι η κριτική πρέπει να αποσκοπεί στην επιστροφή του πλανημένου στην αλήθεια και στη σωτηρία της ψυχής του, με αγάπη, προσευχή και διακριτικότητα. Αντί τούτου, το κείμενο χρησιμοποιεί συνεχείς προσωπικές ύβρεις («Εωσφόρε», «σατανικότατος», «Φαρισαίε υποκριτή»), απειλές αιώνιας τιμωρίας και ακραία καταστροφολογία, καταργώντας κάθε παιδαγωγική διάσταση και μετατρέποντας τη νουθεσία σε μισαλλόδοξη επίθεση. - Παραβιάζει
την Πατερική μέθοδο θεολογικής τεκμηρίωσης
Οι Πατέρες της Εκκλησίας, ακόμη και απέναντι σε αιρετικούς ή αποστάτες, χρησιμοποιούσαν λογική, κανονική και θεολογική επιχειρηματολογία, με παρακλητικό και μετανοητικό ύφος, όχι προσωπικούς χαρακτηρισμούς που στοχεύουν στην ταπείνωση ή τον φόβο. Η χρήση συνεχών ακραίων χαρακτηρισμών στο υπό εξέταση κείμενο συνιστά κατάφωρη παραβίαση της Πατερικής παιδαγωγικής και θεολογικής σοβαρότητας. - Αγνοεί
την κανονική τάξη και την ευθύνη των συνόδων
Οι Κανόνες των Αγίων Αποστόλων και οι Οικουμενικές Σύνοδοι καθορίζουν ότι κάθε καταγγελία κατά υψηλού εκκλησιαστικού προσώπου επιλύεται μέσω συνοδικών διαδικασιών. Το κείμενο παρακάμπτει την ιεραρχική υπευθυνότητα, δημοσιοποιεί την προσωπική καταδίκη και υπονομεύει την ενότητα της Εκκλησίας, παραβαίνοντας κανονικά διατάγματα σοβαρότατης φύσεως (βλ. Κανόνας 15 Αποστόλων· Κανόνες 2 και 3 Β’ Οικουμενικής Συνόδου). - Συνδυάζει
ιστορικά και κανονικά στοιχεία με μυθολογικές και σατανικές επινοήσεις
Η σύνδεση του Πατριάρχη με τον Σατανά, τη Μασονία, τις «βδελυρές αιρέσεις» και άλλες μυθολογικές απειλές δεν τεκμηριώνεται ούτε ιστορικά ούτε κανονικά. Οι Πατέρες απαιτούν διακριτική χρήση ιστορικών παραδειγμάτων, χωρίς να τα μετατρέπουν σε προσωπικές καταδίκες αιώνες μετά (βλ. Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, Ad Thalassium). Η μετατροπή θεολογικών ή ιστορικών τεκμηρίων σε προσωπική, μυθολογική επίθεση αποτελεί καθαρή αλλοίωση της Πατερικής σοφίας και καταντά σε βλασφημία και ψευδολογία.
Ο Άγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής στα = «Ερωτήματα [ή Σχόλια]
προς τον Θαλασσίωνα» :
Α. Ορίζει
ότι η πνευματική πλάνη πρέπει να αντιμετωπίζεται με διάκριση και αγάπη,
όχι με καταστροφολογία.
Β. Διευκρινίζει ότι οι καταγγελίες πρέπει να έχουν ως σκοπό τη σωτηρία του πλανημένου και όχι την προσωπική απαξίωση,
γιατί και οι δικαιολογημένες κατηγορίες, χωρίς παιδαγωγική αγάπη, δεν ωφελούν
την ψυχή.
Γ. Υπογραμμίζει ότι η κρίση, για να είναι Ορθόδοξη, πρέπει να εντάσσεται στην κανονική
και εκκλησιαστική τάξη, όχι να γίνεται βάση ναρκισσιστικής επίθεσης ή
δημόσιας κατακραυγής.
Με βάση τη μέθοδο και το πνεύμα
του Αγίου Μάξιμου:
- Η
κριτική δεν μπορεί να υποκαθιστά την πνευματική νουθεσία:
Ο Άγιος δείχνει ότι το να εγκαλείς κάποιον με βάναυσο ύφος και απειλές δεν είναι όρος Πατερικής νουθεσίας, αλλά ανθρώπινο πάθος. - Η
κατηγορία πρέπει να συνδέεται με την εκκλησιαστική πραγματικότητα, όχι με
κατασκευές μυθολογίας ή σατανικές υπερβολές:
Ο Μάξιμος αποφεύγει υπερβολικές, μεταφυσικές ή καταστροφολογικές εικόνες όταν κρίνει, γιατί κάτι τέτοιο απομακρύνει από την Πίστη, δεν οδηγεί σε μετάνοια. - Η
κριτική πρέπει να υπηρετεί τη σωτηρία, όχι την εκδίκηση ή τον διχασμό:
Σε αντίθεση με το υπό εξέταση κείμενο, ο Μάξιμος διδάσκει ότι ακόμη και αιρετικοί πρέπει να αντιμετωπίζονται με τρόπο που διατηρεί την ενότητα της Εκκλησίας και στοχεύει σε πνευματική αλλαγή.
- Υπονομεύει
τον σωτηριολογικό σκοπό της νουθεσίας
Η Ορθόδοξη Παράδοση διδάσκει ότι η νουθεσία πρέπει να αποσκοπεί στην επιστροφή του πλανημένου και στην πνευματική του ωρίμανση. Αντί γι’ αυτό, το κείμενο προκαλεί φόβο, πανικό και μισαλλοδοξία, παραβιάζοντας το σωτηριολογικό νόημα της Πατερικής και κανονικής νουθεσίας. - Δημιουργεί
σύγχυση μεταξύ προσωπικών ύβρεων και θεολογικής επιχειρηματολογίας
Ακόμη και όταν παρατίθενται αληθή ιστορικά γεγονότα ή Κανόνες, χρησιμοποιούνται ως μέσο προσωπικής επίθεσης και καταστροφολογίας, π.χ.:
- «Ο
Πατριάρχης διασύρει την Ορθοδοξία»
- «Ο
Κριτής Χριστός θα σε τιμωρήσει»
Η σύνδεση αληθών τεκμηρίων με συνεχείς προσωπικές ύβρεις υπονομεύει πλήρως την παιδαγωγική και σωτηριολογική λειτουργία των στοιχείων αυτών.
Τελικό Συμπέρασμα και Κανονικό-Θεολογικό Ανάθεμα
Το υπό εξέταση κείμενο:
- Παραβιάζει
την αγάπη Χριστού και υποκαθιστά τη νουθεσία με μίσος προσωπικό.
- Υιοθετεί
ακραίο, υβριστικό και μισαλλόδοξο ύφος, αντί για Πατερικά θεολογικά
επιχειρήματα.
- Αγνοεί
την κανονική τάξη και παρακάμπτει τις συνοδικές διαδικασίες.
- Συνδυάζει
Κανόνες και ιστορικά γεγονότα με μυθολογικές και σατανικές επινοήσεις,
καθιστώντας το κείμενο θεολογικά και κανονικά έωλο.
- Υπονομεύει
τον σωτηριολογικό σκοπό της νουθεσίας και την ενότητα της Εκκλησίας.
Κατά συνέπεια, το κείμενο κατατάσσεται ως θεολογικά
ακατάλληλο, κανονικά παράνομο και πνευματικά επιβλαβές. Καλούνται οι πιστοί
να αποφεύγουν τη διάδοσή του και να στραφούν στην Πατερική σοφία, στην κανονική
τάξη και στην αγάπη Χριστού, που αποτελούν τον μοναδικό δρόμο έγκυρης νουθεσίας
και πνευματικής επιστροφής.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου