ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΗΝ
ΕΚΔΟΣΗ J. Mansi, Sacrorum Conciliorum
nova et amplissima collectio, τ. 31, Venetiis MDCCXCVIII, στ. 1025-1040.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΟ
ΚΕΙΜΕΝΟ
Ευγένιος, επίσκοπος και δούλος των δούλων του Θεού,
εις αείδιον μνήμην των πραγμάτων, με τη συναίνεση των υπογεγραμμένων και του
αγαπητού υιού μας Ιωάννη Παλαιολόγου, του περίλαμπρου βασιλέως των Ρωμαίων,
καθώς και των τοποτηρητών των σεβασμίων αδελφών μας πατριαρχών και των λοιπών,
που εκπροσωπούσαν την Ανατολική Εκκλησία:
Ας χαρούν οι ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, γιατί
έχει αφαιρεθεί το μεσότοιχο που χώριζε την Εκκλησία σε Δύση και Ανατολή, και
επανήλθε η ειρήνη και η ομόνοια μέσω του ακρογωνιαίου λίθου Χριστού, ο οποίος
συνέδεσε τα δύο μέρη με τον ισχυρό δεσμό της αγάπης και της ειρήνης, ενώνοντας
τα τοιχώματα σε μια αιώνια ενότητα· και μετά την μακρά περίοδο ομίχλης και
πικρίας, καθώς και τη σκοτεινή και άχαρη απομάκρυνση λόγω χρόνου, η ακτίνα της
πολυπόθητης ενώσεως έλαμψε για όλους. Ας χαρεί επίσης η Μητέρα Εκκλησία, βλέποντας
τα παιδιά της που μέχρι τώρα είχαν στασιάσει να επανέρχονται σε ενότητα και
ειρήνη. Και η ίδια, που προηγουμένως έκλαιγε πικρά λόγω του χωρισμού τους, ας
ευχαριστήσει τον Παντοδύναμο Θεό με ανείπωτη χαρά για την θαυμαστή ομοφωνία
τους.
Ας χαρούν όλοι οι πιστοί της οικουμένης και όσοι
έχουν κληθεί στο όνομα του Χριστού, και ας συναγαλλιάσουν με την καθολική
Εκκλησία. Διότι οι δυτικοί και οι ανατολικοί πατέρες, μετά από μακρά διαφωνία
και διάσταση, υπερέβαλαν κάθε κίνδυνο επί γης και θαλάσσης και κάθε κόπο, για
να συμμετάσχουν σε αυτήν την ιερή και οικουμενική σύνοδο με πρόθεση ιεράς
ενώσεως και επανακτήσεως της παλαιάς αγάπης· και πέτυχαν τον σκοπό τους μετά
από μεγάλη και επίπονη προσπάθεια, χάρη στη φιλανθρωπία του Παναγίου Πνεύματος.
Ποιος, λοιπόν, θα μπορούσε να ευχαριστήσει τον Θεό
άξια για αυτές τις ευεργεσίες; Ποιος δεν θα εκπλαγεί ενώπιον του θείου ελέους;
Πράγματι, αυτά τα έργα είναι θεία και όχι ανθρώπινα ευρήματα· και γι’ αυτό
πρέπει να γίνονται δεκτά με εξαιρετική ευλάβεια και να υμνούνται με θείους
ύμνους. Σοῦ
αἶνος, σοῦ δόξα, Χριστέ, πηγή οικτιρμών·
γιατί χάρισες τόση αγαθότητα στην καθολική σου Εκκλησία, και στην δική μας
γενεά έδειξες θαύματα της ευσπλαχνίας σου, ώστε όλοι να διηγούνται τα θαύματά
σου.
Έτσι, ο Θεός μας χάρισε μεγάλο και θεϊκό δώρο, που
το είδαμε με τα μάτια μας, ενώ πολλοί προηγούμενοι επιθυμούσαν να το δουν αλλά
δεν τους είχε φανεί. Οι Λατίνοι και οι Γραικοί, συνελθόντες σε αυτήν την ιερή
και οικουμενική σύνοδο, συζήτησαν με μεγάλη επιμέλεια για το άρθρο περί της
θείας εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος. Μελετήθηκαν μαρτυρίες από τη Γραφή και
τους Αγίους Διδασκάλους της Ανατολής και της Δύσης: οι μεν έλεγαν ότι το Πνεύμα
εκπορεύεται «εκ Πατρός και Υιού», οι δε «εκ Πατρός δια Υιού», και όλες οι
απόψεις εξετάστηκαν προσεκτικά. Οι Έλληνες υποστήριξαν ότι το Πνεύμα
εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα, αλλά για να ικανοποιήσουν τους Λατίνους
διαβεβαίωναν ότι εκπορεύεται «εκ Πατρός και Υιού» ως προς το ύψος της θείας
προβολής, χωρίς να αποκλείεται ο Πατέρας ως πηγή. Οι Λατίνοι διαβεβαίωσαν ότι
δεν εννοούν με αυτό να αρνούνται ότι ο Πατέρας είναι πηγή και αρχή του
Πνεύματος.
Συμπερασματικά, μια κοινή θεολογική έννοια απορρέει
από όλα αυτά: το Άγιο Πνεύμα είναι αιώνια εκ του Πατρός και του Υιού, έχει την
ουσία και την υπάρξή του από αμφοτέρους, και εκπορεύεται αιώνια από μία μόνο
αρχή και μοναδική προβολή. Δηλώνεται ότι οι Άγιοι Πατέρες λένε πως το Πνεύμα
εκπορεύεται από τον Πατέρα δια Υιού· η έννοια αυτή συμφωνεί με τους Γραικούς
ότι ο Υιός είναι αιτία, και με τους Λατίνους ότι είναι αρχή του Πνεύματος, όπως
και ο Πατέρας.
Επιπλέον, επετράπη η προσθήκη στο Σύμβολο της
Πίστεως της φράσης «εκ Υιού» για σαφήνεια και λόγω ανάγκης.
Η Εκκλησία δέχεται επίσης ότι το Σώμα του Χριστού
τελείται αληθώς είτε σε άζυμο είτε σε ζυμωτό άρτο, και οι ιερείς οφείλουν να
τελούν την Θεία Λειτουργία σύμφωνα με την παράδοση της δικής τους Εκκλησίας,
Δυτικής ή Ανατολικής.
Οι μετανοημένοι που πεθαίνουν στην αγάπη του Θεού
πριν ολοκληρώσουν τα έργα της μετανοίας τους μπορούν να καθαριστούν μετά
θάνατον μέσω των πνευματικών υπηρεσιών των ζώντων πιστών (Θεία Λειτουργία,
ευχές, ελεημοσύνες), ώστε οι ψυχές τους να απαλλαγούν από καθαρτικές τιμωρίες.
Οι ψυχές που έχουν αμαρτήσει βαριά ή κατά την πρωτόπτωση πέφτουν κατευθείαν
στην Άδη για την τιμωρία τους.
Τέλος, καθορίζεται ότι η Αγία Αποστολική Καθέδρα και
ο Ρωμαϊκός Αρχιερέας κατέχουν το Πρωτείο σε ολόκληρη την Οικουμένη, ως διάδοχος
του Αγίου Πέτρου, κεφαλή της Εκκλησίας και πατέρας όλων των Χριστιανών, με
πλήρη εξουσία να διευθύνει και να κυβερνά την Καθολική Εκκλησία, σύμφωνα με τις
αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων και τους Ιερούς Κανόνες. Οι σεβασμιώτατοι
Πατριάρχες διατηρούν τις παραδοθείσες θέσεις και προνόμια· ο Πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως είναι δεύτερος μετά τον Πάπα, τρίτος ο της Αλεξανδρείας,
τέταρτος ο της Αντιοχείας και πέμπτος ο των Ιεροσολύμων.
Το κείμενο υπογράφηκε στη Φλωρεντία, σε δημόσια
συνεδρίαση, στην μεγάλη εκκλησία, την 6η Ιουλίου 1439 (έτος από της κτίσεως
κόσμου 6947 και 9ο της αρχιερατείας μας).
Υπογραφή:
Ego Eugenius, episcopus catholicae ecclesiae, subscripsi.
----------------------------------------------------------------------------
Πίνακας με όσους υπέγραψαν στον Όρο της
Φλωρεντίας,
|
Α/Α |
Όνομα & Τίτλος |
Θέση / Ιδιότητα |
|
1 |
Ευγένιος |
Πάπας, επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας |
|
2 |
Ιωάννης Παλαιολόγος |
Βασιλεύς & αυτοκράτωρ Ρωμαίων |
|
3 |
Αντώνιος |
Ταπεινός μητροπολίτης Ηρακλείας, λογάς των
Αιδεσσηνών, αρχιερεύς Θρακίας & Μακεδονίας, τοποτηρητής Αλεξανδρείας |
|
4 |
Γρηγόριος ιερομόναχος |
Πρωτοσύγκελλος πνευματικός, τοποτηρητής
Αλεξανδρείας |
|
5 |
Ισίδωρος |
Μητροπολίτης Κιέβου & πάσης Ρωσίας,
τοποτηρητής Αντιοχείας |
|
6 |
Δοσίθεος |
Ταπεινός μητροπολίτης Μονεμβασίας, τοποτηρητής
Ιεροσολύμων |
|
7 |
Μητροφάνης |
Ταπεινός μητροπολίτης Κυζίκου, τόπον επεχών
Αγκύρας |
|
8 |
Δωρόθεος |
Ταπεινός μητροπολίτης Τραπεζούντος, τόπον επεχών
Καισαρείας |
|
9 |
Βησσαρίων |
Αρχιεπίσκοπος Νικαίας, τόπον επεχών Σάρδεων |
|
10 |
Μακάριος |
Ταπεινός μητροπολίτης Νικομηδείας |
|
11 |
Ιγνάτιος |
Ταπεινός μητροπολίτης Τορνόβου, τόπον επεχών
Νικομηδείας |
|
12 |
Δωρόθεος |
Ταπεινός μητροπολίτης Μυτιλήνης, τόπον επεχών
Σίδης |
|
13 |
Δαμιανός |
Ταπεινός μητροπολίτης Μουλδοβλαχίας, τόπον επεχών
Σεβαστείας |
|
14 |
Ιωάσαφ |
Ταπεινός μητροπολίτης Αμασείας |
|
15 |
Ναθαναήλ |
Ταπεινός μητροπολίτης Ρόδου & Κυκλάδων νήσων |
|
16 |
Κάλλιστος |
Ταπεινός μητροπολίτης Δίστρας |
|
17 |
Γεννάδιος |
Ταπεινός μητροπολίτης Γάννου |
|
18 |
Ματθαίος |
Ταπεινός μητροπολίτης Μελενίκου |
|
19 |
Δοσίθεος |
Ταπεινός μητροπολίτης Δράμας |
|
20 |
Σωφρόνιος |
Ταπεινός μητροπολίτης Αγχιάλου |
|
21 |
Βησσαρίων |
Υπογραφή μέσω επιτροπής (σακελλάριος Μανουήλ
διάκονος του Χρυσοκούκη) |
|
22 |
Θεόδωρος Ξανθόπουλος |
Μέγας σκευοφύλαξ, διάκονος |
|
23 |
Μιχαήλ Βαλσαμών |
Μέγας χαρτοφύλαξ & αρχιδιάκονος |
|
24 |
Σίλβεστρος Συρόπουλος |
Μέγας εκκλησιάρχης & δικαιοφύλαξ, διάκονος |
|
25 |
Γεώργιος ο Καπαδόξ |
Πρωτέκδικος διάκονος |
|
26 |
Κωνσταντίνος |
Πρωτοπαπάς & τοποτηρητής Μουλδοβλαχίας |
|
27 |
Μωυσής |
Εκκλησιάρχης της Λαύρας, τοποτηρητής της μονής |
|
28 |
Αθανάσιος |
Ποτέ ηγούμενος Περιβλέπτου |
|
29 |
Γερόντιος |
Ηγούμενος μονής Παντοκράτορος |
|
30 |
Γερμανός |
Ποτέ ηγούμενος αγίου Βλασίου |
|
31 |
Παχώμιος |
Ιερομόναχος & αββάς αγίου Παύλου |
Δεν
υπέγραψαν
- Μάρκος
ο Ευγενικός — ο μόνος επίσημος εκπρόσωπος
που αρνήθηκε να υπογράψει καθαρά.
- Γεννάδιος
Σχολάριος — ο ίδιος δεν λογίζεται ως
υπογραφών στον τελικό Όρο· λίγο πριν την υπογραφή φέρεται να απέσυρε
τη συμμετοχή του και να μην συμπεριλήφθηκε στις υπογραφές.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου