Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Το Κύρος της Χειροτονίαςτων κληρικών μετά τη Σύνοδο του 2016.

Το θέμα που εξετάζουμε είναι τι ισχύει σε περίπτωση χειροτονίας κληρικών, μετά το 2016, οι οποίοι στη συνέχεια αποτειχίστηκαν.

 Το ενυπόστατο και έγκυρο της χειροτονίας (Η «Ακρίβεια» του Μυστηρίου)

Αντικειμενικά και κατά κυριολεξία, η χειροτονία του κληρικού είναι έγκυρη και ενυπόστατη. Σύμφωνα με τη δογματική διδασκαλία όλων των Οικουμενικών Συνόδων, ένας επίσκοπος, όσο παραμένει ακαθαίρετος (δηλαδή προτού μεσολαβήσει επίσημη δικαστική και συνοδική απόφαση καθαιρέσεώς του), δεν χάνει αυτόματα την ιερωσύνη του και τα μυστήρια που τελεί είναι υπαρκτά.

Ιστορικά, η Εκκλησία έχει αναγνωρίσει ως έγκυρες τις χειροτονίες από ακατάκριτους αιρετίζοντες επισκόπους, όπως στην περίπτωση του Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων (που χειροτονήθηκε από τον Αρειανό Ακάκιο Καισαρείας) και του Αγίου Ανατολίου (που χειροτονήθηκε από τον Μονοφυσίτη Διόσκορο Αλεξανδρείας). Συνεπώς, η χειροτονία του κληρικού είναι ΕΓΚΥΡΗ και είναι αντικειμενικά «εκ του Θεού».

Το παράπτωμα της «εν γνώσει» χειροτονίας

Παρόλο που η χειροτονία είναι ενυπόστατη, ο χειροτονηθείς κληρικός υποπίπτει σε σοβαρότατο κανονικό παράπτωμα και έρχεται σε πλήρη αντίφαση με την ίδια την αποτείχισή του. Η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος (διά του Αγίου Ταρασίου) και ο Μέγας Βασίλειος ορίζουν ρητά ότι κάθε Ορθόδοξος που τολμά εν γνώσει του να λάβει χειροτονία από αιρετικούς ή κοινωνούντες με την αίρεση επισκόπους, υποπίπτει στην ποινή της καθαιρέσεως. 

 Ο πνευματικός συμμολυσμός και η «Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων»

Με τη χειροτονία αυτή, ο νέος κληρικός εισέρχεται σε πλήρη εκκλησιαστική και μυστηριακή κοινωνία με τον επίσκοπό του. Ο  νέος ιερέας μολύνεται πνευματικά λόγω της εκκλησιαστικής κοινωνίας. Κατά τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, «μολυσμόν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτῷ, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων».

Λόγω της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων, ο κληρικός αυτός, πλέον συμμολύνεται και συμμετέχει στην ίδια κακοδοξία, κατάκριση και σχίσμα από τα οποία προσπάθησε να ξεφύγει.

 Η θέση του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου για τις χειροτονίες από αιρετικούς

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (στην επιστολή του προς Στέφανο Αναγνώστη) θέτει ως απαράβατο όρο για να γίνει δεκτός ένας κληρικός που χειροτονήθηκε από αιρετικό ή ύποπτο επίσκοπο, το να μην έχει λάβει τη χειροτονία «εν γνώσει» της κακοδοξίας. Στις μέρες μας, εφόσον ο Χριστιανός γνώριζε ότι ο επίσκοπος που τον χειροτόνησε  μνημονεύει τη Σύνοδο, που αποδέχεται τη Σύνοδο της Κρήτης και παρόλα αυτά τον επέλεξε για να χειροτονηθεί, η πράξη του αυτή στερείται κάθε πατερικής δικαιώσεως και τον καθιστά συνυπεύθυνο. 

Σύνοπτικά. Η χειροτονία του είναι έγκυρη (ενυπόστατη), επειδή ο επίσκοπος είναι ακόμη ακαθαίρετος. Όμως, ο ίδιος ο ιερέας έχει ακυρώσει στην πράξη την ομολογία της αποτείχισής του, είναι κανονικά υπόδικος προς καθαίρεση και πνευματικά συμμολυσμένος μέσω της κοινωνίας με τον επίσκοπό του.

Η Ουσιαστική Διάκριση μεταξύ «Εν Αγνοία» και «Εν Γνώσει»Χειροτονία.

   «Εν Αγνοία» (ὁ μή γνούς): Ο κληρικός που χειροτονήθηκε ή παρέμεινε σε κοινωνία εν αγνοία της κηρυσσομένης αιρέσεως προ της συνοδικής διαγνώσεως δεν κατακρίνεται. Κατά τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, αν ο ίδιος δεν είναι αιρετικός, ούτε χειροτονήθηκε «εν γνώσει» και ομολογεί την Ορθόδοξο Πίστη, θεωρείται «ακατάγνωστος».

Χειροτονία «Εν Γνώσει» (ὁ ἐν γνώσει): Ο κληρικός που προσήλθε στη χειροτονία ή παρέμεινε «εν γνώσει» σε κοινωνία με τον αιρετίζοντα επίσκοπο είναι κατακριτέος και υπέχει αντικειμενικό πνευματικό συμμολυσμό (οργανική συμμετοχή στην κακοδοξία και την κατάκριση του αιρεσιάρχου) λόγω της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων («τοῖς κοινωνοῦσιν ἐν γνώσει... ἀνάθεμα»). Ωστόσο, ο συμμολυσμός αυτός δεν συνεπάγεται την αυτόματη ακυρότητα της χειροτονίας του.


 Πώς αποκαθίσταται στην πράξη ο Κληρικός ο ¨Εν αγνοία χειροτονηθείς" μετά το 2016.

Α. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΝ ΑΓΝΟΙΑ ΧΕΙΡΟΤΟΝΗΘΕΝΤΕΣ.

Με την έμπρακτη διακοπή του μνημοσύνου του αιρετίζοντος επισκόπου (2ο μέρος του 15ου Κανόνα), ο ιερέας διακόπτει αμέσως τον πνευματικό συμμολυσμό.

Σύμφωνα με τον Όσιο  Θεόδωρο  Στουδίτη, (Επιστολή 40) μόλις ο ιερέας διαχωρίσει τη θέση του από την κακοδοξία («διαστέλλων ἑαυτόν τῆς αἱρέσεως»), «καί εἰσίν αὐτοῦ δεκταί αἱ χειροτονίαι αὐτίκα» — δηλαδή οι ιεροπραξίες του καθίστανται αμέσως δεκτές. Δεν απαιτείται αναχειροτονία, ούτε ειδική θεσμική ευχή ή χειροθεσία από Επίσκοπο. Προσέρχεται στο Μυστήριο της Εξομολογήσεως ενώπιον Πνευματικού Πατρός για τη συνειδησιακή του κάθαρση. Λαμβάνει τη συγχωρητική ευχή  από Ορθόδοξο  Επίσκοπο για τη συνειδησιακή του κάθαρση από την προηγούμενη εκκλησιαστική κοινωνία με την πλάνη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ ΧΕΙΡΟΤΟΝΗΘΕΝΤΕΣ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΜΕΝΟΥΣ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΜΕΝΟΥΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ ΠΟΥ ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΧΕΙΡΟΤΟΝΗΘΗΚΑΝ ΜΕΤΑ ΤΟ 2016 ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΑ ΕΞΉΣ:

Μπορεί να ιερουργεί για την πνευματική στήριξη και την αγιαστική κάλυψη των πιστών. Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (Επιστολή 40) ορίζει, ρητά, ότι μόλις ο ιερέας διαχωρίσει τη θέση του από την αίρεση («διαστέλλων ἑαυτόν τῆς αἱρέσεως... καί εἰσίν αὐτοῦ δεκταί αἱ χειροτονίαι αὐτίκα»), οι ιεροπραξίες του καθίστανται αμέσως δεκτές. Τελεί τη Θεία Λειτουργία σε ευκτήριους οίκους ή ιδιωτικά παρεκκλήσια («τεθέντος θυσιαστηρίου» / Αγίου Αντιμινσίου), μνημονεύοντας «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων».

Η πλήρης θεσμική κανονικότητα αποκαθίσταται αποκλειστικά από την αρμόδια Ορθόδοξη Σύνοδο.

Όπως απέδειξαν η Ζ΄ (787 μ.Χ.) και η Θ΄ Οικουμενική Σύνοδος (1351 μ.Χ.), η Σύνοδος είναι το μόνο εκκλησιαστικό όργανο που δέχεται τους λιβέλλους μετανοίας των κληρικών και εκδίδει την απόφαση:

«Εἰς ἱερωσύνην προσδεχόμεθα»: Δηλαδή παρέχει τη συνοδική άδεια και νομιμοποίηση να συνεχίσουν την ιερατική διακονία στον βαθμό που κατέχουν.

«Καθίσαι εἰς τοὺς βαθμοὺς καὶ τὰς καθέδρας αὐτῶν»: Δηλαδή τους αποδίδει και πάλι τους επισκοπικούς θρόνους ή τις ενοριακές καθέδρες.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ.

Ο αποτειχισμένος ιερέας έχει την αγιαστική εξουσία να ιερουργεί αμέσως για τους πιστούς, καθότι η χειροτονία του είναι υποστατή και ο ίδιος καθάρθηκε από τον συμμολυσμό, αλλά η θεσμική του κανονικότητα και διοικητική αποκατάσταση επικυρώνονται τελεσίδικα από την Ορθόδοξη Σύνοδο.


Ιστορικά Αγιοπατερικά Παραδείγματα

  • Άγιος Ανατόλιος Κωνσταντινουπόλεως: Χειροτονήθηκε από τον αιρετικό Διόσκορο Αλεξανδρείας προ της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Η Εκκλησία δέχθηκε τη χειροτονία του ως υποστατή («εκ του Θεού») χωρίς αναχειροτονία.
  • Άγιος Μελέτιος Αντιοχείας: Χειροτονήθηκε από Αρειανίζοντες επισκόπους, αλλά η χειροτονία του αναγνωρίστηκε κατ' ακρίβειαν.
  • Εικονομάχοι Επίσκοποι (Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος): Οι επίσκοποι που είχαν χειροτονηθεί επί 50 έτη από Εικονομάχους αποκαταστάθηκαν ομόφωνα στους θρόνους τους, μόλις υπέγραψαν λιβέλλους μετανοίας, χωρίς καμία αναχειροτονία.

 π.Δ.Α


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου