Η Η΄ Γενική Συνέλευση του Π.Σ.Ε στο Χαράρε (1998)

visit counter

 

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

1. Γενικά στοιχεία

Η Η΄ Γενική Συνέλευση του ΠΣΕ πραγματοποιήθηκε στο Χαράρε της Ζιμπάμπουε από 3 έως 14 Δεκεμβρίου 1998, με τη συμμετοχή 336 Εκκλησιών. Η ένταση μεταξύ Ορθοδόξων και Προτεσταντών είχε φτάσει στο αποκορύφωμα. Οι Ορθόδοξοι διευκρίνισαν ότι δεν μπορούσαν πλέον να συμμετέχουν ως απλή μειοψηφία που ψηφίζεται και καταψηφίζεται από την προτεσταντική πλειοψηφία σε θέματα πίστης και ηθικής.

Σημαντικό γεγονός ήταν η απουσία των Εκκλησιών της Γεωργίας και της Βουλγαρίας, οι οποίες είχαν αποχωρήσει από το ΠΣΕ το 1997, αν και έστειλαν παρατηρητές.

Πριν από τη Συνέλευση, είχαν πραγματοποιηθεί δύο σημαντικές Διαορθόδοξες Συναντήσεις: στη Θεσσαλονίκη (29 Απριλίου – 2 Μαΐου 1998) και στη Δαμασκό (7–13 Μαΐου 1998), οι οποίες διατύπωσαν κοινή ορθόδοξη θέση.

Ωστόσο, οι Ορθόδοξες αντιπροσωπείες δεν κατόρθωσαν να συντονίσουν τις θέσεις τους στο Χαράρε, με το Οικουμενικό Πατριαρχείο να υιοθετεί ευέλικτη στάση και τις Εκκλησίες της Ελλάδος και της Ρωσίας να εμμένουν πιο αυστηρά στα συμπεράσματα της Θεσσαλονίκης.

2. Η ίδρυση της Ειδικής Επιτροπής

Στο Χαράρε αποφασίστηκε η συγκρότηση της Ειδικής Επιτροπής για τη Συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ (Special Commission on Orthodox Participation in the WCC), η οποία αποτελούνταν εξίσου από 20 Ορθοδόξους και 20 Ετεροδόξους. Η Επιτροπή αυτή αποφάσισε:

• Την κατάργηση της ψηφοφορίας και την υιοθέτηση της ομοφωνίας (consensus) στις αποφάσεις.
• Τον οριοθέτηση των κοινών προσευχών από τη μυστηριακή λατρεία (απαγόρευση κοινού Ευχαριστιακού Ποτηρίου)
• Τον σαφή επανακαθορισμό του ΠΣΕ ως χώρου συνάντησης και διαλόγου και όχι ως «Υπερ-Εκκλησίας»

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκπροσωπήθηκε στο Χαράρε από τον Μητροπολίτη Σασίμων Γεννάδιο (Λυμούρη), ο οποίος διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τη σύσταση της Ειδικής Επιτροπής. Το Πατριαρχείο υιοθέτησε πιο ευέλικτη στάση σε σχέση με τις αποφάσεις της Θεσσαλονίκης, θεωρώντας ότι οι συμβιβασμοί του ΠΣΕ αποτελούσαν χειρονομία καλής θελήσεως. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε αποστείλει μήνυμα στη Συνέλευση, στο οποίο τόνιζε ότι «μετά από πενήντα χρόνια καρποφόρας συνεργασίας εντός του ΠΣΕ, τα μέλη του οφείλουν να διευκρινίσουν το νόημα και την έκταση της αδελφότητας την οποία βιώνουν».   Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, μεταξύ των ονομαστικά γνωστών συμμετεχόντων ήταν: Μητροπολίτης  Ηλιουπόλεως  Αθανάσιος  (Metropolitan Athanasios of Heliopolis), ο οποίος ηγήθηκε της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου, αφού ο Αρχιεπίσκοπος Στυλιανός δεν μπόρεσε να παραστεί λόγω προηγούμενων δεσμεύσεων. Π. Αναστάσιος Μποζίκης (Fr. Anastasios Bozikis), ο οποίος αναφέρει ότι είχε την τιμή να οριστεί από τον Αρχιεπίσκοπο Στυλιανό στην αντιπροσωπεία του Πατριαρχείου. Δέσποινα Πράσσα (Despina Prassas), η οποία μίλησε στη Συνέλευση στις 7 Δεκεμβρίου για τη Δεκαετία των Εκκλησιών σε Αλληλεγγύη με τις Γυναίκες. Μέγας πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος  Γεώργιος Τσέτσης (Grand Protopresbyter George/Georges Tsetsis), ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο ΠΣΕ (1985–1999) και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, ο οποίος συμμετείχε ενεργά στη Συνέλευση και κατέγραψε τα γεγονότα. Μητροπολίτης Χρυσόστομος της Εφέσου (Metropolitan Chrysostomos of Ephesus), ο οποίος συμμετείχε στη Συνέλευση και στη συνέχεια διορίστηκε συμπρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής για την Ορθόδοξη Συμμετοχή στο ΠΣΕ που συστάθηκε στο Χαράρε. Μητροπολίτης Αθανάσιος Παπάς (Metropolitan Athanasios Papas) από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο οποίος επίσης διορίστηκε μέλος της Ειδικής Επιτροπής μετά τη Συνέλευση. Από την Εκκλησία της Ελλάδος, μεταξύ των ονομαστικά γνωστών συμμετεχόντων ήταν: Μητροπολίτης Χρυσόστομος του Περιστερίου (Metropolitan Chrysostomos of Peristerion), ο οποίος διορίστηκε μέλος της Ειδικής Επιτροπής για την Ορθόδοξη Συμμετοχή. Μητροπολίτης Αμβρόσιος των Καλαβρύτων (Metropolitan Ambrosius of Kalavryta), ο οποίος επίσης διορίστηκε μέλος της Ειδικής Επιτροπής Επιπλέον, υπάρχει αναφορά σε έναν σύμβουλο (adviser) της Εκκλησίας της Ελλάδος που συμμετείχε στην Ορθόδοξη αντιπροσωπεία, χωρίς να κατονομάζεται ΠΗΓΕΣ.Το αρχείο (https://archive.org/details/wcca25) που  αντιστοιχεί στην επίσημη έκθεση της Συνέλευσης «Together on the Way».. Οι παραπάνω ονομαστικές αναφορές προέρχονται από επίσημες και ημιεπίσημες πηγές (εκθέσεις συμμετεχόντων, πρακτικά της Ειδικής Επιτροπής, δημοσιεύματα του ΠΣΕ και άλλες σχετικές καταγραφές).

 

Το Χαράρε (1998): Η γύμνια των Ορθοδόξων οικουμενιστών

1. Η «Αποκαλυπτική» Κρίση και η Απουσία Ετοιμότητας

Το Χαράρε θεωρείται ως η αποκαλυπτική στιγμή της κρίσης, όχι μόνο για το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ), αλλά και για τους ίδιους τους Ορθόδοξους οικουμενιστές.

Σύμφωνα με δραματική μαρτυρία μέλους της ελληνικής αντιπροσωπείας (συμβούλου της Εκκλησίας της Ελλάδος), οι Ορθόδοξοι προσήλθαν «γυμνοί» στη συνέλευση:

«Χωρίς αγιότητα που να μαρτυρά αρρήτως Χριστό, χωρίς προσωπικότητες που να καθηλώνουν, χωρίς ενότητα που να ενοποιεί (αλλά μόνο με μικρονοϊκές αντιπαλότητες εθνοφυλετικού ή συχνότερα ατομοκεντρικού χαρακτήρα), χωρίς θεολογικά επιχειρήματα, χωρίς στόχους, στρατηγική και συντονισμό. Πήγαμε στη Χαράρε γυμνοί και η γυμνότητά μας... αποκαλύφθηκε» — Ε. Κουμπαρέλλη, «Σκέψεις για την Η΄ Συνέλευση στο Χαράρε», Περιοδικό Σύναξη, τ. 69) .

Δηλ. Όταν εμφανίζεσαι σε ένα διεθνές ή σημαντικό φόρουμ (όπως στη Χαράρε) χωρίς πνευματικό βάθος, χωρίς ενότητα, χωρίς επιχειρήματα και χωρίς στρατηγική, η αποτυχία είναι αναπόφευκτη. Η έλλειψη προετοιμασίας και ουσίας δεν μπορεί να κρυφτεί· η «γυμνότητα» (η γύμνια από αρετές, ιδέες και οργάνωση) μοιραία αποκαλύπτεται μπροστά στα μάτια των άλλων.

2. Σημεία Έκθεσης των Ορθόδοξων Αντιπροσωπειών

Οι ορθόδοξες αντιπροσωπείες «εξετέθησαν πολύ και πολλάκις» κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης για τους εξής λόγους:

• «Αδιάβαστοι» και ανενημέρωτοι: Διαπιστώθηκε ότι σχεδόν κανείς δεν είχε μελετήσει τα τελευταία βασικά κείμενα της επιτροπής «Πίστις και Τάξις» (Faith and Order). Η μακρά θεολογική διαδικασία (όπως η δήλωση της Λίμα του 1982 και το κείμενο «Η Φύσις και ο Σκοπός της Εκκλησίας») ήταν παντελώς άγνωστη στην πλειονότητα.
• Χωρίς προετοιμασία και πρόγραμμα: Στις κοινές συσκέψεις με τους Αντιχαλκηδονίους/Μονοφυσίτες, ο ορθόδοξος προεδρεύων δεν γνώριζε αγγλικά και δεν υπήρχε ταυτόχρονη μετάφραση. Οι συναντήσεις στερούνταν ημερήσιας διάταξης, αρχής, τέλους και σκοπού, καταλήγοντας σε έναν ανώδυνο παράλληλο μονόλογο.
• «Μη προσεύχεσθε παντελώς»: Δεν υπήρξε μέριμνα για την τέλεση ορθόδοξων ακολουθιών (εκτός επίσημου προγράμματος) στον χώρο της Συνέλευσης. Επιπλέον, παρερμηνεύτηκε η εντολή για μη συμπροσευχή με ετεροδόξους, μετατρέποντάς τη σε πλήρη αποχή από κάθε προσευχητική μαρτυρία.
• Έπαρση, περιφρόνηση και «σύμπλεγμα καταδίωξης»: Παρατηρήθηκε ανταγωνισμός σε έπαρση και περιφρόνηση μεταξύ επίσημων αντιπροσωπειών (κυρίως ελληνορθόδοξων). Παράλληλα, εκδηλώθηκε έντονο «σύμπλεγμα καταδίωξης», με τους Έλληνες να απομονώνονται θεωρώντας λανθασμένα ότι οι υπόλοιποι Ορθόδοξοι συνωμοτούσαν καθημερινά εναντίον τους.

3. Η Διχασμένη Στάση και η Αθέτηση της Θεσσαλονίκης

Αν και η Διορθόδοξη Σύνοδος της Θεσσαλονίκης (1998) είχε αποφασίσει ομόφωνα την πλήρη αποχή από κοινές λατρευτικές εκδηλώσεις, προσευχές και ψηφοφορίες, στο Χαράρε η γραμμή αυτή διασπάστηκε:

• Οι Αυστηροί (Ρωσία, Ελλάδα): Εμμένουν στη «γραμματική» ερμηνεία της απόφασης (πλήρης αποχή).
• Οι «Προοδευτικοί» (Οικουμενικό Πατριαρχείο & λοιπές Εκκλησίες): Υιοθετούν ευρύτερη ερμηνεία (συμμετοχή στις προσευχές/εργασίες χωρίς ηγετικό ρόλο).

Αποτέλεσμα: Τελικά, η συντριπτική πλειονότητα των Ορθόδοξων παρέστη στις κοινές προσευχές, όλες οι αντιπροσωπείες ψήφισαν και συμμετείχαν κανονικά στην «Ακολουθία Επαναδεσμεύσεως». Η εικόνα αυτή αποκάλυψε ότι η κρίση στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι εξίσου βαθιά με εκείνη των Προτεσταντών.

4. Η Στάση Γεωργίας και Βουλγαρίας

Παρά το γεγονός ότι τα Πατριαρχεία Γεωργίας και Βουλγαρίας είχαν αποχωρήσει επισήμως από το ΠΣΕ (1997–1998), οι παρατηρητές που έστειλαν στο Χαράρε δήλωσαν πίστη στο οικουμενικό ιδεώδες.

Παρατήρηση / Κριτική: Στηλιτεύεται η έλλειψη εκκλησιαστικού φρονήματος, καθώς δικαιολογήθηκαν ότι η αποχώρησή τους ήταν αποτέλεσμα πίεσης από «φανατικούς, συντηρητικούς και θεμελιοκράτες» για την αποφυγή εσωτερικού σχίσματος, προσφέροντας μια απλή δικαιολογία αντί για ορθόδοξη θεολογική μαρτυρία.

5. Η «Ειδική Επιτροπή» ως «Λύση» που Διαιωνίζει το Πρόβλημα

Στη Χαράρε εγκρίθηκε η σύσταση της «Ειδικής Επιτροπής επί της Ορθοδόξου Συμμετοχής στο Π.Σ.Ε.» (με πρωταγωνιστές τους Ζηζιούλα, Λυμούρη, Αναστάσιο, Κύριλλο) με τριετή ορίζοντα για τη μελέτη των ορθόδοξων αιτημάτων.

• Κριτική: Προβάλλεται το επιχείρημα ότι η Επιτροπή δεν έλυσε το πρόβλημα, αλλά απλώς νομιμοποίησε την ορθόδοξη παραμονή στο ΠΣΕ.
• Η υιοθέτηση της «ομοφωνίας» αντί της ψηφοφορίας δεν αναιρεί το γεγονός ότι το ΠΣΕ παραμένει ένας θεσμός όπου Ορθόδοξοι και ετερόδοξοι/αιρετικοί συνευρίσκονται ως «ίσοι» σε θέματα πίστεως.
• Παράλληλα, δημιουργήθηκαν ερωτήματα για το γιατί οι Ορθόδοξοι δεν πίεσαν πολύ νωρίτερα για τη συγκρότησή της, ώστε να αποφευχθεί η άτακτη παρουσία τους.

6. Οι Δύο Εσωτερικές Τάσεις

Στη Χαράρε δόθηκε μια σκληρή εσωτερική μάχη μεταξύ των Ορθόδοξων οικουμενιστών της Γενεύης (που προσπάθησαν να περιορίσουν την κριτική εντός των δομών του ΠΣΕ) και της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία κατήγγειλε τη μετατροπή του ΠΣΕ σε έναν κυρίως πολιτικοκοινωνικό οργανισμό.

Έτσι, διαμορφώθηκαν δύο τάσεις:

1. Οι «Συντηρητικοί»: Πρότειναν τη «θεραπεία» του οργανισμού μέσω της επιστροφής στις ιδρυτικές, εκκλησιολογικές του βάσεις.
2. Οι «Προοδευτικοί»: Πρότειναν τη ριζική αλλαγή της δομής του ΠΣΕ και τη μετατροπή του σε ένα άτυπο «Φόρουμ Χριστιανικών Εκκλησιών» χωρίς υποχρεωτικά μέλη και δεσμεύσεις.

Συγκριτικός Πίνακας Ορθόδοξων Τάσεων στη Χαράρε

Χαρακτηριστικά	Οι «Συντηρητικοί»	Οι «Προοδευτικοί»	Η «Τρίτη Λύση»
Κύρια Πρόταση	Επιστροφή στις ιδρυτικές ρίζες του Συμβουλίου.	Πλήρης αντικατάσταση της παρούσας δομής του Π.Σ.Ε..	Διάπλαση του Π.Σ.Ε. σε μια «Αδελφότητα» (Fellowship).
Επιδιωκόμενη Μορφή	Επανεύρεση της ταυτότητας του Π.Σ.Ε. ως «Σωματειακής Οργανώσεως» (στα πρότυπα της ίδρυσης του 1948 στο Άμστερνταμ).	Σύσταση ενός άτυπου «Φόρουμ Χριστιανικών Εκκλησιών και Οικουμενιστικών Οργανώσεων».	Μια κοινότητα όπου οι εκκλησίες-μέλη συνεργάζονται χωρίς τις προηγούμενες δεσμεύσεις.
Φιλοσοφία & Λειτουργία	Θεραπεία του οργανισμού εκ των έσω, με επανεστίαση στις αρχικές εκκλησιολογικές του βάσεις.	Ένα φόρουμ χωρίς υποχρεωτικά μέλη και χωρίς ευθύνες ή δεσμεύσεις έναντι των συμμετεχόντων.	Οι εκκλησίες «συνεργάζονται», «διασκέπτονται θεολογικώς», «παρέχουν κοινή μαρτυρία» και έχουν «κοινή αντίληψη περί του τι εστιν Εκκλησία».
Κριτική του Συγγραφέα	Θεωρείται ουτοπική προσπάθεια, καθώς το Π.Σ.Ε. έχει ήδη εκτραπεί σε έναν εκκοσμικευμένο οργανισμό.	Αποτελεί προσπάθεια «καθησυχασμού» των αντι-οικουμενιστών και αποφυγής μιας βαθύτερης εσωτερικής ρήξης.	Χαρακτηρίζεται ως άλλη μια θεωρητική φόρμουλα που συσκοτίζει την απουσία πραγματικής εκκλησιολογικής ενότητας.

 

Συσκότιση του Οράματος & Χρονοβόρες Διαδικασίες:

Όλες αυτές οι προτάσεις «σωτηρίας» του Π.Σ.Ε. έχουν εγκλωβίσει τους Ορθοδόξους σε ατέρμονες, γραφειοκρατικές και χρονοβόρες διαδικασίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εξουδετερώνεται η αυθεντική, προφητική και χαρισματική μαρτυρία της Ορθοδοξίας προς τον ετερόδοξο κόσμο.

• Το Ζήτημα της «Ευχαριστιακής Πρακτικής»: Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύγχυσης αναφέρεται η συζήτηση για την κοινή λατρεία στη Χαράρε. Παρόλο που αποφασίστηκε να μην τελεστεί οικουμενική ευχαριστιακή ακολουθία στο επίσημο πρόγραμμα (κάτι που ορθόδοξοι θεολόγοι όπως ο Παύλος Μέγιεντορφ πανηγύρισαν ως «νίκη» μετά από «άγρια μάχη»),  η ανάγκη διεξαγωγής τέτοιων «άγριων μαχών» για τα αυτονόητα της πίστης αποτελεί απόδειξη της σύγχυσης και της συσκότισης του ορθόδοξου οράματος εντός του Π.Σ.Ε., εγκλωβίζοντας τους Ορθοδόξους σε χρονοβόρες και ατέρμονες γραφειοκρατικές διαδικασίες Στην ορθόδοξη πατερική παράδοση, ξεκαθαρίζεται ότι ο όρος «κοινωνία» δεν περιορίζεται στενά και μόνο στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας (δηλαδή στη συμμετοχή στο κοινό Ποτήριο), αλλά εκτείνεται σε κάθε είδους πνευματική επικοινωνία, συμπροσευχή ή ακόμη και στενή φιλία με ετεροδόξους και αιρετικούς. Για τον λόγο αυτό, οι Άγιοι Πατέρες και οι μοναχοί συνιστούσαν παραδοσιακά την πλήρη διακοπή κάθε τέτοιας κοινωνίας.
• Η Μοναδική Λύση: Καμία δομική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να θεραπεύσει το Π.Σ.Ε.. Η μόνη συνεπής στάση για τη διάσωση της Ορθόδοξης Ταυτότητας είναι η πλήρης αποχώρηση και διακοπή της συμμετοχής σε αυτόν τον «ανθρωποπαγή και κοσμικό» οργανισμό.

(ΠΗΓΗ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΛΗΜΗ.Η δραματική κρίσις της Οικουμενικής κίνησης και η αφύπνισις του Ορθόδοξου Αντι-οικουμενισμού-Έκδοση 2000).

 

Γ. Η Σύνοδος της Κρήτης (2016): Η κορύφωση της υποχώρησης

Υποστηρίζεται σθεναρά ότι η Σύνοδος της Κρήτης δεν διόρθωσε, αλλά επικύρωσε την τροχιά που ξεκίνησε στην Καμπέρα και νομιμοποιήθηκε στο Χαράρε.

• 1. Αναγνώριση αιρετικών ως «Εκκλησιών»: Το κείμενο «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον» αποδέχεται «το ιστορικό όνομα άλλων μη Ορθοδόξων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών».

Ενστάσεις: Επισημαίνεται ότι αυτό συνιστά εκκλησιολογική σύγχυση. Αν η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η «Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική», οι ετερόδοξοι δεν μπορούν να φέρουν τον τίτλο «Εκκλησία» χωρίς να διαστρέφεται η εκκλησιολογία των Οικουμενικών Συνόδων.

• 2. Το ΠΣΕ ως αποδεκτός θεσμός: Παρά τις εμπειρίες της Καμπέρας και του Χαράρε, η Σύνοδος δηλώνει ότι το ΠΣΕ «εκπληροί σημαντική αποστολή προωθώντας την ενότητα του χριστιανικού κόσμου».

Αντίλογος: Ένας θεσμός που νομιμοποίησε τον συγκρητισμό της Καμπέρας και την «ισότητα Ομολογιών» δεν μπορεί να λειτουργεί ως όχημα ενότητας, παρά μόνο ως μέσο απομάκρυνσης από την αλήθεια.

• 3. Η «Δήλωση του Τορόντο» ως άλλοθι: Η Σύνοδος επικαλείται τη Δήλωση του Τορόντο (1950) για να αποδείξει ότι το ΠΣΕ δεν είναι «Υπερ-Εκκλησία». Πρόκειται όμως για τυπικό επιχείρημα: στην πράξη, το ΠΣΕ ασκεί θεολογική, λειτουργική και διοικητική πίεση στις Εκκλησίες, ενώ η Δήλωση του Τορόντο δεν εμπόδισε ούτε τον συγκρητισμό της Καμπέρας ούτε την αποδοχή της «ισότητας Ομολογιών» από μεγάλο μέρος του προτεσταντικού χώρου.
• 4. Η υιοθέτηση της «ομοφωνίας» (consensus): Η Σύνοδος επαινεί τα κριτήρια της Ειδικής Επιτροπής του Χαράρε και την «ομοφωνία» ως μέθοδο λήψης αποφάσεων. Η αντίθετη πλευρά αντιτείνει ότι η ομοφωνία σε ένα σώμα όπου συμμετέχουν Ορθόδοξοι και ετερόδοξοι σημαίνει υποβιβασμό της αλήθειας στο επίπεδο του συμβιβασμού. Η ορθόδοξη πίστη ούτε ψηφίζεται ούτε διαπραγματεύεται.
• 5. Ο διαθρησκειακός διάλογος: Η Σύνοδος επεκτείνει τη λογική του ΠΣΕ και στον διαθρησκειακό διάλογο, θεωρώντας ότι η Ορθοδοξία οφείλει να «διαλέγεται και να συνεργάζεται με τον θρησκευτικώς και πολιτισμικώς άλλον».
•   Υπόμνημα Αγίου Όρους (2008): «Υπόμνημα περί της συμμετοχής της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών». Εξετάζει κριτικά την πορεία από την Καμπέρα (1991) στο Χαράρε (1998) και αναλύει τις αποφάσεις της Διαορθόδοξης Συνάντησης της Θεσσαλονίκης (1998) και την παραβίασή τους κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης.
•   Μελέτες για τη «Διαορθόδοξη Σύνοδο της Θεσσαλονίκης» (Μάιος 1998): Κείμενα και αναλύσεις που εξετάζουν την απόφαση των Ορθοδόξων πριν το Χαράρε να απέχουν από κοινές προσευχές/ψηφοφορίες και το πώς αυτή εφαρμόστηκε ή τροποποιήθηκε στην πράξη

Το Χαράρε ως σταθμός νομιμοποίησης του οικουμενισμού

Η  Συνέλευση του Χαράρε, παρά τις εντυπώσεις περί «νίκης» της Ορθοδοξίας μέσω της Ειδικής Επιτροπής, στην ουσία νομιμοποίησε την παραμονή των Ορθοδόξων σε έναν οργανισμό που θεμελιωδώς αντιτίθεται στην ορθόδοξη εκκλησιολογία. Η Διαορθόδοξη Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998) είχε ζητήσει «ριζική αναδιάρθρωση» ή αποχώρηση, λόγω γυναικείας χειροτονίας, δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ και συγκρητιστικών τάσεων. Αντί αυτού, στο Χαράρε συστάθηκε μια Επιτροπή που απλώς «βελτίωσε» τους όρους συμμετοχής, χωρίς να θίξει την ουσία: το ΠΣΕ συνέχισε να θεωρεί αιρετικές ομάδες ως «εκκλησίες»

---

Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Β. Ελληνικές Πηγές – Περιοδικά και Συλλογικοί Τόμοι

• Βλ. Φειδάς, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία και η Θ΄ Γενική Συνέλευση του ΠΣΕ», Θεολογία 76 (2005), 457-461.
• Γ. Τσέτσης, «Χαράρε 1998. Χρονικό της Η΄ Γ.Σ. του Π.Σ.Ε.», Ενημέρωσις 14-1998/12, 1-10.
• Εμμ. Κουμπαρέλης, «Σκέψεις για την Η΄ Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών», Σύναξις 69 (Ιαν.-Μάρ. 1999), 95-99.
• Χρ. Τσιρώνης, «Π.Σ. των Ε. – Η΄ Γενική Συνέλευση – Χαράρε, Ζιμπάμπουε, 3-14.12.1998», Καθ' οδόν 15 (Μάιος 1999), 100-103.

• Πληροφορία (έκδοση Συνοδικής Επιτροπής Διαχριστιανικών Σχέσεων Εκκλησίας Ελλάδος), τόμ. Γ΄, αρ. 1 (Ιαν.-Απρ. 1999), 6-10.
• «Αξιολόγηση νέων δεδομένων στις σχέσεις Ορθοδοξίας και οικουμενικής κινήσεως» (Θεσσαλονίκη, 29 Απρ.-2 Μαΐου 1998), Ενημέρωσις 14-1998/5, 3-6.
• Ορθόδοξη Θεολογία και Οικουμενικός Διάλογος: Προβλήματα και προοπτικές (Αθήνα: Αποστολική Διακονία, 2005).

 

 

 

Η Ζ΄ Γενική Συνέλευση στην Καμπέρα (7-20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1991)

visit counter

Tο επίσημο ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΟΥ Π.Σ.Ε

1. Γενικά στοιχεία

Η Ζ΄ Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) πραγματοποιήθηκε στην Καμπέρα της Αυστραλίας από 7 έως 20 Φεβρουαρίου 1991, με κεντρικό θέμα: «Έλθε, Άγιο Πνεύμα, ανακαίνισε την όλη κτίση» («Come Holy Spirit, Renew the Whole Creation»). Η Συνέλευση αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής για τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με το ΠΣΕ, καθώς οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι διαπίστωσαν μια «αυξανόμενη απομάκρυνση από τη βάση του ΠΣΕ» και «απομάκρυνση από βιβλικώς θεμελιωμένες χριστιανικές κατανοήσεις» της Αγίας Τριάδος, της σωτηρίας, του Ευαγγελίου και της φύσης της Εκκλησίας».

Το κλίμα έντασης επιδεινώθηκε από την κεντρική ομιλία της καθηγήτριας Chung Hyun Kyung, η οποία εξίσωσε το Άγιο Πνεύμα με πνεύματα της παραδοσιακής κορεατικής θρησκείας, προκαλώντας καταγγελίες για συγκρητισμό από Ορθόδοξους και Ευαγγελικούς.

Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Παρθένιος (Ορθόδοξος Ανατολικός) παρουσίασε την ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση για το Άγιο Πνεύμα, τονίζοντας: «Όταν μιλάμε για το Άγιο Πνεύμα, μιλάμε για την Αγία Τριάδα. Δεν υπάρχει Άγιο Πνεύμα χωρίς την Αγία Τριάδα».

Το κείμενο της επίκλησης  της Δρος Τσανγκ Χιούνγκ Κιούνγκ,

Το κείμενο της επίκλησης  της Δρος Τσανγκ Χιούνγκ Κιούνγκ, όπως αυτό παρουσιάστηκε στη Ζ΄ Γενική Συνέλευση του Π.Σ.Ε. στην Καμπέρρα το 1991 και καταγράφεται στις πηγές, έχει ως εξής:

«Με ταπεινή καρδιά και σώμα, ας προσέξουμε στις κραυγές της δημιουργίας και τις κραυγές του πνεύματος εντός αυτής. Ελθέ. Το πνεύμα της Άγαρ, Αιγυπτίας, μαύρης δούλης, εκμεταλλευομένης και εγκαταλελειμμένης από τον Αβραάμ και την Σάρρα, τους προγόνους της πίστεώς μας. Ελθέ. Το πνεύμα του Ουρία, πιστού στρατιώτου σταλέντος και φονευθέντος στο πεδίο της μάχης υπό του μεγάλου Βασιλέως Δαυίδ, εξ αιτίας της βασιλικής πλεονεξίας για την σύζυγό του Βηρ-σαβεέ. Ελθέ. Το πνεύμα της θυγατρός του Ιεφθάε, του θύματος της πίστεως του πατρός της, ο οποίος την προσέφερε ως θυσία στον Θεό, επειδή είχε νικήσει στον πόλεμο. Ελθέ. Το πνεύμα των νηπίων, των φονευθέντων υπό των στρατιωτών του βασιλέως Ηρώδου κατά την γέννηση του Ιησού. Ελθέ. Το πνεύμα της Ιωάννας ντ’ Αρκ και των πολλών άλλων, οι οποίες εκάησαν κατά την “εξόντωσι των μαγισσών” (witch trials), κατά την διάρκεια του Μεσαίωνος. Ελθέ. Το πνεύμα των ανθρώπων, των αποθανόντων κατά τις σταυροφορίες. Ελθέ. Το πνεύμα των ιθαγενών της γης, θυμάτων της γενοκτονίας κατά τους χρόνους της αποικιοκρατίας και την περίοδο της μεγάλης Χριστιανικής ιεραποστολής στον παγανιστικό κόσμο. Ελθέ. Το πνεύμα των Ιουδαίων, των φονευθέντων στους θαλάμους των αερίων κατά την διάρκεια του ολοκαυτώματος. Ελθέ. Το πνεύμα των φονευθέντων ανθρώπων στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι από τις ατομικές βόμβες. Ελθέ. Το πνεύμα των γυναικών της Κορέας στον Ιαπωνικό “πρόστυχο στρατό” κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι οποίες εχρησιμοποιήθησαν και εβασανίσθησαν από τους αιμοδιψείς στρατιώτας. Ελθέ. Το πνεύμα των Βιετναμέζων, οι οποίοι εφονεύθησαν από (βόμβες) ναπάλμ, Agent Orange, ή την πείνα επάνω στα πλεούμενα. Ελθέ. Το πνεύμα του Μαχάτμα Γκάντι, Στήβ Μπίκο, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ του νεωτέρου, Μάλκολμ Χ, Βίκτωρ Γιάρα, Όσκαρ Ρομέρο και πολλών ανωνύμων γυναικών μαχητών της ελευθερίας, οι οποίες απέθαναν στην πάλη για την απελευθέρωσι των λαών τους. Ελθέ. Το πνεύμα των φονευθέντων ανθρώπων στο Μποπάλ και Τσερνομπίλ και το πνεύμα των μεδουσών από την δοκιμαστική πυρηνική ζώνη του Ειρηνικού. Ελθέ. Το πνεύμα των συντριβέντων από τα τανκς στο Καντζού, την πλατεία Τιενανμέν και την Λιθουανία. Ελθέ. Το πνεύμα του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, που τώρα φονεύεται καθημερινώς. Ελθέ. Το πνεύμα της γης, του αέρος και των υδάτων, των βιαζομένων, βασανιζομένων και εκμεταλλευομένων από την ανθρώπινη απληστία για χρήματα. Ελθέ. Το πνεύμα των στρατιωτών, πολιτών και θαλασσίων δημιουργημάτων, τα οποία αποθνήσκουν τώρα στον αιματηρό πόλεμο του Κόλπου. Ελθέ. Το πνεύμα του Απελευθερωτού, αδελφού μας Ιησού, βασανισθέντος και φονευθέντος επί του σταυρού». Μετά την ολοκλήρωση αυτών των επικλήσεων, η Δρ Τσανγκ έκαψε τον κατάλογο με τα ονόματα και σκόρπισε τη στάχτη στον αέρα υπό τη συνοδεία μουσικής. Το κάψιμο ήταν μια συμβολική πράξη απελευθέρωσης και επικοινωνίας με τα πνεύματα των θυμάτων, ενώ για την Ορθόδοξη πλευρά αποτέλεσε μια «φρικτή βλασφημία» και «δαιμονική» εκτροπή από τη βιβλική διδασκαλία

 

Οι άλλες «επαναστατικές» θεολογίες που προωθεί το Π.Σ.Ε στην Καμπέρα

Σύμφωνα με τις πηγές, το Π.Σ.Ε. προωθεί μια σειρά από «νέες» ή ριζοσπαστικές θεολογικές τάσεις, οι οποίες συχνά χαρακτηρίζονται ως «τριτοκοσμικές θεολογίες». Αυτές οι θεολογίες αποκλίνουν από την παραδοσιακή χριστιανική διδασκαλία και ενσωματώνουν κοινωνικοπολιτικά και τοπικά πολιτισμικά στοιχεία.

Οι κυριότερες από αυτές τις θεολογίες που αναφέρονται είναι:

• Μὶν Τζοὺνγκ θεολογία (Minjung Theology): Πρόκειται για μια κορεατική «πολιτική θεολογία απελευθερώσεως» που αναπτύχθηκε τις τελευταίες δεκαετίες,. Χαρακτηρίζεται από τη μείξη χριστιανικών στοιχείων με τον σαμανισμό, τον βουδισμό, τον κομφουκιανισμό και διάφορες πολιτικές ιδεολογίες,. Εστιάζει στον αγώνα των καταπιεσμένων («Μὶν-τζοὺνγκ» σημαίνει λαός ή μάζα) ενάντια στην πολιτική καταπίεση και την κοινωνική περιθωριοποίηση,.
• Θεολογία της Απελευθέρωσης: Αναφέρεται ως το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η Μιντζούνγκ θεολογία, δίνοντας έμφαση στην πολιτική και κοινωνική απελευθέρωση,,.
• Φεμινιστική Θεολογία: Προωθείται έντονα μέσα στο Π.Σ.Ε., με τις γυναίκες να διεκδικούν ηγετικές θέσεις και να επηρεάζουν τη θεολογική κατεύθυνση,. Ένα παράδειγμα είναι η «Ασιατική γυναικεία θεολογία», η οποία επιδιώκει να κατανοήσει το Ευαγγέλιο μέσα από τις εμπειρίες των γυναικών της Ασίας και την τοπική κουλτούρα,.
• Θεολογία του Διαλόγου: Αυτή η τάση, που υποστηρίχθηκε από ορθόδοξους οικουμενιστές όπως ο Μητροπολίτης Γεώργιος Κόδρ, επιδιώκει να θεμελιώσει τη θρησκευτική επικοινωνία με τις άλλες θρησκείες, αναγνωρίζοντας «πνευματικό πλούτο» και «σωστικές ενέργειες» του Αγίου Πνεύματος έξω από τον Χριστιανισμό,.
• Θεολογία του Πλουραλισμού: Προτείνει την υπέρβαση του «Χριστοκεντρισμού», υποστηρίζοντας ότι η σωτηρία δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στον Ιησού Χριστό, αλλά να αναγνωρίζεται η παρουσία του θείου και σε άλλες θρησκευτικές παραδόσεις,,.

Οι πηγές αναφέρουν ότι αυτές οι «νέες θεολογίες», προωθούνται από ορισμένους κύκλους εντός του Συμβουλίου προκειμένου να καταστεί δυνατός ο διαθρησκειακός διάλογος, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για τη δημιουργία ενός «νεφελώδους θεολογικού συγκρητισμού.

(πηγή.:Μητροπολίτη Κυπριανού: Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και Διαθρησκεική κίνησις)

Σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο συμμετεχόντων της 7ης Συνέλευσης του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στην Καμπέρα (1991), ο οποίος περιλαμβάνεται στην επίσημη έκθεση "Signs of the Spirit", μπορούμε να επαληθεύσουμε πλήρως την παρουσία των τεσσάρων από τα οκτώ πρόσωπα που αναφέρετε ως επίσημων αντιπροσώπων (delegates) της Εκκλησίας της Ελλάδος: Μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος: Αναφέρεται ρητά ως επίσημος αντιπρόσωπος (delegate) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος (Ζαφείρης): Αναφέρεται ως επίσημος αντιπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συμμετείχε επίσης ενεργά στις συζητήσεις της ολομέλειας, τονίζοντας την ευθύνη των Χριστιανών ως «συν-δημιουργών» για την προστασία της κτίσης. Μητροπολίτης Νικοπόλεως Μελέτιος: Αναφέρεται ως επίσημος αντιπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Είχε επίσης συμμετάσχει στη Διορθόδοξη Διάσκεψη στο Chambésy το 1990 για την προετοιμασία της Συνέλευσης. Καθηγητής Βλάσιος Φειδάς: Αναφέρεται ως επίσημος λαϊκός αντιπρόσωπος (lay delegate) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συμμετείχε στις εργασίες της Επιτροπής Οικονομικών (Finance Committee), της Επιτροπής Δημοσίων Θεμάτων (Public Issues Committee), ενώ παρενέβη στην ολομέλεια για θέματα εκκλησιολογίας.   Επιπλέον μέλη της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος (1991): Από τις πηγές προκύπτει ότι στην επίσημη αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Καμπέρα συμμετείχαν επίσης οι: Καθηγητής π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Καθηγητής Κωνσταντίνος Σκουτέρης. Μητροπολίτης Νεαπόλεως Διονύσιος. Μητροπολίτης Ζακύνθου Παντελεήμων. Μητροπολίτης Κερκύρας Τιμόθεος. Επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος (Γιαννουλάτος), ο οποίος αναφέρεται ως μέλος της Εκκλησίας της Ελλάδος διαμένων στην Κένυα και είχε σημαντική συμβολή στις συζητήσεις για τη βιβλική θεώρηση της κτίσης.   Πρωτοπρεσβύτερος Στέφανος Αβραμίδης: Συμμετείχε ως επίσημος αντιπρόσωπος και ήταν μέλος της Message Committee (Επιτροπής Μηνύματος) της Συνέλευσης. Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Καραϊσαρίδης: Συμμετείχε ως επίσημος αντιπρόσωπος. Δημήτριος Καραδάγλης: Συμμετείχε ως steward (νεανικός εθελοντής) εκπροσωπώντας την Εκκλησία της Ελλάδος. Ελένη Νταλαμπίρα, Παρασκευή Δρόσου, Βασίλης Παπαθανασίου και Ναταλία Παπαγιαννοπούλου: Συμμετείχαν ως εκλεκτό προσωπικό (coopted staff). Σημειώνεται ότι στην ίδια Συνέλευση συμμετείχε και η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία με δική της αντιπροσωπεία, την οποία αποτελούσαν ο Αιδεσιμότατος Νικόλαος Στεφανίδης ως αντιπρόσωπος και ο Δημήτρης Μπούκης ως νεανικός αντιπρόσωπος

 

Οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι υπέβαλαν ξεχωριστή δήλωση , εκφράζοντας ιδιαίτερες ανησυχίες και θέτοντας το ερώτημα αν είχε έρθει η ώρα για επανεξέταση των σχέσεων των Ορθοδόξων Εκκλησιών με το ΠΣΕ.

3. Συμμετέχοντες από το Οικουμενικό Πατριαρχείο   Σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο των συμμετεχόντων στην 7η Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών στην Καμπέρα (1991), η αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου ήταν πολυπληθής και αποτελούνταν από τα εξής πρόσωπα: Επίσημοι Αντιπρόσωποι (Delegates) Συνολικά αναφέρονται 17 επίσημοι αντιπρόσωποι (με δικαίωμα ψήφου), οι οποίοι εκπροσωπούσαν διαφορετικές επαρχίες του Θρόνου ανά τον κόσμο: Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Βαρθολομαίος: Επικεφαλής της αντιπροσωπείας. Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος: Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος και κατείχε τη θέση του Αντιπροέδρου (Vice-moderator) της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΣΕ. Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας): Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος και ήταν ένας από τους κύριους ομιλητές στην ολομέλεια για τα υποθέματα της Συνέλευσης. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Στυλιανός: Αντιπρόσωπος από την έδρα της Συνέλευσης, την Αυστραλία. Μητροπολίτης Νέας Ζηλανδίας Διονύσιος (Ψιάχας): Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος. Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Τσέτσης: Εκπρόσωπος στην έδρα του ΠΣΕ στη Γενεύη. Ανέγνωσε το μήνυμα του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Παρθενίου στην ολομέλεια. Καθηγητής π. Εμμανουήλ Κλάψης: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Αρχιμανδρίτης Κύριλλος: Αντιπρόσωπος από το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρωτοπρεσβύτερος Μίλτων Ευθυμίου: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Χρυσαυγής: Αντιπρόσωπος από την Αυστραλία. Διάκονος Χρυσόστομος Καλαϊτζής: Αντιπρόσωπος από την Τουρκία. Καθηγητής Βασίλειος Ισταυρίδης: Αντιπρόσωπος από την Τουρκία. Καθηγητής Γεώργιος Μπέμπης: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Δρ. Αλέξανδρος Παπαδερός: Αντιπρόσωπος από την Ελλάδα. Ηλίας Κρισόστομο Αμπραμίδης: Αντιπρόσωπος από την Αργεντινή. Αλίκη Μωραϊτίνη: Γυναίκα αντιπρόσωπος από την Ελβετία. Πατρίτσια Σκούτα: Γυναίκα αντιπρόσωπος από την Αυστραλία. Άλλες Κατηγορίες Συμμετεχόντων Εκτός από τους επίσημους αντιπροσώπους, το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκπροσωπήθηκε επίσης από: Προσκεκλημένοι (Guests): Ο Μητροπολίτης Σηλυβρίας Αιμιλιανός και ο Αρχιμανδρίτης Λεωνίδας (Αυστραλία). Σύμβουλοι (Advisers): Ο καθηγητής π. Στάνλεϊ Χάρακας (ΗΠΑ). Προσωπικό του ΠΣΕ (WCC Staff): Ο Γιώργος Λεμόπουλος και ο Αρχιμανδρίτης (μετέπειτα Μητροπολίτης) Γεννάδιος Λιμούρης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης είχε κεντρική θεολογική συμβολή στις συζητήσεις, τονίζοντας ότι το Άγιο Πνεύμα δεν πρέπει να συγχέεται με τις ανθρώπινες ψυχολογικές εμπειρίες, αλλά να λατρεύεται ως Κύριος που αποκαλύπτει την αλήθεια   ---------------------------------------------------------------------------- Οι πηγές στις οποίες βασίστηκαν οι πληροφορίες για τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος στην 7η Συνέλευση του ΠΣΕ στην Καμπέρα (1991), καθώς και για τη συμβολή του τότε Μητροπολίτη Βαρθολομαίου: Συμμετοχή και Ηγεσία του Βαρθολομαίου: Η πηγή "Ecumenical Patriarch Bartholomew | Ukrainian Orthodox Church of the USA" αναφέρει ρητά ότι ο Μητροπολίτης Βαρθολομαίος ηγήθηκε της Ορθόδοξης αντιπροσωπείας στην 7η Γενική Συνέλευση του ΠΣΕ στην Καμπέρα τον Ιανουάριο του 1991. Επίσης, επιβεβαιώνει ότι εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης τον Οκτώβριο του 1991 και ενθρονίστηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Θεολογικές Ενστάσεις και Στάση των Ορθοδόξων: Οι πηγές "The Thessaloniki Summit" και "The Deadly Sin of Orthodox Ecumenists" περιγράφουν πώς οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι στην Καμπέρα εξέφρασαν σθεναρές αντιρρήσεις για θεολογικές αποκλίσεις του ΠΣΕ, όπως η απομάκρυνση από τη βιβλική κατανόηση της Αγίας Τριάδας και οι τάσεις συγκρητισμού. Ο Μητροπολίτης Βαρθολομαίος είχε ηγετικό ρόλο στη διατύπωση αυτών των ενστάσεων. Μέλη της Αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου: Ο π. Εμμανουήλ Κλάψης αναφέρεται ως μέλος της επίσημης αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις συνελεύσεις της Καμπέρα (1991), του Χαράρε (1998) και του Πόρτο Αλέγκρε (2005). Ο Ηλίας Κρισόστομο Αμπραμίδης (Elias Crisóstomo Abramides) από την Αργεντινή επιβεβαιώνεται ότι συμπεριλήφθηκε στην αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την Καμπέρα με επιστολή του Πατριάρχη Δημητρίου το 1990. Ο Αρχιμανδρίτης Γεννάδιος Λιμούρης αναφέρεται ως στέλεχος του ΠΣΕ και μέλος της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, μεταφέροντας το κλίμα και τους προβληματισμούς της Συνέλευσης. Επίσημη Έκθεση της Συνέλευσης: Η πλήρης βιβλιογραφική παραπομπή για τα πρακτικά είναι: "Signs of the spirit. Official report of the Seventh Assembly of the World Council of Churches. Canberra, Australia, 7-20 February 1991", έκδοση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (Γενεύη, 1991). Λοιπές Συμμετοχές: Η πηγή "The Coptic Orthodox Church and the Ecumenical Movement" παραθέτει τον κατάλογο της πολυπληθούς Κοπτικής αντιπροσωπείας (με επικεφαλής τον Πατριάρχη Σενούδα Γ΄) και αναφέρει τη σημαντική ομιλία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Παρθενίου. Αυτές οι πηγές τεκμηριώνουν τα πρόσωπα και τα γεγονότα που συζητήσαμε, επιβεβαιώνοντας τη χρονική σειρά των γεγονότων του 1991.

 

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ  ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΜΠΕΡΑΣ

Η 7η Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στην Καμπέρα το 1991 δεν αποτέλεσε απλώς μια αποτυχία, αλλά ένα «θανάσιμο αμάρτημα» και ένα σημείο συγκρητιστικού εκφυλισμού για τον ορθόδοξο κόσμο.

Οι βασικοί πυλώνες αυτής της κριτικής, όπως προκύπτουν από τις πηγές, επικεντρώνονται στα εξής σημεία:

1. Η Πρόκληση του Συγκρητισμού και η «Βλασφημία» της Καμπέρας.

Η ορθόδοξη  κριτική θεωρεί τη Συνέλευση της Καμπέρας ως την απόλυτη επιβεβαίωση ότι το ΠΣΕ μετατράπηκε σε έναν πανθρησκειακό οργανισμό. Το κεντρικό γεγονός που προκάλεσε την οργή των παραδοσιακών κύκλων ήταν η παρουσίαση της Κορεάτισσας θεολόγου Chung Hyun Kyung, η οποία χρησιμοποίησε στοιχεία κορεατικού σαμανισμού για να μιλήσει για το Άγιο Πνεύμα.

• Οι επικριτές καταγγέλλουν τη σύγχυση του Αγίου Πνεύματος με «πνεύματα της γης, του αέρα και της θάλασσας» ή πνεύματα νεκρών προσώπων, κάτι που θεωρείται βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος και πνευματική τύφλωση.
• Υποστηρίζεται ότι αυτή η προσέγγιση σχετικοποιεί πλήρως τη χριστιανική πίστη, καθιστώντας την περιττή για τη σωτηρία του κόσμου.

2. Η Παραβίαση των Ιερών Κανόνων (Συμπροσευχή)

Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα της ορθόδοξης κριτικής  είναι η ρητή απαγόρευση συμπροσευχής με αιρετικούς («Ου δει αιρετικοίς ή σχισματικοίς συνεύχεσθαι»). Η  συμμετοχή των Ορθοδόξων στις λατρευτικές συνάξεις της Καμπέρας παραβίασε κατάφωρα τους Αποστολικούς Κανόνες (όπως ο ΜΕ΄ και ο ΞΔ΄), οι οποίοι προβλέπουν καθαίρεση για τους κληρικούς και αφορισμό για τους λαϊκούς.

3. Η Θεολογική «Προδοσία» και η Αλλοίωση της Ορθόδοξης Μαρτυρίας

Οι αντι-οικουμενιστές κατηγορούν τους Ορθόδοξους εκπροσώπους (τους οποίους αποκαλούν «Ορθόδοξους οικουμενιστές») ότι νομιμοποιούν το ψεύδος παραμένοντας στο ΠΣΕ.

• Ασκείται δριμεία κριτική σε προσωπικότητες όπως ο Μητροπολίτης Γεώργιος Khodr, ο οποίος στην Άντις Αμπέμπα (1971) έθεσε τις βάσεις για τον διάλογο με άλλες θρησκείες, αναγνωρίζοντας «πνευματική ζωή» εκτός Εκκλησίας, κάτι που θεωρείται ότι «ποδοπάτησε κάθε σημείο της Πίστεως».
• Η ίδια η συμμετοχή των Ορθοδόξων στην Καμπέρα θεωρείται ότι προετοίμασε το έδαφος για έναν «ευρύτερο οικουμενισμό» (wider ecumenism), δηλαδή την αποδοχή άλλων θρησκειών ως έγκυρων πνευματικών παραδόσεων.

4. Η Καταγγελία της «Οικουμενιστικής Υποκρισίας»

Οι επικριτές καταγγέλλουν ότι οι Ορθόδοξοι ηγέτες, ενώ στην Καμπέρα εξέφρασαν «έντονες ανησυχίες» για την απομάκρυνση από τη βιβλική βάση του ΠΣΕ, στην πραγματικότητα δεν τόλμησαν να αποχωρήσουν. Θεωρούν υποκριτική τη στάση των εκπροσώπων που χαρακτηρίζουν τους παραδοσιακούς πιστούς ως «εξτρεμιστές» ή «σχισματικούς», ενώ οι ίδιοι επιδιώκουν την ενότητα με όσους απορρίπτουν τα δόγματα της Εκκλησίας, την Παράδοση και την τιμή των Αγίων. Η χρήση όρων όπως «Αδελφές Εκκλησίες» για τους ετεροδόξους χαρακτηρίζεται ως θεολογικό ψεύδος που δημιουργεί σύγχυση στο πλήρωμα της Εκκλησίας.

5. Η Απόρριψη της «Φιλελεύθερης Ατζέντας»

Η ορθόδοξη  κριτική συνδέει τη θεολογική διολίσθηση της Καμπέρας με την αποδοχή κοινωνικών ζητημάτων που είναι ξένα προς την Ορθοδοξία, όπως η χειροτονία γυναικών, η συμπεριληπτική γλώσσα για τον Θεό και τα δικαιώματα των σεξουαλικών μειονοτήτων.

Υποστηρίζεται ότι το ΠΣΕ έχει καταληφθεί από μια φιλελεύθερη προτεσταντική ηθική, η οποία επιβάλλει μια «οριζόντια» κοινωνικο-πολιτική ατζέντα εις βάρος της «κάθετης» σωτηριολογικής αποστολής της Εκκλησίας.

Άραγε, μετά από όσα αναφέρθηκαν, είναι δυνατόν να θεωρείται νοσηρός φανατισμός η αντίδρασή μας απέναντι στον Οικουμενισμό και η διακοπή της κοινωνίας μας με τους ορθοδόξους Οικουμενιστές; Δεν γίνεται πλέον απολύτως σαφές ότι πρόκειται για ζήτημα Πίστεως και διασφάλισης της ίδιας της Ορθόδοξης υποστάσεώς μας, απέναντι στην πλημμυρίδα της πλέον ύπουλης αιρέσεως όλων των εποχών;

Πώς επηρέασε η Συνέλευση της Καμπέρας του Π.Σ.Ε. τη Σύνοδο της Κρήτης

Η Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών στην Καμπέρα το 1991 αποτέλεσε σταθμό επικίνδυνης απόκλισης από την ορθόδοξη Εκκλησιολογία, αφού εκεί διατυπώθηκε η ιδέα της «κοινής μαρτυρίας» και της «ενότητας» ερήμην της αλήθειας της Πίστεως. Το κείμενο της Καμπέρας, με τον αμφίβολο τίτλο «Ελπίδα και Οπτασία», προέβη σε μια θεολογική εκτροπή, αποδεχόμενο σχεδόν αδιακρίτως ποικίλες «χριστιανικές» ομολογίες, ακόμη και εκείνες που έχουν απομακρυνθεί από την Αποστολική και Πατερική παράδοση, και ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τον συγκρητιστικό διάλογο με άλλες θρησκείες.

Η επίδραση της Καμπέρας στη Σύνοδο της Κρήτης (2016) είναι διακριτή και ανησυχητική. Η Σύνοδος, αντί να ομολογήσει τη μοναδικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως της μόνης πλήρους και ακέραιας Εκκλησίας του Χριστού, υιοθέτησε μια γλώσσα ασαφή και συμβιβαστική, που θυμίζει έντονα το πνεύμα της Καμπέρας. Η αναφορά σε «εκκλησιαστικές κοινότητες» αντί για «αιρέσεις» και η αποδοχή του όρου «εκκλησίες» για ομολογίες που δεν διαφυλάσσουν την Ορθόδοξη πίστη αποτελούν θεολογική υποχώρηση που ανάγεται στις προϋποθέσεις που έθεσε το Π.Σ.Ε. από την εποχή εκείνη.

Ακόμη, η έμφαση που δόθηκε στη Σύνοδο της Κρήτης στον «διάλογο» και στη «συνύπαρξη» με τον ισλαμισμό και τον ιουδαϊσμό, χωρίς την αναγκαία ομολογία του αποκλειστικού σωτηριολογικού ρόλου της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αντανακλά την πνευματική κληρονομιά της Καμπέρας, όπου η «δικαιοσύνη, ειρήνη και διαφύλαξη της κτίσης» υποκατέστησαν την κήρυξη της μοναδικής σωτηρίας εν Χριστώ. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι μια από τις «εκκλησίες», αλλά η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Η Σύνοδος της Κρήτης, υπό την επίδραση του Π.Σ.Ε., έχασε την ευκαιρία να ομολογήσει αυτή την αλήθεια με θάρρος, παραδίδοντας αντί για αυτό ένα κείμενο που θυμίζει περισσότερο πολιτικό συμβιβασμό παρά θεολογική ομολογία.

Η εμπειρία της Καμπέρας διδάσκει ότι ο οικουμενισμός του Π.Σ.Ε. δεν επιδιώκει την ένωση εν τη αληθεία, αλλά τη συγχώνευση ερήμην αυτής. Η Σύνοδος της Κρήτης, δυστυχώς, φάνηκε να ακολουθεί αυτό το μονοπάτι, αδυνατώντας να διακρίνει την ουσιώδη διαφορά μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας και της πλουραλιστικής θεωρίας περί «εκκλησιών». Η αληθινή ενότητα δεν επιτυγχάνεται δια των συμβιβασμών, αλλά δια της επιστροφής στην κοινή πίστη των Αγίων Πατέρων. Η Σύνοδος της Κρήτης, υπό τη σκιά της Καμπέρας, έχασε αυτή την ευκαιρία, αφήνοντας την Ορθοδοξία ανυπεράσπιστη απέναντι στις θεολογικές εκτροπές του καιρού.

 

 

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ