Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Αναγκαίες Διευκρινίσεις προς τους αναγνώστες του ιστολογίου «ΟΜΟΛΟΓΙΑ»


Όπως είναι ήδη γνωστό στους τακτικούς αναγνώστες, το σύνολο των ενυπόγραφων κειμένων του γράφοντος, τα οποία φιλοξενούνται στο ιστολόγιο «ΟΜΟΛΟΓΙΑ», αποτελούν αναδημοσιεύσεις από το προσωπικό μου θεολογικό ιστολόγιο «ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ» (https://fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com). Ως εκ τούτου, η στοιχειώδης εκκλησιαστική ευθύτητα και η θεολογική δεοντολογία επιβάλλουν, όποιος διαφωνεί επί της ουσίας ή επιθυμεί να ασκήσει κριτική, να απευθύνεται ευθέως και ενυπογράφως στον ίδιο τον συντάκτη —είτε μέσω του παρόντος ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ, είτε απευθείας στην πρωτογενή πηγή δημοσίευσης.

Εντούτοις, παρατηρείται κατ' εξακολούθηση  το απαράδεκτο φαινόμενο της λοξοδρόμησης και της υπεκφυγής. Πρόσφατο και αδιάψευστο τεκμήριο αποτελεί η δημοσίευση του ιστολογίου «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΝΕΑ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ» .

Εκεί αποδεικνύεται ότι   ο διαχειριστής του, αντί να αντιπαρατεθεί θεολογικά και ευθέως με τον γράφοντα επί των θέσεών του, επέλεξε να απευθυνθεί στον διαχειριστή του ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ με τρόπο ΕΠΙΕΙΚΩΣ, ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ.

Επειδή παρόμοιες μεθοδεύσεις έχουν επαναληφθεί και από έτερους «διαφωνούντες» και επειδή ουδεμία διάθεση έχω:

  • Α. Να παραδίδω μαθήματα στοιχειώδους διαδικτυακής ευπρέπειας και ανδρικής ευθύτητας σε όσους αποφεύγουν  την κατά πρόσωπον θεολογική συζήτηση.
  • Β. Να διδάσκω το ορθόδοξο εκκλησιαστικό ήθος σε αυτοαποκαλούμενους «ιερώς αγωνιζομένους», των οποίων οι πρακτικές εκπίπτουν σε κοσμικούς τακτικισμούς, ξένους προς το πνεύμα των Αγίων Πατέρων.
  • Γ. Να συνδιαλέγομαι με εκπροσώπους ενός αυθαίρετου και ιδιοκατασκευασμένου μοντέλου «ιεροκανονικής αποτείχισης» που έχουν επινοήσει κατά το δοκούν —ένα σχήμα εγκλωβισμένο σε πρωτοφανή σεχταριστική, φανατική και παρασυναγωγική νοοτροπία.
  • Δ. Να συμμετέχω σε ένα ευτελές διαδικτυακό «σπασμένο τηλέφωνο», όπου η θεολογική ευθύνη διαχέεται και αλλοιώνεται.

Γι΄αυτό, από σήμερα  και στο εξής, όλες οι ενυπόγραφες θεολογικές και ερευνητικές μου μελέτες, που άπτονται της εκκλησιολογίας της αποτειχίσεως, θα δημοσιεύονται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο προσωπικό μου ιστολόγιο.

(https://fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com),

Εκεί, τα σχόλια παραμένουν ανοικτά για κάθε καλόπιστο ή κακόπιστο κριτή που έχει το σθένος να εκθέσει δημοσίως τα επιχειρήματά του. Ήδη, δημοσιεύτηκε το άρθρο: "Προέβησαν οι Καππαδόκες Πατέρες στις  αντικανονικές ενέργειες εκκλησιαστικής εισπήδησης και υπερόριων  χειροτονιών;

Η συνεργασία μου με το φιλόξενο ιστολόγιο «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» θα συνεχιστεί απρόσκοπτα σε λοιπά θεολογικά, πατερικά και πνευματικά θέματα..

Εύχομαι σε όλους ευλογημένο Άγιο Σαρανταήμερο, φωτισμό άνωθεν και ανόθευτο πατερικό αγώνα υπέρ της Ορθοδόξου Πίστεως.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου


Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

Η Νηστεία των Χριστουγέννων.


Πρωτοπρεβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η Ιστορική και Θεολογική Διαμόρφωση της Νηστείας των Χριστουγέννων

Σε αντίθεση με τις «καθολικές» νηστείες της Εκκλησίας —όπως η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και οι εβδομαδιαίες νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής, οι οποίες θεμελιώνονται άμεσα στο Πασχάλιο Μυστήριο και το Θείο Πάθος—, η Νηστεία των Χριστουγέννων ανήκει στην κατηγορία των «ειδικών» ή «μικρών τεσσαρακοστών».

Όπως τεκμηριώνεται στην ιστορική έρευνα, η Νηστεία των Χριστουγέννων δεν διέθετε εξαρχής υποχρεωτικό ή καθολικό χαρακτήρα για το σύνολο των λαϊκών πιστών. Η γένεσή της εντοπίζεται κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ. στους μοναχικούς κύκλους, όπου διαμορφώθηκε ως περίοδος ειδικής πνευματικής προπαρασκευής, κάθαρσης και προσευχής ενόψει της μεγάλης δεσποτικής εορτής της Σαρκώσεως του Θεού Λόγου.

Κατά την περίοδο της μέσης βυζαντινής περιόδου (8ος–9ος αιώνας μ.Χ.), η τήρηση της νηστείας των Χριστουγέννων είχε πλέον σταθεροποιηθεί στη μοναστική πράξη και απέκτησε βαθύ θεολογικό συμβολισμό. Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, στη Χρονική Διδασκαλία του, αναφέρει ότι στην εποχή του οι τρεις κύριες νηστείες του έτους ήταν η Νηστεία των Χριστουγέννων, η Νηστεία του Πάσχα (Μεγάλη Τεσσαρακοστή) και η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων. Οι τρεις αυτές νηστίσιμες περίοδοι θεωρήθηκαν ότι προτυπώνουν και αναφέρονται συμβολικά στα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος:

  • Η Νηστεία των Χριστουγέννων αναφέρεται στον Πατέρα.
  • Η Νηστεία του Πάσχα αναφέρεται στον Υιό και το απολυτρωτικό Του Πάθος.
  • Η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων αναφέρεται στο Άγιο Πνεύμα και την επιφοίτησή Του κατά την Πεντηκοστή.

Η Συνοδική Θεσμοθέτηση του 12ου Αιώνα και η Ποιμαντική Οικονομία (Ενδημούσα Σύνοδος)

Από το τέλος του 9ου αιώνα μ.Χ. και εντεύθεν, άρχισε να επικρατεί στην Ανατολική Εκκλησία η τάση εξίσωσης των μοναστικών νηστειών με τις υποχρεωτικές περιόδους νηστείας για το σύνολο του χριστεπώνυμου πληρώματος (κληρικούς και λαϊκούς), παρά τις θεμελιωμένες επιφυλάξεις και αντιρρήσεις μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας.

Το οριστικό κομβικό σημείο για την κανονική καθιέρωση της Νηστείας των Χριστουγέννων υπήρξε ο 12ος αιώνας μ.Χ. Συγκεκριμένα, η Ενδημούσα Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως επί Οικουμενικού Πατριάρχου Λουκά Χρυσοβέργη (1156–1169 μ.Χ.) αποφάσισε την επίσημη εισαγωγή των ειδικών νηστειών (Χριστουγέννων, Αγίων Αποστόλων, Θεοτόκου) στη λατρευτική ζωή των λαϊκών πιστών.

Ωστόσο, η Σύνοδος έδρασε με έντονο αίσθημα ποιμαντικής διακρίσεως, θεσμοθετώντας παράλληλα σημαντικές παρεκκλίσεις από την αυστηρότητα των καθολικών νηστειών. Ορίστηκε ότι κατά τη Νηστεία των Χριστουγέννων δεν επιβάλλεται η αυστηρή ξηροφαγία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αλλά επιτρέπεται η κατάλυση οίνου, ελαίου και ιχθύων μέχρι την 17η Δεκεμβρίου (εορτή του Αγίου Δανιήλ) ή την 20ή Δεκεμβρίου (προεόρτια Χριστουγέννων).

Η Σύνοδος εξουσιοδότησε ρητά τους κατά τόπους Επισκόπους να περιορίζουν κατά την ποιμαντική τους κρίση τη χρονική έκταση ή την αυστηρότητα της νηστείας, ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες και τις σωματικές αδυναμίες των πιστών.

«Η Ενδημούσα Σύνοδος του 12ου αιώνος επέβαλε τις ειδικές νηστείες στους λαϊκούς με άμβλυνση της αυστηρότητας ως προς τη βρώση και την πόση, παρέχοντας παράλληλα στους επισκόπους την εξουσία να αυξομειώνουν την έκτασή τους κατ' εκκλησιαστική οικονομία.»

Οι Σύγχρονες Προσυνοδικές Διεργασίες και οι Αποφάσεις της Συνόδου της Κρήτης (2016)

Κατά τον 20ό και 21ο αιώνα, στο πλαίσιο της μακράς προπαρασκευής για την   Σύνοδο της Κρήτης , το ζήτημα της Νηστείας των Χριστουγέννων αποτέλεσε αντικείμενο εκτενών προσυνοδικών συζητήσεων υπό τον τίτλο «Αναπροσαρμογή των περί νηστείας διατάξεων».

Στην Α΄ Διορθόδοξη Προπαρασκευαστική Επιτροπή (Champésy Γενεύης, 1971), η Εκκλησία της Σερβίας υπέβαλε πρόταση για δραστική ελάφρυνση του κύκλου των νηστειών. Ειδικότερα για τη Νηστεία των Χριστουγέννων προτάθηκε:

  1. Είτε η σύντμηση της διάρκειάς της κατά το ήμισυ (από 40 σε 20 ημέρες) με γενική κατάλυση ιχθύος και ελαίου εκτός των τελευταίων 5 ημερών.
  2. Είτε η διατήρηση των 40 ημερών με πλήρη κατάλυση ιχθύος και ελαίου για όλη την περίοδο, εκτός των τριών πρώτων και των τριών τελευταίων ημερών.

Οι προτάσεις αυτές προκάλεσαν έντονες θεολογικές αντιπαραθέσεις. Ορισμένοι θεολόγοι και εκκλησιαστικοί άνδρες εξέφρασαν την ανησυχία ότι η μείωση των ημερών νηστείας θα αποδυνάμωνε το αγωνιστικό φρόνημα των πιστών και θα οδηγούσε στην εκκοσμίκευση. Αντίθετα, άλλοι μελετητές (όπως ο Χρήστος Καρακόλης και ο Θανάσης Παπαθανασίου) υποστήριξαν την ανάγκη μιας πιο ευέλικτης και προσωποπαγούς προσέγγισης, προσαρμοσμένης στις απαιτήσεις της μετανεωτερικότητας.

Τελικά, η 3η Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη (1986) και ακολούθως η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Κρήτη, 2016) στο επίσημο κείμενό της «Η σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις αυτής σήμερον» κατέληξαν στις εξής αποφάσεις:

  • Διατήρηση της Ακρίβειας: Αποφασίστηκε η διατήρηση όλων των καθιερωμένων νηστειών του εκκλησιαστικού ενιαυτού, συμπεριλαμβανομένου του 40ημέρου των Χριστουγέννων.
  • Θεσμοθέτηση της Ποιμαντικής Επιείκειας: Επαφίεται στην πνευματική διάκριση και ποιμαντική μέριμνα των κατά τόπους Αυτοκεφάλων Εκκλησιών και των Επισκόπων να καθορίζουν το μέτρο της φιλάνθρωπης οικονομίας για πιστούς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες τήρησης (λόγω ασθένειας, γήρατος, στρατεύσεως, συνθηκών εργασίας ή διαβίωσης στη Διαπορά).

 


Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΜΕΝΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ -ΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔAΣ-(ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΟ)



πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Στο ιστολόγιο «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΝΕΑ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΟΣ» και στο link. https://emmadimitris.blogspot.com/2026/11/blog-post_13.html

δημοσιεύτηκε σχόλιο στο ενυπόγραφο άρθρο του γράφοντος  με τίτλο -Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ. Το σχόλιο απευθύνεται στον διαχειριστή του ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ.

 Επειδή τα δημοσίως λεγόμενα δημόσια και κρίνονται, είμαι υποχρεωμένος να απαντήσω στη λαϊκίστικη κριτική του σχολιαστή Δ.Ε. Είναι φανερό ότι ο Δ.Ε βρίσκεται σε σύγχυση τέτοια, που, αντί να σχολιάσει τα γραφόμενα, κάνει άλματα σε άλλα θέματα.

Πριν ξεκινήσω, του τονίζω τα εξής:

Α. Η  φωτογραφία της ανάρτησης είναι από εγκαινιασμένο ναό των αντι-οικουμενιστών της Σερβίας. Τον ναό τον εγκαινίασε ο μακαριστός επίσκοπος Αρτέμιος και χρησιμοποιείται και σήμερα. Μάλλον ο επίσκοπος Αρτέμιος «δεν τα  ήξερε καλά».

Θέλω να την προσέξει ο Δ.Ε. και οι αναγνώστες λεπτομερώς.

Να τη συγκρίνει με την εικόνα του Ιερού Βήματος, που δημοσιεύεται στο Πηδάλιο. Να προσέξει τι εικόνες υπάρχουν στην κόγχη, γιατί θα του χρειαστούν στη συνέχεια.

Β. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι οι ιερώς αγωνιζόμενοι αποτειχισμένοι αγωνίζονται για τις καταγνωσμένες αιρέσεις από Συνόδους και Πατέρες της Εκκλησίας. Μπορεί να μας πει ο Δ.Ε., αν οι λειτουργικές παρατυπίες είναι ΑΙΡΕΣΕΙΣ και πότε καταδικάστηκαν και από ποιους;

Γ. Για το  θέμα του Εσταυρωμένου ο γράφων είχε δημοσιεύσει προβληματισμούς σε πολύ παλιότερο (2019) άρθρο με τίτλο « ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΟΙ ΘΕΑΤΡΙΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΥΠΙΕΣ», που μπορεί να το βρει οποιοσδήποτε  στο διαδίκτυο. Επομένως, η ταύτιση με τις απόψεις του συγκεκριμένου Μητροπολίτη είναι αναχρονιστική. Το ότι συμφωνώ λειτουργικά με την ενέργεια αυτή δεν σημαίνει ότι ταυτίζομαι με όλες τις απόψεις του και για άλλα θέματα.

Δ. Υπάρχει  ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στον Τίμιο Σταυρό και στον Εσταυρωμένο (τον μεγάλο ξύλινο «Εσταυρωμένο της Μεγάλης Παρασκευής»).

Ο Τίμιος Σταυρός αποτελεί το νικητήριο όργανο της θυσίας του Χριστού, το «ξύλο της ζωής», το σύμβολο της Βασιλείας του Θεού και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μνημονεύει τη δεσπόζουσα παρουσία του τύπου και του σημείου του Σταυρού πάνω στην Αγία Τράπεζα («ούτος εν τη ιερά τραπέζῃ») και στις χειροτονίες των ιερέων. (ΜΑΛΛΟΝ Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΤΑ ΗΞΕΡΕ ΛΑΘΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΚΑΜΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ στους λόγους του για τον Τίμιο Σταυρό).

Ο Άγιος Συμεών επικαλείται τη λαμπρή Κωνσταντινουπολίτικη παράδοση της Αγίας Σοφίας, όπου πίσω από την Αγία Τράπεζα και μπροστά από το σύνθρονο (τον θρόνο του Πατριάρχου) υπήρχε μεγάλος διάχρυσος αναμνηστικός Σταυρός:

«Διὸ καὶ ὄπισθεν τοῦ θυσιαστηρίου αὐτοῦ ἐξ ἀνατολῶν τὸ εὐλογημένον ὄργανον τῆς θυσίας ὁ θεῖος ἵσταται σταυρός, τετραμερὴς ὢν διὰ τὸν ἐν αὐτῷ προσπαγέντα, τά τε ἄνω καὶ κάτω καὶ τὰ σύμπαντα πεποιηκότα τε καὶ συνέχοντα»

Ε. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι σύγχρονοι άγιοι (όπως ο Άγιος Παΐσιος ή ο Άγιος Νεκτάριος) προσεύχονταν μπροστά στον Εσταυρωμένο πίσω από την Αγία Τράπεζα. Οι άγιοι κινούνταν με πνεύμα αγάπης, διάκρισης και ευσέβειας εντός της δεδομένης κατάστασης που βρήκαν στους ναούς, χωρίς να κάνουν «λειτουργική αρχαιολογία».
Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η προσωπική ευσέβεια ενός αγίου και άλλο η ορθή λειτουργική τάξη. Το γεγονός ότι μια πρακτική έγινε συνήθεια για μερικές γενιές δεν την καθιστά «απαραβίαστο δόγμα» της Εκκλησίας, ούτε σημαίνει ότι η επαναφορά της αρχαιότερης τάξης (με τον Σταυρό στη θέση του στο τέμπλο) συνιστά «αίρεση» ή «πόλεμο κατά του Σταυρού».

Έρχομαι τώρα να απαντήσω στις απόψεις του Δ.Ε.

Σε πλαίσιο γράφονται οι απόψεις και ακολουθούν σχόλια.

 

Αδελφέ Ο,(-είναι ο διαχειριστής του ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ)

Θα σου απαντήσω εμμέσως, και εύχομαι να εννοήσεις το μεγάλο πρόβλημα που δημιουργεί ο εν λόγω Πατήρ... με τις ''πολυγνωσίες'' του! Λοιπόν,σε βίντεο όπου εμφανίζεται ο Περιστερίου μαζί με άλλους δύο ή τρειςσυνταγματολόγους... ο ένας, λοιπόν από αυτούς αναφέρει ότι η πολιτεία έκανε απίστευτο αγώνα για το αποτεφρωτήριο στη Ριτσώνα. Και άκου τώρα τι άλλο είπε ο κ. Αλιβιζάτος (ο επίσης εχθρός του Χριστού λόγω φιλίας του με τον Περιστερίου): Εξάλλου, είπε, δεν υπάρχει κανόνας της Εκκλησίας που να απαγορεύει την καύση! Ακούς; Λοιπόν, κάτι παρόμοιο κάνει και ο εν λόγω Πατήρ. Εύχομαι να εννοήσεις το τι θέλω να πω! Και κυρίως το ότι ο π. Δημήτριος, άθελά του γίνεται συνεργάτης του Περιστερίου του Καταστροφέα του Πηδαλίου, τον Διαστροφέα της Λατρεία μας (όταν λέγει προς κέντρο αυτής είναι «Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ»….

[Ας μας απαντήσει, λοιπόν, ο π. Δημήτριος αν αυτό που λέγει ο Περιστερίου είναι ΟΡΘΟΔΟΞΟ!]

 

ΣΧΟΛΙΑ:  Φαίνεται καθαρά ότι ο Δ.Ε. βρίσκεται σε σύγχυση και μεταθέτει τον σχολιασμό σε άσχετο το θέμα. Θα μπορούσα να το αγνοήσω. Για να μη νομίσει, όμως, ότι δεν έχω θέσεις και αποφεύγω,  του απαντώ, επειδή θίγει το θέμα της ταφής και της καύσης βγάζοντας αυθαίρετα συμπεράσματα.

« Δεν διεκδικώ δάφνες πολυμάθειας· όσα γράφω είναι καρπός 32 ολόκληρων ετών ενδελεχούς έρευνας μέσα στην ποιμαντική  ιερωσύνη. Από τη θεωρία εκ του ασφαλούς, εύκολα κρίνεις. Φόρεσε πρώτα το ράσο, να δεις τι σημαίνει, και μετά έλα να συζητήσουμε στα ίσα. ΑΛΗΘΕΙΑ, ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ  ΕΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΜΝΙΟ ΠΟΙΜΕΝΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΛΜΑΤΕ ΝΑ ΤΟ ΠΕΙΤΕ;

Για το θέμα της ταφής και της κάυσης των νεκρών ΣΥΜΦΩΝΩ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΤΑΦΗΣ. Επειδή ο τρόπος διατύπωσης του σχολίου δείχνει ότι ο Δ.Ε. αγνοεί βασικά θέματα του Πηδαλίου, του υπενθυμίζω τα εξής: Ο  Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης γράφει και σχολιάζει για τον ενταφιασμό των νεκρών στις υποσημειώσεις και τις ερμηνείες του στο Πηδάλιο, κυρίως με αφορμή τους κανόνες που σχετίζονται με τους ιερούς ναούς και τα λείψανα. Αυτά  υπάρχουν στο Πηδάλιο  στις ερμηνείες  του 7ο κανόνα της Ζ Οικουμενικής, όπου γίνεται αναφορά για τον τρόπο  ταφής. Υπάρχουν συγκριμένοι κανόνες από τους οποίους προκύπτει η υποχρεωτικότητα της ταφής και όχι της καύσης. Αυτά τα ήξερε ο Δ.Ε.;; Από που λοιπόν βγάζει το  αυθαίρετο συμπέρασμα ότι είμαι  συνεργάτης του Μητροπολίτη που αναφέρει;

Εν κατακλείδι, την απάντηση ή καλύτερα τη λύση του θέματός μας περί Εσταυρωμένου, πίσω ακριβώς από την Αγία Τράπεζα, την δίνει ο π. Μάξιμος Καραβάς: Εσένα τον Δεσπότη, τι σε ενοχλεί ο Εσταυρωμένος ακόμη κι αν τον βάλανε τα τελευταία χρόνια. Τι σ' ενοχλεί;

[Ας μας απαντήσει, λοιπόν, ο π. Δημήτριος ΣΕ ΤΙ ΤΟΝ ΕΝΟΧΛΕΙ Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ ΠΙΣΩ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΑΝ ΜΠΗΚΕ  ΧΤΕΣ! ΤΙ ΤΟΝ ΕΝΟΧΛΕΙ.]

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Αν και κακώς αναφέρονται λόγια του μακαριστού κεκοιμημένου Γέροντα Μάξιμου (σε αυτόν έπρεπε να απαντήσω) αναγκάζομαι να πω τα εξής:

Ο σεβαστός αγωνιστής  π. Μάξιμος —όπως και οποιοσδήποτε άλλος σύγχρονος κληρικός, μοναχός ή «γέροντας»— σε καμία απολύτως περίπτωση δεν αποτελεί Πατέρα της Εκκλησίας, ούτε μπορεί να τεθεί ούτε καν ως σκιά δίπλα στους οικουμενικούς φωτιστές και διδασκάλους της Ορθοδοξίας. Η οποιαδήποτε σύγκριση ή ταύτιση σύγχρονων προσώπων και ιδιωτικών τους απόψεων με τους Αγίους Πατέρες είναι θεολογικά απαράδεκτη και ιστορικά ένοχη.

Στην Ορθόδοξη Θεολογία, Πατέρες της Εκκλησίας ορίζονται εκείνα τα άγια πρόσωπα που διακρίθηκαν για την ορθότητα του δόγματος, την αγιότητα του βίου, την καθολική αποδοχή από το Σώμα της Εκκλησίας και τη συνοδική επικύρωση της διδασκαλίας τους (όπως οι Τρεις Ιεράρχες, ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς κ.ά.).

Οι Πατέρες εκφράζουν τη συνοδική και διαχρονική φωνή της Εκκλησίας, όχι τις προσωπικές, τοπικές ή ακραίες εκφράσεις σύγχρονων.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (τον οποίο η Εκκλησία αποκαλεί «στόμα του Χριστού») υπήρξε τιτάνας της θεολογίας και της ρητορικής. Το να επιχειρείται η σύγκριση ενός σύγχρονου σχολιαστή ή «ζηλωτή» με τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο είναι βλασφημία κατά της ιερότητας της Πατερικής Παράδοσης.

Δυστυχώς, σε ορισμένους κύκλους παρατηρείται το φαινόμενο να θεοποιούνται οι λόγοι σύγχρονων προσώπων και να θεωρούνται ανώτεροι ακόμα και από την επίσημη συνοδική φωνή της Εκκλησίας. Η Εκκλησία ποτέ δεν στήριξε την πίστη της σε «ατομικά χαρίσματα» που καταλήγουν σε ύβρεις, διχασμούς και περιφρόνηση των Θείων Μυστηρίων. Η Πατερική Παράδοση είναι πνεύμα αγιότητας, νηφαλιότητας, διακρίσεως και εκκλησιαστικής νομιμότητας, και όχι μέσο εκτόξευσης απαξιωτικών χαρακτηρισμών. Σχετικά με το ερώτημα: «Τι ενοχλεί ο Εσταυρωμένος πίσω από την Αγία Τράπεζα, ακόμη κι αν μπήκε χθες;» η  απάντηση δεν αφορά προσωπικές ενοχλήσεις ή απόρριψη του Σταυρού, αλλά τη διασφάλιση της λειτουργικής και εικονικής ακρίβειας της Εκκλησίας. Όπως επισημαίνεται, παρατηρείται μια διπλή σύγχυση. Το ιστορικό και δογματικό περιεχόμενο της Σταύρωσης είναι αδιαμφισβήτητο και απόλυτα σεβαστό από όλους. Το ζήτημα, που τίθεται, αφορά αποκλειστικά τη σωστή λειτουργική θέση του αντικειμένου μέσα στον ναό. Ιστορικά, (όπως μαρτυρείται από τον Άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης και τη Βασίλειο Τάξη της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως), πίσω από την Αγία Τράπεζα ή στην κόγχη υπήρχε ο αναμνηστικός διάχρυσος Σταυρός (σύμβολο νίκης και δόξης) ή ο Σταυρός των λιτανειών. Αντίθετα, ο μεγάλος τρισδιάστατος ξύλινος «Εσταυρωμένος της Μ. Παρασκευής» με το ομοίωμα σώμα αποτελεί πρόσφατη μεταγενέστερη συνήθεια (εισήχθη μόλις το 1864 στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και επικράτησε στον ελλαδικό χώρο υπό δυτικές/βαυαρικές επιδράσεις).

 

Επίσης, έχε Υπόψη σου -κατά τη γνώμη μου-, ότι το παρακάτω ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ είναι αυθαίρετοοοο !!!

 

ΕΙΠΕ: «Βάσει αυτής της χρυσοστομικής ευχής, τονίζεται ότι στη Θεία Ευχαριστία υπάρχει αυστηρή διαδοχή (Σταύρωση -Τάφος- Ανάσταση - Βασιλεία). Για το λόγο αυτό, η παράδοση ορίζει τον έναν μόνιμο αγιογραφημένο Εσταυρωμένο στο Τέμπλο (πριν από την Αγία Τράπεζα), ώστε να τηρείται η χρυσοστομική σειρά και να μην καθηλώνεται η λατρεία εσαεί στο Πάθος μέσα στον εσχατολογικό χώρο της κόγχης.»

……………………………………………………………..

 

Λυπάμαι πολύ!

Αλήθεια, ξεχνά ο π. Δημήτριος ότι το εσχατολογικό γεγονός της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού έχει δύο τινά, πρώτα την εμφάνιση του Τιμίου Σταυρού κι μαζί (ταυτόχρονα, στην «ίδια σκηνή» θα λέγαμε) τον αναστημένο Χριστό με αποσπασμένο το σώμα του από τον προπορευόμενο Σταυρό Του (και μαζί στην ίδια σκηνή η συνάντησή του με τους Πιστούς... στον αέρα);

Αδελφέ, ο Σταυρός του Κυρίου, "ήδη εμφανίστηκε"... και αλίμονο σε όποιον "συντάσσεται" με τον αιρετικό Περιστερίου, με οποιονδήποτε τρόπο!

 

Η θέση του Εσταυρωμένου πίσω από την Αγία Τράπεζα ακόμη κι αν ποτέ, ποτέ δεν είχε τοποθετηθεί... θα έπρεπε να μπει επειγόντως στις μέρες μας. Γιατί; Γιατί, αυτοί οι επαγγελματίες ιερείς που λειτουργούν, σαν τα γαϊδούρια (κατά τον Άγιο Αντώνιο), το μόνο που μπορεί να τους γλυτώσει είναι το να βλέπουν απέναντί τους το "Χάλκινο Φίδι" που ύψωσε ο Μωυσής στην έρημο… Ο νοών νοείτω!

 

[Σε ανάλογη περίπτωση ο π. Μάξιμος έλεγε ότι, σήμερα οι άνθρωποι έχουν μία μεγάλη χαρά. Την χαρά που έχουν τα γαϊδούρια τον Μάη, όταν ζευγαρώνουν. (Άσε που πολλοί απ’ τούτους είναι ομοφυλόφιλοι, θρασύτατοι! Τόσο θρασύτατοι που βάζουν το χέρι τους… σε αγόρια, άκουσον άκουσον, εν ώρα Μυστηρίου (της Εξομολογήσεως)]

 

 

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Η άποψη αυτή αποτελεί ένα μνημείο θεολογικής σύγχυσης, κατηγορηματικού αναχρονισμού και κατάφωρης άγνοιας της ορθόδοξης λειτουργικής θεολογίας.

Το να επιχειρεί κάποιος να «μεταφράσει» τα έσχατα κοσμικά γεγονότα της Δευτέρας Παρουσίας σε χωροταξικές οδηγίες για τη διακόσμηση του Ιερού Βήματος και την τοποθέτηση του Εσταυρωμένου, συνιστά θεολογικό  ατόπημα.

Ας δούμε ψυχρά, αυστηρά και πατερικά τι σχέση έχουν (ή μάλλον... δεν έχουν) όλα αυτά με τη λειτουργική τάξη της Εκκλησίας:

Ο Δ.Ε.  επιχειρεί μια αλλοπρόσαλλη «χωροταξική» ταύτιση. Επειδή στη Δευτέρα Παρουσία θα προπορεύεται ο Τίμιος Σταυρός και θα ακολουθεί η παρουσία του Χριστού, θεωρεί ότι το Ιερό Βήμα και η Αγία Τράπεζα πρέπει να στηθούν σαν σκηνικό… που αναπαριστά γεωγραφικά ή αστρονομικά τη στιγμή εκείνη!

Ο Ορθόδοξος Ναός δεν είναι  χώρος  αναπαράστασης των εσχάτων, ούτε γεωδαιτικός χάρτης της Δευτέρας Παρουσίας. Ο Ναός είναι εικόνα της Βασιλείας του Θεού και τόπος μυσταγωγίας. Η Αγία Τράπεζα συμβολίζει τον Θρόνο του Θεού, αλλά και τον Τάφο και την Τράπεζα του Μυστικού Δείπνου. Καμία σχέση δεν έχει η λειτουργική της θέση με τα εσχατολογικά «σκηνικά» της συνάντησης των πιστών «στον αέρα».

Η φράση «τον αναστημένο Χριστό με αποσπασμένο το σώμα του από τον προπορευόμενο Σταυρό Του» είναι θεολογικά απαράδεκτη και ακροβατεί στα όρια της φαντασιόπληκτης κακοδοξίας. Στην ορθόδοξη χριστολογία, το αναστημένο και δοξασμένο Σώμα του Κυρίου είναι αχώριστα ενωμένο με τη Θεία Του Υπόσταση. Ο Χριστός δεν είναι κάποιο «φάντασμα» αποσπασμένο από διαστημικά αντικείμενα ή από τον Σταυρό, σαν να πρόκειται για κινητά εξαρτήματα. Ομιλούντες για τη Δευτέρα Παρουσία, οι Πατέρες εξηγούν ότι ο Σταυρός είναι το «σημείον» (το βασιλικό λάβαρο) της νίκης Του, και όχι ένα αυτόνομο αντικείμενο από το οποίο... αποσπάται το σώμα του Θεανθρώπου.

Ο Εσταυρωμένος τοποθετείται επί της Αγίας Τραπέζης  όχι για να λειτουργεί ως «Χάλκινο Φίδι» που θα τρομοκρατεί τους κληρικούς σαν «γαϊδούρια» (όπως  διατυπώνεται), αλλά διότι η Θεία Λειτουργία είναι η αναίμακτη παρουσίαση και βίωση της Θυσίας του Γολγοθά.

Το θυσιαστήριο είναι ο τόπος, όπου προσφέρεται ο Αμνός του Θεού. Ο Σταυρός  υπενθυμίζει σε ιερέα και λαό ότι η Εκκλησία θεμελιώνεται πάνω στον Σταυρό και το Αίμα του Χριστού. Η τοποθέτησή του υπαγορεύεται από την εσωτερική, μυσταγωγική λογική της Θυσίας και όχι από μια ευτελή, εμπάθειας γεμάτη προσπάθεια χωροταξικής επιβολής «τιμωρητικών» συμβόλων.

Η συλλογιστική αυτή αποκαλύπτει μια νοσηρή αντίληψη για τα ιερά πράγματα. Τη μετατροπή της θεολογίας σε μέσο καταγγελίας, πολεμικής και φανταστικών θεωριών.

Η λειτουργική τάξη της Εκκλησίας δεν ορίζεται από τις ιδεοληψίες του καθενός που μπερδεύει τα έσχατα με την αρχιτεκτονική διαρρύθμιση, αλλά από την Ιερά Παράδοση, τους Κανόνες και το πνεύμα της αγάπης και της νηφαλιότητας.

 

Σε ανάλογη περίπτωση ο π. Μάξιμος έλεγε ότι, σήμερα οι άνθρωποι έχουν μία μεγάλη χαρά. Την χαρά που έχουν τα γαϊδούρια τον Μάη, όταν ζευγαρώνουν. (Άσε που πολλοί απ’ τούτους είναι ομοφυλόφιλοι, θρασύτατοι! Τόσο θρασύτατοι που βάζουν το χέρι τους… σε αγόρια, άκουσον άκουσον, εν ώρα Μυστηρίου (της Εξομολογήσεως)]

 

 

Όσον αφορά στις απόψεις του μακαριστού π.Μαξίμου  (ΑΝ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΩΣΤΑ),  θίγουν τη μνήμη του μακαριστού Γέροντος και είναι ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΗ Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΝΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ. Τα σχόλια περιττεύουν. Απλά υπενθυμίζω στον Δ.Ε. ότι οι ακατάκριτοι αιρετικοί μέχρι ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ  διατηρούν την ΕΝΥΠΟΣΤΑΤΗ ΙΕΡΩΣΥΝΗ ΚΑΙ ΑΡΧΙΕΡΩΣΥΝΗ. Οπότε  οφείλεται σεβασμός προς το ιερό τους αξίωμα, στάση την οποία επιβάλλει το γνήσιο εκκλησιαστικό ήθος. Η αποτείχιση περιφρουρεί την ιερότητα του θεσμού της Αρχιερωσύνης, διασώζοντας τη σύνδεση του αρχιερατικού αξιώματος με την Αλήθεια του Χριστού. Σεβόμενοι την Ιερωσύνη σεβόμαστε τον Χριστό.

 

Επίσης, έχε Υπόψη σου -κατά τη γνώμη μου-, ότι το παρακάτω ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ είναι αυθαίρετοοοο !!!

ΕΙΠΕ: «Βάσει αυτής της χρυσοστομικής ευχής, τονίζεται ότι στη Θεία Ευχαριστία υπάρχει αυστηρή διαδοχή (Σταύρωση -Τάφος- Ανάσταση - Βασιλεία).Για το λόγο αυτό, η παράδοση ορίζει τον έναν μόνιμο αγιογραφημένο Εσταυρωμένο στο Τέμπλο (πριν από την Αγία Τράπεζα), ώστε να τηρείται η χρυσοστομική σειρά και να μην καθηλώνεται η λατρεία εσαεί στο Πάθος μέσα στον εσχατολογικό χώρο της κόγχης.»

 

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το συμπέρασμα δεν είναι αυθαίρετο, αλλά προκύπτει ευθέως από το αυτούσιο κείμενο της Θείας Λειτουργίας του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

 Στην ευχή της Αναφοράς, ο λειτουργός διακηρύσσει: «Μεμνημένοι τοίνυν της σωτηρίου ταύτης εντολής και πάντων των υπέρ ημών γεγενημένων, του σταυρού, του τάφου, της τριημέρου αναστάσεως, της εις ουρανούς αναβάσεως, της εκ δεξιών καθέδρας, της δευτέρας και ενδόξου πάλιν παρουσίας…». Η ευχή ορίζει μια σαφή χρονολογική και σωτηριολογική πορεία (Σταύρωση- Τάφος- Ανάσταση- Ανάληψη- Βασιλεία/Δευτέρα Παρουσία). Η ανατολική κόγχη του Ιερού Βήματος (πίσω από την Αγία Τράπεζα) είναι ο κατεξοχήν «χώρος της Βασιλείας». Όταν τοποθετείται μόνιμα εκεί  ο  Εσταυρωμένος, η λειτουργική αλληλουχία ανατρέπεται σε Σταύρωση- Ανάσταση- Ανάληψη- «Εσταυρωμένος» για πάντα.  Αυτό συνιστά «χρονικό πάγωμα» στο Πάθος μετά την Ανάσταση.

Για τον λόγο αυτό, η ορθόδοξη εικονολογία τοποθετεί τον ένα και μοναδικό μόνιμο Εσταυρωμένο στην κορυφή του Τέμπλου (πάνω από την Ωραία Πύλη). Εκεί βρίσκεται πριν από την Αγία Τράπεζα, τηρώντας επακριβώς τη χρυσοστομική σειρά (ο Σταυρός προηγείται της Αναστάσεως και της Βασιλείας).

[Ας μας απαντήσει, λοιπόν, ο π. Δημήτριος… Αν η Παράδοση απαγορεύει ή καλύτερα αν Ιερός Κανόνας αποκλείει την εν λόγω "Παρουσία"! την παρουσία του Εσταυρωμένου εντός του Ιερού Βήματος (του δήθεν «εσχατολογικού χώρου»! Αν είναι όντως εσχατολογικός, που η τελειότητα των Ιερέων και κυρίως των λειτουργών Αρχιερέων;)!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! ]

 

 

Στους Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας δεν υπάρχει κανένας κανόνας που να επιβάλλει ή να προβλέπει τη μόνιμη τοποθέτηση του τρισδιάστατου ξύλινου «Εσταυρωμένου της Μ. Παρασκευής» με το αποσπώμενο σώμα πίσω από την Αγία Τράπεζα. Ο μόνος ρητός κανόνας για τον τύπο του Σταυρού είναι ο 73ος Κανόνας της εν Τρούλλω (Πενθέκτης) Συνόδου, ο οποίος ορίζει να αποδίδεται η πρέπουσα τιμή στον ζωοποιό Σταυρό και απαγορεύει τη χάραξή του στο έδαφος. Επειδή δεν υπάρχει κανόνας για τη  θέση του Εσατυρωμένου,  πού βασίζεται ο Δ.Ε. ως ιερώς αγωνιζόμενος να εκφράζει άποψη για αίρεση;

Η θεώρηση του Ιερού Βήματος και της ανατολικής κόγχης, ως εσχατολογικού χώρου, δεν είναι σύγχρονο εφεύρημα, αλλά βασίζεται στη διδασκαλία των Πατέρων (όπως του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή και του Αγίου Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως). Η ανατολική κόγχη συμβολίζει τον «χώρο της Βασιλείας» και της αόρατης παρουσίας της Αγίας Τριάδος, ενώ η Θεία Λειτουργία αποτελεί κατεξοχήν εικονισμό των Εσχάτων και της ερχόμενης Βασιλείας. ΜΗΠΩΣ Ο Δ.Ε. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΡΧΙΣΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΛΕΕΙ Ο,ΤΙ ΛΑΘΟΣ ΞΕΡΕΙ; Ευχαρίστως να του υποδείξουμε σχετική βιβλιογραφία.

Του υπενθυμίζω για να το μάθει καλά. Στη Μυσταγωγία, ο Άγιος Μάξιμος ο ομολογητής  διδάσκει ότι εντός των αδύτων του Θυσιαστηρίου επικρατεί η «εν αδύτοις πολυύμνητος της θεότητος σιγή», η οποία εκφράζει την άκτιστη εσχατολογική παρουσία του ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ  Θεού.Στο βασικό του λειτουργικό σύγγραμμα, τη «Μυσταγωγία» (7ος αιώνας), δεν υπάρχει καμία απολύτως αναφορά σε ξύλινο Εσταυρωμένο ή σε εικόνα Εσταυρωμένου μέσα στο Ιερό Βήμα.

Στο Σύνθρονο προεικονίζεται η μέλλουσα Βασιλεία και η Δευτέρα Παρουσία, όπου ο Χριστός ως Αρχιερέας και Βασιλέας (η «εκ δεξιῶν καθέδρα» του Πατρός) θα καθίσει επί θρόνου δόξης περιστοιχισμένος από τους Δώδεκα Αποστόλους.

Κατά τον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, ο Επίσκοπος που προεδρεύει στο Σύνθρονο ίσταται «εις τύπον και τόπον Χριστού», ενώ οι  πρεσβύτεροι (το Πρεσβυτέριο) εικονίζουν το συνέδριο των Δώδεκα Αποστόλων.Με τον τρόπο αυτό, η παρουσία των πρεσβυτέρων γύρω από το Θυσιαστήριο και την Αγία Τράπεζα δεν είναι μια απλή διοικητική οργάνωση, αλλά καθίσταται συστατικό στοιχεία της ευχαριστιακής φανερώσεως της Βασιλείας του Θεού. Όπως διδάσκει ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής, η Θεία Λειτουργία είναι «εικόνα των εσχάτων», και το Θυσιαστήριο με το Σύνθρονο φανερώνουν το διαρκές εορταστικό Δείπνο της Βασιλείας. Η μόνιμη τοποθέτηση ενός τρισδιάστατου  Εσταυρωμένου ακριβώς μπροστά ή πάνω στο Σύνθρονο επικαλύπτει την Άνω Καθέδρα και «εκθρονίζει» την εσχατολογική αυτή παρουσία της Βασιλείας, καθηλώνοντας τη λατρεία στο Ιστορικό Πάθος μέσα στον χώρο της Αναστάσεως.

Ο εσχατολογικός και αγιαστικός χαρακτήρας του Θυσιαστηρίου και των Μυστηρίων δεν εξαρτάται από την προσωπική αρετή ή τις ατομικές αδυναμίες των λειτουργών (ιερέων ή αρχιερέων), αλλά από τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος που συγκροτεί την Εκκλησία. Η εσχατολογική αλήθεια του Ναού είναι δογματική και λειτουργική πραγματικότητα, που παραμένει αλώβητη, ανεξάρτητα από τα πρόσωπα των λειτουργών.

Υ.Γ.

Ο π. Δημήτριος με ό,τι έχει γράψει περί νέων ταυτοτήτων, έχει δείξει και αποδείξει τον εαυτό του... πολύ μικρό για να ΠΟΙΜΑΝΕΙ τον λαό του Θεού, στα έσχατα αυτά χρόνια.

[Ας κοιτάξει, ο π. Δημήτριος τα χάλια των πιστών, που στέκονται έξω από το Άγιο Βήμα…γιατί αυτό σημαίνει ΠΟΙΜΗΝ… Με όσα λέγει! διχάζει το σώμα των ιερώς αγωνιζομένων…]

 

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Για το ζήτημα των νέων ταυτοτήτων έχω τοποθετηθεί επώνυμα, με απόλυτη καθαρότητα, και δεν πρόκειται να επανέλθω για να χαϊδέψω αυτιά. Επαναλαμβάνω για τελευταία φορά την αμετακίνητη θέση μου: Η παραλαβή ή μη της ταυτότητας είναι καθαρά προσωπικό ζήτημα πολιτικής επιλογής και ο καθένας ας αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του κατά συνείδηση. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία γελοίες έννοιες περί «ομολογητών της ταυτότητας» ή του «Προσωπικού Αριθμού» δεν υπήρξαν ποτέ — είναι φθηνά κατασκευάσματα θρησκευτικού φανατισμού.

Αν έχετε το θάρρος της γνώμης σας, σταματήστε τις υπεκφυγές και απαντήστε ευθέως με αποδείξεις. Πότε ακριβώς το θέμα των ταυτοτήτων θεωρήθηκε «κατεγνωσμένη αίρεση» από Συνόδους ή Αγίους Πατέρες και πότε καταδικάστηκε; Οι Ιεροί Κανόνες μιλούν για αιρέσεις που αφορούν το Δόγμα (τη φύση του Θεού, τον Χριστό, την Εκκλησία, τα Μυστήρια) — όχι για ταυτότητες και αριθμούς μητρώου. Το να εξισώνετε ένα διοικητικό κρατικό έγγραφο με τη θεολογία των Οικουμενικών Συνόδων αποτελεί ωμή διαστρέβλωση της κανονικής παράδοσης και θεολογικό ανοσιούργημα.

Με ποιο δικαίωμα, λοιπόν, εσείς, με αυτή την  σεχταριστική τακτική, επιχειρείτε εμμέσως πλην σαφώς να επιβάλετε τις εμμονές σας ως δήθεν «ομολογία πίστεως»; Το σώμα των ιερώς αγωνιζομένων δεν το διχάζει όποιος μιλά με εκκλησιαστική νηφαλιότητα, αλλά εσείς και οι όμοιοί σας, που έχετε στήσει αυτοσχέδια ιεροδικεία, μοιράζετε αυθαίρετα συγχωροχάρτια ή αφορισμούς και τρομοκρατείτε αφελείς συνειδήσεις, μετατρέποντας ένα διοικητικό έγγραφο σε δόγμα πίστεως.

Η χυδαία απόπειρα να παρουσιαστούν τα γραφόμενά μου ως δήθεν “υποστήριξη των νέων ταυτοτήτων” δεν είναι ούτε παρεξήγηση ούτε αβλεψία αλλά  συνιστά συνειδητή, κακόβουλη διαστρέβλωση και δημόσια ομολογία πλήρους ανικανότητας κατανόησης της ελληνικής γλώσσας. Όσοι βιάζονται να εκτοξεύσουν αυθαίρετα συμπεράσματα και λάσπη για να εξυπηρετήσουν  το βολικό τους αφήγημα, ας μάθουν πρώτα να διαβάζουν και να κατανοούν  στοιχειωδώς αυτά που γράφονται και ας σταματήσουν να παραποιούν ξεδιάντροπα την πραγματικότητα.

Όπως σας είπα, δηλώνω «ελάχιστος». Το πόσο «ελάχιστος» είμαι , μπορείτε κάλλιστα να το ρωτήσετε στους εξ αγχιστείας συγγενείς σας που με γνωρίζουν καλά — για τους οποίους εγώ, ο «ελάχιστος», έγινα κυριολεκτικά ο φόβος και ο τρόμος.

Και επιτέλους, πάψτε να παριστάνετε τον κριτή των πάντων. Ανησυχείτε δήθεν για το «ακατήχητο» του ποιμνίου που στέκεται έξω από το Ιερό Βήμα.! Αλήθεια, ποιος σας έχρισε εσάς ρυθμιστή της Εκκλησίας και τιμητή των ιερέων; Επειδή κι εσείς ακριβώς σε αυτό το ακατήχητο πλήθος έξω από το Ιερό Βήμα ανήκετε, κοιταχτείτε πρώτα στον καθρέφτη και αναρωτηθείτε.Εσάς ποιος θα σας κατηχήσει, ώστε να αποβάλετε αυτή την αρρωστημένη έπαρση, να μάθετε στοιχειώδη σεβασμό στην ιεροσύνη και να ξεχωρίσετε επιτέλους την Ορθοδοξία από τον ζηλωτικό σκοταδισμό;

Μην ξεχνάτε επίσης  ότι οι «ακατάκριτοι αιρετικοί επίσκοποι » διατηρούν την ενυπόστατη ιερωσύνη μέχρι συνοδικής κρίσεως και όλα τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτή. Οι Ιεροί Κανόνες όντως δικάζουν αμείλικτα — αλλά δικάζουν πρώτα απ' όλα τον φατριασμό, την ανυπακοή, την κατάκριση των κληρικών από λαϊκούς και τη δημιουργία παρασυναγωγών, στις οποίες ο καθένας παριστάνει τον «ομολογητή» . Σταματείστε  να ντύνετε με δήθεν «ορθόδοξο» μανδύα τις προσωπικές σας ιδεοληψίες.

Είναι πολύ εύκολο να κάθεται κανείς στο παρασκήνιο, να πυροβολεί με εύκολες κατηγορίες και να μοιράζει χαρακτηρισμούς από απόσταση ασφαλείας. Αν ο συντάκτης αυτής της κριτικής νομίζει ότι η ποιμαντική διακονία είναι εύκολη υπόθεση και ότι οι ιερείς είναι στόχοι για πέτρες, ας φορέσει ο ίδιος το πετραχήλι, ας ανέβει στο Θυσιαστήριο, ας σηκώσει τα βάρη, τους πόνους, τις αγωνίες και τις αμαρτίες του λαού του Θεού, κι τότε ας έρθει να μιλήσει.

Εύκολο είναι να κρίνεις τον αγώνα των άλλων, όταν στέκεσαι εκτός μάχης διαδικτυακά, με απενεργοποιημένα σχόλια. (!!!) Όποιος θέλει να δείξει πώς «πρέπει» να ποιμαίνει κάποιος, ας μπει στον κόπο να γίνει ο ίδιος ποιμένας, να φορέσει το τιμημένο ράσο, να σηκώσει τον Σταυρό του στην πράξη, αντί να αναλώνεται σε επικρίσεις και συκοφαντίες.

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026

Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ

πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η οικουμενιστική εκμετάλλευση και παραποίηση του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά αποτελεί ένα σύγχρονο θεολογικό φαινόμενο, κατά το οποίο επιχειρείται η αποσπασματική οικειοποίηση του προσώπου και της διδασκαλίας του Αγίου από οικουμενιστικούς κύκλους.

Προκειμένου να δικαιολογηθεί ο διαχριστιανικός συγκρητισμός, η «θεωρία των κλάδων» και η  σχετικοποίηση των δογματικών συνόρων της Ορθοδοξίας, η σύγχρονη οικουμενιστική τακτική μεταχειρίζεται τη διδασκαλία του Παλαμά μέσα από συγκεκριμένες παραποιήσεις:


1. Οι Άξονες της Οικουμενιστικής Παραποίησης

 Οι οικουμενιστές αποφεύγουν να αναδείξουν ότι η ησυχαστική θεολογία του Αγίου διαμορφώθηκε σε σκληρή και ασύμβατη σύγκρουση με τη Δυτική Σχολαστική Θεολογία (του Βαρλαάμ του Καλαβρού, του Γρηγορίου Ακινδύνου και του Νικηφόρου Γρηγορά). Αποσιωπούν το γεγονός ότι ο Άγιος πολέμησε τη φραγκική κακοδοξία περί κτιστής Χάριτος και το Filioque, τα οποία καταδικάστηκαν τελεσίδικα από τις Ησυχαστικές Συνόδους (1341, 1347, 1351).

Προβάλλεται συχνά μια νεοπατερική ή «υπαρξιακή» ανάγνωση του Παλαμισμού, η οποία απομονώνει την έννοια της «μετοχής στις άκτιστες ενέργειες» από το δογματικό της υπόβαθρο. Έτσι, καλλιεργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι η θεία Χάρις και η θέωση μπορούν να προσεγγιστούν εκτός της Ακρίβειας της Ορθοδόξου Πίστεως, στο πλαίσιο μιας αόριστης «διαχριστιανικής εμπειρίας».

Επιχειρείται η παρουσίαση του Αγίου ως δήθεν υπέρμαχου μιας αλόγιστης «οικονομίας» ή «αγάπης» που υπερβαίνει τα δόγματα, προκειμένου να νομιμοποιηθούν οι συμπροσευχές και οι μυστηριακές προσεγγίσεις με τους ετεροδόξους.

 

2. Η Θεολογική Αναίρεση από τα Αυτούσια Κείμενα του Αγίου

Η ίδια η ομολογιακή στάση και τα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά αποδομούν πλήρως την οικουμενιστική αυτή εκμετάλλευση:

Ο Άγιος Γρηγόριος διακηρύσσει ρητά προς τον Πατριάρχη Αντιοχείας Ιγνάτιο Β΄:

***«Καὶ γὰρ οἱ τῆς Χριστοῦ ἐκκλησίας τῆς ἀληθείας εἰσί· καὶ οἱ μὴ τῆς ἀληθείας ὄντες οὐδὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας εἰσί»***. Δηλαδή, η αληθινή ενότητα της Εκκλησίας θεμελιώνεται αποκλειστικά στην ακρίβεια της Πίστεως. Όποιος απομακρύνεται από τη Δογματική Αλήθεια —ακόμη κι αν κατέχει οικουμενικούς ή πατριαρχικούς θρόνους— τίθεται αυτομάτως εκτός του Σώματος του Χριστού.

 Ο Άγιος Γρηγόριος δεν παρέμεινε σε αδρανείς ακαδημαϊκούς διαλόγους με τον αιρετίζοντα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα. Διέκοψε αμέσως την εκκλησιαστική κοινωνία και το μνημόσυνο του Πατριάρχη πριν από την επίσημη συνοδική του καθαίρεση (εφαρμόζοντας τον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου).

 Ο Παλαμάς ξεκαθάρισε ότι η κοινωνία με τον αιρετίζοντα προεστό μεταδίδει τη μίανση της ασεβείας, τονίζοντας ότι: ***«λείπεται τῶν ἀδυνάτων εἶναι τελεῖν ἐν τοῖς εὐσεβέσι τὸν μὴ ἀφωρισμένον ἐκ τούτου»***. Επομένως, απέρριψε κατηγορηματικά κάθε συμβιβασμό με την κακοδοξία χάριν θεσμικών σκοπιμοτήτων.

 

Αποσιώπηση βασικών στοιχείων της Παλαμικής θεολογίας στην υμνογραφία της εορτής

 

Στην ακολουθία της εορτής δεν περιλαμβάνονται τα εξής θέματα:

  1. Η Αποτείχιση από τον Πατριάρχη Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα:
  2. Η Εκκλησιολογική Αρχή «Οι της του Χριστού Εκκλησίας της αληθείας εισί»:
  3. Η Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων & ο Πνευματικός Συμμολυσμός:

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς δεν υπήρξε πρόδρομος του οικουμενιστικού συγκρητισμού, αλλά ακατάβλητος πρόμαχος της Ακτίστου Χάριτος, της Πατερικής Ακρίβειας και της Κανονικής Αποτείχισης. Η προσπάθεια μετατροπής του σε «συμβιβαστικό» θεολόγο προσκρούει τόσο στη δογματική του διδασκαλία όσο και στη λειτουργική του πράξη.

 


Η Αντι-Οικουμενιστική και Ομολογιακή Θεολογία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά



Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Το Ιστορικό και Θεολογικό Πλαίσιο της Παλαμικής Ομολογίας

Η θεολογική διαμάχη του 14ου αιώνα, γνωστή ως Ησυχαστική Έριδα, δεν ήταν απλώς μια ακαδημαϊκή συζήτηση για τον τρόπο προσευχής των μοναχών. Στην πραγματικότητα, ήταν μια μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στην αυθεντική Ορθόδοξη Παράδοση και τη Δυτική Σχολαστική Θεολογία που προσπαθούσε να εισβάλει στην Εκκλησία. Τη δυτική αυτή άποψη εκπροσώπησαν ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός, ο Γρηγόριος Ακίνδυνος και ο Νικηφόρος Γρηγοράς. Απέναντί τους στάθηκε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο οποίος αναδείχθηκε σε κορυφαίο υπερασπιστή της Ακτίστου Χάριτος. Ο Άγιος διατύπωσε ξεκάθαρα τη δογματική αλήθεια της Εκκλησίας, εξηγώντας τη διάκριση ανάμεσα στη θεία ουσία και τις άκτιστες ενέργειες του Θεού.

Η στάση του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά απέναντι στις αιρετικές παρεκκλίσεις της εποχής του και, κυρίως, απέναντι στον εκπεσόντα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα, συνιστά ένα διαχρονικό υπόδειγμα αντι-αιρετικής και ομολογιακής τακτικής. Η παλαμική θεολογία προσφέρει την πληρέστερη απάντηση στις σύγχρονες οικουμενιστικές θεωρίες, οι οποίες επιχειρούν να σχετικοποιήσουν τη δογματική Αλήθεια χάριν μιας θεσμικής ή συναισθηματικής ενότητας. Όπως αποδεικνύεται από τα κείμενα του Αγίου και τα Πρακτικά των Ησυχαστικών Συνόδων, η αληθινή ενότητα της Εκκλησίας θεμελιώνεται αποκλειστικά στην ακρίβεια της Πίστεως, ενώ η κοινωνία με την κακοδοξία επιφέρει βαρύτατο πνευματικό συμμολυσμό.

Η σχολαστική και οικουμενιστική θεώρηση θεμελιώνει την εκκλησιαστική ενότητα στη θεσμική υποταγή σε διοικητικούς θρόνους και στην εξωτερική συνύπαρξη. Αντιθέτως, η Ορθόδοξη Παλαμική ομολογία την ταυτίζει απολύτως με τη δογματική αλήθεια και την ακρίβεια της πίστεως. Στην κτιστή χάρη  της Δύσεως, η Ορθοδοξία αντιπαραβάλλει την άκτιστη και ουσιώδη ενέργεια του Τριαδικού Θεού, την οποία μετέχουν οι άγιοι. Ως εκ τούτου, ο οικουμενισμός ανέχεται την κακοδοξία χάριν «ειρήνης» και αποφεύγει τη διακοπή κοινωνίας.

 Η πατερική παράδοση, όμως, επιτάσσει την ακαριαία αποτείχιση κατά τον 15ο Κανόνα, προστατεύοντας τους πιστούς από τον συμμολυσμό. Τέλος, για το κύρος των μυστηρίων προ της καθαιρέσεως, απορρίπτεται τόσο η αυτόματη ακυρότητα  όσο και η ανεύθυνη αποδοχή πλήρους αγιασμού. Αντ' αυτού, η Εκκλησία ομολογεί ότι η ενυπόστατος ιερωσύνη διατηρείται μεν προ της δίκης, αλλά επιφέρει πνευματική μίανση σε όσους κοινωνούν «εν γνώσει».

 

2. «Οἱ τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας τῆς Ἀληθείας Εἰσί»: Η Εκκλησιολογική Ταύτιση Εκκλησίας και Αληθείας

Στην αντιρρητική του αλληλογραφία έναντι του Πατριάρχη Αντιοχείας Ιγνατίου Β΄, ο οποίος είχε προσχωρήσει στις κακοδοξίες του Ιωάννη Καλέκα, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διατυπώνει τη θεμελιώδη εκκλησιολογική αρχή της Ορθοδοξίας.

Απαντώντας στον ισχυρισμό του Ιγνατίου ότι επιστρέφει στην «γνήσια Εκκλησία του Χριστού», ο Ιερός Πατήρ διερωτάται με ιερό ζήλο ποια μερίδα και ποια γνησιότητα μπορεί να έχει με την Εκκλησία εκείνος που συνηγορεί στο ψεύδος.

«Καὶ γὰρ οἱ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας τῆς ἀληθείας εἰσί· καὶ οἱ μὴ τῆς ἀληθείας ὄντες οὐδὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας εἰσί, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον, ὅσον ἂν καὶ σφῶν αὐτῶν καταψεύδοιντο, ποιμένας καὶ ἀρχιποιμένας ἱεροὺς ἑαυτοὺς καλοῦντες καὶ ὑπ’ ἀλλήλων καλούμενοι· μηδὲ γὰρ προσώποις τὸν χριστιανισμόν, ἀλλ’ ἀληθείᾳ καὶ ἀκριβείᾳ πίστεως χαρακτηρίζεσθαι μεμυήμεθα».(Μτφ: Διότι όσοι ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού, ανήκουν στην αλήθεια· και όσοι δεν ανήκουν στην αλήθεια, δεν ανήκουν ούτε στην Εκκλησία του Χριστού. Και μάλιστα τόσο περισσότερο (δεν ανήκουν), όσο ψεύδονται εις βάρος του ίδιου τους του εαυτού, αποκαλώντας τους εαυτούς τους ιερούς ποιμένες και αρχιποιμένες και αποκαλούμενοι έτσι ο ένας από τον άλλον. Διότι έχουμε διδαχθεί (μυηθεί) ότι ο χριστιανισμός δεν χαρακτηρίζεται από πρόσωπα (αξιώματα), αλλά από την αλήθεια και την ακρίβεια της πίστεως»).

Με τη διακήρυξη αυτή, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αποδομεί πλήρως κάθε μορφή κληρικαλισμού και επισκοποκεντρικού δεσποτισμού. Η Εκκλησία δεν ορίζεται από τοπικούς θρόνους, αξιώματα ή τίτλους, αλλά από την Αλήθεια. Όποιος απομακρύνεται από την Αλήθεια, ακόμη κι αν κατέχει τον οικουμενικό ή πατριαρχικό θρόνο και αποκαλείται από άλλους «αρχιποιμένας», τίθεται αυτομάτως εκτός του σώματος της Εκκλησίας του Χριστού. Ο Χριστιανισμός χαρακτηρίζεται από την ακρίβεια του δόγματος και όχι από την προσωπολατρία.


3. Ο Αγιορειτικός Τόμος του 1340: Η Ορθόδοξη Μοναστική Ομολογία ενάντια στη Δυτική Κακοδοξία

Όταν ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός άρχισε να διαδίδει στην Κωνσταντινούπολη τις ορθολογιστικές και σχολαστικές του πλάνες, κατηγορώντας τους ησυχαστές μοναχούς, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς συνέταξε στο Άγιον Όρος το μνημειώδες κείμενο του Αγιορειτικού Τόμου (1340). Το κείμενο αυτό συνυπογράφτηκε  από τον Επίσκοπο Ιερισσού και Αγίου Όρους Ιάκωβο και είκοσι επιφανείς Λογάδες και Καθηγουμένους των αθωνικών μονών, εκφράζοντας την καθολική συνείδηση του Αγιορειτικού Μοναχισμού.

Ο Αγιορειτικός Τόμος συμπυκνώνει τα εξής καίρια ομολογιακά σημεία:

  • Διακηρύσσεται ότι η θεοποιός Χάρις και το Φως της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι άκτιστα, αΐδια και ενυπόστατα.
  • Όποιος αρνείται τον άκτιστο χαρακτήρα των θείων ενεργειών και εξισώνει τη θεία Χάρι με κτίσμα, κατατάσσεται στους αντιμαχομένους τους αγίους και εκβάλλει τον εαυτό του από τον κλήρο των σωζομένων.
  • Στην κατακλείδα του Τόμου, οι Αγιορείτες Πατέρες διαδηλώνουν απερίφραστα ότι δεν πρόκειται να δεχθούν σε εκκλησιαστική κοινωνία κανέναν που δεν συμφωνεί με τις αγιοπατερικές παραδόσεις, εφαρμόζοντας στην πράξη τη διακοπή κοινωνίας πριν ακόμη συγκληθεί η πρώτη επίσημη Σύνοδος του 1341.

4. Η Αποτείχιση από τον Πατριάρχη Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα: Η Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων

Η πλέον δραματική και διδακτική φάση του αγώνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά εκτυλίχθηκε κατά την περίοδο 1341–1347. Μετά τη συνοδική καταδίκη του Βαρλαάμ (Ιούνιος 1341), ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης ΙΔ΄ Καλέκας προσχώρησε παρασκηνιακά και στη συνέχεια φανερά στην αίρεση του Βαρλαάμ και του Γρηγορίου Ακινδύνου.

Ο Πατριάρχης Καλέκας:

  1. Έδωσε πλήρη ελευθερία στον Ακίνδυνο να συγγράφει κατά των Ορθοδόξων.
  2. Συγκρότησε ενδημούσες συνόδους (1342–1344) καταδικάζοντας τα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου.
  3. Αναθεμάτισε και φυλάκισε τον Άγιο Γρηγόριο επί τετραετία στα βασιλικά δεσμωτήρια.
  4. Χειροτόνησε αντικανονικά σε διάκονο και πρεσβύτερο τον αιρεσιάρχη Γρηγόριο Ακίνδυνο.

Απέναντι στην θεσμική αυτή εκτροπή, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και οι Ορθόδοξοι Ησυχαστές διέκοψαν αμέσως το μνημόσυνο και την εκκλησιαστική κοινωνία με τον Πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα, εφαρμόζοντας το 2ο μέρος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου. Στο έργο του «Αναίρεσις εξηγήσεως τόμου Καλέκα», ο Άγιος Γρηγόριος υπογραμμίζει τις σωτηριολογικές συνέπειες της ακοινωνησίας:

«Τούτου τοίνυν οὕτω καὶ τοσαυτάκις παντὸς τοῦ τῶν Ὀρθοδόξων πληρώματος ἐκκεκομμένου, λείπεται τῶν ἀδυνάτων εἶναι τελεῖν ἐν τοῖς εὐσεβέσι τὸν μὴ ἀφωρισμένον ἐκ τούτου, τοῦ καταλόγου δ’ εἶναι χριστιανῶν ἀληθῶς καὶ τῷ Θεῷ ἡνωμένον κατ’ εὐσεβῆ πίστιν, ὅστις ἂν εἴη τούτων ἕνεκεν ἀφωρισμένος ἐκ τούτου».(Μτφ: «Εφόσον, λοιπόν, αυτός (ο αιρετικός) έχει αποκοπεί με αυτόν τον τρόπο και τόσες πολλές φορές από ολόκληρο το πλήρωμα των Ορθοδόξων, μένει ως συμπέρασμα ότι είναι αδύνατον να συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ευσεβείς όποιος δεν έχει χωριστεί (αποτειχιστεί) από αυτόν· αντίθετα, ανήκει στον κατάλογο των αληθινών χριστιανών και είναι ενωμένος με τον Θεό σύμφωνα με την ευσεβή πίστη, όποιος έχει χωριστεί από αυτόν για αυτούς τους λόγους»)

Ο Άγιος Γρηγόριος διδάσκει ότι είναι αντικειμενικά αδύνατον να συγκαταλέγεται μεταξύ των ευσεβών πιστών όποιος δεν έχει διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με τον αιρετίζοντα Πατριάρχη. Η κοινωνία με τον ακατάκριτο ακόμη Καλέκα μεταδίδει τον συμμολυσμό της ασεβείας μέσω της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων («ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»). Συνεπώς, η αποτείχιση δεν αποτελεί προαιρετικό δικαίωμα, αλλά επιβεβλημένο σωτηριολογικό χρέος αυτοπροστασίας.

Η αλυσίδα του μολυσμού ξεκινά όταν ο Πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας κηρύσσει ανοιχτά την κακοδοξία και γίνεται ψευδεπίσκοπος.

Δεύτερον, η λειτουργική μνημόνευση του ονόματός του στα Δίπτυχα σημαίνει πλήρη κοινωνία με την πλάνη του.

Τρίτον, βάσει του κανόνα ότι όποιος κοινωνεί με ακοινώνητο χωρίζεται από τον Θεό, ο εν γνώσει συμμετέχων παθαίνει συμμολυσμό.

Τέλος, η κανονική θεραπεία έρχεται με την αποτείχιση του 15ου Κανόνα, η οποία κόβει την αλυσίδα της μόλυνσης και σώζει την ενότητα με τον Χριστό.

 

5. Το Ενυπόστατο της Ιερωσύνης και η Αποφυγή της ακύρωσης  των Μυστηρίων

Παρά την αμείλικτη στάση του κατά της αιρέσεως και τη διακοπή κοινωνίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διατήρησε την απόλυτη κανονική και δογματική ισορροπία, αποφεύγοντας τις ακρότητες της ακύρωσης  (Δονατισμού) που παρατηρούνται σε σχισματικές ομάδες.

Ο Άγιος Γρηγόριος ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι ο Πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας έχασε αυτόματα την ιερωσύνη του  πριν από τη ζώσα συνοδική κρίση:

  1. Ο Τόμος της Συνόδου του 1347 (τον οποίο συνέταξε και υπέγραψε ο Άγιος Γρηγόριος ως Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης) αποκαλούσε τον Καλέκα «Πατριάρχη» μέχρι τη στιγμή που η Σύνοδος εξέδωσε την καθαιρετική απόφαση.
  2. Η Σύνοδος εκέλευσε την «απογύμνωση της ιερωσύνης» του Καλέκα. Καθαίρεση επιβάλλεται μόνο σε όποιον κατέχει πραγματική ιερωσύνη (διότι οι λαϊκοί αφορίζονται), πράγμα που αποδεικνύει ότι ο ακατάκριτος αιρετικός διατηρεί το ενυπόστατο της ιερωσύνης του μέχρι τη δικαστική απόφαση.
  3. Η χειροτονία του Ακινδύνου από τον Καλέκα εξετάστηκε από τη Σύνοδο ως αντικειμενικό γεγονός χειροτονίας από επίσκοπο που κατείχε ακόμη ιερωσύνη, και γι' αυτό η Σύνοδος προέβη στην αφαίρεση και απαλλοτρίωσή του από κάθε ιερατική λειτουργία.

Έτσι, η παλαμική εκκλησιολογία αποδεικνύει ότι η αποτείχιση διενεργείται για την προστασία του πιστού από τον συμμολυσμό της ασεβείας και όχι διότι τα μυστήρια καθίστανται αυτόματα «ανυπόστατα». Για τους «εν γνώσει» κοινωνούντες, τα μυστήρια του ακαθαιρέτου αιρετικού μετατρέπονται σε «κρίμα και κατάκριμα», ενώ η οριστική αφαίρεση της Χάριτος συντελείται με τη συνοδική καθαίρεση.


6. Οι Ησυχαστικές Σύνοδοι (1341, 1347, 1351) και η Συνοδική Δικαίωση της Ορθοδόξου Πίστεως

Η δικαίωση του αγώνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και η θεραπεία της εκκλησιαστικής κρίσεως συντελέστηκαν μέσα από μια σειρά λαμπρών Συνόδων, οι οποίες στη συνείδηση της Εκκλησίας κατέχουν κύρος Θ΄ Οικουμενικής Συνόδου:

  • Σύνοδος του Ιουνίου 1341 (Αγία Σοφία): Καταδίκασε τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, επικύρωσε τη διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου περί ακτίστου Χάριτος και ανάγκασε τον Βαρλαάμ σε προσχηματική μετάνοια πριν καταφύγει στη Δύση.
  • Σύνοδος του Αυγούστου 1341: Καταδίκασε τις νέες κακοδοξίες του Γρηγορίου Ακινδύνου.
  • Σύνοδος της 2ας Φεβρουαρίου 1347: Συνεκλήθη στα ανάκτορα των Βλαχερνών, καθαίρεσε τον Πατριάρχη Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα, ακύρωσε όλους τους αντικανονικούς αναθεματισμούς κατά του Παλαμά, και εξέλεξε νέο Πατριάρχη τον ησυχαστή Άγιο Ισίδωρο Βουχειρά, ο οποίος χειροτόνησε τον Άγιο Γρηγόριο Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης.
  • Μεγάλη Σύνοδος των Βλαχερνών (1351): Υπό την προεδρία του Αυτοκράτορα Ιωάννου Σ΄ Καντακουζηνού και του Πατριάρχου Αγίου Καλλίστου Α΄, η Σύνοδος αυτή ξεπέρασε κάθε προηγούμενη σε αριθμό αρχιερέων. Επικύρωσε τους Τόμους του 1341 και 1347, αναθεμάτισε οριστικά τον Βαρλαάμ, τον Ακίνδυνο και τον Νικηφόρο Γρηγορά, και εξέδωσε τον περιφανή Συνοδικό Τόμο του 1351, ο οποίος ενσωματώθηκε στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας.

 

7. Συμπεράσματα: Η Επικαιρότητα της Παλαμικής Θεολογίας στον Σύγχρονο Αγώνα κατά του Οικουμενισμού

Η ομολογιακή παρακαταθήκη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά προσφέρει τις πλέον ασφαλείς κατευθυντήριες γραμμές για τη σύγχρονη Ορθόδοξο Εκκλησία απέναντι στην παναίρεση του Οικουμενισμού:

  1. Η εκκλησιαστική ενότητα δεν διασφαλίζεται με διπλωματικούς ελιγμούς, συμπροσευχές ή υποχωρήσεις, αλλά με την αμετακίνητη προσήλωση στα δογματικά όρια των Οικουμενικών Συνόδων.
  2.  Όταν η διοικούσα ιεραρχία κηρύσσει δημοσία κακοδοξίες (όπως η αναγνώριση εκκλησιαστικότητας και βαπτίσματος σε ετεροδόξους), η διακοπή μνημοσύνου κατά τον 15ο Ιερό Κανόνα αποτελεί σωτηριολογική επιταγή για την προστασία του ποιμνίου από τον πνευματικό συμμολυσμό.
  3.  Ο αγώνας κατά της αιρέσεως πρέπει να διεξάγεται με απόλυτο σεβασμό στην εκκλησιολογική τάξη, αποφεύγοντας τόσο τον οικουμενιστικό συμβιβασμό όσο και την σχισματική ακύρωση των μυστηρίων.
  4. Όπως συνέβη τον 14ο αιώνα με τους Αγιορείτες Πατέρες και το ορθόδοξο πλήρωμα, έτσι και σήμερα, το υγιαίνον σώμα της Εκκλησίας παραμένει ο άγρυπνος θεματοφύλακας της Αληθείας του Χριστού.