ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΛΟΙΠΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ ΚΟΣΜΟΝ (Παράγραφοι 1-5)-Σύντομος θεολογικός σχολιασμός

visit counter

1.            Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, οὖσα ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία, ἐν τῇ βαθείᾳ ἐκκλησιαστικῇ αὐτοσυνειδησίᾳ αὐτῆς πιστεύει ἀκραδάντως ὅτι κατέχει κυρίαν θέσιν εἰς τήν ὑπόθεσιν τῆς προωθήσεως τῆς χριστιανικῆς ἑνότητος ἐντός τοῦ συγχρόνου κόσμου. 2.            Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία θεμελιοῖ τήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας ἐπί τοῦ γεγονότος τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς ὑπό τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τῆς κοινωνίας ἐν τῇ Ἁγίᾳ Τριάδι καί τοῖς μυστηρίοις. Ἡ ἑνότης αὕτη ἐκφράζεται διά τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς καί τῆς πατερικῆς παραδόσεως καί βιοῦται μέχρι σήμερον ἐν αὐτῇ. Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἔχει τήν ἀποστολήν καί ὑποχρέωσιν ἵνα μεταδίδῃ καί κηρύττῃ πᾶσαν τήν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ καί τῇ Ἱερᾷ Παραδόσει ἀλήθειαν, ἥτις καί προσδίδει τῇ Ἐκκλησίᾳ τόν καθολικόν αὐτῆς χαρακτῆρα. 3.            Ἡ εὐθύνη τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας διά τήν ἑνότητα, ὡς καί ἡ οἰκουμενική αὐτῆς ἀποστολή ἐξεφράσθησαν ὑπό τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Αὗται ἰδιαιτέρως προέβαλον τόν μεταξύ τῆς ὀρθῆς πίστεως καί τῆς μυστηριακῆς κοινωνίας ὑφιστάμενον ἄρρηκτον δεσμόν. 4.            Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, ἀδιαλείπτως προσευχομένη «ὑπέρ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως», ἐκαλλιέργει πάντοτε διάλογον μετά τῶν ἐξ αὐτῆς διεστώτων, τῶν ἐγγύς καί τῶν μακράν, ἐπρωτοστάτησε μάλιστα εἰς τήν σύγχρονον ἀναζήτησιν ὁδῶν καί τρόπων τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἑνότητος τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων, μετέσχε τῆς Οἰκουμενικῆς Κινήσεως ἀπό τῆς ἐμφανίσεως αὐτῆς καί συνετέλεσεν εἰς τήν διαμόρφωσιν καί περαιτέρω ἐξέλιξιν αὐτῆς. Ἄλλωστε, ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία χάρις εἰς τό διακρῖνον αὐτήν οἰκουμενικόν καί φιλάνθρωπον πνεῦμα, θεοκελεύστως αἰτούμενον «πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καί εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν» (Α’ Τιμ. 2, 4), ἀείποτε ἠγωνίσθη ὑπέρ ἀποκαταστάσεως τῆς χριστιανικῆς ἑνότητος. Διό, ἡ Ὀρθόδοξος συμμετοχή εἰς τήν κίνησιν πρός ἀποκατάστασιν τῆς ἑνότητος μετά τῶν ἄλλων Χριστιανῶν ἐν τῇ Μιᾷ, Ἁγίᾳ, Καθολικῇ καί Ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ οὐδόλως τυγχάνει ξένη πρός τήν φύσιν καί τήν ἱστορίαν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἀλλ’ ἀποτελεῖ συνεπῆ ἔκφρασιν τῆς ἀποστολικῆς πίστεως καί παραδόσεως, ἐντός νέων ἱστορικῶν συνθηκῶν. 5.            Οἱ σύγχρονοι διμερεῖς θεολογικοί διάλογοι τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὡς καί ἡ συμμετοχή αὐτῆς εἰς τήν Οἰκουμενικήν Κίνησιν ἐρείδονται ἐπί τῆς συνειδήσεως ταύτης τῆς Ὀρθοδοξίας καί τοῦ οἰκουμενικοῦ αὐτῆς πνεύματος ἐπί τῷ τέλει τῆς ἀναζητήσεως, βάσει τῆς ἀληθείας τῆς πίστεως καί τῆς παραδόσεως τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας τῶν ἑπτά Οἰκουμενικῶν Συνόδων, τῆς ἑνότητος ὅλων τῶν Χριστιανῶν

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Το κείμενο αυτό είναι ένα αριστούργημα εκκλησιαστικής διπλωματίας: λέει στους Ορθόδοξους «μην ανησυχείτε, δεν προδίδουμε την πίστη», ενώ ταυτόχρονα λέει στους άλλους Χριστιανούς «ερχόμαστε να σας ενώσουμε μαζί μας». Αλλά η ουσία είναι ότι ανοίγει την πόρτα σε μια σχέση ισοτιμίας με αιρέσεις — κάτι που για αιώνες θεωρούταν αδιανόητο.

Από αντι-οικουμενιστική σκοπιά, αυτό το κείμενο είναι η αρχή του τέλους: η στιγμή που η Ορθόδοξη Εκκλησία αποφάσισε να παίξει το παιχνίδι του σύγχρονου κόσμου, να γίνει «αποδεκτή» και «διαλεκτική», αντί να μείνει πιστή στη διακονία της αλήθειας — που, όπως έλεγαν οι Πατέρες, δεν χωράει συμβιβασμό με το ψέμα, ούτε για χάρη της «αγάπης».

Τι σημαίνει αυτό το κείμενο στην πράξη;

1. Πριν, κάποιοι Ορθόδοξοι αμφισβητούσαν αν πρέπει να πάμε. Τώρα, το κείμενο λέει «είναι φυσική συνέχεια».
2. Αν μιλάς για «ἄλλους Χριστιανούς» και «ἀποκατάσταση της ενότητας», αφαιρείς τον χαρακτηρισμό «αιρετικοί». Αυτό οδηγεί στην αναγνώριση των μυστηρίων τους.
3. Το κείμενο λέει «βάσει τῆς ἀληθείας τῆς πίστεως» — αλλά αν δεν ορίζεις τι είναι αυτή η αλήθεια, αφήνεις περιθώρια για συμβιβασμούς.Επιτρέπει στην Ορθόδοξη Εκκλησία να παίζει διπλό ρόλο: να λέει στους πιστούς «είμαστε η Μία Εκκλησία» και στους άλλους «είμαστε ανοιχτοί στο διάλογο». Αυτό είναι διπλωματία, όχι θεολογία.

Η γλώσσα των κειμένων αυτών δεν αποτελεί απλώς ένα επικοινωνιακό μέσο, αλλά ένα πεδίο ιδεολογικής και θεολογικής ανασύνθεσης, όπου οι λέξεις λειτουργούν ως ΑΡΧΗ  μιας νέας πραγματικότητας. Μέσω της αντικατάστασης παραδοσιακών εκκλησιαστικών όρων με νέους, επιδιώκεται μια μετατόπιση της ουσίας, μετασχηματίζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται τη δογματική και εκκλησιαστική αλήθεια.

Η διαδικασία αυτή ξεκινά με την αποδόμηση της έννοιας της «αἱρέσεως». Ενώ ο όρος παραδοσιακά δηλώνει την εκούσια απόκλιση από την αλήθεια, το κείμενο χρησιμοποιεί τη φράση «ἐξ αὐτῆς διεστῶτες» (χωρισμένοι από εμάς), μεταθέτοντας το βάρος της ευθύνης. Η αίρεση παύει να είναι μια εσωτερική αποστασία και παρουσιάζεται ως μια απλή «διάσπαση», δημιουργώντας την εντύπωση ότι η Εκκλησία φέρει το μερίδιο της ευθύνης για αυτήν την αποξένωση. Κατά τον ίδιο τρόπο, η έννοια της «επιστροφής» στην Ορθοδοξία αντικαθίσταται από την «ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητος». Εδώ, η έμφαση μετακινείται από την ανάγκη για μετάνοια και ομολογία της αλήθειας σε μια τεχνητή σύγκλιση, σαν να μην υφίστανται δογματικά χάσματα, αλλά απλώς μια διακοπείσα ενότητα που πρέπει να αποκατασταθεί διοικητικά.

Η αλλοίωση συνεχίζεται στο επίπεδο της πίστης και της κοινωνίας. Ο όρος «ὀρθή πίστις» υποβιβάζεται σε «ἀλήθεια τῆς πίστεως», μετατρέποντας μια συγκεκριμένη, οριοθετημένη και σωτηριολογική αλήθεια σε μια αφηρημένη και υποκειμενική έννοια. Αντίστοιχα, η «μυστηριακή κοινωνία», που παραπέμπει στη χειροπιαστή και εκκλησιολογική συμμετοχή στα Μυστήρια, υποκαθίσταται από τη φράση «κοινωνία ἐν τῇ Ἁγίᾳ Τριάδι». Η αλλαγή αυτή μεταθέτει τη συζήτηση από το πεδίο της εκκλησιαστικής πρακτικής και της δογματικής ακρίβειας στο πεδίο μιας θεωρητικής, αόριστης και δυσνόητης θεολογίας, η οποία στερείται της συγκεκριμένης εκκλησιαστικής αναφοράς.

Κορύφωση αυτής της γλωσσικής αναθεώρησης αποτελεί η αντικατάσταση της «καταδίκης των αιρέσεων» από τη λέξη «διάλογος». Η καταδίκη, που λειτουργεί ως το αναγκαίο προστατευτικό τείχος της αλήθειας, βαφτίζεται διάλογος, υπονοώντας ότι η Εκκλησία δεν κατέχει την αλήθεια έναντι του ψεύδους, αλλά απλώς συμμετέχει σε μια ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ισότιμων πλευρών. Με αυτόν τον τρόπο, το κείμενο δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα, αλλά την αναπλάθει, χρησιμοποιώντας τις λέξεις ως εργαλεία για να αποδυναμώσει το ορθόδοξο φρόνημα και να επιβάλει μια νέα, ρευστή αντίληψη περί εκκλησιαστικής ενότητας.

Αυτό το κείμενο δεν είναι απλώς μια «διαφορετική άποψη». Είναι ένα συμβόλαιο υποταγής του ορθόδοξου φρονήματος στη λογική του σύγχρονου κόσμου. Ο σύγχρονος κόσμος λέει:

• «Όλες οι θρησκείες είναι ίδιες» → Το κείμενο λέει «όλοι οι Χριστιανοί πρέπει να ενωθούν» (αφαιρώντας τις διαφορές).
• «Ο διάλογος είναι πάντα καλός» → Το κείμενο λέει «πάντοτε καλλιεργούσαμε διάλογο» (ακόμα κι αν ήταν με αιρετικούς).
• «Η ιστορία εξελίσσεται» → Το κείμενο λέει «νέες ιστορικές συνθήκες» (η παράδοση αλλάζει).
• «Η ταυτότητα είναι ρευστή» → Το κείμενο λέει «οἰκουμενικόν πνεῦμα» (η Ορθοδοξία δεν είναι πια «ορθή δοξασία», αλλά «οικουμενικό πνεύμα»).

Το κείμενο αυτό, από αντι-οικουμενιστική σκοπιά, δεν είναι απλώς λάθος — είναι επικίνδυνο. Γιατί δεν λέει ξεκάθαρα «προδίδουμε την πίστη». Λέει «προσαρμόζουμε την πίστη». Και αυτή η προσαρμογή, σιγά-σιγά, οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα: την απώλεια της ορθόδοξης ταυτότητας, όχι με βίαιο τρόπο, αλλά με λογοκλοπία, υποκρισία και ιστορική αναθεώρηση.

Όπως έλεγε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Οἱ αἱρετικοὶ οὐκ ἀρνοῦνται τὸ ὄνομα τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ τὴν οὐσίαν» — οι αιρετικοί δεν αρνούνται το όνομα της Εκκλησίας, αλλά την ουσία. Αυτό το κείμενο κρατάει το όνομα, χάνει την ουσία.